mở đầu quá trình cơ giới hóa ngành công nghiệp dệt. Chính phát minh vĩ đại này đã tạo điều kiện cho sự bùng nổ của công nghiệp thế kỷ 19 lan rộng từ Anh đến châu Âu và Hoa Kỳ và trở thành hiện tượng phổ biến, đồng thời mang tính tất yếu đối với tất cả các quốc gia tư bản (Stearns & Peter, 2017). Tác động của công nghệ số đến hiệu quả tài chính của NHTM 19 Động cơ hơi nước đã xuất hiện nhưng nguyên liệu cấu tạo nên nó vẫn chưa đủ bền để đáp ứng cho quá trình hoạt động lâu dài của động cơ. Mãi đến năm 1885, khi Henry Bessemer phát minh ra lò cao để luyện gang lòng thành thép mới đánh dấu tốt cho sự đóng góp của máy hơi nước, được biết đến là một loại kim loại bền nên có thể đáp ứng cho việc sản xuất máy hơi nước với quá trình hoạt động liên tục.
Nhờ vào đó, vào năm 1804, chiếc đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước đầu tiên trên thế giới đã ra đời, đến năm 1807 tiếp tục chiếc tàu thủy đầu tiên chạy bằng hơi nước do Robert Fulton chế tạo cũng đã ra đời, một bước phát triển đáng nhớ của ngành giao thông vận tải (Stearns & Peter, 2017).2: Xe lửa chạy bằng hơi nước, đánh dấu sự trỗi dậy của cách mạng công nghiệp lần thứ nhất Nguồn: Stearns và Peter (2017) Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai, từ năm 1870 Gần một thế kỷ sau vào cuối thế kỷ 19, những tiến bộ công nghệ mới đã khởi xướng sự xuất hiện của một nguồn năng lượng mới: điện, khí đốt và dầu mỏ. Kết quả là, sự phát triển của động cơ đốt được đặt ra để sử dụng những tài nguyên mới này cho toàn bộ sự phát triển của nền kinh tế. Ngành thép bắt đầu phát triển và phát triển mạnh mẽ hơn 20 Sách chuyên khảo bao giờ hết. Ngành hóa học cũng phát triển để mang lại cho kinh tế các sản phẩm như thuốc nhuộm và phân bón.
Các phương thức liên lạc cũng được cách mạng hóa với việc phát minh ra điện báo, điện thoại và các phương thức vận chuyển cũng như sự xuất hiện của ô tô và máy bay vào đầu thế kỷ 20. Tất cả những phát minh này đã được thực hiện bằng cách tập trung nghiên cứu và cấu trúc xung quanh một mô hình kinh tế và công nghiệp dựa trên các nhà máy lớn dựa trên nguồn năng lượng mới: điện, khí đốt và dầu mỏ (Stearns & Peter, 2017).3: Động cơ điện, biểu tượng của cách mạng công nghiệp lần thứ hai Nguồn: Stearns và Peter (2017) Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba, từ năm 1969 Gần một thế kỷ sau, vào nửa sau của thế kỷ 20, một cuộc cách mạng công nghiệp thứ ba đã xuất hiện với sự xuất hiện của một loại năng lượng mới có tiềm năng vượt qua các bậc tiền bối, đó là: năng lượng hạt nhân. Cuộc cách mạng này chứng kiến sự trỗi dậy của điện điện tử với hệ bán dẫn và bộ vi xử lý, nhưng cũng là sự trỗi dậy của viễn thông và máy tính. Công nghệ mới này đã dẫn đến việc sản xuất vật liệu thu nhỏ, đặc biệt là nghiên cứu không gian và công nghệ sinh học.
Đối với ngành công nghiệp, cuộc cách mạng này đã tạo ra kỷ Tác động của công nghệ số đến hiệu quả tài chính của NHTM 21 nguyên tự động hóa cấp cao trong sản xuất nhờ hai phát minh chính: robot tự động và robot điều khiển theo lập trình (Stearns & Peter, 2017). Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 đã giúp ích trong việc tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên và các nguồn lực của xã hội, giảm thiểu các phương tiện sản xuất không cần thiết mà vẫn đảm bảo khối lượng hàng hóa cung ứng cho nền kinh tế. Điều này đã dẫn đến sự thay đổi trong cơ cấu của nền kinh tế giữa các khu vực nông, lâm, thủy sản – công nghiệp & xây dựng – dịch vụ. Đổi mới lực lượng sản xuất để phục vụ cho tốc độc phát triển của nền kinh tế ngày một nhanh hơn (Stearns & Peter, 2017).4: Sản xuất tự động hóa dây chuyền, biểu tượng của cách mạng công nghiệp lần thứ ba Nguồn: Stearns và Peter (2017) Với sự phát triển của chất bán dẫn, siêu máy tính, máy tính cá nhân và Internet đó là điều đáng quan tâm trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba.
Chính sự phát triển của những tiến bộ công nghệ đó đã tạo tiền đề cho cho cách mạng công nghiêp lần thứ ba thật đáng ghi nhớ trong lịch sử loài người. Cho đến cuối thế kỉ 20, cách mạng công nghiệp lần thứ ba đã mở rộng trên khắp thế giới, mang sự kết nối thông tin mạnh mẽ hơn nhờ vào sự phát triển vượt bậc của Internet và các tiến bộ công nghệ thông tin điện tử. 22 Sách chuyên khảo Hình 1.5: Công nghệ thông tin, điện, điện tử, sản phẩm tiêu biểu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba Nguồn: Stearns và Peter (2017) Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 Cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên sử dụng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất, lần thứ hai sử dụng năng lượng điện để tạo ra sản xuất hàng loạt và lần thứ ba sử dụng công nghệ thông tin và điện tử để tự động hóa sản xuất. Ngày nay, một cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang được tiến hành dựa trên cuộc cách mạng thứ ba và cuộc cách mạng kỹ thuật số đã diễn ra từ giữa thế kỷ trước.
Cuộc cách mạng thứ tư được đặc trưng bởi công nghệ hợp nhất làm mờ đi ranh giới giữa các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học đối với các ngành công nghiệp trên toàn thế giới. Phạm vi và độ sâu của những thay đổi này là dấu hiệu của sự biến đổi đối với toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị. Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ diễn ra trên 3 lĩnh vực chính gồm Công nghệ sinh học, Kỹ thuật số và Vật lý, những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số trong CMCN 4.0 sẽ là: Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối - Internet of Things (IoT) và dữ liệu lớn (Big Data). Trên lĩnh vực công nghệ sinh học, Cách mạng Công nghiệp 4.0 tập trung vào nghiên cứu để tạo ra những bước nhảy vọt trong Nông Tác động của công nghệ số đến hiệu quả tài chính của NHTM 23 nghiệp, Thủy sản, Y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu.
Và cuối cùng là lĩnh vực Vật lý với robot thế hệ mới, máy in 3D, xe tự lái, các vật liệu mới (graphene, skyrmions…) và công nghệ nano (Stearns & Peter, 2017).6: Big Data và IoT (Internet of Things), biểu tượng của cách mạng công nghiệp lần thứ tư Nguồn: Stearns và Peter (2017) Ngành công nghiệp của ngày hôm nay và ngày mai đó là cách mạng công nghiệp 4.0 nhằm kết nối tất cả các phương tiện sản xuất để cho phép tương tác trong thời gian thực.0 giúp giao tiếp giữa những con người và máy móc trong một dây chuyền sản xuất nhờ vào công nghệ như Cloud, Big Data và Internet. Các ứng dụng cho lĩnh vực công nghiệp: cải thiện việc ra quyết định trong thời gian thực, dự đoán hàng tồn kho dựa trên sản xuất, cải thiện sự phối hợp giữa các công việc, v. Ngày qua ngày, tất cả những cải tiến này đang dần tối ưu hóa các công cụ sản xuất và tiết lộ những khả năng vô tận cho tương lai của ngành công nghiệp 4.0, sự giao thoa cho một hệ thống toàn cầu kết nối với nhau (Stearns & Peter, 2017). 24 Sách chuyên khảo Hình 1.7: Lịch sử bốn (04) cuộc cách mạng công nghiệp Nguồn: Elenabsl (2017) Tuy nhiên, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư này có thể là lần đầu tiên đi chệch khỏi xu hướng sử dụng quá nhiều năng lượng, về mặt tài nguyên không thể tái tạo bởi vì nó dựa trên các nguồn lực có thể thay thế và tái tạo.
Ngày mai, các nhà máy 4.0 sẽ được đưa vào các thành phố thông minh và được cung cấp năng lượng từ gió, mặt trời và năng lượng địa nhiệt. CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ HAY CÔNG NGHIỆP 4.0 LÀ GÌ? Môi trường kinh doanh hiện tại của các tổ chức đang thay đổi hoàn toàn, và nhu cầu khách hàng ngày càng khắt khe và thay đổi nhanh chóng là lý do cơ bản thúc đẩy các cuộc cách mạng công nghiệp ở các thời kỳ khác nhau. Những cuộc cách mạng này đã mang đến cho thế giới những thay đổi mạnh mẽ trong các lĩnh vực khác nhau, đặt ra những thách thức lớn cho các ngành công nghiệp và nhà sản xuất, dẫn đến những đổi mới và biến đổi lớn, và ảnh hưởng đáng kể đến con người (Huang, 2017). Hiện tại, nhu cầu linh hoạt và đáp ứng thời gian thực đối với những thay đổi trên thị trường đang trở thành một vấn đề thiết yếu (Schmidt & cộng sự, 2015).
Vì vậy, nhiều tổ chức đã điều chỉnh quy trình sản xuất của mình để tập trung vào các sản phẩm cá nhân trong một thời điểm thích hợp. Như chúng ta có thể quan sát, quá trình số hóa và ảo hóa đảm bảo và tạo ra một số cơ hội cho các nhà sản xuất để tạo ra các giá trị mới và thúc đẩy sự đổi mới để đạt được thành công Tác động của công nghệ số đến hiệu quả tài chính của NHTM 25 cạnh tranh hơn trong kinh doanh. Ngày nay, tất cả các tổ chức phải kết hợp đổi mới trong quy trình sản xuất của mình và để duy trì hoạt động trong bối cảnh toàn cầu hóa và đảm bảo các hệ thống sản xuất hoàn hảo hơn, được đặc trưng bởi tính linh hoạt, khả năng thích ứng, nhanh nhẹn, chủ động, v. Tự động hóa sản xuất (được gọi là Công nghiệp 4.0 hoặc nhà máy thông minh) là con đường cuối cùng cho việc này.
Do đó, nhà máy thông minh đóng vai trò chính là tối ưu hóa sự di chuyển của hàng hóa bằng cách cung cấp thông tin cần thiết cho nhà điều hành thích hợp trong thời điểm thích hợp (Schmidt & cộng sự, 2015). Cốt lõi của Công nghiệp 4.0 này là Internet vạn vật cho phép kết nối máy móc, sản phẩm, hệ thống và con người. Nói tóm lại, thuật ngữ Công nghiệp 4.0 xuất hiện lần đầu tiên vào tháng 11 năm 2011 bởi chính phủ Đức xuất phát từ một sáng kiến về chiến lược công nghệ cao cho năm 2020 và kể từ đó khái niệm này được sử dụng trên khắp châu Âu. Ở Hoa Kỳ và nói chung là thế giới nói tiếng Anh, các thuật ngữ như Internet, Internet của vạn vật cũng được sử dụng (Deloitte, 2015).