Chương 1: Những vấn đề lý luận về đại diện trong quan hệ dân sự. Chương 2: Thực trạng quy định của pháp luật dân sự Việt Nam hiện hành về đại diện. Chương 3: Thực tiễn áp dụng và giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật dân sự về đại diện. 7 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 1.
Các công trình nghiên cứu đã được công bố liên quan đến đề tài luận án 1. Một số công trình trong nước 1. Sách tham khảo, chuyên khảo - Cuốn sách “Việt Nam Dân luật lược khảo” (1963) của tác giả Vũ Văn Mẫu, Bộ Quốc gia Giáo dục xuất bản. Tại Đoạn 112 trang 103, tác giả ghi nhận: Các người kết ước có thể chính mình phát biểu ý chí hoặc nhờ người đại diện.
Cuốn sách cũng xác định các điều kiện để quan hệ đại diện tồn tại: quyền đại diện, ý chí đại diện và ý chí kết ước. là những nội dung quan trọng, làm nền tảng để nghiên cứu cụ thể về đại diện trong xác lập, thực hiện giao dịch. - Cuốn sách “Dân Luật Việt Nam - Nghĩa vụ” (1974) của tác giả Nguyễn Mạnh Bách, Nxb Chính trị quốc gia. Sự đại diện được tác giả phân tích tại đoạn II, tiết II thuộc chương II của cuốn sách, trong đó đề cập đến điều kiện của sự đại diện, ý muốn đại diện và hiệu lực của sự đại diện.
- Cuốn sách “Bình luận khoa học những điểm mới của Bộ luật Dân sự năm 2015” (2016) của tác giả Đỗ Văn Đại chủ biên, Nxb Hồng Đức - Hội luật gia Việt Nam. Tại chương 6 về Đại diện, cuốn sách đã phân tích những điểm mới về đại diện của BLDS năm 2015 như: Chủ thể của quan hệ đại diện; phân loại đại diện; thời hạn đại diện và phạm vi đại diện; không có quyền đại diện và vượt quá phạm vi đại diện. - Cuốn sách “Bình luận khoa học Bộ luật Dân sự năm 2015 của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” (2017) do tác giả. Nguyễn Văn Cừ và Trần Thị Huệ đồng chủ biên, Nxb Công an nhân dân.
Cuốn sách là một công trình có ý nghĩa lớn về mặt khoa học. Cuốn sách phân tích làm rõ nội dung và từng điều luật, bình luận các nội dụng tích cực và phù hợp với thực tiễn thực hiện và áp dụng các quy định của BLDS đồng thời phát hiện những nội dung còn 8 hạn chế, chống chéo, thiếu khuyết từ đó có định hướng hoàn thiện. Vấn đề đại diện được nhóm tác giả phân tích đánh giá theo đúng trình tự quy định của BLDS năm 2015 từ Điều 134 đến Điều 144 và những điều luật có liên quan. Đề tài nghiên cứu khoa học - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Những điểm mới của Bộ luật Dân sự 2015 và sự tác động của nó đến sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước” (2016) do TS.
Nguyễn Minh Tuấn làm chủ nhiệm đề tài. Đề tài nghiên cứu vấn đề đại diện trong dân sự ở tiểu mục 6.2 phần thứ nhất của đề tài và chuyên đề 7 tại phần hai của đề tài. Vấn đề đại diện được nghiên cứu lồng ghép trong nội dung các quy định về giao dịch dân sự. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường: “Cơ sở lý luận và thực tiễn những điểm mới của Bộ luật Dân sự năm 2015” (2018) do TS.
Lê Đình Nghị chủ nhiệm đề tài. Đây là công trình có giá trị trong việc làm rõ căn nguyên của những điểm được sửa đổi, bổ sung trong BLDS năm 2015, đồng thời cũng chỉ ra những điểm chưa thực sự phù hợp và chưa đáp ứng được yêu cầu mà cơ sở lý luận và thực tiễn đã đặt ra khi xây dựng Bộ luật này, trong đó có nội dung về đại diện. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Khoa: “Hợp đồng vô hiệu trong pháp luật một số nước” (2018) của Viện Luật So sánh, Trường Đại học Luật Hà Nội. Đề tài là công trình nghiên cứu về hợp đồng vô hiệu thông qua đánh giá và phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam cũng như pháp luật của các quốc gia khác.
Một trong những yếu tố làm cho hợp đồng bị vô hiệu xuất phát từ điều kiện về năng lực của chủ thể. Thông qua các bài viết trong đề tài, các tác giả đã chỉ ra những trường hợp một chủ thể không thể tự mình tham gia quan hệ hợp đồng mà phải thông qua người đại diện trong pháp luật Pháp, Anh và Hoa Kỳ. Tạp chí - Bài viết của tác giả Ngô Huy Cương: “Chế định đại diện theo quy định của pháp luật Việt Nam - Nhìn từ góc độ luật so sánh”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 04/2009. Theo tác giả, pháp luật dân sự của các nước trên thế giới 9 có nhiều cách hiểu và định nghĩa về đại diện khác nhau.
Từ sự so sánh với pháp luật các nước về chế định đại diện, tác giả nêu lên những vấn đề nổi bật và những khiếm khuyết còn tồn tại của BLDS cả về phương diện lý luận và thực tiễn. - Bài viết của tác giả Nguyễn Thị Phương Châm: “Đại diện bề ngoài nhìn từ góc độ pháp luật dân sự Nhật Bản”, Tạp chí Luật học, số 06/2016. Bài viết nghiên cứu các điều kiện hình thành đại diện về ngoài, hậu quả pháp lý của đại diện bề ngoài cũng như các vấn đề còn tồn tại trong pháp luật Nhật Bản về đại diện bề ngoài. Từ đó có sự đối chiếu với các quy định của pháp luật dân sự Việt Nam về đại diện.
- Bài viết của tác giả Vũ Lan Phương: “Bàn về chế định đại diện trong Bộ Luật dân sự Việt Nam năm 2015”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 02(354)/kỳ 2, tháng 1/2018. Qua những phân tích về pháp luật dân sự của Nhật Bản, pháp luật của Anh, của Hoa Kỳ, bài viết đã chỉ ra pháp luật dân sự của các nước trên thế giới có nhiều cách hiểu và định nghĩa về đại diện khác nhau. Từ đó chỉ ra chế định đại diện trong BLDS năm 2015 có phạm vi hẹp hơn. - Bài viết của tác giả Nguyễn Vĩnh Hưng và Nguyễn Khánh Linh: “Cơ chế đại diện của công ty hợp danh theo luật doanh nghiệp năm 2020”, Tạp chí Nghề Luật, số 2/2021.
Bài viết tập trung phân tích những vấn đề pháp lý mang tính đặc trưng của công ty hợp danh, từ đó chỉ ra những nét đặc thù của cơ chế đại diện trong công ty hợp danh. - Bài viết của tác giả Lê Việt Phương: “Bàn về người đại diện của công ty cổ phần ở Việt Nam”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 8/2017. Bài viết phân tích và đánh giá những thay đổi trong quy định của pháp luật về người đại diện của pháp nhân trên cơ sở đối chiếu các quy định trong BLDS năm 2015 và LDN năm 2014 để từ đó làm rõ các vấn đề pháp lý về người đại diện của công ty cổ phần ở Việt Nam. - Bài viết của tác giả Đỗ Giang Nam, Trần Quang Cường: “Cơ chế bảo vệ người thứ ba trong quan hệ đại diện theo Bộ luật Dân sự năm 2015”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 08/2021.
Bài viết nhận thấy chế định đại diện trong 10 các BLDS năm 1995, năm 2005 và năm 2015 đã hướng tới bảo đảm sự cân bằng hơn giữa bảo vệ quyền lợi người được đại diện và người thứ ba. Tuy nhiên cơ chế hiện hành của BLDS năm 2015 cần được tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người thứ ba trong quan hệ đại diện. - Bài viết của tác giả Nguyễn Văn Hành: “Đại diện của pháp nhân - điểm tương đồng và khác biệt giữa Bộ luật Dân sự và luật chuyên ngành có liên quan”, Tạp chí Nghề Luật, số 12/2020. Bài viết tập trung nghiên cứu các vấn đề đại diện của pháp nhân như chủ thể đại diện của pháp nhân, việc pháp nhân có nhiều người đại diện, việc chấm dứt đại diện của pháp nhân., từ đó chỉ ra một số vướng mắc trong các quy định về đại diện của pháp nhân.
- Bài viết của tác giả Bùi Thị Hà: “Đánh giá quy định về người đại diện của đương sự theo pháp luật dân sự và tố tụng dân sự Việt Nam”, Tạp chí Nghề luật, số 4/2018. Bài viết nghiên cứu về người đại diện của đương sự dưới góc nhìn so sánh giữa pháp luật dân sự và tố tụng dân sự, cụ thể: Sự tương thích giữa BLTTDS năm 2015 với BLDS năm 2015 về người đại diện của pháp nhân, việc chấm dứt và hậu quả của việc chấm dứt đại diện tố tụng dân sự, việc chỉ định người đại diện tố tụng dân sự. - Bài viết của tác giả Phạm Thị Trang: “Học thuyết về đại diện của Hoa Kỳ - Khái niệm và các hình thức đại diện”, Tạp chí Khoa học Kiểm sát, số 02/2020. Bài viết tập trung giới thiệu hai vấn đề quan trọng liên quan đến học thuyết về đại diện của Hoa Kỳ là khái niệm đại diện và các hình thức đại diện.
- Bài viết của tác giả Hồ Thị Bảo Ngọc, Nguyễn Ngọc Huy: “Đại diện theo pháp luật của người chưa thành niên trong giao dịch dân sự liên quan đến hoạt động công chứng”, Tạp chí Nghề Luật, số 6/2021. Bài viết đã phân tích các quy định của pháp luật về đại diện của người chưa thành niên trong giao dịch dân sự liên quan đến hoạt động công chứng đồng thời chỉ ra các bất cập của quy định pháp luật về chế định đại diện trong giao dịch dân sự liên quan đến hoạt động công chứng. Luận án, luận văn - Luận án tiến sĩ luật học của Trần Thị Quỳnh Châu (2019): “Người đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự”. Luận án phân tích đưa ra một số quan niệm và đại diện và khái niệm về đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự.
Luận án bình luận thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng các quy định về người đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự. - Luận án tiến sĩ luật học của Bùi Thị Hà (2021): “Người đại diện của đương sự trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam”. Luận án phân tích chuyên sâu các vấn đề về người đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự, đồng thời chỉ ra các bất cập, thiếu sót từ quy định của pháp luật về người đại diện của đương sự trong tố tụng dân sự Việt Nam. - Luận văn thạc sĩ luật học của Vũ Lan Phương (2018): “Chế định đại diện trong luật dân sự Việt Nam hiện hành”.