Chương 1: Những van dé lý luận về quyền tự định đoạt của đương sự trong tô tụng dân sự tại toà án cấp sơ thâm. Chương2: Quy đính của pháp luật tổ tung dân sự V iệt Nam hiện hành về quyền. tự định đoạt của đương sự trong tổ tung dân sự tại toa án cấp sơ thâm. Chương 3: Thực tién thực hién pháp luật nhằm nâng cao hiệu qua của quyền tự đính đoạt của đương sự trong tô tụng dân sự tại toà án cập sơ thẩm.
NỘI DUNG CHUONG 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE QUYEN TỰ ĐỊNH BOAT CUA ĐƯƠNG SỰ TRONG TO TUNG DÂN SỰ TẠI TOÀ AN CAP SƠ THAM 1. Khái niệm, đặc điềm, ý nghĩa của quyền tự định đoạt của đương sự trong to tung dan sự tại toà án cấp sơ tham 1.1 Khái tiệm quyén fe dinh đoạt cia đương sự trong tô tụng đâu sự tai toà ám cấp sơ tham Dé xây dựng được khái tiệm khoa học về “Quyển tự định đoạt của đương suv trong TTDS tại toà án cấp sơ thẩm ”, cén làm 16 khái niệm thành tô của đề tài nhu sau: - Thứnhất về “Duong su trong TTDS TrongTTDS, “đương sự trong vụ việc din sự là người tham gia tổ hưng dé bảo vệ quyển và lợi ích hợp pháp của mình bảo vệ lợi ích công cộng lợi ích Nhà nước thuộc lĩnh vực minh phy trách do có quyển và ngÏãa vụ có liền quan đến vu việc dan sự”2, Còn theo quy định tại khoản1 Điều 68 BLTTDS năm 2015 thi “Duong sư rong vu dn dan sự là cơ quan tổ chức, cá nhân bao gồm nguyên đơn, bi don người có quyên loi, ngÏữa vụ liên quan”. Như vậy, đương sự là chủ thé không thể thiểu trong TTDS, bao gồm cá nhân, pháp nhân tham gia TTDS với tư cach 1a nguyên don, bi đơn hoặc người có quyên lợi, nghia vụ liên quan Cu thé hon Nguyễn don trong V V Dã là người khởi kiện, người được cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy đính khởi kiên đề yêu cauttoa án giải quyết vụ án dén sự khi cho réng quyên và lợi ich hợp pháp của người đó bị xâm phạm Bi đơn trong VVDS là người bị nguyên đơn khởi kiên hoặc bị cơ quan, tô chúc, cá nlhên khác do Bộ luật này quy dinh khởi kiên dé yêu câu toà án giải quyết vụ án dân. sự khí cho rằng quyên và lợi ích hợp pháp của nguyên don bị người đó xâm pham.
Người có quyển lot, ngÌĩa vu liên quan trong VVDS là người tuy không khởi kiện không bi kiện, nhưng việc giãi quyết vụ việc dân sự có liên quan dén quyền lợi, ngiấa vụ của họ nên ho được tự mình đề nghi hoặc các đương sự khác đề nghị va được toà án chấp nhén đưa họ vào tham gia tô tung với tư cách là người có quyên lợi, nghĩa vụ liên quan Đối với trường hợp việc giải quyết VVDS có liên quan đến quyên lợi, ngiấa vụ của một người nào đó ma không có ai đề nghị đưa họ vào tham gia tô tụng với tư cách là người có quyên loi, nghia vụ liên quan thi toa án sé phải đưa họ vào tham gia 2 Trần Anh Tuần (2016), Binh lướt khoa học Bộ tật Tổ tung dâm sự năm 2015, Nxb Tưpháp, Hà Nội tổ tung với tư cách là người có quyên lợi, ngÏĩa vụ liên quan. Như vay, người có quyền lợi, ngfia vụ liên quan có thé tham gia tổ tung khi đúng và phía nguyên đơn hoặc bi don hay tham gia độc lập. Với phạm vi nghiên cứu của dé tài, khái niệm “Tod dn cấp sơ thẩm” là1 khái tiệm cần được đính ng†ĩa và thông nhất. Dau tiên, cân làm 16 khái niém “Sơ thẩm” và “cấp sơ thẩm °.
“Sơ thẩm” là giai đoạn đầu tiên trong quá trình tổ tung tại Việt nam, trong giai đoạn này, toa án có thâm quyền sẽ xem xét và giải quyết vụ việc dựa trên đơn yêu câu, đơn khởi kiện hoặc quyết dinh truy tô. Cấp toa án tiễn hành xét xử so thấm được gọi là “cấp sơ thẩm ”. “Toà dn cấp sơ thâm?” là toà én được tiên hành xét xử đầu tiên một vụ án cụ thé. Đây là giai đoạn quan trong trong quá trình tô tụng tại toà, nơi các can cứ, chứng cứ được toà án xem xét để đưa ra phán quyết tại cap sơ thấm.
Toa án cấp sơ thâm có thể là toa án nhân dân cấp huyện hoặc toà án nhân dân. cấp tĩnh, tuỳ thuộc vào quy định của pháp luật về tùng trường hợp cu thé. Tại toà an cấp sơ thâm, các thủ tục tô tụng được tiên hành theo quy đính của pháp luật, bao gồm các thi tục nlax khởi kiện, thu lý, chuẩn bi xét xử sơ thâm và phiên toà sơ thâm, xét xử công khai và ban hành ban án/ quyết dinh Toà án cập sơ thẩm sẽ có sự hiện diện day đủ nhất của các chủ thể quan hệ pháp luật TTDS và là nơi dién ra mét cách tập trung nhất các hoat động của những người tiên hành tổ tung và những người tham gia tô tung Tại toà án cap sơ thẩm, toàn bô các chúng cứ, tài liệu đã thu thập được và các yêu cầu của đương sự được xem xét, đánh giá trực tiép, công khai, khách: quan và toàn điện với sự tham gia của những người tiên hành tổ tụng và người tham gia tổ tung trên cơ sở đó, Hội đẳng xét xử (HDXX) sẽ ra bản án hoặc quyét định về giải quyét vụ việc, xác nh các quyền và nghĩa vụ của các đương sự Tòa án sẽ phổi giải quyết tat cả các van dé của vụ việc một cách day đủ, toàn diện, bao gồm toàn bộ các van đề về nội dung và thủ tục. Vai trò của toà án cấp sơ thêm là vô cùng quan trong đóng gop vào việc xác đính đứng quy tắc, quy đính pháp luật, bảo vệ quyên và lợi ich hợp pháp của các bên.
tham gia tô tụng kết quả xét xử tại toa án cấp sơ thâm sẽ ảnh hưởng trực tiệp đến quyền lợi của các bên liên quan. Khi xét xử, HDXX của Tòa án sơ thâm gồm có một thâm phán và hai hội thâm rihân dân, nêu xét xử vụ việc, vụ án nghiêm trong thì có hai thấm phán va ba hội thâm nhân dân Đối với các bản án sơ thâm của các tòa án sơ 2 Phun Bằng Công Minh (2022), https /thuwienphap sat mhoi- dap-phap-hut/SBEDO-hd-toa-m-so-tham éuoc-quy-dimhaii-the-nao hima, foray cập 02/03/2023] thâm, trong thời han 15 ngày kê từ ngày công bổ, dai điện Viện kiểm sát có quyền kháng nghỉ, bị cáo, người bị hai, nguyên đơn dân sự, bị don dân sự, đại diện hợp pháp của họ có quyền lam đơn chồng án dé yêu câu Tòa án phúc thâm xét xử lại vụ án. - Thứ hai, về quyền tự đình đoạt của đương sự Khả niệm về “Tự định đoạt” và “Quyển tự dinh đoạt của đương sự” đã và đang được nghiên cứu với nhũng góc độ khác nhau về ngôn ngữ học tiếng Việt, góc đô pháp lý và dưới góc nhìn về các nlhên định của các nha nghiên cứu. Dưới góc nhin theo ngôn ngữ hoc tiếng Việt.
Theo từ dién tiêng Việt, “đinh đoạt” có ngiấa là “sự quyết đình một cách đứt khoát. dựa vào quyên hành tuyệt đối của mình” con “quyên” có ngiữa là "điều mà pháp luật hoặc xã hội công nhận cho được hướng được làm, được đòi hôi”t. Có thé thay rằng, đưới góc đô ngôn ngữ học, quyền tự đính đoạt của đương sự là quyền mà pháp luật TTDS công nhận cho đương sự được tự mình thực hiện một cách tuyệt đối, đút khoát trong việc đưa ra những quyết dinh hay tự định đoạt tại Toa án. Quyên tự dinh đoạt của đương sự hướng tới mục đích chung la bảo vệ, bảo đảm các quyền, lợi ích hợp pháp của chính bản thân đương sự Dưới góc đô nghiên cứu khoa học Luật Tổ tụng dân sự, “quyển” là khái niệm dùng dé chỉ những điều ma pháp luật công nhận và bao đảm cho chủ thé thực hiện ma theo đó, chủ thé được lam, được hưởng ma không ai được han chế, ngăn căn hay tước đoạt.
Hoặc cũng có thể biểu rằng “qryển” với ngiữa là việc chủ thé được làm mét việc 8 hay yêu câu chủ thé khác phải thực hiện hay không thực luận việc g vì lợi ích của mình hoặc người khác. Như vậy, “quyển” được pháp luật ghi nhận và đảm bảo thực hiện, gắn liên với các chủ thé và được biểu hiện ra bên ngoài bằng việc thực hiện hành vi của các chủ thé. “Định đoạf” theo ý nghiia phép lý được hiéu là “một quyết đình được thục hiện ngay thăng và huyệt đối”. Từ điễn giải thích thuật ngữ Luật hoc của Trường Dai học Luật Hà nội giải thích rừng “Quyển tổ hing déin sự của đương sự he quyết định việc báo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của ho tại Toà an.
Trong Tô hing đân su đương sự có quyển quyết đình việc khởi lận vụ án dan sự để bảo vệ quyển lợi ích hop pháp của mình; rit đơn kiện, thay đổi yêu câu lửn khởi liện, hoà giải với đương sự bên lia' 5. VỆ quyền tự định đoạt của đương sự, các nhà nghiên cứu đã đưa ra một so quan điểm cá nhân Cụ thể như sau + Viên ngân ngữ học (2003), Từ đến Tiếng Việt Nab ĐàNng,r915 1 Trường Daihor Luật Hi Nội (1999), Từ điển git thich thuật ngit Ludt học, tr224 Thứ nhật: “Quyển tự định đoạt của đương sự là quyền của nguyễn đơn được tự mình nộp đơn khởi liện tự minh rút đơn khởi liện, thay đổi yêu cầu khỏi kiện, hemình hoà giải với bi đơn. Bi đơn cũng có quyền chắp nhân hoặc bác bỏ yêu cầu của nguyễn đơn có thé hoà giải với nguyễn don.” Thứ hai: “Qigyển he định đoạt của đương sự là nhóm quyền tổ tng của đương sự trong việc tự quyết định về việc bdo về quyển, lợi ich hợp pháp của minh thông qua các this tục tổ tụng dân sự tại Toà án và quyền tự quyết đình về quyền lợi ich dé thông qua việc tự thod thuận với các đương sự khác” ” Thứ ba: “Quyển tự đình đoạt của đương sự trong quá trình giải quyết VADS là quyền té ting được quy định trong pháp luật TTDS theo đó đương sự có thé thé hiện sự tự do ý chí của minh bằng việc tự mình lựa chọn qyễt định các hành vi tê ang nhằm bảo vệ quyển và lot ích hop pháp của minh trong quá trình giải quyết VADS*”. Từ các nhận dinh trên có thé thay được khái niém về quyên tự dinh đoạt của đương sư trong pháp luật TTDS Viét Nam hiện hành được hiểu theo nhiéu góc độ khac nhau và chưa có sự thông nhật.