Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Của Hội Đồng Xét Xử Phúc Thẩm Trong Pháp Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Quyền hủy bản án sơ thẩm của hội đồng xét xử phúc thẩm trong pháp luật việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Nguyễn Minh Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Hoài Phương
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự Và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Của Hội Đồng Xét Xử Phúc Thẩm Trong Pháp Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Dân Sự Khái Niệm và Ý Nghĩa

Trong hệ thống tố tụng dân sự Việt Nam, nguyên tắc hai cấp xét xử đóng vai trò then chốt, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan. Quyền hủy bản án sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm là một công cụ quan trọng để thực thi nguyên tắc này. Nó cho phép Tòa án cấp phúc thẩm sửa chữa những sai sót nghiêm trọng trong quá trình xét xử sơ thẩm, từ đó đảm bảo tính công bằng và đúng pháp luật của phán quyết cuối cùng. Quyền này không chỉ bảo vệ quyền lợi của các đương sự mà còn củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp. Theo Điều 63 Hiến pháp Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa năm 1946, nguyên tắc hai cấp xét xử đã được thể hiện rõ ràng, đặt nền móng cho sự phát triển của hệ thống tòa án hiện đại. Do đó việc nghiên cứu sâu sắc về quyền huỷ án sơ thẩm có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện pháp luật TTDS.

1.1. Định Nghĩa Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Dân Sự Theo Pháp Luật

Quyền hủy bản án sơ thẩm dân sự được hiểu là thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm khi phát hiện sai sót nghiêm trọng trong quá trình xét xử sơ thẩm, dẫn đến bản án không đúng pháp luật. Quyền này bao gồm việc hủy toàn bộ hoặc một phần bản án sơ thẩm, và có thể đi kèm với việc chuyển hồ sơ vụ án về Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại hoặc đình chỉ giải quyết vụ án. Mục tiêu là để đảm bảo xét xử đúng pháp luật, khách quan và bảo vệ quyền lợi chính đáng của đương sự. Điều này được quy định rõ trong Luật Tố tụng Dân sự. Việc áp dụng quyền này đòi hỏi sự thận trọng, khách quan và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật.

1.2. Ý Nghĩa Của Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Trong Tố Tụng Dân Sự Việt Nam

Quyền hủy bản án sơ thẩm mang ý nghĩa to lớn trong việc bảo đảm tính công bằng và chính xác của hệ thống tư pháp. Nó là cơ chế kiểm tra, giám sát hoạt động xét xử sơ thẩm, giúp phát hiện và khắc phục sai sót kịp thời. Quyền này đảm bảo rằng mọi vụ án đều được xem xét kỹ lưỡng ở hai cấp xét xử, giảm thiểu nguy cơ oan sai và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Đồng thời, việc thực thi quyền này góp phần nâng cao chất lượng xét xử, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của Tòa án. Quyền này là một phần không thể thiếu của một hệ thống tư pháp dân sự hiệu quả và công bằng.

II. Căn Cứ Pháp Lý và Thủ Tục Hủy Bản Án Sơ Thẩm Hướng Dẫn Chi Tiết

Việc thực hiện quyền hủy bản án sơ thẩm phải dựa trên những căn cứ pháp lý rõ ràng và tuân thủ quy trình, thủ tục chặt chẽ. Các căn cứ hủy án thường bao gồm vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, sai sót trong việc áp dụng pháp luật, hoặc đánh giá chứng cứ không khách quan, toàn diện. Thủ tục hủy bản án sơ thẩm bao gồm việc xem xét kháng cáo, kháng nghị, nghiên cứu hồ sơ vụ án, và tiến hành phiên tòa phúc thẩm. Hội đồng xét xử phúc thẩm phải đưa ra quyết định hủy án một cách cẩn trọng, khách quan, và có giải thích rõ ràng về lý do hủy án. Theo quy định tại Điều 275 BLTTDS, Hội đồng xét xử phúc thẩm có các quyền: Giữ nguyên bản án sơ thẩm, sửa bản án sơ thẩm, hủy bản án sơ thẩm, hủy một phần bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án, hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án.

2.1. Các Căn Cứ Pháp Lý Quan Trọng Để Hủy Bản Án Sơ Thẩm Dân Sự

Các căn cứ pháp lý để hủy bản án sơ thẩm được quy định cụ thể trong Bộ luật Tố tụng Dân sự. Bao gồm các vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng như: thành phần Hội đồng xét xử không đúng quy định, không triệu tập đầy đủ người tham gia tố tụng, vi phạm quy định về thu thập và đánh giá chứng cứ. Ngoài ra, bản án sơ thẩm có thể bị hủy nếu có sai sót nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật, ví dụ áp dụng sai điều luật, giải thích pháp luật không chính xác, hoặc bỏ qua các tình tiết quan trọng của vụ án. Các vi phạm về pháp luật nội dung và hình thức đều là căn cứ quan trọng để xem xét.

2.2. Quy Trình và Thủ Tục Hủy Bản Án Sơ Thẩm Trong Tố Tụng Dân Sự

Thủ tục hủy bản án sơ thẩm bắt đầu khi có kháng cáo hoặc kháng nghị đối với bản án sơ thẩm. Tòa án cấp phúc thẩm sẽ tiến hành thụ lý vụ án, nghiên cứu hồ sơ, và triệu tập các bên liên quan để tham gia phiên tòa phúc thẩm. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm sẽ xem xét lại toàn bộ quá trình xét xử sơ thẩm, đánh giá tính hợp pháp và tính có căn cứ của bản án. Nếu phát hiện có vi phạm, Hội đồng xét xử sẽ ra quyết định hủy bản án sơ thẩm. Quyết định này phải được lập thành văn bản, nêu rõ lý do hủy án và hướng giải quyết tiếp theo.

III. Phân Tích Hậu Quả Của Việc Hủy Bản Án Sơ Thẩm và Các Lưu Ý Quan Trọng

Hậu quả của việc hủy bản án sơ thẩm rất đa dạng, tùy thuộc vào lý do và phạm vi hủy án. Nếu hủy toàn bộ bản án và chuyển hồ sơ về Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại, vụ án sẽ được xét xử lại từ đầu. Nếu hủy một phần bản án, Tòa án cấp sơ thẩm sẽ phải xem xét lại phần bị hủy và đưa ra phán quyết mới. Trong một số trường hợp, Tòa án cấp phúc thẩm có thể hủy bản án sơ thẩm và đình chỉ giải quyết vụ án. Điều này thường xảy ra khi không còn đối tượng tranh chấp hoặc có căn cứ đình chỉ theo quy định của pháp luật. Việc xác định đúng hậu quả của việc hủy án có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan và tránh gây ra những tranh chấp mới. Hậu quả này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình giải quyết vụ án và quyền lợi của đương sự.

3.1. Các Hậu Quả Pháp Lý Cụ Thể Khi Hủy Bản Án Sơ Thẩm Dân Sự

Khi hủy bản án sơ thẩm, các quyết định trong bản án đó sẽ không còn hiệu lực pháp luật. Nếu vụ án được chuyển về Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại, các bên đương sự sẽ phải thực hiện lại các thủ tục tố tụng như nộp chứng cứ, trình bày lời khai, và tham gia tranh luận. Tòa án cấp sơ thẩm sẽ phải xem xét lại toàn bộ hồ sơ vụ án và đưa ra một bản án mới dựa trên các chứng cứ và quy định của pháp luật. Nếu bản án sơ thẩm bị hủy một phần, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ phải xem xét lại phần bị hủy, các phần còn lại của bản án vẫn có hiệu lực.

3.2. Lưu Ý Quan Trọng Để Tránh Lạm Dụng Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm

Để tránh lạm dụng quyền hủy bản án sơ thẩm, Hội đồng xét xử phúc thẩm phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về căn cứ và thủ tục hủy án. Việc hủy án phải dựa trên những chứng cứ xác thực và có sức thuyết phục, không được suy đoán hoặc dựa trên cảm tính chủ quan. Hội đồng xét xử cần phải giải thích rõ ràng lý do hủy án trong quyết định, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động xét xử phúc thẩm, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp hủy án trái pháp luật.

IV. Thực Tiễn Hủy Bản Án Sơ Thẩm và Các Vấn Đề Phát Sinh Nghiên Cứu Tình Huống

Trong thực tiễn xét xử, việc hủy bản án sơ thẩm diễn ra khá phổ biến, nhưng cũng phát sinh nhiều vấn đề phức tạp. Có những trường hợp hủy án là hoàn toàn chính đáng, giúp khắc phục sai sót và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp hủy án gây ra tranh cãi, do cách hiểu và áp dụng pháp luật khác nhau giữa các cấp Tòa án. Nghiên cứu các tình huống cụ thể, phân tích nguyên nhân và hậu quả của việc hủy án sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thực trạng và tìm ra giải pháp để nâng cao hiệu quả của hoạt động xét xử.

4.1. Phân Tích Các Tình Huống Hủy Bản Án Sơ Thẩm Điển Hình Trong Thực Tế

Việc phân tích các tình huống thực tế liên quan đến hủy bản án sơ thẩm giúp nhận diện các vấn đề phát sinh. Ví dụ, hủy án do vi phạm thủ tục tố tụng thường liên quan đến việc xác định tư cách đương sự, triệu tập không đầy đủ người liên quan, hoặc vi phạm quy định về thời hạn tố tụng. Hủy án do sai sót trong áp dụng pháp luật có thể liên quan đến việc giải thích sai điều luật, áp dụng không đúng quy định về thời hiệu, hoặc đánh giá không chính xác các yếu tố cấu thành quan hệ pháp luật. Việc phân tích các tình huống cụ thể giúp đưa ra những kiến nghị sửa đổi, bổ sung pháp luật phù hợp.

4.2. Các Vấn Đề Phát Sinh Trong Quá Trình Thực Hiện Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm

Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu thống nhất trong cách hiểu và áp dụng pháp luật giữa các cấp Tòa án, dẫn đến việc hủy án không chính xác, gây kéo dài thời gian giải quyết vụ án và ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên. Ngoài ra, việc xác định chứng cứ và đánh giá chứng cứ cũng là một thách thức lớn, đặc biệt trong các vụ án phức tạp. Việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho Thẩm phán, nâng cao chất lượng công tác kiểm sát hoạt động tư pháp là những giải pháp quan trọng để giải quyết vấn đề này.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Về Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Dân Sự Hiện Nay

Để nâng cao hiệu quả và tính minh bạch của việc thực hiện quyền hủy bản án sơ thẩm, cần có những giải pháp hoàn thiện pháp luật đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc làm rõ các căn cứ hủy án, tăng cường tính khách quan và trách nhiệm giải trình của Hội đồng xét xử phúc thẩm, và đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan. Bên cạnh đó, cần có cơ chế giám sát hiệu quả để ngăn chặn tình trạng lạm dụng quyền hủy án, đảm bảo tính công bằng và đúng pháp luật của hệ thống tư pháp.

5.1. Kiến Nghị Sửa Đổi Bổ Sung Quy Định Pháp Luật Về Căn Cứ Hủy Bản Án Sơ Thẩm

Để làm rõ và cụ thể hóa các căn cứ hủy bản án sơ thẩm, cần sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan trong Bộ luật Tố tụng Dân sự. Cần quy định chi tiết hơn về các vi phạm thủ tục tố tụng nghiêm trọng, các sai sót trong áp dụng pháp luật, và các trường hợp đánh giá chứng cứ không khách quan, toàn diện. Đồng thời, cần có hướng dẫn cụ thể về việc xác định và đánh giá chứng cứ, đảm bảo tính thống nhất trong áp dụng pháp luật.

5.2. Tăng Cường Cơ Chế Giám Sát Việc Thực Hiện Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm

Để ngăn chặn tình trạng lạm dụng quyền hủy bản án sơ thẩm, cần tăng cường cơ chế giám sát hoạt động xét xử phúc thẩm. Cơ chế này có thể bao gồm việc công khai hóa các bản án, quyết định phúc thẩm, tăng cường vai trò của Viện kiểm sát trong việc kiểm sát hoạt động tư pháp, và thiết lập cơ chế phản hồi thông tin từ dư luận xã hội. Đồng thời, cần có chế tài xử lý nghiêm minh đối với các trường hợp hủy án trái pháp luật, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

VI. Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Trong Tương Lai Xu Hướng và Các Thách Thức Mới

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cải cách tư pháp, quyền hủy bản án sơ thẩm tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức mới. Sự phát triển của khoa học công nghệ, sự thay đổi của các quan hệ xã hội, và sự gia tăng của các vụ án phức tạp đòi hỏi pháp luật phải không ngừng hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc nghiên cứu và dự báo các xu hướng phát triển của quyền hủy bản án sơ thẩm có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng một hệ thống tư pháp dân sự hiệu quả và công bằng.

6.1. Các Xu Hướng Phát Triển Của Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm Dân Sự

Các xu hướng phát triển bao gồm tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, nâng cao chất lượng và hiệu quả xét xử, và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các quy định pháp luật về quyền hủy bản án sơ thẩm để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

6.2. Các Thách Thức Mới Đối Với Việc Thực Hiện Quyền Hủy Bản Án Sơ Thẩm

Các thách thức mới bao gồm sự gia tăng của các vụ án phức tạp, sự phát triển của tội phạm công nghệ cao, và sự thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao. Để vượt qua các thách thức này, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, bao gồm tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho Thẩm phán, nâng cao năng lực áp dụng công nghệ thông tin, và xây dựng cơ chế hợp tác quốc tế trong giải quyết các vụ án xuyên biên giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYỀN HỦY BẢN ÁN SƠ THẨM CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM TRONG TỐ TỤNG DÂN SỰ 1. Cơ sở lý luận qui định quyền hủy bản án sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm trong tố tụng dân sự Hoạt động xét xử các vụ án dân sự ở nước ta được tiến hành theo nguyên tắc hai cấp xét xử. “Cấp xét xử được hiểu là hình thức tổ chức tố tụng thể hiện quan điểm của Nhà nước về xét xử các vụ án nhằm bảo đảm tính chính xác, khách quan trong phán quyết của Toà án, bảo vệ các quyền tự do dân chủ của công dân6”. Trong nguyên tắc hai cấp xét xử, xét xử sơ thẩm là “giai đoạn đầu tiên Tòa án tiếp nhận, thụ lý và xét xử vụ án dân sự.

Kết quả của cấp xét xử sơ thẩm là việc Tòa án sơ thẩm có thể ban hành một trong các quyết định sơ thẩm hoặc/và bản án sơ thẩm7”; còn xét xử phúc thẩm là “việc Tòa án cấp trên trực tiếp xét xử lại vụ án mà bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị8”. Nguyên tắc hai cấp xét xử là một trong những nguyên tắc cơ bản của pháp luật tố tụng dân sự nhiều nước trên thế giới. Nguyên tắc hai cấp xét xử cũng được các Tổ chức quốc tế đề cao, được ghi nhận trong các công ước quốc tế, như Công ước về quyền dân sự và chính trị của Liên hợp quốc. Nguyên tắc hai cấp xét xử được tổ chức thực hiện bằng các qui định cụ thể trong pháp luật tố tụng của mỗi quốc gia9.

Trong lịch sử pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, ngay từ Hiến pháp đầu tiên năm 1946, nguyên tắc hai cấp xét xử đã được thể hiện khi qui định về cơ cấu tổ chức của hệ thống Tòa án nước ta10. Hiến pháp 2013 dành hẳn một điều để khẳng định nguyên tắc hai cấp xét xử trong chế độ xét xử của Tòa án nước ta: “Chế độ xét 6 Trần Văn Độ (2007), “Nguyên tắc hai cấp xét xử và việc áp dụng nguyên tắc đó vào việc tổ chức Tòa án các cấp”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, (số 05/2007). 7 Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh (2012), Giáo trình Luật Tố tụng dân sự Việt Nam, NXB Hồng Đức-Hội Luật gia Việt Nam, Hà Nội (2012), tr. 8 Điều 242, Bộ luật Tố tụng dân sự 2004, sửa đổi bổ sung năm 2011.

9 Xem thêm: Trần Văn Độ (2007), “Nguyên tắc hai cấp xét xử và việc áp dụng nguyên tắc đó vào việc tổ chức Tòa án các cấp”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, (số 05/2007). 10 Xem thêm Điều 63, Hiến pháp Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, năm 1946. 8 xử sơ thẩm, phúc thẩm được bảo đảm11”. Trên cơ sở qui định của Hiến pháp, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân qua các thời kỳ đều khẳng định nguyên tắc hai cấp xét xử trong hệ thống Tòa án nước ta, như: “Toà án nhân dân thực hành chế độ hai cấp xét xử.

Đương sự có quyền chống bản án hoặc quyết định của Toà án nhân dân xử sơ thẩm lên Toà án nhân dân trên một cấp. Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp và trên một cấp có quyền kháng nghị bản án hoặc quyết định sơ thẩm của Toà án nhân dân12”; hay “Tòa án thực hiện chế độ hai cấp xét xử. Bản án, quyết định sơ thẩm củaTòa án có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật tố tụng13”. Để bảo đảm nguyên tắc hai cấp xét xử, luật qui định các bản án, quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm chưa có hiệu lực ngay, mà được trù liệu một thời hạn nhất định để cho các đương sự thực hiện quyền kháng cáo, Viện kiểm sát thực hiện quyền kháng nghị14.

Nếu hết thời hạn đó mà các chủ thể có quyền kháng cáo, kháng nghị không thực hiện việc kháng cáo, kháng nghị thì bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật và được đưa ra thực hiện. Trong trường hợp bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị thì không có hiệu lực pháp luật và sẽ phải được xem xét lại theo thủ tục phúc thẩm15. Từ việc bảo đảm thực hiện nguyên tắc hai cấp xét xử trong tố tụng dân sự, pháp luật tố tụng dân sự qui định thẩm quyền của cấp xét xử sơ thẩm và phúc thẩm có những đặc trưng khác nhau. Quyền hủy bản án sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm trong tố tụng dân sự có những đặc trưng như sau: Thứ nhất là bảo đảm quyền lợi của đương sự phải được xem xét giải quyết ở hai cấp xét xử.

Trong quá trình xét xử phúc thẩm vụ án dân sự, có thể Hội đồng xét xử phúc thẩm phát hiện những vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng như thành phần hội đồng xét xử sơ thẩm không đúng qui định, Tòa án cấp sơ thẩm không phát hiện và triệu tập đầy đủ những người có quyền và nghĩa vụ liên quan tham gia vào việc giải quyết vụ án. hoặc việc chứng minh và thu thập chứng cứ của Tòa án cấp sơ thẩm không theo đúng qui định của pháp luật hay chưa được thực hiện đầy đủ mà cấp phúc thẩm không thể bổ sung được. Những thiếu sót, vi phạm đó, có thể 11 Điều 6, Hiến pháp Nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, năm 2013. 12 Điều 9, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 1960.

13 Điều 11, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002. 14 Điều 17, 245, 250 Bộ luật TTDS 2004, sửa đổi bổ sung năm 2011. 15 Xem thêm: Tống Công Cường (2006), “Quan niệm về nguyên tắc hai cấp xét xử trong tố tụng dân sự nước ta”, http://thongtinphapluatdansu.vn/2010/02/12/4458-2/ 9 làm ảnh hưởng đến quyền lợi của đương sự trong vụ án. Do những vi phạm ở cấp sơ thẩm mà đương sự không thể thực hiện việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách đầy đủ, trọn vẹn, theo đúng qui định của pháp luật.

Tại cấp phúc thẩm, nếu tiếp tục giải quyết vụ án, dù cho có triệu tập bổ sung những người có quyền và nghĩa vụ liên quan hay xét xử với thành phần hội đồng xét xử phúc thẩm theo đúng qui định, thì chỉ bảo đảm sự tham gia, bảo vệ quyền và lợi ích của đương sự ở một cấp xét xử là phúc thẩm; còn tại cấp sơ thẩm trước kia, các đương sự vốn không được bảo vệ quyền và lợi ích đầy đủ vẫn không thể khắc phục được. Nói cách khác, nếu cấp phúc thẩm tiếp tục xét xử trong những trường hợp có thiếu sót, vi phạm nêu trên thì nguyên tắc hai cấp xét xử chưa được bảo đảm. Cho nên, để bảo đảm yêu cầu của đương sự phải được xem xét, giải quyết ở hai cấp xét xử thì Hội đồng xét xử buộc phải hủy bản án, quyết định sơ thẩm và giao hồ sơ vụ án về Tòa án cấp sơ thẩm để giải quyết lại vụ án. Điều này là nhằm bảo đảm quyền lợi của đương sự phải được xem xét giải quyết ở hai cấp xét xử, bảo vệ quyền, lợi ích của con người trong hoạt động tố tụng dân sự mà pháp luật đã ghi nhận.

Thứ hai là bảo đảm hiệu quả hoạt động xét xử VADS của Tòa án cấp sơ thẩm. Mục đích của việc xét xử là nhằm bảo đảm sự thật khách quan của vụ án, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả các bên đương sự. Cho nên ngay trong quá trình thụ lý, giải quyết vụ án dân sự lần đầu, cấp sơ thẩm phải giải quyết tất cả những vấn đề liên quan trong vụ án và đưa ra phán quyết thấu tình, đạt lý. Tuy nhiên, không phải bản án, quyết định sơ thẩm nào cũng đạt được mục đích trên ngay từ lần xét xử đầu tiên.

Trong thực tế, có những vụ án do tính chất phức tạp, Hội đồng xét xử sơ thẩm chưa thể phát hiện hết các tình tiết của vụ án, chưa thu thập đầy đủ chứng cứ hay phát hiện và triệu tập đầy đủ các đương sự, người liên quan. nên có thể dẫn đến việc sai sót, vi phạm trong quá trình giải quyết và ban hành bản án. Hoạt động xét xử cấp phúc thẩm có thể phát hiện những thiếu sót, vi phạm này và hủy bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án về cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án. Qua hoạt động xét xử lại vụ án tại Tòa án cấp sơ thẩm, giúp cho Tòa án cấp sơ thẩm nhận thấy những thiếu sót, vi phạm và khắc phục, từ đó hoạt động xét xử vụ án dân sự của Tòa án cấp sơ thẩm ngày càng được nâng cao.

Mặt khác, hủy bản án sơ thẩm và giao hồ sơ về cho Tòa án cấp sơ thẩm đã xét xử vụ án để giải quyết lại cũng có tác dụng nâng cao tinh thần trách nhiệm của Thẩm phán Tòa án cấp sơ thẩm trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm. 10 Như vậy, Nguyên tắc hai cấp xét xử trong tố tụng dân sự nước ta là một tư tưởng chủ đạo, có tính bắt buộc chung. Nguyên tắc này thể hiện quan điểm của Nhà nước trong việc tổ chức hoạt động tố tụng dân sự là nhằm đạt được hiệu quả cao nhất trong việc bảo vệ quyền và các lợi ích hợp pháp cho tất cả các chủ thể tham gia. Thông qua hai cấp xét xử, vụ án dân sự sẽ có điều kiện được xem xét một cách khách quan, chính xác và toàn diện hơn, hạn chế được nhiều thiếu sót hơn nếu chỉ được xét xử ở một cấp.

Qua hai cấp xét xử, sự thật khách quan của vụ án dễ được nhận thấy, từ đó những phán quyết của Tòa án được khách quan, chính xác, toàn diện hơn, bảo đảm cao hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các thủ thể tham gia tố tụng. Nguyên tắc hai cấp xét xử góp phần thực hiện cơ chế bảo vệ quyền con người trong tố tụng dân sự. Nó phản ánh bản chất pháp luật của một nước. Nhà nước ta là Nhà nước xã hội chủ nghĩa, của dân, do dân, vì dân cho nên vấn đề bảo vệ quyền con người trong các hoạt động tố tụng (trong đó có tố tụng dân sự) được đặc biệt xem trọng.