Luận Văn Thạc Sĩ Về Sáp Nhập và Hợp Nhất Ngân Hàng Thương Mại Theo Pháp Luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS về sáp nhập ngân hàng thương mại theo pháp luật Việt Nam, phân tích luật dân sự và tố tụng dân sự hiện hành.

• Tác giả: Phạm Thị Hằng Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Thu Thủy
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Sáp Nhập, Hợp Nhất Pháp Nhân Là Ngân Hàng Thƣơng Mại Theo Pháp Luật Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: Một số vấn đề lý luận về hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại theo pháp luật Việt Nam hiện nay
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm, phân loại sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 1.3. Nguyên nhân dẫn đến việc sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 1.4. Mục đích của việc sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 1.5. Vai trò của việc sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 1.6. Một số vấn đề lý luận về pháp luật trong hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 1.7. Khái niệm pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 1.8. Đặc điểm pháp luật, nguyên tắc pháp lý điều chỉnh hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng pháp luật hiện nay trong hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 2.1. Một số nội dung cơ bản của pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại tại Việt Nam hiện nay
• 2.2. Các trường hợp sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là NHTM bị cấm
• 2.3. Trình tự, thủ tục sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là NHTM
• 2.4. Quy định của pháp luật về định giá tài sản góp vốn vào NHTM
• 2.5. Những thành tựu đạt được của pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại – Liên hệ một số nước trên thế giới
• 2.5.1. Những thành tựu đạt được của pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 2.5.2. Liên hệ một số nước trên thế giới
• 2.5.3. Một số bài học kinh nghiệm
• 2.6. Những hạn chế trong các quy định của pháp luật về việc sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 2.7. Những khó khăn cản trở hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là NHTM trên thực tế
• 2.8. Những lo ngại về lợi ích cá nhân bị suy giảm của đội ngũ lãnh đạo NHTM là một trong những nguyên nhân cản trở hoạt động sáp nhập, hợp nhất
• 2.9. Các hoạt động dịch vụ phục vụ cho quá trình sáp nhập, hợp nhất còn rất hạn chế
• 2.10. Nguồn nhân lực cấp cao tham gia vào hoạt động quản trị NHTM sau sáp nhập, hợp nhất trở nên thiếu hụt nghiêm trọng
• 3. CHƯƠNG 3: Một số kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật trong hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1. Sự cần thiết của việc hoàn thiện pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 3.1.2. Những nguyên tắc trong việc hoàn thiện pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 3.1.3. Định hướng hoàn thiện pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay
• 3.2. Một số kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại
• 3.2.1. Một số kiến nghị, giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực thi pháp luật về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại

Tóm tắt

I. Tổng quan về sáp nhập và hợp nhất ngân hàng thương mại tại Việt Nam

Sáp nhập và hợp nhất ngân hàng thương mại là một trong những hoạt động quan trọng trong hệ thống tài chính Việt Nam. Hoạt động này không chỉ giúp nâng cao sức mạnh tài chính mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn. Theo quy định của pháp luật, sáp nhập và hợp nhất ngân hàng thương mại được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp lý khác nhau, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hoạt động ngân hàng.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của sáp nhập ngân hàng thương mại

Sáp nhập ngân hàng thương mại là quá trình kết hợp hai hoặc nhiều ngân hàng thành một ngân hàng lớn hơn. Điều này thường diễn ra nhằm tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao khả năng cạnh tranh. Đặc điểm của sáp nhập bao gồm việc chuyển giao toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ của ngân hàng bị sáp nhập sang ngân hàng nhận sáp nhập.

1.2. Lợi ích của việc sáp nhập ngân hàng thương mại

Việc sáp nhập ngân hàng thương mại mang lại nhiều lợi ích như tăng cường khả năng tài chính, giảm chi phí hoạt động, và mở rộng quy mô hoạt động. Ngoài ra, sáp nhập còn giúp cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường sự cạnh tranh trong ngành ngân hàng.

II. Thách thức trong hoạt động sáp nhập và hợp nhất ngân hàng thương mại

Mặc dù sáp nhập và hợp nhất ngân hàng thương mại mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các ngân hàng thường gặp khó khăn trong việc định giá tài sản, quản lý nhân sự và duy trì sự ổn định trong quá trình chuyển giao. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình sáp nhập.

2.1. Những khó khăn trong quy trình sáp nhập

Quy trình sáp nhập ngân hàng thường phức tạp và kéo dài. Các ngân hàng cần phải thực hiện nhiều bước như thẩm định tài sản, đàm phán hợp đồng và thực hiện các thủ tục pháp lý. Những khó khăn này có thể dẫn đến sự chậm trễ trong việc hoàn tất sáp nhập.

2.2. Tác động đến nhân sự trong ngân hàng

Sáp nhập ngân hàng thường dẫn đến sự thay đổi lớn trong cơ cấu tổ chức và nhân sự. Nhiều nhân viên có thể bị ảnh hưởng bởi việc cắt giảm nhân sự hoặc thay đổi vị trí công việc. Điều này có thể gây ra sự không ổn định và lo ngại trong đội ngũ nhân viên.

III. Phương pháp thực hiện sáp nhập ngân hàng thương mại hiệu quả

Để thực hiện sáp nhập ngân hàng thương mại một cách hiệu quả, cần có một kế hoạch chi tiết và rõ ràng. Các ngân hàng cần xác định mục tiêu cụ thể và xây dựng chiến lược phù hợp để đạt được những mục tiêu đó. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại cũng rất quan trọng trong quá trình này.

3.1. Xây dựng kế hoạch sáp nhập chi tiết

Kế hoạch sáp nhập cần phải bao gồm các bước cụ thể như thẩm định tài sản, phân tích thị trường và lập kế hoạch tài chính. Điều này giúp đảm bảo rằng quá trình sáp nhập diễn ra suôn sẻ và đạt được kết quả mong muốn.

3.2. Đảm bảo sự đồng thuận từ các bên liên quan

Sự đồng thuận từ các bên liên quan, bao gồm cổ đông, nhân viên và khách hàng, là rất quan trọng trong quá trình sáp nhập. Các ngân hàng cần phải thực hiện các cuộc họp và thông báo để giải thích rõ ràng về lợi ích của việc sáp nhập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về sáp nhập ngân hàng

Nghiên cứu về sáp nhập ngân hàng thương mại tại Việt Nam cho thấy rằng nhiều ngân hàng đã thành công trong việc sáp nhập và hợp nhất. Những kết quả này không chỉ giúp nâng cao sức mạnh tài chính mà còn cải thiện chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để tối ưu hóa quy trình này.

4.1. Các trường hợp sáp nhập thành công tại Việt Nam

Một số ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã thực hiện sáp nhập thành công, tạo ra những ngân hàng lớn mạnh hơn với khả năng cạnh tranh cao hơn. Những trường hợp này có thể được xem là mô hình cho các ngân hàng khác học hỏi.

4.2. Bài học từ các vụ sáp nhập ngân hàng quốc tế

Nghiên cứu các vụ sáp nhập ngân hàng quốc tế cũng cung cấp nhiều bài học quý giá cho Việt Nam. Những kinh nghiệm này có thể giúp các ngân hàng Việt Nam tránh được những sai lầm trong quá trình sáp nhập và hợp nhất.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của sáp nhập ngân hàng thương mại

Sáp nhập và hợp nhất ngân hàng thương mại là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Tương lai của hoạt động này tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc cải thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực quản lý của các ngân hàng. Việc này sẽ giúp tạo ra một hệ thống ngân hàng mạnh mẽ và bền vững hơn.

5.1. Triển vọng phát triển của hệ thống ngân hàng thương mại

Hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Việc sáp nhập và hợp nhất sẽ giúp các ngân hàng nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

5.2. Đề xuất cải cách pháp luật về sáp nhập ngân hàng

Để thúc đẩy hoạt động sáp nhập ngân hàng, cần có những cải cách pháp luật phù hợp. Các quy định cần phải rõ ràng và linh hoạt hơn để tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng trong quá trình sáp nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại theo pháp luật Việt Nam hiện nay Chương 2: Thực trạng pháp luật hiện nay trong hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại Chương 3: Một số kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật trong hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về hoạt động sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thƣơng mại theo pháp luật Việt Nam hiện nay 1.1 Một số vấn đề lý luận về sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thƣơng mại 1.Khái niệm, đặc điểm, phân loại sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm pháp nhân là ngân hàng thương mại “Ngân hàng thương mại” (NHTM) được coi là một định chế tài chính ra đời và phát triển gắn liền với các hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể và sự phát triển của nền kinh tế. Khi nền kinh tế càng phát triển thì hoạt động dịch vụ của Ngân hàng càng đi sâu vào tận cùng những ngõ ngách của nền kinh tế và đời sống con người. Do đó, NHTM là một sản phẩm độc đáo của nền sản xuất hàng hóa trong kinh tế thị trường, một tổ chức có tầm quan trọng đặc biệt trong nền kinh tế. Để đưa ra một cái nhìn tổng quát nhất về NHTM phải dựa vào tính chất và mục đích hoạt động của nó trên thị trường tài chính, và đôi khi còn phải kết hợp tính chất, mục đích và đối tượng hoạt động.Theo Luật Ngân hàng của Pháp năm 1941 định nghĩa: “Ngân hàng là những xí nghiệp hay cơ sở nào hành nghề thường xuyên nhận của công chúng dưới hình thức ký thác hay hình thức khác số tiền mà họ dùng cho chính họ vào các nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính”.

Hay Luật Ngân hàng của Ấn Độ năm 1959 đã nêu: “Ngân hàng là cơ sở nhận các khoản tiền ký thác để cho vay hay tài trợ, đầu tư”. Như vậy, mặc dù có nhiều cách thể hiện khác nhau về định nghĩa NHTM, tùy thuộc vào tập quán 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] pháp luật của từng quốc gia, từng vùng lãnh thổ nhưng khi đi sâu vào phân tích, khai thác nội dung của từng định nghĩa đó, ta có thể nhận thấy rằng: Tất cả các NHTM đều có chung một tính chất đó là việc nhận tiền ký thác – tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn để sử dụng vào các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu và các dịch vụ kinh doanh khác của chính Ngân hàng. Ở Việt Nam, với việc chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, thực hiện nhất quán chính sách kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, mọi người bình đẳng trước pháp luật và được tự do kinh doanh. Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010 quy định: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”.

Trên cơ sở đó, có thể nhận thấyở Việt Nam hiện nay có các loại hình ngân hàng sau: Ngân hàng thương mại nhà nước; Ngân hàng thương mại cổ phần; Ngân hàng liên doanh; Ngân hàng phát triển; Ngân hàng đầu tư; Ngân hàng chính sách; Ngân hàng hợp tác; Chi nhánh ngân hàng nước ngoài. - Ngân hàng thương mại nhà nước: Đây là các ngân hàng giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống ngân hàng ở nước ta. Các ngân hàng này được nhà nước cấp vốn và hoạt động chịu sự quản lý của nhà nước. Ngoài việc tiến hành kinh doanh bình thường như: huy động vốn, cho vay và các dịch vụ khác,… ngân hàng còn phải thực hiện các nhiệm vụ khi nhà nước giao.

- Ngân hàng thương mại cổ phần: Đây là các ngân hàng được thành lập và hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần. Vốn do các cổ đông đóng góp, trong đó có các doanh nghiệp Nhà nước, tổ chức tín dụng, tổ chức khác, và cá nhân cùng góp vốn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Loại hình ngân hàng này hiện tại nhỏ hơn ngân hàng thương mại Nhà nước về quy mô nhưng về số lượng thì nhiều 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hơn và ngày càng tỏ ra năng động và nhanh chóng đổi mới công nghệ nhằm mục tiêu hội nhập. - Ngân hàng liên doanh: Là ngân hàng được thành lập trên cơ sở hợp đồng liên doanh.

Vốn điều lệ là vốn góp của một bên là ngân hàng Việt Nam và bên còn lại là ngân hàng nước ngoài. Ngân hàng liên doanh là một pháp nhân Việt Nam, có trụ sở chính tại Việt Nam, hoạt động theo giấy phép thành lập và theo các quy định liên quan của pháp luật. - Ngân hàng phát triển: Ngân hàng phát triển có nét đặc trưng nổi bật là tập trung vốn huy động trung, dài hạn và đầu tư trung, dài hạn vì sự phát triển. Hoạt động đầu tư của loại ngân hàng này chủ yếu đầu tư trực tiếp qua các dự án.

- Ngân hàng đầu tư: Ngân hàng này hoạt động với mục tiêu đầu tư trung, dài hạn và cũng vì sự phát triển nhưng thông qua hình thức đầu tư gián tiếp qua các giấy tờ có giá. - Ngân hàng chính sách: Là những ngân hàng thương mại 100% vốn Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước (gồm sở hữu Nhà nước và sở hữu của các tổ chức kinh tế quốc doanh) được lập ra để phục vụ những chính sách của Nhà nước. Loại ngân hàng này không hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận. - Ngân hàng hợp tác: Đây là những tổ chức tín dụng thuộc sở hữu tập thể, được các thành viên tự nguyện lập không phải vì mục tiêu lợi nhuận mà vì mục tiêu tương trợ lẫn nhau về vốn và dịch vụ ngân hàng.

- Chi nhánh ngân hàng nước ngoài: Là đơn vị phụ thuộc của ngân hàng nước ngoài, không có tư cách pháp nhân, được ngân hàng nước ngoài bảo đảm chịu trách nhiệm về mọi nghĩa vụ, cam kết của chi nhánh tại Việt Nam. Trong nền kinh tế thị trường, NHTM với tư cách là trung tâm tiền tệ của toàn bộ nền kinh tế, đảm bảo sự phát triển hài hòa cho tất cả các thành phần kinh 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tế khi tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh.Mỗi sự giao động của Ngân hàng đều gây ảnh hưởng ít nhiều đến các thành phần kinh tế khác. Do vậy, sự hoạt động có hiệu quả của NHTM thông qua các nghiệp vụ kinh doanh của nó thực sự là công cụ tốt để Nhà nước tiến hành điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Về khái niệm “Pháp nhân”, “Pháp nhân” ở đây được hiểu là một tổ chức có đủ các điều kiện sau: (1).Được thành lập theo quy định của Bộ luật dân sự hoặc luật khác có liên quan; (2).Cơ cấu tổ chức phải có cơ quan điều hành.

Tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan điều hành của pháp nhân được quy định trong điều lệ của pháp nhân hoặc trong quyết định thành lập pháp nhân; (3).Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình; (4).Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập. Pháp nhân bao gồm pháp nhân thương mại và pháp nhân phi thương mại(theo Điều 74 Bộ luật dân sự số 91/2015/QH13 ngày 24 tháng 11 năm 2015, có hiệu lực vào ngày 01/01/2017 quy định). Từ những phân tích ở trên, chúng ta có thể nhận định “Ngân hàng thương mại” được coi một pháp nhân.Bởi chủ thể này đáp ứng đầy đủ những yêu cầu về cơ cấu tổ chức, tài sản độc lập, tư cách chủ thể độc lập và cũng được thành lập theo quy định của pháp luật điều chỉnh.Khái niệm sáp nhập, hợp nhất pháp nhân là ngân hàng thương mại */ Khái niệm sáp nhập pháp nhân là ngân hàng thương mại Về mặt khái niệm, theo từ điển các khái niệm, thuật ngữ tài chính: “Sáp nhập” (Mergers) là hình thức kết hợp mà hai hoặc nhiều doanh nghiệp cùng loại 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (gọi là doanh nghiệp nhận sáp nhập, doanh nghiệp bị sáp nhập) để trở thành một doanh nghiệp lớn hơn, thường được thực hiện thông qua sự chủ động của các bên, trong đó doanh nghiệp bị sáp nhập chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang một doanh nghiệp khác – doanh nghiệp nhận sáp nhập. Theo quy định của pháp luật hiện hành, “sáp nhập” được xem xét và điều chỉnh dưới nhiều góc độ, được ghi nhận tại nhiều văn bản pháp luật do các cơ quan có chức năng quản lý nhà nước trong các lĩnh vực khác nhau soạn thảo và ban hành.

Cụ thể như sau: Khái niệm “sáp nhập” hiện nay được quy định tại một số các văn bản pháp luật. Bộ luật dân sự số 91/2015/QH13 quy định về Sáp nhập pháp nhân tại Điều 89 như sau: “1. Một pháp nhân có thể được sáp nhập (sau đây gọi là pháp nhân được sáp nhập) vào một pháp nhân khác (sau đây gọi là pháp nhân sáp nhập). Sau khi sáp nhập, pháp nhân được sáp nhập chấm dứt tồn tại; quyền và nghĩa vụ dân sự của pháp nhân được sáp nhập được chuyển giao cho pháp nhân sáp nhập”.

Theo đó, một pháp nhân có thể được sáp nhập vào một pháp nhân khác và kết quả của việc sáp nhập pháp nhân là pháp nhân được sáp nhập chấm dứt sự tồn tại; các quyền và nghĩa vụ dân sự của pháp nhân được sáp nhập được chuyển giao cho pháp nhân sáp nhập. Khoản 1 Điều 195 Luật Doanh nghiệp 2014có quy định: “Một hoặc một số công ty (sau đây gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào một công ty khác (sau đây gọi là công ty sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập”. Cách thức sáp nhập giữa các công ty là một hoặc một số 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] công ty chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập. Sau khi sáp nhập thì công ty bị sáp nhập chấm dứt sự tồn tại.