Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận về nghiên cứu hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu hàng hóa. 14 Chương 3: Phân tích thực trạng quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu mặt hàng tổ hợp trục cấp giấy cho máy in văn phòng sang thị trường Hàn Quốc của Công ty TNHH SYNZTEC Việt Nam. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan xuất khẩu mặt hàng tổ hợp trục cấp giấy cho máy in văn phòng sang thị trường Hàn Quốc của Công ty TNHH SYNZTEC Việt Nam.
15 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHIÊN CỨU HOÀN THIỆN QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN XUẤT KHẨU HÀNG HÓA 2. Khái quát về hoạt động xuất khẩu hàng hóa 2. Khái niệm hoạt động xuất khẩu Theo quy định tại Điều 28 Luật Thương mại 2005 về xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, khái niệm về xuất khẩu được định nghĩa cụ thể như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Như vậy, có thể hiểu hoạt động xuất khẩu là việc bán hàng hoá ra nước ngoài, nó không phải là hành vi bán hàng riêng lẻ mà là hệ thống bán hàng có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm hướng tới mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy quá trình sản xuất hàng hóa, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, ổn định và từng bước nâng cao mức sống người dân của mỗi quốc gia.
Vai trò của hoạt động xuất khẩu đối với nền kinh tế Xuất khẩu góp phần quan trọng vào việc tăng trưởng kinh tế vì đây là hoạt động mang ngoại tệ lớn nhất về cho đất nước, cải thiện cán cân thanh toán, ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát, từ đó giúp nền kinh tế tăng trưởng lớn mạnh. Hoạt động xuất khẩu tạo nguồn vốn phục vụ cho nhập khẩu và tái đầu tư vào các lĩnh vực khác. Điều này giúp giảm sự phụ thuộc vào các khoản đầu tư của nước ngoài đối với mỗi quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển và có nhu cầu nhập khẩu lớn. Bên cạnh đó, xuất khẩu là một yếu tố quan trọng góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp, dịch vụ.
Việc đẩy mạnh xuất khẩu được coi là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay. Đối với mọi quốc gia, đây là cơ hội vô cùng quan trọng và có ý 16 nghĩa chiến lược để phát triển kinh tế, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Hoạt động xuất khẩu còn có đóng góp không nhỏ trong việc giải quyết vấn đề công ăn, việc làm cho người lao động, tạo ra nguồn thu nhập chính đáng, ổn định và ngày càng nâng cao chất lượng đời sống cho họ. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh, sản xuất – xuất khẩu, đây là giải pháp giúp doanh nghiệp tăng doanh số bán hàng khi mở rộng hoạt động xuất khẩu quốc tế cũng như đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của mình.
Qua đó, xuất khẩu sẽ tạo động lực để các doanh nghiệp không ngừng cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ, sản phẩm để quảng bá thương hiệu và khẳng định uy tín trên thị trường quốc tế. Các hình thức xuất khẩu hàng hóa Xuất khẩu trực tiếp: là hình thức xuất khẩu được thực hiện trực tiếp giữa bên bán và bên mua. Bên bán xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ do chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị sản xuất trong nước đến khách hàng nước ngoài. Trong trường hợp, doanh nghiệp xuất khẩu không tự sản xuất ra sản phẩm (gọi là doanh nghiệp thương mại) thì việc xuất khẩu phải trai qua công đoạn thu mua nguồn hàng từ các đơn vị sản xuất trong nước, sau đó đàm phán và ký kết với doanh nghiệp nước ngoài trước khi xuất khẩu.
Xuất khẩu gián tiếp (ủy thác xuất khẩu): là hình thức doanh nghiệp xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài thông qua đơn vị trung gian, hay còn gọi là forwarder. Trong đó, đơn vị đảm nhận ủy thác sẽ tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu, tiến hành làm các thủ tục cần thiết để xuất khẩu mặt hàng thay cho nhà sản xuất và hưởng phí uỷ thác. Với hình thức này, hai bên cần ký hợp đồng xuất khẩu ủy thác nhằm thỏa thuận quyền lợi và nghĩa vụ của hai bên trong hợp đồng. Gia công xuất khẩu: là phương thức sản xuất mà công ty trong nước nhận tư liệu sản xuất (máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu) từ công ty nước ngoài về để sản xuất hàng dựa trên yêu cầu của bên đặt hàng.
Thành phẩm làm ra sẽ được bán ra nước ngoài theo chỉ định của công ty đặt hàng. 17 Xuất khẩu tại chỗ: là hình thức mà nhà xuất khẩu không cần phải thâm nhập vào thị trường nước ngoài mà khách hàng tự tìm đến và giao hàng ngay tại lãnh thổ của doanh nghiệp đó. Doanh nghiệp xuất khẩu cũng không cần phải tiến hành các thủ tục như thủ tục hải quan, mua bảo hiểm hàng hoá,…vì vậy, vấn đề chi phí được tối ưu hóa một cách đáng kể. Tạm nhập tái xuất: là hình thức mà hàng hóa chỉ tạm thời đưa vào lãnh thổ Việt Nam rồi sau đó lại được xuất sang nước khác.
Với hình xuất khẩu này, doanh nghiệp không cần phải tổ chức sản xuất, đầu tư vào nhà xưởng máy móc, thiết bị nhưng vẫn có thể thu được lợi nhuận cao và khả năng thu hồi vốn nhanh chóng. Tuy nhiên, loại hình này đòi hỏi sự nhạy bén về tình hình thị trường cũng như giá cả, sự chính xác và chặt chẽ trong các hoạt động mua bán, do đó cần phải có đội ngũ cán bộ có chuyên môn cao. Buôn bán đối lưu: là một hình thức trao đổi hàng hóa của người mua, người bán và ngược lại với lượng hàng có giá trị tương đương. Hình thức này còn gọi là xuất nhập khẩu liên kết, hay hàng đổi hàng.
Xuất khẩu theo nghị định thư: là hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp được tiến hành theo chỉ định và hướng dẫn trong văn bản đã ký kết của Chính phủ, thường giữa các quốc gia có quan hệ mật thiết. Khái niệm thủ tục hải quan và một số vấn đề liên quan 2. Khái niệm thủ tục hải quan Theo Chương 2 của Công ước Kyoto về đơn giản hóa và hài hòa thủ tục hải quan: “Thủ tục hải quan là tất cả các hoạt động tác nghiệp mà bên liên quan và Hải quan phải thực hiện nhằm bảo đảm tuân thủ Luật Hải quan”. Theo Luật Hải quan Việt Nam: “Thủ tục hải quan là các công việc mà người khai hải quan và công chức hải quan phải thực hiện theo quy định của pháp luật đối với hàng hóa, phương tiện vận tải” (Điều 4, mục 23, Luật Hải quan 2014).
Như vậy, thủ tục hải quan được hiểu là tất cả các hoạt động tác nghiệp/các công việc mà người khai báo hải quan, công chức hải quan và các bên liên quan (như các công ty kinh doanh kho bãi, cảng vụ, các cơ quan quản lý chuyên ngành) phải thực 18 hiện theo quy định của pháp luật đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh và quá cảnh. Khái niệm thủ tục hải quan điện tử Theo Khoản 1, Điều 3, Nghị định 08/2015/NĐ-CP Quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan: “Thủ tục hải quan điện tử là thủ tục hải quan trong đó việc khai, tiếp nhận, xử lý thông tin khai hải quan, trao đổi các thông tin khác theo quy định của pháp luật về thủ tục hải quan giữa các bên có liên quan thực hiện thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan”. Nội dung bộ hồ sơ hải quan Dựa vào Khoản 8, Điều 4, Luật Hải quan 2014, hồ sơ hải quan bao gồm tờ khai hải quan, các chứng từ phải nộp hoặc xuất trình cho cơ quan hải quan theo quy định của Luật Hải quan. Điều 24 của bộ luật nêu rõ, Hồ sơ hải quan gồm: • Tờ khai hải quan hoặc chứng từ thay thế tờ khai hải quan; • Chứng từ có liên quan.
Tùy từng trường hợp, người khai hải quan phải nộp hoặc xuất trình hợp đồng mua bán hàng hóa, hóa đơn thương mại, bảng kê chi tiết hàng hóa, chứng từ vận tải, chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu, văn bản thông báo kết quả kiểm tra hoặc miễn kiểm tra chuyên ngành, các chứng từ liên quan đến hàng hóa theo quy định của pháp luật có liên quan. Chứng từ thuộc hồ sơ hải quan là chứng từ giấy hoặc chứng từ điện tử. Chứng từ điện tử phải bảo đảm tính toàn vẹn và khuôn dạng theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử. Tính chất của thủ tục hải quan Tính hành chính bắt buộc: thủ tục hải quan là thủ tục hành chính vì thực hiện thủ tục này chính là thực hiện quyền hành pháp trong lĩnh vực hải quan và do cơ quan quản lý hành chính nhà nước thực hiện, mà cụ thể là cơ quan hải quan.
Xét về mặt nguyên tắc, tất cả các hàng hóa, phương tiện vận tải xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, quá cảnh đều phải làm thủ tục hải quan. Nếu không làm hoặc làm sai quy định của 19 pháp luật đều không được chấp nhận thông quan, và như vậy, hành vi xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa sẽ không thể thực hiện được. Tất cả các nội dung của công việc này đều được quy định cụ thể trong Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn thực hiện. Người khai hải quan và công chức hải quan có trách nhiệm phối hợp với nhau cũng như với các cơ quan khác của Nhà nước để thực hiện các nội dung công việc đó.
Tính trình tự và liên tục: nói đến thủ tục là nói đến tính trình tự của nó, điều này có nghĩa, nói đến việc nào, bước nào thực hiện trước, việc nào, bước nào thực hiện sau. Kết quả của bước trước là tiền đề, là căn cứ, cơ sở để thực hiện các bước tiếp theo. Bước sau được thực hiện trên cơ sở kết quả của bước trước và sự kế tiếp của bước trước.