Nghiên cứu các rào cản của phương pháp giao hàng đến tủ khoá thông minh tại Việt Nam

Phân tích các rào cản của phương pháp giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh trong e-logistics. Thực trạng và thách thức nổi bật tại Việt Nam.

• Tác giả: Đặng Thị Hà
• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Phương Thảo
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh tế & Kinh doanh Quốc tế
• Đề tài: Giao hàng chặng cuối trong e - logistics: Nghiên cứu các rào cản của phương pháp giao hàng chặng cuối đến tủ khoá thông minh tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Báo cáo
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của giao hàng chặng cuối đến tủ khoá thông minh

Giao hàng chặng cuối (Last Mile Delivery - LMD) là khâu cuối cùng trong chuỗi logistics điện tử, nơi sản phẩm được chuyển từ kho trung chuyển đến tay người tiêu dùng. Tủ khoá thông minh là giải pháp lưu trữ tự động, cho phép khách hàng nhận hàng linh hoạt mà không cần có mặt. Sự kết hợp giữa hai công nghệ này tạo ra một phương pháp giao hàng hiện đại, giảm chi phí vận chuyển và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Tại Việt Nam, với nhu cầu mua sắm trực tuyến tăng nhanh, giao hàng đến tủ khoá thông minh trở thành xu hướng phát triển trong e-logistics. Tuy nhiên, phương pháp này vẫn đối mặt với nhiều rào cản triển khai, từ hạn chế về cơ sở hạ tầng đến nhận thức của người tiêu dùng.

1.1. Định nghĩa giao hàng chặng cuối trong e logistics

Giao hàng chặng cuối là giai đoạn cuối trong quá trình e-logistics, bao gồm các hoạt động vận chuyển sản phẩm từ kho phân phối tới địa chỉ nhận hàng của khách hàng B2C. Đây là khâu có chi phí cao nhất, chiếm 50-75% tổng chi phí logistics. Phương pháp này ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng của người tiêu dùng và tính cạnh tranh của doanh nghiệp trong thương mại điện tử.

1.2. Vai trò của tủ khoá thông minh trong giải quyết vấn đề giao hàng

Tủ khoá thông minh là công nghệ lưu trữ tự động, cho phép giao hàng chặng cuối trở nên linh hoạt hơn. Khách hàng có thể nhận hàng bất kỳ lúc nào, giảm tình trạng giao hàng thất bại. Công nghệ này giúp các nhà cung cấp dịch vụ logistics tiết kiệm chi phí nhân công, nâng cao hiệu quả vận chuyển và cải thiện trải nghiệm người tiêu dùng.

II. Các rào cản chính trong triển khai giao hàng đến tủ khoá thông minh tại Việt Nam

Mặc dù có nhiều lợi ích, giao hàng chặng cuối đến tủ khoá thông minh vẫn gặp phải các rào cản triển khai đáng kể tại Việt Nam. Các thách thức này bao gồm vấn đề về cơ sở hạ tầng, chi phí đầu tư ban đầu cao, sự chấp nhận của người tiêu dùng chưa cao, cũng như thiếu các chính sách hỗ trợ từ chính phủ. Theo nghiên cứu của Trường Đại học Thương Mại, một số rào cản chính làm hạn chế sự phát triển của phương pháp giao hàng này bao gồm kích thước tủ không phù hợp với đa dạng sản phẩm, vị trí đặt tủ không thuận tiện và thiếu sự tin tưởng của người dùng.

2.1. Rào cản về cơ sở hạ tầng và vị trí đặt tủ khoá

Cơ sở hạ tầng là rào cản lớn nhất trong triển khai tủ khoá thông minh. Tại Việt Nam, không phải khu vực dân cư nào cũng có điều kiện lắp đặt tủ. Vị trí đặt tủ phải đảm bảo dễ tiếp cận, an toàn, và phù hợp với quy hoạch của tòa nhà hoặc khu phố. Nhiều chung cư, khu dân cư chưa có không gian phù hợp, khiến giao hàng chặng cuối tới tủ khoá thông minh không thể triển khai hiệu quả.

2.2. Rào cản về kích thước và nhận thức của người tiêu dùng

Kích thước tủ khoá thông minh hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng. Nhiều sản phẩm lớn không thể bỏ vào tủ, hạn chế phạm vi áp dụng của phương pháp này. Ngoài ra, sự tin tưởng và nhận thức của người dùng về an toàn, bảo mật còn thấp, khiến họ miễn cưỡng sử dụng dịch vụ giao hàng đến tủ khoá thông minh.

III. Tình hình hiện tại của giao hàng chặng cuối đến tủ khoá thông minh tại Việt Nam

Giao hàng chặng cuối đến tủ khoá thông minh tại Việt Nam vẫn còn ở giai đoạn phát triển sơ khai. Các công ty logistics hàng đầu như GHN, SPX Express, Ahamove đã bắt đầu thử nghiệm phương pháp này tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM. Tuy nhiên, số lượng tủ khoá thông minh triển khai vẫn còn hạn chế, chủ yếu tập trung tại các khu vực có mật độ dân cư cao. Theo nghiên cứu từ Trường Đại học Thương Mại, chi phí đầu tư cho mỗi tủ khoá dao động từ 30-50 triệu đồng, khiến nhiều doanh nghiệp còn do dự trong việc mở rộng giao hàng chặng cuối bằng công nghệ này.

3.1. Những doanh nghiệp tiên phong và dự án thí điểm

Các công ty logistics lớn tại Việt Nam như GHN, SPX Express, Ahamove đã triển khai các dự án thí điểm tủ khoá thông minh tại các tòa nhà chung cư, trung tâm thương mại. Những nỗ lực này giúp người tiêu dùng từng bước làm quen với phương pháp giao hàng mới. Tuy nhiên, số lượng dự án vẫn còn hạn chế và chủ yếu tập trung tại e-commerce phát triển ở các thành phố lớn.

3.2. Xu hướng phát triển và tiềm năng tương lai

Giao hàng chặng cuối đến tủ khoá thông minh có tiềm năng phát triển lớn tại Việt Nam khi e-logistics ngành hàng trở nên ngày càng phát triển. Với sự gia tăng nhu cầu mua sắm trực tuyến, giải pháp này sẽ ngày càng được chú ý. Tuy nhiên, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ, thay đổi nhận thức của người tiêu dùng và đầu tư cơ sở hạ tầng để phương pháp này phát triển bền vững.

IV. Giải pháp và hướng phát triển cho giao hàng chặng cuối đến tủ khoá thông minh

Để vượt qua các rào cản hiện tại, cần có các giải pháp toàn diện liên quan đến cơ sở hạ tầng, công nghệ, chính sách và giáo dục người tiêu dùng. Trước hết, các doanh nghiệp cần đầu tư phát triển tủ khoá thông minh có kích thước đa dạng để phục vụ nhiều loại sản phẩm khác nhau. Thứ hai, cần tăng cường hợp tác với các chủ đầu tư bất động sản để tìm kiếm vị trí đặt tủ phù hợp. Thứ ba, các chính sách của chính phủ nên hỗ trợ doanh nghiệp trong giao hàng chặng cuối thông qua các ưu đãi thuế, giấy phép. Cuối cùng, cần có các chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức của người dùng về an toàn, bảo mật của phương pháp này.

4.1. Cải tiến công nghệ và thiết kế tủ khoá thông minh

Cần phát triển các mẫu tủ khoá thông minh có kích thước linh hoạt, công nghệ bảo mật cao để phục vụ diverse nhu cầu giao hàng chặng cuối. Các tủ nên tích hợp công nghệ AI, camera giám sát để đảm bảo an toàn sản phẩm. Phương pháp giao hàng sẽ hiệu quả hơn khi tủ có thể lưu trữ nhiều loại hàng hóa khác nhau, từ bưu phẩm nhỏ đến các gói hàng lớn hơn.

4.2. Chính sách hỗ trợ và nâng cao nhận thức người dùng

Chính phủ cần ban hành các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp e-logistics trong việc triển khai giao hàng đến tủ khoá thông minh. Đồng thời, cần có các chiến dịch giáo dục người tiêu dùng về lợi ích và an toàn của phương pháp này. Các nền tảng thương mại điện tử cũng nên khuyến khích sử dụng dịch vụ này thông qua các ưu đãi giá cước, chương trình khuyến mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU…………. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Kết cấu bài nghiên cứu.

3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ XÂY DỤNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Khái quát về giao hàng chặng cuối trong e – logistics. Phương pháp giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh. Tổng quan bối cảnh của giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh trong e – logistics………….

Tình hình giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh trong e - logistics trên thế giới. Tình hình giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh trong e - logistics tại Việt Nam. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc. Nghiên cứu trong nước.

Nghiên cứu nước ngoài. Các mô hình lý thuyết. Mô hình Kano của Maria Cie ́sla. Nghiên cứu của Trần Thị Hương và Bùi Ngọc Thiết.

Nghiên cứu của Justyna Lemke và cộng sự. Các giả thuyết nghiên cứu và mô hình nghiên cứu đề xuất. Giả thuyết nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu.

27 CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phƣơng pháp thu thập dữ liệu. Thu thập dữ liệu thứ cấp. Thu thập dữ liệu sơ cấp .2 Quy trình thực hiện phỏng vấn. Xác định địa điểm và thời gian phỏng vấn.

Xây dựng mối quan hệ và xác định vai trò của ngƣời nghiên cứu. Tiếp cận và giao tiếp với ngƣời đƣợc phỏng vấn .3 Phƣơng pháp phân tích dữ liệu. 32 Kết luận chƣơng 2. 32 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Mô tả mẫu. Thực trạng các rào cản đến quyết định dử dụng phƣơng pháp giao hàng đến tủ khoá thông minh. Kích thước. Địa điểm đặt tủ khoá thông minh .38 Kết luận chƣơng 3.

41 CHƢƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. Tóm tắt kết quả nghiên cứu. Hạn chế của đề tài. Hƣớng phát triển và nghiên cứu tiếp theo tiêp theo.

43 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 44 PHỤ LỤC: BẢNG PHỎNG VẤN NGƢỜI TIÊU DÙNG. 47 v DANH MỤC VIẾT TẮT Từ viết tắt Viết đầy đủ Nghĩa tiếng việt B2C Business-to-Consumer Doanh nghiệp đến Người tiêu dùng E - logistics Electronic Logistics Logistics điện tử LMD Last Mile Delivery Giao hàng chặng cuối E-fulfillment Ecommerce Fulfillment Hậu cần thương mại điện tử QR Code Quick response code Mã phản hồi nhanh USD United States Dollar Đô la Mỹ Infocomm Media Development Cơ quan Phát triển Truyền thông và IMDA Authority Tin tức OTP One-Time Password Mật khẩu một lần Association of Southeast Asian ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Nations WTO World Trade Organization Tổ chức Thương mại Thế giới American Customer ACSI Chỉ số Hài lòng Khách hàng Hoa Kỳ Satisfaction Index PUP Pick-Up Point Điểm Nhận Hàng CDP Consumer Data Platform Nền tảng Dữ liệu Khách hàng S.L Service Provider List Danh sách Nhà cung cấp dịch vụ MIP Mobile Internet Platform Nền tảng Internet Di động Global Research and Nghiên cứu và Đánh giá Toàn cầu về GRASS Assessment of Social Systems Hệ thống Xã hội vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Bảng mô tả các rủi ro.

Thông tin đối tượng phỏng vấn. 34 DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Quy trình giao hàng chặng cuối trong e-logistics. Quy trình giao hàng chặng cuối khi áp dụng phương pháp giao hàng đến tủ khóa thông minh.

Quy trình nhận hàng chặng cuối khi áp dụng phương pháp giao hàng đến tủ khóa thông minh. Mô hình nghiên cứu đề xuất .1 : Tiến trình phỏng vấn và xử lý thông tin. Tính cấp thiết của đề tài Sự tăng trưởng của thị trường thương mại điện tử B2C dẫn đến tầm quan trọng của việc giao hàng chặng cuối trong khu vực thành phố ngày càng tăng. Giao hàng chặng cuối trong e - logistics là một trong những chìa khóa thành công cho thương mại điện tử.

Tuy nhiên, chi phí giao hàng chặng cuối chiếm 53% tổng chi phí thương mại điện tử và 39% người tiêu dùng sẽ sẵn sàng thay đổi nhà cung cấp nếu họ không nhận được dịch vụ giao hàng tận nơi tốt nhất. Một phần do đặc thù chung của thương mại điện tử, chức năng giao hàng trong thương mại điện tử trên thị trường B2C dựa trên việc giao hàng tận nhà. Phần khác thì do ảnh hưởng đến nhu cầu giao hàng ngày càng tăng, do đó có thể tác động đến vấn đề giao thông và tắc nghẽn cũng như môi trường thành phố, điều quan trọng là phải tìm kiếm các biện pháp thay thế để giúp giảm tác động tiêu cực này. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thì cũng có ngày càng nhiều hơn sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và internet, do đó vấn đề đổi mới phương pháp giao hàng chặng cuối trong e - logistics đang là vấn đề cần được chú trọng bậc nhất.

Hiện tại cũng có ngày càng nhiều các phương pháp giao hàng chặng cuối khác nhau như giao hàng tận nơi (có/không có người nhận), giao đến điểm chỉ định (giao đến cửa hàng/giao đến điểm lấy hàng). Mỗi phương thức giao hàng này đều tồn tại những ưu, nhược điểm riêng biệt, phù hợp với từng đối tượng người tiêu dùng khác nhau. Trong đó, việc giao hàng chặng cuối đến tủ để đồ là một giải pháp thay thế bền vững cho việc giao hàng tận nhà trong hệ thống giao hàng chặng cuối. Hiểu được điều này, nhóm tác giả chúng em quyết định lựa chọn đề tài: “Giao hàng chặng cuối trong e - logistics: Nghiên cứu các rào cản của phƣơng pháp giao hàng chặng cuối đến tủ khoa thông minh tại Việt Nam.

Qua đề tài này, nhóm chúng em sẽ nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng/tác động đến phương pháp giao hàng chặng cuối đến tử để đồ trong e - logistics tại Việt Nam, để từ đó chỉ ra được các rào cản của phương pháp giao hàng đến tử để đồ. Thông qua bài nghiên cứu, nhóm chúng em hi vọng sẽ giúp người tiêu dùng cũng như các doanh nghiệp đang có ý tưởng áp dụng hình thức giao hàng này có thể thấy được các vấn đề còn tồn đọng để có thể đưa ra các quyết định hợp lý. Mục tiêu nghiên cứu a. Mục tiêu chung Mục tiêu tổng quát của bài nghiên cứu là phân tích những rào cản của phương pháp giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh tại Việt Nam hiện nay, từ đó đưa ra sự tối ưu của tủ khóa thông minh cũng như đưa ra hướng nghiên cứu tiếp theo để giảm thiểu các rào cản trong giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh tại Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể  Xác định được các yếu tố tác động của phương pháp giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh.  Làm rõ những rủi ro có thể gặp phải khi sử dụng phương pháp giao hàng chặng cuối tới tủ khóa thông minh.  Tiến hành thu thập và phân tích dữ liệu để tìm ra những rủi ro có nhiều nguy cơ nhất khi thực hiện giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh.  Rút ra kết luận và đề nghị giải pháp cho giao hàng chặng cuối đến tủ khóa thông minh.

Câu hỏi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu nhằm trả lời các câu hỏi sau:  Những nhân tố nào ảnh hưởng đến quá trình giao hàng chặng cuối?  Quá trình giao hàng chặng cuối sẽ thường gặp phải những rủi ro gì?  Hiện nay, quá trình giao hàng chặng cuối được triển khai như thế nào?  Có giải pháp gì để giảm thiểu rủi ro trong quá trình giao hàng chặng cuối? 4. Đối tƣợng nghiên cứu Nghiên cứu hướng đến phân tích các khía cạnh của giao hàng chặng cuối trong e - logistics với tư cách là các bên liên quan đến quá trình giao hàng chặng cuối và hệ thống e - logistics tại Việt Nam Đối tượng nghiên cứu là các rào cản của phương pháp giao hàng chặng cuối đến tủ để đồ tại Việt Nam, bao gồm:  Chi phí  Kỹ thuật  Kích thước  Địa điểm đặt tủ khóa thông minh 3 5. Phạm vi nghiên cứu  Phạm vi nội dung: Đề tài này sẽ nghiên cứu về các rào cản của phương pháp giao hàng chặng cuối đến tủ để đồ trong lĩnh vực e - logistics tại Việt Nam. Để đánh giá và phân tích các rào cản này, đề tài sẽ tiến hành phỏng vấn và thu thập dữ liệu, phân tích và đánh giá các rào cản trong phạm vi:  Phạm vi không gian: Nghiên cứu trên địa bàn các tỉnh của Việt Nam, đặc biệt Hà Nội.

 Phạm vi thời gian: Nghiên cứu sẽ được tiến hành từ tháng 11/2023 đến tháng 1/2024. Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài nghiên cứu được được thực hiện dựa trên phương pháp nghiên cứu định tính thông qua bảng câu hỏi phỏng vấn, tiến hành phỏng vấn bán cấu trúc với các đối tượng người tiêu dùng sử dụng phương pháp giao hàng đến tủ khoá thông minh. Kết cấu bài nghiên cứu Đề tài nghiên cứu gồm 4 chương:  Chƣơng 1: Tổng quan cơ sở lý thuyết và xây dựng mô hình nghiên cứu, trình bày về các lý thuyết nền để xây dựng câu hỏi phỏng vấn, làm căn cứ xác định các rào cản của phương pháp giao hàng chặng cuối đến tử để đồ tại Việt Nam.  Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu, trình bày quy trình nghiên cứu, cũng như phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu, từ đó hình hành các bước để thực hiện nghiên cứu.

 Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu, trình bày về đặc điểm của những đối tượng đã điều tra và đồng thời phân tích kết quả nghiên cứu định tính.  Chƣơng 4: Kết luận và kiến nghị, từ những kết luận rút ra từ kết quả nghiên cứu, đưa ra kiến nghị và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ XÂY DỤNG MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Khái quát về giao hàng chặng cuối trong e – logistics a.

Khái niệm và quy trình giao hàng chặng cuối trong e – logistics Giao hàng chặng cuối (Last Mile Delivery - LMD) là giai đoạn cuối cùng vận chuyển đơn hàng trong giao dịch B2C giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng cuối cùng. Quá trình này bắt đầu từ điểm thâm nhập đơn hàng (ví dụ: trung tâm thực hiện đơn hàng) đến điểm mà khách hàng lựa chọn (ví dụ: nhà riêng, điểm lấy hàng) để nhận hàng. Giao hàng chặng cuối là mắc xích quan trọng đảm bảo hoạt động cung ứng diễn ra trơn tru. Thúc đẩy hoạt động bán lẻ và sàn thương mại điện tử.

Đương nhiên, tối ưu hóa với tuyến đường ngắn nhất, chi phí thấp nhất chính là mục tiêu hàng đầu của Doanh nghiệp. Đặc điểm của giao hàng chặng cuối:  Bước cuối cùng của e-fulfillment.