Chương 1 Nghị định 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng có lý giải: “Mạng xã hội (social network) là hệ thống thông tin cung cấp cho cộng đồng người sử dụng mạng các dịch vụ lưu trữ, cung cấp, sử dụng, tìm kiếm, 16 chia sẻ và trao đổi thông tin với nhau, bao gồm dịch vụ tạo trang thông tin điện tử cá nhân, diễn đàn (forum), trò chuyện (chat) trực tuyến, chia sẻ âm thanh, hình ảnh và các hình thức dịch vụ tương tự khác” [17]. Mặc dù có những sự khác biệt trong cách diễn đạt, nhưng các định nghĩa trên đều nhấn mạnh những đặc điểm cơ bản của mạng xã hội. Do vậy, tổng hợp những định nghĩa trên tác giả luận văn đề xuất định nghĩa sau: Mạng xã hội (social network) là nền tảng trực tuyến cho phép người dùng kết nối, tương tác và chia sẻ thông tin qua internet, vượt qua ranh giới về không gian và thời gian. Thông qua các hoạt động như trao đổi thông tin, bình luận, xếp hạng, bình chọn, trò chuyện, email, chia sẻ tệp… mà mạng xã hội đã trở thành phần thiết yếu của cuộc sống hiện đại, đáp ứng các nhu cầu và giá trị thông tin của xã hội hiện nay.
Mạng xã hội TikTok 1. Sự hình thành và phát triển của mạng xã hội TikTok Nền tảng mạng xã hội TikTok, được biết đến với tên gọi Douyin hoặc Vibrato, ra đời và phát triển bởi công ty ByteDance - một công ty công nghệ Internet có trụ sở tại Bắc Kinh, Trung Quốc. TikTok được sáng lập bởi Trương Nhất Minh (Zhang Yiming) và chính thức ra mắt vào tháng 9/2016. Ban đầu, TikTok là phiên bản trong nước của ứng dụng Douyin, dành riêng cho người dùng tại Trung Quốc.
Sau đó, phiên bản quốc tế của TikTok được phát hành. Ứng dụng mạng xã hội TikTok ban đầu cho phép người dùng có thể xem clip nhạc, quay video ngắn và chèn hiệu ứng đặc biệt, hầu hết video có thời lượng ngắn dưới 1 phút đến 3 phút, đến nay thời lượng cho phép của TikTok cho người dùng tăng lên từ 5 đến 10 phút, ngoài ra TikTok hỗ trợ người dùng tăng xu hướng tiếp cận, cho phép trải nghiệm livestreaming tương tác với khán giả và thần tượng ngay trên ứng dụng. Nhìn chung, TikTok đã thu hút sự quan tâm của giới trẻ bởi những tính năng giải trí đa dạng mà nó cung cấp. Ứng dụng này cho phép người dùng dễ dàng theo dõi các người tạo nội dung có ảnh hưởng, tiếp cận các xu hướng mới nhất và áp dụng hiệu ứng từ các trò chơi vào video của mình.
Hơn nữa, TikTok cung cấp công cụ đơn giản để người dùng có thể trở thành người sáng tạo, khuyến khích việc chia sẻ niềm đam mê và sự sáng tạo của mình thông qua các đoạn video. 17 Bên cạnh các nền tảng mạng xã hội nổi tiếng khác hiện nay như Facebook, Instagram và YouTube, mạng xã hội TikTok đã được đánh giá xếp hạng trong top 4 công ty truyền thông lớn nhất vì có hơn một trăm triệu người dùng hoạt động trên đó. Theo Influencer Marketing Hub, TikTok hiện có hơn 524 triệu người dùng hoạt động đã đăng ký vào năm 2018. Vào năm 2019, TikTok đã mở rộng hoạt động của mình tới 155 quốc gia và hỗ trợ 75 ngôn ngữ khác nhau.
Với hơn 600 triệu người dùng trên toàn thế giới, TikTok trở thành ứng dụng di động được tải xuống nhiều nhất thế giới vào tháng 1 năm 2020, đặc biệt phổ biến ở các quốc gia như Hoa Kỳ, Ấn Độ, Thái Lan, Brazil và Hàn Quốc. Thành công này đã đưa TikTok trở thành một trong những ứng dụng mạng xã hội được ưa chuộng nhất trên toàn cầu, với hơn một tỷ người dùng toàn cầu tính đến tháng 2 năm 2021. Giao diện mạng xã hội TikTok TikTok là một mạng xã hội miễn phí và công khai, vì vậy ngay sau khi ra đời đã có rất nhiều người dùng tại Việt Nam đăng ký sử dụng. Ngày 24/4/2019, tại Gem Center (TP.
Hồ Chí Minh) đã diễn ra lễ ra mắt chính thức của ứng dụng nền tảng video dạng ngắn TikTok. Ngay khi có mặt tại Việt Nam đến khi chính thức mở văn phòng đại diện, TikTok đã ký hợp tác chiến lược với một số tổ chức, cơ quan, ban ngành như: Ngày 24/4/2019, TikTok đã hợp tác chiến lược với Trung tâm Xúc tiến Du lịch Đà Nẵng; hợp tác với VTVCab. TikTok đã thiết lập Hội đồng Đối tác An toàn tại Việt Nam thông qua việc hợp tác với các tổ chức phi chính phủ. Bên cạnh đó, mạng xã hội TikTok đã tổ chức nhiều chiến dịch truyền thông phục vụ cộng 18 đồng, như: chiến dịch “An toàn cho thanh thiếu niên trên môi trường mạng”; chiến dịch “Tôn vinh áo dài Việt Nam”, chiến dịch “Tết trồng cây”; chiến dịch: “VuDieuRuaTay”… Tháng 3/2023, Công ty nghiên cứu thị trường DataReportal (trụ sở tại Singapore) công bố báo cáo danh sách 10 quốc gia có lượng người dùng mạng xã hội TikTok nhiều nhất thế giới.
Theo phân tích cho thấy lượng người sử dụng TikTok tại Mỹ đứng đầu bảng xếp hạng với 113,3 triệu người dùng, Việt Nam đứng thứ 6 với khoảng 49,9 triệu người dùng. Cũng theo số liệu cho đến tháng 2/2023, có khoảng 77,93 triệu người dùng Internet tại Việt Nam, như vậy, có đến 64% người dùng Internet tại Việt Nam đang sử dụng TikTok. 10 quốc gia có lượng người dùng TikTok nhiều nhất thế giới. Việt Nam xếp ở vị trí thứ 6 với 49,9 triệu người dùng (Ảnh: DataReportal) Như vậy, từ sự hình thành và phát triển của mạng xã hội TikTok đến nay có thể định nghĩa: TikTok là một ứng dụng mạng xã hội được phát triển bởi công ty Trung Quốc ByteDance.
TikTok cho phép người dùng tạo và chia sẻ các video ngắn, được tùy chỉnh bằng các bộ lọc, âm nhạc và hiệu ứng đa dạng. Ứng dụng này đã nhanh chóng trở thành một hiện tượng toàn cầu, thu hút hàng tỷ người dùng trên khắp thế giới. Nó đã trở thành một nền tảng phổ biến cho các nghệ sĩ, người nổi tiếng và người dùng bình thường để chia sẻ nội dung sáng tạo và tương tác với nhau. Đặc điểm của mạng xã hội TikTok a, Tính liên kết cộng đồng.
TikTok mang tính liên kết cộng đồng cao, đặc biệt là với nhóm đối tượng trẻ tuổi. Mạng xã hội này cho phép người dùng kết nối và tương tác với nhau thông qua các video ngắn, tạo ra một cộng đồng chia sẻ niềm đam mê và sự sáng tạo. Người dùng có thể xem và tương tác với những video của người khác, họ cũng có thể tạo và chia sẻ nội dung của chính mình. Việc sử dụng các hashtag trên TikTok cũng mang lại nhiều lợi ích cho người dùng, các hashtag giúp người dùng tìm kiếm và khám phá nội dung liên quan đến chủ đề, sở thích của mình.
Bằng cách sử dụng hashtag phù hợp, người dùng có thể kết nối với cộng đồng của những người có cùng sở thích và chia sẻ những trải nghiệm, ý kiến và ý tưởng với nhau. Điều này không chỉ mở rộng mạng lưới giao tiếp và tương tác của người dùng trên TikTok mà còn tạo ra một không gian cho sự giao lưu và học hỏi từ những người có cùng sở thích tìm kiếm nội dung thông tin. Ngoài ra, TikTok cũng thường xuyên tổ chức các thử thách (challenges) và các sự kiện trên nền tảng, tạo ra một môi trường tương tác giữa người dùng và các nghệ sĩ, tạo ra một cộng đồng đam mê và đầy sáng tạo. Tất cả các tính năng này đều giúp TikTok có tính liên kết cộng đồng cao và thu hút được đông đảo người dùng trên toàn thế giới.
b, Tính đa phương tiện Các tính năng đa phương tiện của TikTok bao gồm: Quay và chỉnh sửa video: TikTok cho phép người dùng quay và chỉnh sửa video dễ dàng trên ứng dụng. Người dùng có thể thêm âm nhạc, hiệu ứng và bộ lọc để tạo ra video độc đáo và thu hút. Nhạc nền và âm thanh: TikTok có một thư viện âm nhạc lớn và đa dạng, người dùng có thể chọn bài hát yêu thích của mình để sử dụng làm nhạc nền cho video của họ. Ngoài ra, người dùng còn có thể tạo âm thanh riêng của mình hoặc sử dụng âm thanh được tạo bởi người dùng khác.
Hiệu ứng và bộ lọc: TikTok cung cấp nhiều hiệu ứng và bộ lọc để giúp người dùng tạo ra những video độc đáo và thu hút. Các hiệu ứng này bao gồm chuyển cảnh, ánh sáng và âm thanh, và người dùng có thể kết hợp chúng để tạo ra video độc đáo. 20 Thẻ thời gian: TikTok có tính năng thẻ thời gian, cho phép người dùng chia sẻ video với độ dài tối thiểu 15 giây, 60 giây, 3 phút, 5 phút và tối đa 10 phút. Tuy nhiên, người dùng có thể kết hợp nhiều video để tạo ra một video dài hơn.
Truyền thông xã hội: TikTok cho phép người dùng tương tác với nhau thông qua các chức năng như bày tỏ cảm xúc, bình luận, chia sẻ và theo dõi. Người dùng có thể theo dõi các tài khoản khác để xem những video mới nhất từ đó dễ dàng cập nhật về các xu hướng và sự kiện. Tóm lại, mạng xã hội TikTok là một nền tảng đa phương tiện với đầy đủ tính năng, tiện ích giúp người dùng có thể tạo ra những video độc đáo và thu hút, và kết nối với cộng đồng trên toàn thế giới. c, Tính tương tác cao TikTok cung cấp cho người dùng nhiều cách để tương tác với nhau, từ việc thả tim, bình luận, chia sẻ, nhắn tin cho tới việc tạo và tham gia vào các thử thách và trào lưu.
Điều này tạo ra một môi trường truyền tải tính cộng đồng mạnh mẽ, khi người dùng thường xuyên tương tác với nhau và thực hiện các hoạt động chung. Hơn thế nữa, TikTok thường xuyên tổ chức các sự kiện trực tuyến và offline nhằm tạo điểm thu hút người dùng và xây dựng mạng lưới kết nối trong cộng đồng. Thông qua các sự kiện này, người dùng có cơ hội gặp gỡ, giao lưu và chia sẻ kinh nghiệm với nhau. Các sự kiện trực tuyến bao gồm các cuộc thi, thách thức, TikTok Awards và trò chơi, trong đó người dùng có thể tham gia và thể hiện tài năng của mình.
Còn các sự kiện offline được tổ chức tại các địa điểm cụ thể như hội chợ, buổi biểu diễn, hoặc hội thảo, tạo cơ hội cho người dùng gặp gỡ và giao lưu trực tiếp với nhau. Nhờ vào việc tổ chức những sự kiện đa dạng và hấp dẫn, TikTok không chỉ tạo nên sự hứng thú và sự tham gia tích cực của người dùng, mà còn xây dựng một cộng đồng mạng đồng cảm và sôi nổi.