CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN ĐỐI VỚI HÀNG HÓA NHẬP KHẨU THƯƠNG MẠI 1. Một số vấn đề cơ bản về hàng nhập khẩu thương mại Theo khoản 1, Điều 4, Luật Hải Quan Việt Nam năm 2005: “ Hàng hóa bao gồm hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; hàng lý, ngoại hối,tiền Việt Nam của người xuất cảnh, nhập cảnh; vật dụng trên phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; kim khí quý, đá quý, cổ vật, văn hóa phẩm, bưu phẩm, các tài sản khác xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh hoặc lưu giữ trong địa bàn hoạt động hải quan”. Hàng hóa nhập khẩu được quy định trong khoản 2, Điều 4, Luật Hải Quan Việt Nam 2005: “ Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh bao gồm tất cả động sản có mã số và tên gọi theo quy định của pháp luật được xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh hoặc lưu giữ trong địa bàn hoạt động hải quan. Hàng hóa nhập khẩu có nhiều loại khác nhau, tùy theo mục đích nhập khẩu được chia thành : hàng hóa nhập khẩu thương mại và hàng hóa nhập khẩu phi thương mại Hàng hóa nhập khẩu thương mại là hàng hóa nhập khẩu nhằm mục đích thương mại, tức là nhằm mục đích lợi nhuận.
Hay nói cách khác là hàng hóa được đưa vào lãnh thổ hải quan để nhằm mục đích thực hiện các hoạt động thương mại của các thương mại. Hàng hóa nhập khẩu thương mại gồm: - Hàng hóa nhập khẩu theo hợp đồng mua bán hàng hóa - Hàng hóa kinh doanh theo phương thức tạm nhập tái xuất - Hàng hóa kinh doanh chuyển khẩu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Hàng hóa nhập khẩu theo loại hình nhập nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu - Hàng hóa nhập khẩu để thực hiện hợp đồng gia công với thương nhân nước ngoài - Hàng hóa nhập khẩu để thực hiện các dự án đầu tư - Hàng hóa kinh doanh nhập khẩu của cư dân biên giới - Hàng hóa nhập khẩu nhằm mục đích thương mại của các tổ chức, cá nhân không phải là thương nhân - Hàng hóa nhập khẩu của doanh nghiệp chế xuất - Hàng hóa đưa vào kho bảo thuế - Hàng hóa tạm nhập –tái xuất, tạm xuất-tái nhập dự hội chợ triển lãm - Hàng tạm nhập –tái xuất, tạm xuất-tái nhập là máy móc thiết bị, phương tiện vận tải phục vụ thi công công trình, phục vụ các dự án đầu tư, là tài sản đi thuê, cho thuê. Quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu thương mại 1. Khái niệm về quy trình thủ tục hải quan Quy trình thủ tục hải quan: Là trình tự các bước công việc mà công chức hải quan phải thực hiện để thông quan hải quan theo quy định của pháp luật hải quan.
Hay nói cách khác, quy trình thủ tục hải quan là trình tự các thao tác nghiệp vụ mà công chức hải quan phải thực hiện để thông quan hàng hóa, phương tiện vận tải theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nguyên tắc thực hiện quy trình thủ tục hải quan Nguyên tắc thực hiện quy trình thủ tục hải quan là những tư tưởng chỉ đạo mà người khai hải quan và công chức hải quan phải tuân thủ khi làm thủ tục hải quan cho hàng hóa và phương tiện vận tải. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Khi thực hiện quy trình thủ tục hải quan cả người khai hải quan và công chức hải quan phải tuân thủ các nguyên tắc sau: - Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh phải được làm thủ tục hải quan, chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan, vận chuyển đúng tuyến đường, qua cửa khẩu theo quy định của pháp luật. - Kiểm tra hải quan được thực hiện trên cơ sở phân tích thông tin, đánh giá việc chấp hành pháp luật của chủ hàng, mức độ rủi ro về vi phạm pháp luật hải quan để đảm bảo quản lý nhà nước về hải quan và không gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu.
- Hàng hóa, phương tiện vận tải được thông quan sau khi đã làm thủ tục hải quan. - Thủ tục hải quan phải được thực hiện công khai, nhanh chóng, thuận tiện và theo đúng quy định của pháp luật. - Việc bố trí nhân lực, thời gian làm việc phải đáp ứng yêu cầu hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh. Các bước thực hiện quy trình thủ tục hải quan đối với hàng nhập khẩu thương mại Quy trình thủ tục hải quan thường được ban kèm theo bởi một quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thông thường là quyết định của Tổng cục trưởng Tổng cục hải quan.
Trước ngày 28/3/2014 Quy trình thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu thương mại do cơ quan hải quan thực hiện theo quyết định 3046/QĐ-TCHQ, từ sau 28/3/2014 thì áp dụng theo quy trình 988/QĐ-TCHQ. Nhìn chung các bước công việc mà công chức hải quan phải thực hiện để thông quan hàng hóa gồm năm bước: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 Bước 1: Tiếp nhận, kiểm tra, đăng ký, phân luồng tờ khai Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan tự động tiếp nhận, kiểm tra, cấp số đăng ký, phân luồng tờ khai hải quan điện tử. Trường hợp thông tin khai của người khai hải quan gửi đến chưa phù hợp (chuẩn dữ liệu, tỷ giá tính thuế .), Hệ thống sẽ tự động phản hồi cho người khai hải quan “Thông báo từ chối tờ khai hải quan điện tử” trong đó hướng dẫn người khai hải quan những nội dung cần điều chỉnh, bổ sung hoặc từ chối đăng ký và nêu rõ lý do; b. Trường hợp thông tin khai của người khai hải quan phù hợp, Hệ thống sẽ tự động phản hồi “Thông báo hướng dẫn làm thủ tục hải quan điện tử” cho người khai hải quan trong đó bao gồm số tờ khai, các chỉ dẫn và kết quả phân luồng tờ khai.
Trường hợp luồng 1 - xanh, Hệ thống chuyển tờ khai hải quan sang Bước 4 của Quy trình; các luồng còn lại, Hệ thống chuyển tờ khai hải quan sang Bước 2 của Quy trình. Bước 2: Kiểm tra hồ sơ hải quan Trách nhiệm của Chi cục trưởng: - Phân công cho công chức thực hiện kiểm tra hồ sơ thông qua màn hình quản lý quá trình xử lý tờ khai. - Chỉ đạo các nội dung công chức cần kiểm tra, phê duyệt đề xuất của công chức kiểm tra hồ sơ, quyết định việc tạm dừng hoàn thành việc kiểm tra và hủy tạm dừng hoàn thành kiểm tra thông qua chức năng Tạm dừng và Hủy tạm dừng. Việc chỉ đạo và phê duyệt phải được cập nhật vào Hệ thống tại ô “Cập nhật ý kiến của Lãnh đạo”.
Trách nhiện của công chức hải quan: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 - Việc kiểm tra hồ sơ hải quan do công chức Hải quan thực hiện đối với toàn bộ bộ hồ sơ hải quan điện tử. - Về hình thức kiểm tra: Kiểm tra thông tin tờ khai hải quan điện tử trên Hệ thống, kiểm tra chứng từ giấy. - Nội dung kiểm tra: Công chức hải quan kiểm tra sự đầy đủ của hồ sơ, kiểm tra nội dung khai trên tờ khai hải quan điện tử, kiểm tra chứng từ thuộc hồ sơ hải quan điện tử, đối chiếu nội dung khai với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan điện tử; kiểm tra sự phù hợp giữa nội dung khai với quy định pháp luật. Nếu kiểm tra hồ sơ phát hiện khai không đầy đủ hoặc có sự sai lệch, chưa phù hợp giữa chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan và thông tin khai trên Hệ thống, công chức kiểm tra hồ sơ thực hiện: - Trường hợp công chức có đầy đủ thông tin xác định có hành vi vi phạm thì lập Biên bản vi phạm và chuyển thông tin chi tiết về vi phạm cho cấp có thẩm quyền xử lý.
Sau khi người khai hải quan đã chấp hành quyết định xử lý của cơ quan Hải quan, công chức thông báo cho người khai hải quan khai sửa đổi, bổ sung bằng “Chỉ thị của Hải quan và làm tiếp thủ tục theo quy định - Trường hợp có nghi vấn nhưng chưa có đầy đủ thông tin để xác định hành vi vi phạm thì công chức yêu cầu người khai hải quan bổ sung thêm thông tin, chứng từ hoặc đề xuất Chi cục trưởng quyết định chuyển luồng kiểm tra thực tế hàng hóa đối với luồng vàng tại ô “Cập nhật ý kiến của công chức xử lý”. Nếu kết quả kiểm tra hồ sơ phù hợp: + Trường hợp thông quan: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 14 - Đối với các trường hợp hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo Danh mục trừ lùi: Thực hiện trừ lùi trên bản chính các Danh mục trừ lùi đã đăng ký; - Ghi nhận kết quả kiểm tra vào Hệ thống tại ô “Cập nhật ý kiến của công chức xử lý”; - Hoàn thành việc kiểm tra hồ sơ. + Trường hợp giải phóng hàng; - Đề xuất Chi cục trưởng phê duyệt lấy mẫu (nếu có) tại ô “Cập nhật ý kiến của công chức xử lý” và đề xuất cho phép giải phóng hàng trên Màn hình kiểm tra thông tin tờ khai - Kiểm tra hồ sơ. - Sau khi được Chi cục trưởng phê duyệt, hoàn thành việc kiểm tra thông quan - Căn cứ kết quả xác định trị giá, giám định, phân loại, công chức kiểm tra hồ sơ xác định chính xác số thuế phải nộp, đề xuất Chi cục trưởng thông báo bằng văn bản cho người khai hải quan; - Kiểm tra việc sửa đổi, bổ sung thông tin tờ khai của người khai hải quan theo đúng thông báo của cơ quan Hải quan về kết quả xác định trị giá, giám định, phân loại.
Nếu phù hợp công chức cập nhật kết quả vào Hệ thống. Nếu không phù hợp đề nghị người khai hải quan thực hiện điều chỉnh .Nếu quá 05 ngày kể từ ngày gửi thông báo, người khai hải quan không thực hiện việc sửa đổi, bổ sung thì công chức hải quan thực hiện việc sửa đổi, bổ sung thông để ấn định thuế + Trường hợp có yêu cầu đưa hàng về bảo quản: - Trường hợp hàng hóa không đủ điều kiện đưa về bảo quản, thông báo cho người khai hải quan bằng “Chỉ thị của Hải quan”, đồng thời cập nhật lý do không chấp nhận đưa hàng về bảo quản tại ô “Cập nhật ý kiến của công chức xử lý” tại Màn hình kiểm tra thông tin tờ khai - Kiểm tra hồ sơ; LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.