Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự: So sánh giữa luật Việt Nam và luật Trung Quốc

Khóa luận phân tích hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự, so sánh giữa pháp luật Việt Nam và Trung Quốc, nêu rõ điểm tương đồng và khác biệt.

• Tác giả: Trần Ngọc Minh Châu
• Người hướng dẫn: PHD. Đào Lê Thu
• Trường học: Ministry of Justice
• Chuyên ngành: Comparative Law
• Đề tài: So Sánh Hợp Tác Quốc Tế Trong Lĩnh Vực Hình Sự Giữa Luật Việt Nam Và Luật Trung Quốc
• Loại tài liệu: graduation thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• STATUTORY DECLARATION
• INTRODUCTION
• 1. CHƯƠNG 1: GENERAL ISSUES OF INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS
• 1.1. The concept of international cooperation in criminal matters
• 1.1.1. The definition of international cooperation in criminal matters
• 1.2. The necessig; of international cooperation in criminal matters
• 1.3. The significance of international cooperation in criminal matters
• 1.4. The principles of international cooperation in criminal matters
• 1.5. The bases for international cooperation in criminal matters
• 1.6. Fundamentals of law governing international cooperation in criminal matters
• 1.7. Conclusion of Chapter 1
• 2. CHƯƠNG 2: INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS UNDER CHINESE LAW
• 2.1. Legal framework for international cooperation in criminal matters in China
• 2.2. Principles of international cooperation in criminal matters under Chinese law
• 2.3. International cooperation aspects in criminal matters under Chinese law
• 2.4. Cases of rejection of international cooperation in criminal matters under Chinese law
• 2.5. Proceedings of international cooperation in criminal matters under Chinese law
• 2.5.1. Competent agencies carrying out international cooperation in criminal matters under Chinese law
• 2.5.2. Procedures of international cooperation in criminal matters under Chinese law
• 2.6. Conclusion of Chapter 2
• 3. CHƯƠNG 3: INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS UNDER VIETNAMESE LAW — COMPARING WITH CHINESE LAW AND PROPOSING FOR ITS IMPROVEMENT
• 3.1. Legal framework for international cooperation in criminal matters in Vietnam
• 3.2. Principles of international cooperation in criminal matters under Vietnamese law
• 3.3. International cooperation aspects in criminal matters under Vietnamese law
• 3.4. Cases of rejection of international cooperation in criminal matters under Vietnamese law
• 3.5. Proceedings of international cooperation in criminal matters under Vietnamese law
• 3.6. Comparing Vietnamese law with Chinese law on international cooperation in criminal matters
• 3.6.1. Similarities between Vietnamese law and Chinese law on international cooperation in criminal matters
• 3.6.2. Differences between Vietnamese law and Chinese law on international cooperation in criminal matters
• 3.7. Proposals for the improvement of Vietnamese law concerning international cooperation in criminal matters from the experiences of China
• 3.8. Conclusion of Chapter 3
• LIST OF REFERENCES

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự là một khía cạnh quan trọng trong việc đối phó với tội phạm xuyên quốc gia. Luật Việt Nam và luật Trung Quốc đều có những quy định riêng về vấn đề này. Việc so sánh hai hệ thống pháp luật này giúp hiểu rõ hơn về cách thức mà mỗi quốc gia thực hiện hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự.

1.1. Khái niệm hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự được định nghĩa là sự phối hợp giữa các quốc gia nhằm ngăn chặn và xử lý tội phạm. Điều này bao gồm việc trao đổi thông tin, hỗ trợ tư pháp và thực hiện các hiệp định quốc tế.

1.2. Tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự

Hợp tác quốc tế giúp các quốc gia đối phó hiệu quả hơn với tội phạm xuyên quốc gia. Nó không chỉ bảo vệ an ninh quốc gia mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội.

II. Vấn đề và thách thức trong hợp tác quốc tế hình sự

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc thiết lập hợp tác quốc tế, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như sự khác biệt trong hệ thống pháp luật, quy trình tư pháp và chính sách của từng quốc gia có thể gây cản trở cho việc hợp tác.

2.1. Sự khác biệt trong quy định pháp luật hình sự

Luật hình sự Việt Nam và Trung Quốc có những điểm khác biệt rõ rệt, từ định nghĩa tội phạm đến hình phạt. Điều này có thể gây khó khăn trong việc thực hiện các hiệp định hợp tác.

2.2. Khó khăn trong việc thực hiện các hiệp định hợp tác

Việc thực hiện các hiệp định hợp tác quốc tế thường gặp khó khăn do thiếu sự đồng thuận giữa các quốc gia về quy trình và tiêu chuẩn thực hiện.

III. Phương pháp hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự

Cả Việt Nam và Trung Quốc đều áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để thực hiện hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự. Những phương pháp này bao gồm việc ký kết các hiệp định song phương và đa phương.

3.1. Ký kết hiệp định song phương

Việt Nam và Trung Quốc đã ký kết nhiều hiệp định song phương nhằm tăng cường hợp tác trong việc phòng chống tội phạm. Những hiệp định này thường quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên.

3.2. Tham gia các tổ chức quốc tế

Cả hai quốc gia đều tham gia vào các tổ chức quốc tế như Interpol, ASEAN để tăng cường hợp tác trong lĩnh vực hình sự. Sự tham gia này giúp chia sẻ thông tin và kinh nghiệm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho cả Việt Nam và Trung Quốc. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua việc giảm thiểu tội phạm mà còn qua việc nâng cao năng lực của các cơ quan thực thi pháp luật.

4.1. Kết quả từ các vụ án hình sự

Nhiều vụ án hình sự đã được giải quyết thành công nhờ vào sự hợp tác quốc tế. Điều này cho thấy hiệu quả của việc chia sẻ thông tin và hỗ trợ tư pháp.

4.2. Nâng cao năng lực thực thi pháp luật

Hợp tác quốc tế đã giúp nâng cao năng lực của các cơ quan thực thi pháp luật tại Việt Nam và Trung Quốc thông qua việc đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm.

V. Kết luận và tương lai của hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự giữa Việt Nam và Trung Quốc đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, cần có những cải cách và điều chỉnh để nâng cao hiệu quả của hợp tác này trong tương lai.

5.1. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần có những cải cách trong hệ thống pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc hợp tác quốc tế. Điều này bao gồm việc điều chỉnh các quy định về tư pháp hình sự.

5.2. Tăng cường hợp tác đa phương

Việc tăng cường hợp tác đa phương sẽ giúp Việt Nam và Trung Quốc đối phó hiệu quả hơn với tội phạm xuyên quốc gia. Các tổ chức quốc tế có thể đóng vai trò quan trọng trong việc này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ đã thúc đẩy sự giao lưu đa phương giữa các quốc gia, song đồng thời cũng làm gia tăng tính chất phức tạp của tội phạm có tổ chức và tội phạm xuyên biên giới. Sự đe dọa của các loại tội phạm này đối với an ninh quốc gia, trật tự công cộng và sự phát triển kinh tế - xã hội đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phối hợp hành động giữa các hệ thống tư pháp. Nghị quyết số 2625 (XXV) ngày 24/10/1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã khẳng định nghĩa vụ của các quốc gia trong việc hợp tác bình đẳng trên nhiều lĩnh vực của quan hệ quốc tế, trong đó hợp tác đấu tranh phòng, chống tội phạm là một trọng tâm.

Tại Việt Nam, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự được thể hiện xuyên suốt, tiêu biểu là Chỉ thị số 48/CT-TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới. Chỉ thị xác định nhiệm vụ mở rộng hợp tác với các quốc gia và tổ chức quốc tế trên cơ sở các hiệp định tương trợ tư pháp, điều ước quốc tế và luật pháp quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành hợp tác tư pháp hình sự tại Việt Nam vẫn còn những hạn chế nhất định; đơn cử như trong lĩnh vực dẫn độ, số lượng hồ sơ yêu cầu được tiếp nhận và xử lý còn thấp. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ sự thiếu đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế phối hợp liên ngành chưa thực sự chặt chẽ.

Trong khi đó, Trung Quốc – quốc gia láng giềng có nhiều điểm tương đồng về thể chế chính trị và truyền thống pháp lý xã hội chủ nghĩa – đã xây dựng được một hệ thống pháp luật chuyên biệt tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các đạo luật riêng về tương trợ tư pháp hình sự, dẫn độ và chuyển giao người chấp hành án phạt tù. Do đó, việc nghiên cứu so sánh quy định pháp luật của hai nước mang tính cấp thiết về mặt khoa học và thực tiễn.

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân chuyên ngành Luật So sánh với đề tài "International cooperation in criminal matters: a comparison between Vietnamese law and Chinese law" do sinh viên Trần Ngọc Minh Châu thực hiện, dưới sự hướng dẫn của TS. Đào Lê Thu, tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ sau:

• Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và hoàn thiện pháp luật về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự tại Việt Nam từ việc nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm lập pháp của Trung Quốc.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Phân tích các vấn đề lý luận chung về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự (khái niệm, đặc điểm, tính tất yếu, nguyên tắc, cơ chế và căn cứ thực hiện).
  2. Làm rõ khung pháp luật thực định về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự của Trung Quốc và Việt Nam dựa trên 5 yếu tố cấu thành: khuôn khổ pháp lý, nguyên tắc áp dụng, các hoạt động hợp tác cụ thể, các trường hợp từ chối hợp tác và trình tự, thủ tục tố tụng.
  3. So sánh, chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong quy định pháp luật của Việt Nam và Trung Quốc.
  4. Xây dựng hệ thống kiến nghị, đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật Việt Nam dựa trên kết quả nghiên cứu so sánh.
• Đối tượng nghiên cứu: Khung pháp lý, phạm vi, nguyên tắc, các hoạt động hợp tác cụ thể, căn cứ từ chối hợp tác và quy trình tố tụng về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự.
• Phạm vi nghiên cứu: Pháp luật thực định của Việt Nam và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Cơ sở lựa chọn hai quốc gia này dựa trên 3 yếu tố: vị trí địa lý láng giềng có chung đặc điểm tội phạm xuyên biên giới; sự tương đồng về thể chế chính trị và nền tảng pháp luật xã hội chủ nghĩa; và sự khác biệt trong việc tiếp thu các nhánh truyền thống pháp luật (Việt Nam chịu ảnh hưởng của trường phái Civil Law Pháp, trong khi Trung Quốc tiếp thu trường phái Civil Law Đức kết hợp truyền thống pháp luật bản địa).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng lý luận về hợp tác tư pháp hình sự quốc tế và luật so sánh:

• Khung lý thuyết và khái niệm: Tác giả tiếp cận khái niệm hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự theo hai cấp độ: theo nghĩa rộng (tổng thể các hoạt động phối hợp của các chính phủ nhằm giảm thiểu tội phạm và bảo đảm an toàn cho công dân, bao gồm dẫn độ, chuyển giao tố tụng, công nhận bản án, chuyển giao phạm nhân, tương trợ tư pháp) và theo nghĩa hẹp (sự phối hợp theo các điều ước, hiệp định để truy bắt, chứng minh tội phạm và xử lý người phạm tội). Nghiên cứu xác định 3 yếu tố cốt lõi của chế định: hành vi phối hợp giữa ít nhất hai quốc gia có chủ quyền; nội dung là việc thực hiện các hoạt động tố tụng hình sự cụ thể; mục đích nhằm đấu tranh phòng chống tội phạm xuyên quốc gia và bảo đảm an ninh quốc gia.
• Cơ sở pháp lý sử dụng trong nghiên cứu:
  • Điều ước quốc tế đa phương và khu vực: Hiến chương Liên Hợp Quốc 1945; Công ước Viên về Luật Điều ước quốc tế 1969; Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (UNTOC 2000); Công ước Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng (UNCAC); Công ước về kiểm soát ma túy và chất hướng thần; Hiệp định mẫu của Liên Hợp Quốc về tương trợ tư pháp hình sự 1990; Hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự giữa các nước ASEAN (ASEAN MLAT 2004); Công ước ASEAN về chống khủng bố (ACCT 2007); Công ước ASEAN về phòng, chống mua bán người (ACTIP 2015).
  • Văn bản pháp luật Trung Quốc: Hiến pháp; Bộ luật Tố tụng hình sự (Điều 17); Luật Tương trợ tư pháp hình sự quốc tế; Luật Dẫn độ năm 2000; Luật Chuyển giao người chấp hành án phạt tù; Luật Thủ tục ký kết điều ước quốc tế; Luật Chống khủng bố; Luật Chống rửa tiền; Luật Giám sát; các văn bản giải thích pháp luật của Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
  • Văn bản pháp luật Việt Nam: Hiến pháp năm 2013 (Điều 12); Luật Tương trợ tư pháp năm 2007; Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (Phần thứ tám: Hợp tác quốc tế, Điều 497 - 508); các hồ sơ đề nghị xây dựng dự án Luật Dẫn độ và Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù của Bộ Công an.
• Phương pháp nghiên cứu:
  • Phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin.
  • Phương pháp phân tích và tổng hợp quy phạm pháp luật, sử dụng trong toàn bộ ba chương để làm rõ các khái niệm, quy định pháp luật của từng quốc gia.
  • Phương pháp so sánh luật học (Comparative Law) kết hợp phương pháp giải thích pháp luật (Interpretation), áp dụng chủ yếu tại Chương 3 để làm sáng tỏ nét tương đồng, khác biệt và đúc rút bài học kinh nghiệm.
• Nguồn dữ liệu: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, hiệp định song phương, điều ước đa phương, báo cáo của cơ quan nhà nước và các công trình nghiên cứu của các học giả trong nước và quốc tế (T. Matsuda, Rath Bosca, Georgeta Modiga, Zhenjie Zhou, Umarkhanova Dildora, Nguyễn Ngọc Chí, Nguyễn Ngọc Anh, Dương Đình Công, Nguyễn Cẩm Tú, Vũ Ngọc Dưỡng).

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: General issues of international cooperation in criminal matters

Chương 1 tập trung làm sáng tỏ các vấn đề mang tính nền tảng lý luận về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự:

• Khái niệm và đặc điểm: Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực hình sự được xác định là hành vi của hai hay nhiều quốc gia phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau trong các hoạt động dẫn độ, chuyển giao phạm nhân, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự. Chế định này có 3 đặc điểm cơ bản: (1) Chủ thể chủ yếu là các quốc gia có chủ quyền (gồm quốc gia yêu cầu và quốc gia được yêu cầu); (2) Khách thể là các quan hệ xã hội phát sinh giữa các quốc gia trong tiến trình hợp tác giải quyết án hình sự; (3) Phương pháp điều chỉnh là thỏa thuận tự nguyện dựa trên sự thống nhất ý chí giữa các quốc gia bình đẳng về mặt chủ quyền.
• Tính tất yếu và ý nghĩa: Sự phát triển của khoa học công nghệ và tự do thương mại tạo điều kiện cho tội phạm xuyên quốc gia phát triển mạnh (rửa tiền, tham nhũng, buôn bán người, buôn lậu). Hợp tác hình sự quốc tế mang lại 4 ý nghĩa lớn: thiết lập cơ chế giải quyết nhanh chóng các vụ án có yếu tố nước ngoài; giảm thiểu nguy cơ phát sinh tội phạm do xóa bỏ rào cản về lãnh thổ tố tụng; củng cố năng lực thực thi pháp luật và bảo vệ chủ quyền quốc gia; tạo môi trường ổn định củng cố quan hệ ngoại giao.
• Các nguyên tắc cơ bản:
  1. Nguyên tắc tận tâm, thiện chí thực hiện các cam kết quốc tế (Pacta sunt servanda): Được ghi nhận tại Điều 2 Hiến chương Liên Hợp Quốc và Điều 26 Công ước Viên 1969.
  2. Nguyên tắc bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia: Các quốc gia hoàn toàn bình đẳng về mặt pháp lý và có quyền tự chủ tối cao trong việc chấp nhận hoặc từ chối hợp tác.
  3. Nguyên tắc tôn trọng quyết định nội bộ và không can thiệp vào công việc nội bộ: Điều 2 khoản 7 Hiến chương LHQ và Điều 4 UNTOC khẳng định việc xử lý tội phạm không được xâm hại quyền tự quyết của quốc gia sở tại.
  4. Nguyên tắc có đi có lại (Reciprocity): Đóng vai trò nền tảng, đặc biệt trong các trường hợp chưa ký kết điều ước quốc tế chính thức.
• Cơ chế và căn cứ hợp tác:
  • Cơ chế ngoại giao: Áp dụng khi chưa có hiệp định chính thức, dựa trên nguyên tắc có đi có lại thông qua con đường ngoại giao và có sự giám sát của hệ thống tư pháp.
  • Cơ chế pháp lý: Gồm tương trợ tư pháp hình sự (thu thập chứng cứ, tống đạt văn bản, triệu tập nhân chứng, tịch thu tài sản), dẫn độ tội phạm, chuyển giao người chấp hành án, chuyển giao đồ vật/vật chứng, giao hàng có kiểm soát (Controlled Delivery) và công nhận lẫn nhau (Mutual Recognition - tiêu biểu là Chương trình Stockholm của Liên minh Châu Âu).
  • Căn cứ hợp tác: Dựa trên sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, quan hệ ngoại giao hữu nghị và hệ thống điều ước quốc tế cùng luật pháp quốc gia.

Chapter 2: International cooperation in criminal matters under Chinese law

Chương 2 phân tích chi tiết thực trạng hệ thống pháp luật của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về hợp tác tư pháp hình sự:

• Khung pháp lý của Trung Quốc:
  • Điều ước quốc tế đa phương: Gia nhập nhiều công ước của Liên Hợp Quốc từ năm 1991 (UNTOC, UNCAC, các công ước về kiểm soát ma túy, chống khủng bố). Quyết định năm 1987 của Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc xác lập thẩm quyền tài phán hình sự của Trung Quốc đối với các tội phạm được quy định trong các điều ước quốc tế mà nước này tham gia.
  • Điều ước quốc tế song phương: Trung Quốc đã thiết lập mạng lưới điều ước song phương sâu rộng: 39 hiệp định tương trợ tư pháp chuyên biệt về hình sự (với Mỹ, Anh, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Tây Ban Nha, Úc...); 16 hiệp định tương trợ tư pháp kết hợp dân sự và hình sự (trong đó có Việt Nam, Nga, Cuba, Lào...); 3 hiệp định tương trợ tư pháp kết hợp thương mại, dân sự và hình sự (Thổ Nhĩ Kỳ, Síp, Ai Cập); 46 hiệp định song phương về dẫn độ và 13 hiệp định song phương về chuyển giao người bị kết án phạt tù.
  • Pháp luật quốc nội: Hệ thống luật được phân định chuyên sâu gồm: Bộ luật Tố tụng hình sự (Điều 17); Luật Tương trợ tư pháp hình sự quốc tế; Luật Dẫn độ năm 2000; Luật Chuyển giao người chấp hành án phạt tù; cùng các đạo luật chuyên ngành như Luật Chống khủng bố, Luật Chống rửa tiền, Luật Giám sát.
• Nguyên tắc hợp tác theo pháp luật Trung Quốc: Được định hình tập trung tại Điều 4 Luật Tương trợ tư pháp hình sự quốc tế: (1) Nguyên tắc bình đẳng và có đi có lại; (2) Nguyên tắc không gây phương hại đến chủ quyền, an ninh quốc gia và lợi ích công cộng; (3) Nguyên tắc tôn trọng quyền quyết định nội bộ (nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài tự ý tiến hành hoạt động tố tụng hình sự trên lãnh thổ Trung Quốc khi chưa có sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền); (4) Nguyên tắc Pacta sunt servanda (được cụ thể hóa thành nghĩa vụ khẩn trương và áp dụng mọi biện pháp cần thiết để thực hiện yêu cầu tương trợ trong các hiệp định song phương).
• Các khía cạnh và nhóm hoạt động hợp tác: Chia thành 2 chiều (Trung Quốc yêu cầu nước ngoài và nước ngoài yêu cầu Trung Quốc) với 7 nhóm hoạt động chính: Điều tra và thu thập chứng cứ (lấy lời khai, khám xét, phong tỏa tài khoản ngân hàng, giám định); Tống đạt giấy tờ, tài liệu tư pháp; Dẫn độ; Chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù; Chuyển giao chứng cứ; Truy thu và tịch thu các khoản thu lợi bất hợp pháp; Cung cấp hồ sơ pháp lý và thông tin tư pháp.
• Các trường hợp từ chối hợp tác: Pháp luật Trung Quốc quy định 7 căn cứ từ chối: (1) Hành vi không cấu thành tội phạm theo luật pháp cả hai nước (Dual criminality), đã có bản án có hiệu lực pháp luật hoặc đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự; người bị yêu cầu chuyển giao đang chịu án tử hình hoãn thi hành hoặc tù không thời hạn; (2) Tội phạm bị yêu cầu mang tính chất chính trị hoặc thuần túy quân sự; (3) Yêu cầu nhằm mục đích truy cứu vì lý do chủng tộc, sắc tộc, tôn giáo, giới tính, quốc tịch hoặc chính kiến; (4) Vấn đề yêu cầu không có mối liên hệ thực chất với vụ án hình sự; (5) Yêu cầu xâm hại trực tiếp đến chủ quyền, an ninh hoặc lợi ích công cộng của Trung Quốc; (6) Các trường hợp khác được quy định trong các điều ước quốc tế song phương (ví dụ trái với Hiến pháp của quốc gia được yêu cầu); (7) Từ chối theo quy định của Luật Dẫn độ và các văn bản liên quan.
• Cơ quan có thẩm quyền và quy trình tố tụng:
  • Cơ quan có thẩm quyền: Tòa án nhân dân các cấp, Viện kiểm sát nhân dân các cấp và Cơ quan Công an (Bộ Công an đóng vai trò trực tiếp trong tương trợ tố tụng và truy bắt tội phạm qua kênh Interpol). Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp giữ vai trò cơ quan đầu mối liên lạc trung ương.
  • Quy trình thực hiện: Phân định rõ thủ tục yêu cầu nước ngoài hỗ trợ và thủ tục xử lý yêu cầu của nước ngoài. Điển hình là quy trình dẫn độ theo Luật Dẫn độ năm 2000: Bộ Ngoại giao tiếp nhận yêu cầu -> chuyển TAND Tối cao và VKSND Tối cao -> TAND Cấp cao được chỉ định mở phiên họp thẩm tra -> TAND Tối cao xem xét lại -> Bộ Ngoại giao báo cáo Quốc vụ viện (Chính phủ) đưa ra quyết định cuối cùng về việc cho phép dẫn độ.

Chapter 3: International cooperation in criminal matters under Vietnamese law - comparing with Chinese law and proposing for its improvement

Chương 3 trình bày khung pháp lý của Việt Nam, tiến hành phân tích so sánh đối chiếu với Trung Quốc và đưa ra các đề xuất hoàn thiện:

• Khung pháp lý của Việt Nam:
  • Điều ước đa phương: Công ước Tokyo 1963; Công ước UNTOC; Công ước UNCAC; các công ước kiểm soát ma túy; Hiệp định ASEAN MLAT 2004; Công ước ACCT 2007; Công ước ACTIP 2015.
  • Điều ước song phương: Đến năm 2021, Việt Nam đã ký kết hiệp định tương trợ tư pháp riêng biệt về hình sự với 14 quốc gia (Hàn Quốc, Ấn Độ, Anh, Algeria, Indonesia, Úc, Tây Ban Nha, Hungary, Pháp, Kazakhstan, Campuchia, Cuba, Mozambique, Lào); hiệp định tương trợ tư pháp chung (hình sự kết hợp dân sự, hôn nhân gia đình) với nhiều nước như Nga, Ba Lan, Trung Quốc, Séc, Slovakia, Belarus, Ukraine, Mông Cổ, Triều Tiên; 14 hiệp định song phương chuyên biệt về dẫn độ và 15 hiệp định song phương về chuyển giao người bị kết án phạt tù.
  • Pháp luật quốc nội: Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 (điều chỉnh chung 4 lĩnh vực: dân sự, hình sự, dẫn độ và chuyển giao người đang chấp hành hình phạt tù); Phần thứ tám Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (Điều 497 - 508); cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Hiện nay, Bộ Công an đã hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng dự án Luật Dẫn độ và Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù riêng biệt.
• Nguyên tắc hợp tác theo pháp luật Việt Nam: Quy định tại Điều 493 BLTTHS 2015 và Điều 12 Hiến pháp 2013, gồm: (1) Tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; (2) Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; (3) Bình đẳng và cùng có lợi (nguyên tắc có đi có lại); (4) Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam cùng các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; (5) Tận tâm thực hiện các cam kết quốc tế (Pacta sunt servanda).
• Các hoạt động hợp tác theo pháp luật Việt Nam: Được điều chỉnh tại Điều 17 Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 và các điều ước song phương, tập trung vào: Tống đạt giấy tờ, tài liệu tư pháp; Triệu tập người làm chứng, người giám định; Thu thập, cung cấp chứng cứ và đồ vật; Chuyển giao chứng cứ; Truy cứu trách nhiệm hình sự; Dẫn độ và Chuyển giao người chấp hành án phạt tù.

+-------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| BẢNG TỔNG HỢP SO SÁNH PHÁP LUẬT HỢP TÁC HÌNH SỰ QUỐC TẾ: VIỆT NAM VÀ TRUNG QUỐC                            |
+--------------------------+------------------------------------------+---------------------------------------+
| Tiêu chí so sánh         | Pháp luật Trung Quốc                     | Pháp luật Việt Nam                    |
+--------------------------+------------------------------------------+---------------------------------------+
| Cấu trúc hệ thống        | Phân định thành các đạo luật chuyên sâu: | Tích hợp trong 1 luật chung: Luật     |
| văn bản quốc nội         | Luật TTTP hình sự quốc tế, Luật Dẫn độ   | Tương trợ tư pháp 2007 (gồm dân sự,  |
|                          | 2000, Luật Chuyển giao phạm nhân.        | hình sự, dẫn độ, chuyển giao phạm     |
|                          |                                          | nhân) và Phần thứ tám BLTTHS 2015.    |
+--------------------------+------------------------------------------+--------------------------------

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING TRAN NGOC MINH CHAU 453544 INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS: A COMPARISON BETWEEN VIETNAMESE LAW AND CHINESE LAW GRADUATION THESIS MINISTRY OF JUSTICE MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING TRAN NGOC MINH CHAU 453544 INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS: A COMPARISON BETWEEN VIETNAMESE LAW AND CHINESE LAW Major: Comparative Law GRADUATION THESIS SUPERVISOR PHD. DAO LETHU STATUTORY DECLARATION Therewith formally declare that Ï myself have written the submitted Bachelor’s Thesis independently, the conclusions and data in the Bachelor's Thesis are truthfiul and reliable. Confirmation of Supervisor Author of Bachelor's Thess Đào Lê Thu INTRODUCTION. RATIONALE OF THE RESEARCH.

SCIENTIFIC AND PRACTICAL IMPLICATIONS OF THE 4 4. OBJECTIVES AND TASKS OF THE THESIS. THE OBJECT AND DELIMITATION OF THE THESI:. METHOD OLOGY AND RESEARCH METHODS OF THE THESIS.

STRUCTURE OF THE THESIS. GENERAL ISSUES OF INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MA TTERS. THE CONCEPT OF INTERNATIONAL COOPERATION IN CRDAINAL COOPERATION IN CRDAINAL MATTERS. The necessig; of international cooperation in criminal matters.22 The significance of international cooperation in criminal matters.

THE PRINCIPLES OF INTERNATIONAL COOPERATION IN CRDAINAL MATTERS. THE BASES FOR INTERNATIONAL COOPERATION IN CRDAINAL 1. Mutual ied Thư dụ acaba 1. FUNDAMENTALS OF LAWV GOVERNING INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS.

+20 CONCLUSION OF CHAPTER 1 CHAPTER 2. INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS UNDER CHINESE LAW. LEGAL FRAMEWORK FOR INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS IN CHINA .2, PRINCIPLES OF INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS UNDER CHINESE LÀN ss sicsioasdisossissiiccssscessscsnaisicsnebasssstuaivasessonssvssusssastobane’ 25 2.3, INTERNA TIONAL COOPERATION ASPECTS IN CRIMINAL MATTERS UNDER 2. CASES OF REJECTION OF INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS UNDER CHINESE LAW.

PROCEEDINGS OF INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS UNDER CHINESE LANWV. Competent agencies carrying out internationalsaa in criminal matters under Chinese law.2 Procedures of international cooperation iin er ninal matters under Chinese law. : 34 CONCLUSION OF CHAPTER 2. INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS UNDER VIETNAMESE LAW- COMPARING WITH CHINESE LAW AND PROPOSING FOR ITS IMPROVEMENT.

Legal framework for international cooperation in criminal matters in Vietram. Principles of international se pie in criminal matters under Vietnamese law. TT ÿ 41 313 International cooperation, aspects incriminalmatters m eunder Vietnamese law. — BB 314 ‘Cases ofrí ejection ofinternational cooperation imi n criminal matters under Vietramese law.

46 414 Proceedings international |cooperation in1 criminal matters under Vietramese law. COMPARING VIETNAMESE LAW WITH ˆ CHINESE LAW ON INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIAINAL MA TTERS. Similarities between Vietnamese law and Chinese law on international COOPE ALON Uh CHMMAL MANETS .isnscssiecsvssenssssusissseresssssnssssccisnsaritiansesieassiee OO 322 Differences between Vietnamese law and Chinese law on international cooperation in criminal matters. PROPOSALS FOR THE IMPROVEMENT OF "VIETNAMESE LAW CONCERNING INTERNATIONAL COOPERATION IN CRIMINAL MATTERS FROM THE EXPERIENCES OF CHINA .ecsssscsessssessssesssescsnsnesnssnensansnssneecsaceneeneneenee CONCLUSION OF CHAPTER 3.

LIST OF REFERENCES. Rationale of the research Asa result of the acceleration of globalization and integration processes in the world, the states’ consolidation of efforts in multiple spheres in effective forms remains one of the priorities attracting the attention of the international community. In an integrated world, the issue of cross-border and transnational crime has become an inevitably growing concern. The threat of such crimes to national security, its obstruction of political, economic and social development, in tum, requires appropriate measures to be taken, with one of the foremost solutions being fighting against transnational crime at the intemational level! Understanding the need to accelerate international cooperation to combat the increasing spread of transnational crimes, the United Nations General Assembly declared that: “States have the duty to co-operate with one another, imespective of the differences in their political, economic and social systems, in the various spheres of international relations [.

Following the statement, intemational cooperation in all fields of life, particularly criminal proceedings, has become a significant part of the activities of United Nations’ States members, to which Vietnam is no exception The Political Bureau of Vietnam did promulgate Directive No. 48/CT-TW, stating one of the major tasks to be “expanding cooperation with foreign countnes and intemational organizations in the crime prevention and combat in order to effectively combat all crimes, especially organized transnational crimes, on the basis of judicial assistance agreements, treaties and national laws, and at the same time making the best use of foreign technical assistance to improve law enforcement institutions and capacity of law enforcers”>. However, from my perspective, despite the accumulated experience in intemational law, intemational cooperation in criminal proceedings in Vietnam in recent times has not met the requirements. For example, in the field of extradition, the number of extradition request dossiers received and processed is still limited There are many reasons why the enforcement of intemational cooperation in cnminal proceedings in Vietnam has not been effective, of which the biggest reason is due to the incompleteness of the legislation and the lack of a coordination mechanism ! “Internationalcooperation in crim ma] matters (based onthe analysisof Geman and Uzbek kegislationy.

‘Umarkhanora Dildora, Dean af the Faculty of Intemational Law and Comparative Legislation Of Tashkent State Unuversity Of Law, published in Berl Suudies Transnational Jounal of Science and Humanities, VoL2, Issue 1 4, 2022. * United Nations General Assembly, Declaration on iples of International Law conc. Friendly Relations and Co-operation among States in accordance with the Charter of the United Nations, Resohtion 2625 (XV), 24 October 1970. 48/CT-TWof the Poltical Bureau ơn enluncing the puty's leadership over crime prevention and combat inthe new situation dated October 22, 2010.

1 between competent bodies. On the other hand, bordering it is China, a highly developed country with an effective system of international cooperation in criminal field. For instance, China has found a path of law-based counterterrorism that confomns to its realities by establishing a sound legal framework and promoting strict, impartial, procedure-based law enforcement.’ Therefore, a comparative research between Vietnam and China on this matter is necessary to enhance the effectiveness of Vietnamese legislation on international cooperation in criminal justice. Based on the foregoing, this thesis would elaborate on the topic “International cooperation in criminal matters: a comparison between Vietnamese law and Chinese law”.

This is a new comparative law study that does not overlap with published studies 2. Literature review In the world, the study of intemational cooperation in criminal matters has been conducted in-depth from various perspectives, including legislative basis, the practice and implementation in certain countries and regions, or its diplomatic nature In these researches, the comparative approach on the regulations conceming international cooperation in cnminal field in different parts of the world is one ofthe most focused issues. In the process of studying the topic, the author has consulted several documents and typical research reports in the form of scientific topics, master’s theses, doctoral theses, books and magazines. Comespondingly, some typical research projects can be summanized below: 2.

Foreign publications Several studies on the generals of international cooperation in criminal matters, including its magnitude, principles, mechanisms, bases and practice have been conducted by scholars around the world: + Article “Intemational Cooperation in Criminal Matters”, T. Matsuda, published in Journal of Criminal Law, 30/07/2015, Volume 54. + Article “General principles of cooperation in regards to intemational criminal law”, Albert Camil Rath Bosca, Gabriela Bologa, published in Agora intemational joumal of juridical sciences, 08/2021, Volume 15. * Intemational Cooperation mn Crim awl Procedure for Globalization and Intemational Integration Nguyen.

Ngọc Chi, Viemam National University, School af Law, VNU Joumal of Science: Jurisprudence, Vohme 34, No 2, 2018, p. * Chữu $ Legn] Framework and Measuresfor Counterterrorism, The State Council Information Office of the People’s Republic of China, Jawwry 2024,http /ini.chinn- embassy gov cavesp/sgaw/202402t20240201_11237595 hem 2 Article “Importance and necessity of international judicial cooperation in criminal matters”, Georgeta Modiga, Faculty of Law, Danubius University Galati, Agora Intemational Journal ofJuridical Sciences, No. Some worldwide study on the regulations as well as implementation of intemational cooperation in criminal matters are closely conducted in particular areas and regions in the world or under a comparative perspective for improvements on the existing legislations, such as: Article “The importance of judicial cooperation in criminal matters in the European Union with a special focus on countering EU threats and crime more effectively’, Jilija Muraru-Klucica, Ministry of Justice, Republic of Latvia Department of Intemational Cooperation, published in Socrates Electronic Scientific Journal of Law, Riga Stradimš University, Faculty of Law, Volume 2023, Issue 1-26, October 2023. Article "International cooperation in criminal matters (based on the analysis of German and Uzbek legislation)”, Umarkhanova Dildora, Dean of the Faculty of Intemational Law and Comparative Legislation Of Tashkent State University Of Law, published in Berlin Studies Transnational Joumal of Science and Humanities, Vol.4, 2022 Overall, albeit the study of international cooperation in criminal matters has been a topic of interest for a long time among legal scholars, most researches are concentrated on the general aspects ofthis concept, with an emphasis on the practice of it in places where there is a long history of regional cooperation, such as European Union.

Domestic publications Meanwhile, in Vietnam, intemational cooperation in criminal matters has also been a subject of study on a variety of aspects, such as its regulations, its specific activities, mechanisms, its practice in specific criminal activities, and some suggestions for the improvement of legislations conceming this issue, conducted within the scope of Vietnam or neighboring countries and regions: “International cooperation on criminal proceedings in the context of international economic integration” by Nguyen Ngoc Anh, published in People's Court magazine, No. Article "Cases of refusal of mutual legal assistance under Japanese and Vietnamese law in the context of developing the Law on Mutual Legal Assistance in Criminal Matters in Vietnam" by Duong Dinh Cong published in Law Profession magazine, No. + Article “Experience in criminal legal assistance activities of the Chinese Procuacy" by Nguyen Cam Tu published in Procuracy magazine, No. « Article “Intemational cooperation and mutual legal assistance in criminal matters in handling transnational wildlife trafficking crimes in Vietnam’, published in E3S Web Conference Journal, Volume 164, 2020.

Ingeneral, while the research into the use of intemational cooperation conceming crimunal cases in Vietnam have been elaborated from multiple aspects, including the approach of comparison with other countries, currently, there has not been a significant number of studies that directly compare the intemational cooperation in criminal matters as a whole between Vietnam and China. Scientific and practical implications of the Thesis Firstly, in terms of scientific significance, the thesis is a systematic study of intemational cooperation in criminal matters in Vietnam, along with a comparison with China. The research puts an emphasis on the necessity and significance of intemational cooperation in criminal matters, and evaluates the current legislative system on this issue. Eventually, the thesis aims to not only point out the magnitude of improving the relevant laws conceming intemational cooperation in cnmunal matters, but also enhance and strengthen the existing regulations and practice of it for a better effectiveness in a combat against transnational criminals in Vietnam.

Secondly, in terms of practical significance, the proposals and the recommendations of the thesis provided by a balanced curriculum of theoretical and practical research looks to contribute to the development of regulations regarding intemational cooperation in criminal matters in Vietnam. This thesis hopes to become a valuable reference for State agencies in the process of developing laws to ensure the effectiveness of the practice of intemational cooperation in criminal matters. In addition, the proposals intend to improve the efficiency of Vietnam's process of cooperating with other countries to prevent and combat transnational crimes. This also aims to be a resource to support further research activities in the field of international cooperation in criminal matters.

4, Objectives and tasks of the Thesis This thesis’ purpose is to make some proposals to improve the effectiveness of intermational cooperation in criminal matters of Vietnam from the neighboring China’s experiences.