Luận văn thạc sĩ: Thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh và sự so sánh với Phía ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh thi pháp tiểu thuyết nỗi buồn chiến tranh của bảo ninh qua so sánh với tiểu thuyết phía tây, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Vũ Thị Thúy Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Bá Thành
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
• Đề tài: Thi Pháp Tiểu Thuyết Nỗi Buồn Chiến Tranh Của Bảo Ninh (Qua So Sánh Với Tiểu Thuyết Phía Tây Không Có Gì Lạ Của Erich Maria Remarque Và Tiểu Thuyết Khói Lửa Của Henri Barbusse)
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ THI PHÁP TIỂU THUYẾT VÀ CÁC TÁC PHẨM PHÍA TÂY KHÔNG CÓ GÌ LẠ (ERICH MARIA REMARQUE), KHÓI LỬA (HENRI BARBUSSE), NỖI BUỒN CHIẾN TRANH (BẢO NINH)
• 1.1. Tiểu thuyết - Đặc trưng thể loại tiểu thuyết
• 1.2. Thể loại tiểu thuyết
• 1.3. Một số vấn đề về thi pháp tiểu thuyết
• 1.4. Tác giả Maria Remarque và tiểu thuyết Phía Tây không có gì lạ
• 1.4.1. Erich Maria Remarque – Nhà văn hiện đại tiêu biểu của Đức
• 1.4.2. Tiểu thuyết Phía Tây không có gì lạ
• 1.5. Tác giả Henri Barbusse và tiểu thuyết Khói Lửa
• 1.5.1. Về tác giả Henri Barbusse – Nhà văn Pháp nổi tiếng
• 1.5.2. Khói lửa – viên gạch đặt nền móng cho văn học xã hội chủ nghĩa Pháp
• 1.6. Bảo Ninh và tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh
• 1.6.1. Bảo Ninh – con người và sự nghiệp văn chương
• 1.6.2. Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh – đỉnh cao của văn học Việt Nam thời hậu chiến
• 1.7. Khái quát về những tương đồng và khác biệt của Nỗi buồn chiến tranh so với Phía Tây không có gì lạ và Khói lửa
• 1.7.1. Những nét tương đồng
• 1.7.2. Những điểm khác biệt của Nỗi buồn chiến tranh so với Phía Tây không có gì lạ và Khói lửa
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG NHÂN VẬT VÀ KHÔNG – THỜI GIAN NGHỆ THUẬT
• 2.1. Quan niệm nghệ thuật về con người của Bảo Ninh trong Nỗi buồn chiến tranh
• 2.1.1. Con người bản ngã, bản năng
• 2.1.2. Con người tâm linh
• 2.1.3. Con người là nạn nhân của hoàn cảnh
• 2.2. Hệ thống nhân vật
• 2.2.1. Thế giới nhân vật
• 2.2.2. Các kiểu nhân vật đặc biệt
• 2.2.3. Thủ pháp xây dựng nhân vật
• 2.3. Không gian nghệ thuật
• 2.3.1. Không gian phố phường ảo giác
• 2.3.2. Không gian rừng núi huyền thoại
• 2.4. Thời gian nghệ thuật
• 2.4.1. Dòng thời gian đứt gãy, đồng hiện
• 2.4.2. Dòng thời gian quá khứ
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT TRẦN THUẬT
• 3.1. Sự di chuyển giữa các điểm nhìn trần thuật
• 3.1.1. Nhân vật trần thuật xưng “tôi” trong Nỗi buồn chiến tranh và Phía Tây không có gì lạ
• 3.1.2. Nhân vật trần thuật xuất hiện ở ngôi thứ ba
• 3.1.3. Nhân vật trần thuật là các nhân vật khác
• 3.1.4. Sự đan xen các điểm nhìn trần thuật
• 3.2. Nghệ thuật tổ chức cốt truyện
• 3.2.1. Nỗi buồn chiến tranh với cốt truyện theo dòng ý thức
• 3.2.2. Nỗi buồn chiến tranh dưới cốt truyện kiểu lồng ghép (tiểu thuyết “tiểu thuyết trong tiểu thuyết”, “truyện trong truyện”)
• 3.2.3. Sử dụng phương thức kết cấu mở
• 3.3. Ngôn ngữ trần thuật
• 3.3.1. Nỗi buồn chiến tranh với thủ pháp độc thoại nội tâm
• 3.3.2. Ngôn ngữ đối thoại
• 3.3.3. Ngôn ngữ tả thực
• 3.3.4. Sự đa dạng trong giọng điệu trần thuật
• 3.3.4.1. Giọng hồi tưởng, buồn thương
• 3.3.4.2. Giọng giễu nhại
• 3.3.4.3. Giọng triết lý, chiêm nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh

Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh là một tác phẩm nổi bật trong văn học Việt Nam thời kỳ hậu chiến. Tác phẩm không chỉ phản ánh nỗi đau của con người trong chiến tranh mà còn thể hiện một cách nhìn sâu sắc về thân phận con người. Thi pháp tiểu thuyết này mang đến cho độc giả những trải nghiệm cảm xúc mạnh mẽ, từ nỗi buồn đến sự mất mát. Bảo Ninh đã khéo léo sử dụng ngôn ngữ và hình ảnh để tạo nên một bức tranh sống động về cuộc sống trong chiến tranh.

1.1. Đặc điểm nổi bật của thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh

Thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh được xây dựng trên nền tảng của những trải nghiệm cá nhân và nỗi đau chung của nhân loại. Bảo Ninh đã sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật như độc thoại nội tâm, dòng ý thức và hình ảnh ẩn dụ để thể hiện tâm trạng của nhân vật. Những yếu tố này không chỉ làm nổi bật nỗi buồn mà còn khắc họa rõ nét tình hình chiến tranh và những tác động của nó đến con người.

1.2. So sánh với thi pháp tiểu thuyết Phía Tây không có gì lạ

Phía Tây không có gì lạ của Erich Maria Remarque cũng là một tác phẩm nổi bật về chiến tranh, nhưng cách tiếp cận của Remarque có phần khác biệt. Trong khi Bảo Ninh tập trung vào nỗi buồn và sự mất mát cá nhân, Remarque lại nhấn mạnh đến sự tàn bạo và vô nghĩa của chiến tranh. Sự khác biệt này tạo nên những giá trị nghệ thuật riêng cho mỗi tác phẩm.

II. Những thách thức trong việc phân tích thi pháp tiểu thuyết

Việc phân tích thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh gặp nhiều thách thức do tính phức tạp của ngôn ngữ và hình thức nghệ thuật. Các nhà nghiên cứu cần phải hiểu rõ bối cảnh lịch sử và tâm lý của nhân vật để có thể đưa ra những nhận định chính xác. Hơn nữa, việc so sánh với các tác phẩm khác như Khói lửa của Henri Barbusse cũng đòi hỏi sự tinh tế trong việc nhận diện các yếu tố nghệ thuật.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận ngôn ngữ nghệ thuật

Ngôn ngữ trong Nỗi buồn chiến tranh rất phong phú và đa dạng, từ những câu văn ngắn gọn, súc tích đến những đoạn độc thoại dài. Điều này tạo ra sự khó khăn cho người phân tích trong việc nắm bắt ý nghĩa và cảm xúc mà tác giả muốn truyền tải.

2.2. Tác động của bối cảnh lịch sử đến thi pháp

Bối cảnh lịch sử của Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh có ảnh hưởng lớn đến cách thức mà Bảo Ninh xây dựng nhân vật và cốt truyện. Việc hiểu rõ về lịch sử sẽ giúp người phân tích có cái nhìn sâu sắc hơn về các yếu tố nghệ thuật trong tác phẩm.

III. Phương pháp phân tích thi pháp tiểu thuyết hiệu quả

Để phân tích thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh một cách hiệu quả, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng phương pháp phân tích nội dung, phân tích hình thức và so sánh với các tác phẩm khác để làm nổi bật những đặc điểm nghệ thuật của tác phẩm.

3.1. Phân tích nội dung và hình thức

Phân tích nội dung giúp làm rõ thông điệp mà tác giả muốn truyền tải, trong khi phân tích hình thức giúp nhận diện các thủ pháp nghệ thuật mà Bảo Ninh đã sử dụng. Sự kết hợp này sẽ tạo ra một cái nhìn toàn diện về tác phẩm.

3.2. So sánh với các tác phẩm khác

Việc so sánh Nỗi buồn chiến tranh với các tác phẩm như Khói lửa và Phía Tây không có gì lạ sẽ giúp làm nổi bật những điểm tương đồng và khác biệt trong cách tiếp cận chủ đề chiến tranh. Điều này không chỉ làm phong phú thêm cho phân tích mà còn giúp độc giả hiểu rõ hơn về giá trị nghệ thuật của từng tác phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của thi pháp tiểu thuyết trong nghiên cứu văn học

Thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh không chỉ có giá trị trong việc nghiên cứu văn học mà còn có thể được áp dụng trong giảng dạy và nghiên cứu xã hội. Những giá trị nhân văn mà tác phẩm mang lại có thể giúp sinh viên và độc giả hiểu rõ hơn về nỗi đau của con người trong chiến tranh.

4.1. Giá trị giáo dục từ tác phẩm

Nỗi buồn chiến tranh có thể được sử dụng như một tài liệu giảng dạy trong các khóa học về văn học và lịch sử. Tác phẩm giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về những hậu quả của chiến tranh và tầm quan trọng của hòa bình.

4.2. Nghiên cứu xã hội qua tác phẩm

Các nhà nghiên cứu xã hội có thể sử dụng Nỗi buồn chiến tranh để phân tích tâm lý con người trong bối cảnh chiến tranh. Tác phẩm cung cấp những cái nhìn sâu sắc về nỗi đau và sự mất mát, từ đó giúp hiểu rõ hơn về tâm lý xã hội trong thời kỳ khủng hoảng.

V. Kết luận về thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh

Thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh không chỉ là một tác phẩm văn học xuất sắc mà còn là một tài liệu quý giá cho việc nghiên cứu về chiến tranh và con người. Những giá trị nghệ thuật và nhân văn mà tác phẩm mang lại sẽ tiếp tục được khám phá và đánh giá trong tương lai.

5.1. Tương lai của nghiên cứu thi pháp tiểu thuyết

Nghiên cứu thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh sẽ tiếp tục là một lĩnh vực hấp dẫn cho các nhà nghiên cứu văn học. Những phương pháp mới và cách tiếp cận đa dạng sẽ giúp làm phong phú thêm cho việc phân tích tác phẩm.

5.2. Giá trị lâu dài của tác phẩm

Nỗi buồn chiến tranh sẽ luôn giữ một vị trí quan trọng trong văn học Việt Nam và thế giới. Tác phẩm không chỉ phản ánh nỗi đau của con người trong chiến tranh mà còn là một bài học quý giá về tình yêu và sự sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VŨ THỊ THÚY VÂN THI PHÁP TIỂU THUYẾT NỖI BUỒN CHIẾN TRANH CỦA BẢO NINH (QUA SO SÁNH VỚI TIỂU THUYẾT PHÍA TÂY KHÔNG CÓ GÌ LẠ CỦA ERICH MARIA REMARQUE VÀ TIỂU THUYẾT KHÓI LỬA CỦA HENRI BARBUSSE) LUẬN VĂN THẠC SI ̃ Hà Nội – 2013 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VŨ THỊ THÚY VÂN THI PHÁP TIỂU THUYẾT NỖI BUỒN CHIẾN TRANH CỦA BẢO NINH (QUA SO SÁNH VỚI TIỂU THUYẾT PHÍA TÂY KHÔNG CÓ GÌ LẠ CỦA ERICH MARIA REMARQUE VÀ TIỂU THUYẾT KHÓI LỬA CỦA HENRI BARBUSSE) Luận văn Thạc Sĩ chuyên ngành: Văn học Việt Nam Mã số: 60 22 34 Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN BÁ THÀNH Hà Nội – 2013 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU . Lí do chọn đề tài . Lịch sử vấn đề nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu…. Phương pháp nghiên cứu . Cấu trúc luận văn . 1915 CHƢƠNG1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ THI PHÁP TIỂU THUYẾT VÀ CÁC TÁC PHẨM PHÍA TÂY KHÔNG CÓ GÌ LẠ (ERICH MARIA REMARQUE), KHÓI LỬA (HENRI BARBUSSE), NỖI BUỒN CHIẾN TRANH (BẢO NINH) .Tiểu thuyết - Đặc trưng thể loại tiểu thuyết . Thể loa ̣i tiểu thuyết .Mô ̣t số vấ n đề về thi pháp tiể u thuyế t . Tác giả Maria Remarque và tiểu thuyết Phía Tây không có gì lạ .Erich Maria Remarque – Nhà văn hiện đại tiêu biểu của Đức . Tiểu thuyết Phía tây không có gì lạ . Tác giả Henri Barbusses và tiểu thuyết Khói Lửa.Về tác giả Henri Barbusse – Nhà văn Pháp nổi tiếng . Khói lửa – viên gạch đặt nền móng cho văn học xã hội chủ nghĩa Pháp . Bảo Ninh và tác phẩm Nỗi buồn chiến tranh .Bảo Ninh – con người và sự nghiê ̣p văn chương .Tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh – đỉnh cao của văn học Việt Nam thời hậu chiến. 3329 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái quát về những tương đồng và khác biệt của Nỗi buồ n chiế n tranh so với Phía tây không có gì lạ và Khói lửa. Những nét tương đồ ng . Những điể m khác biê ̣t của Nỗi buồn chiến tranh so với Phía tây không có gì lạ và Khói lửa . 3632 CHƢƠNG 2: HỆ THỐNG NHÂN VẬT VÀ KHÔNG – THỜI GIAN NGHỆ THUẬT .Quan niê ̣m nghê ̣ thuâ ̣t về con người của Bảo Ninh trong Nỗi buồ n chiế n tranh. Con người bản ngã, bản năng . Con người tâm linh . Con người là na ̣n nhân của hoàn cảnh . Hê ̣ thố ng nhân vật .1 Thế giới nhân vật . Các kiểu nhân vật đặc biệt . Thủ pháp xây dựng nhân vật .Không gian nghê ̣ thuâ ̣t . Không gian phố phường ảo giác. Không gian rừng núi huyền thoại .Thời gian nghê ̣ thuâ ̣t . Dòng thời gian đứt gãy, đồng hiện . Dòng thời gian quá khứ . 7874 CHƢƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM NGHỆ THUẬT TRẦN THUẬT . Sự di chuyển giữa các điểm nhìn trần thuật. Nhân vật trần thuật xưng “tôi” trong Nỗi buồn chiến tranh và Phía tây không có gì lạ. Nhân vật trần thuật xuất hiện ở ngôi thứ ba . 8682 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhân vật trần thuật là các nhân vật khác. Sự đan xen các điểm nhìn trần thuật . Nghệ thuật tổ chức cốt truyện . Nỗi buồn chiến tranh với cốt truyện theo dòng ý thức . Nỗi buồn chiến tranh dưới cốt truyện kiểu lồng ghép (tiểu thuyết “tiểu thuyết trong tiểu thuyết”, “truyện trong truyện”) .Sử dụng phương thức kết cấu mở . Ngôn ngữ trần thuật . Nỗi buồn chiến tranh với thủ pháp độc thoại nội tâm . Ngôn ngữ đối thoại . Ngôn ngữ tả thực . Sự đa dạng trong giọng điệu trần thuật . Giọng hồi tưởng, buồn thương . Giọng giễu nhại . Giọng triết lý, chiêm nghiệm. 118114 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 121117 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Chiế n tranh - cho đế n nay , vẫn là mô ̣t đề tài lớn , mang tầ m vóc nhân loại. Nó từng có bề dài và bề dày trong tiế n triǹ h của lich ̣ sử văn ho ̣c thế giới. Chiế n tranh và âm vang trong bản trường ca Iliat , Ođixê của Homer , trong bô ̣ tiể u thuyế t đồ sô ̣ Chiế n tranh và hòa bình của Tolstoi… Và gần hơn, trong Chuông nguyê ̣n hồ n ai của He mingway, trong Cái trống thiếc của Gunter Grass , trong Khói Lửa của H .Barbusse, trong Phía tây không có gì lạ của E .Remarque và mô ̣t số tác phẩ m kh ác,… Ở Việt Nam , chiế n tranh vẫn là đề tài có tin ́ h thời sự vì nó gắ n liề n với số phâ ̣n đau thương của dân tộc . Chiế n tranh như mô ̣t nỗi ám ảnh , mô ̣t vế t thương rỉ máu , khó lành. Đặc biệt , đến với nền văn học thời hậu chiến, ta như sống lại với cả một quá khứ hào hùng nhưng cũng đầy bi cảm. Trong giai đoạn này, cảm hứng ngợi ca và cổ vũ không còn là dòng chảy chính mạnh mẽ trong quá trình sáng tác của nhà văn mà họ đã đi vào những mặt trái, những góc khuất của cuộc chiến tranh để phản ánh nó một cách đầy đủ, sâu sắc và trung thực nhất. Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh là một tác phẩm phản ánh rõ nét nhất và nó được coi là một cột mốc sáng chói của văn học thời kì đổi mới. Không phải ngẫu nhiên mà Nỗi buồn chiến tranh đạt Giải nhất của Hội nhà văn Việt Nam năm 1991 (cùng với các tác phẩm khác là Mảnh đất lắm người nhiều ma của Nguyễn Khắc Trường và Bến không chồng của Dương Hướng). Tác phẩm là cách nhìn chiến tranh của riêng nhà văn, không giống như sử thi truyền thống . Bảo Ninh có cái nhìn sâu hơn về thân phận con người đã trải qua trận mạc, sự mất mát cá nhân trong thời chiến. Xuyên suốt tác phẩm là nỗi buồn về chiến tranh, về một tình yêu không trọn vẹn. Đó là những trang văn “nhỏ máu đầu ngọn bút”, chứa đựng cả 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] niềm hạnh phúc tuyệt đỉnh lẫn nỗi thống khổ tột cùng. Tác phẩm đã chạm vào mẫu số chung của cả nhân loại - khai thác chiến tranh từ góc độ đời tư. Nội dung ấy lại được thể hiện qua một bút pháp quả là mới lạ “một cuốn hơi khó đọc - đương nhiên, khi được viết với một kĩ thuật khá lạ”. Nhà văn Nguyên Ngọc cũng đánh giá “về mặt nghệ thuật đó là thành tựu cao nhất của văn học đổi mới”. Chúng tôi cho rằng đi vào thế giới nghệ thuật của tác phẩm sẽ khám phá, khẳng định giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của nó vì nội dung nào cũng được chứa đựng bởi hình thức, hình thức nào cũng chứa đựng nội dung. Tiểu thuyết Phía tây không có gì lạ và Khói lửa được đánh giá là hai cuốn tiểu thuyết viết về đề tài chiến tranh hay nhất trên thế giới. Khi so sánh về cuốn tiểu thuyết của Bảo Ninh, tờ nhật báo uy tín của nước Anh đã nhận xét: “Vượt ra ngoài sức tưởng tượng của người Mĩ, Nỗi buồn chiến tranh đi từ chiến tranh Việt Nam đã đứng ngang hàng với c uốn tiểu thuyết chiến tranh vĩ đại của thế kỉ, Mặt Trận phía Tây vẫn yên tĩnh của Erich Maria Remarque (…). Một cuốn sách về sự mất mát của tuổi trẻ, cái đẹp, một câu chuyện tình đau đớn… một thành quả lao động tuyệt đẹp”. Nhận thấy được những sự tương đồng về phương diện thể loại, quan niệm về chiến tranh, hiện thực được phản ánh trong chiến tranh và về con người trong chiến tranh, chúng tôi đã quyết định tìm hiểu vấn đề “Thi pháp tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh (Qua so sánh với tiểu thuyết Phía tây không có gì lạ của Erich Maria Remarque và tiểu thuyết Khói lửa của Henri Barbusse)” giúp chúng tôi hiểu hơn về một nhà văn hậu chiến nhìn nhận và thể hiện cuộc chiến tranh như thế nào, đồng thời qua đó chúng tôi nhận thức được thế giới nghệ thuật của nhà văn Bảo Ninh. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lịch sử vấn đề nghiên cứu 2.Tình hình nghiên cứu ba tác phẩm: Khói Lửa, Phía tây không có gì lạ, Nỗi buồn chiến tranh. *Về tác phẩm Khói Lửa của H.Barbusse Kể từ khi ra đời (1916) trên báo Sự nghiệp cho đến khi được xuất bản thành sách (1917), Tác phẩm Khói Lửa đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, bình giá trong các cuộc báo, tạp chí. Báo Sự thật số ra 2 - 9 – 1935(dẫn lại trong lời tựa viết cho cuốn Khói Lửa – Nhà xuất bản Ngoại văn Mạc tư khoa năm 1953) G.Đimitrop có viết “Tên tuổi của H.Barbusse sẽ chói lòa trên những lá cờ của hàng triệu người đang đấu tranh chống lại thế giới cũ, thế giới của sự bóc lột, của sự nô lệ và của những cuộc chiến tranh ăn cướp” và “H.Barbusse là người chiến sĩ phản đối chiến tranh đế quốc đầu tiên và lớn nhất trong văn học thế giới” [dẫn theo 18; tr. Trong cuốn Những cuộc thảo luận về chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô,(1961), Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, ở trang 82,có in bài viết của A.Ivasenko với bài “góp phần vào vấn đề chủ nghĩa hiện thực phê phán và chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa” do Vũ Thứ Hiển và Lê Đình Kỵ (dịch), có đoạn đã nhận xét “Barbusse liên miên bất tận trong những mô típ tàn khốc, vì bản thân thực tại cũng tàn khốc. Ở nhà tự nhiên chủ nghĩa, sự thể hiện tự nó là mục đích; ở nhà hiện thực xã hội chủ nghĩa Barbusse, mô tả cái gì là đứng trên lập trường của một lí tưởng xã hội nhất định và nhằm phục tùng những nhiệm vụ tác động đến thực tại về mặt tư tưởng” [dẫn theo 18; tr. Annet Vidan trong bài viết H.Barbusse-chiến sĩ của hòa bình (tr.65), Nhà xuấst bản Les essditeurs Francais reessunis, Paris-1953, đã viết:“Đọc tác phẩm của ông, tôi như vừa được ở chiến hào ra” và “Ông đã thét lên tiếng 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thét của chân lí,…Tác phẩm của ông là bức tranh của cuộc đời tăm tối như địa ngục của chúng tôi. Chúng tôi cảm ơn ông đã vạch cho chúng tôi một tương lai vô cùng vinh quang”[dẫn theo 18; tr.