Khóa luận về quy trình chăm sóc và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái hương tại trại lợn khu khởi nghiệp

Khóa luận trình bày quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái hương tại trại lợn trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

• Tác giả: Trần Thu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Dương Ngọc Dương
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Thực Hiện Quy Trình Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Và Phòng Trị Bệnh Cho Đàn Lợn Hương Sinh Sản Tại Trại Lợn Khu Khởi Nghiệp Khoa Chăn Nuôi Thú Y
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Mục đích và yêu cầu của chuyên đề
• 1.2. Yêu cầu của chuyên đề
• 1.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.3.1. Điều kiện cơ sở nơi thực tập
• 1.3.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.3. Điều kiện vật chất và cơ sở hạ tầng nơi thực tập
• 1.3.4. Thuận lợi, khó khăn
• 1.3.5. Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề
• 1.3.6. Đặc điểm sinh lí, sinh dục của lợn nái
• 1.3.7. Những hiểu biết về phòng, trị bệnh cho vật nuôi
• 1.3.8. Những hiểu biết về một số bệnh thường mắc tại cơ sở thực tập
• 1.3.9. Một số hiểu biết về thuốc phòng và trị bệnh sử dụng
• 1.3.10. Một số hiểu biết về giống lợn Hương
• 1.3.11. Những hiểu biết về quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc lợn nái đẻ và lợn nái nuôi con
• 1.3.12. Tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.3.12.1. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3.12.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THEO DÕI
• 1.4.1. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 1.4.2. Nội dung tiến hành
• 1.4.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 1.4.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 1.4.3.2. Phương pháp theo dõi
• 1.4.3.3. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu
• 1.4.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 1.5.1. Tình hình chăn nuôi tại trại
• 1.5.2. Thực hiện biện pháp chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái Hương sinh sản
• 1.5.3. Kết quả trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái Hương tại trại qua 6 tháng thực tập
• 1.5.4. Kết quả thực hiện một số biện pháp thủ thuật trên đàn lợn tại trại
• 1.5.5. Tình hình sinh sản của lợn nái nuôi tại trại lợn khu khởi nghiệp Khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• 1.5.6. Kết quả thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng bệnh cho đàn lợn tại trại
• 1.5.7. Phòng bệnh bằng phương pháp vệ sinh, sát trùng tại trại
• 1.5.8. Kết quả tiêm vắc xin phòng bệnh cho lợn nái
• 1.5.9. Kết quả thực hiện điều trị bệnh cho lợn nái sinh sản nuôi tại trại
• 1.5.10. Kết quả điều trị bệnh trên đàn lợn nái sinh sản
• 1.6. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1
• 2. PHẦN 1 MỞ ĐẦU
• 2.1. Đặt vấn đề
• 2.2. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề
• 2.2.1. Mục tiêu
• 2.2.2. Yêu cầu của chuyên đề

Tóm tắt

I. Tổng quan quy trình chăm sóc lợn nái hương tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Quy trình chăm sóc lợn nái hương tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên được thiết kế nhằm đảm bảo sức khỏe và năng suất sinh sản của đàn lợn. Việc chăm sóc đúng cách không chỉ giúp lợn phát triển khỏe mạnh mà còn giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Các yếu tố như dinh dưỡng, vệ sinh chuồng trại và quản lý sức khỏe đóng vai trò quan trọng trong quy trình này.

1.1. Đặc điểm sinh lý và sinh dục của lợn nái hương

Lợn nái hương có đặc điểm sinh lý và sinh dục riêng biệt, ảnh hưởng đến quy trình chăm sóc. Tuổi thành thục về tính và thể vóc của lợn nái hương thường khác nhau, điều này cần được chú ý trong quá trình nuôi dưỡng.

1.2. Tầm quan trọng của dinh dưỡng trong chăm sóc lợn nái

Dinh dưỡng là yếu tố quyết định đến sức khỏe và khả năng sinh sản của lợn nái. Cần cung cấp thức ăn đầy đủ chất dinh dưỡng để lợn phát triển tốt và có sức đề kháng cao.

II. Vấn đề và thách thức trong chăm sóc lợn nái hương

Chăm sóc lợn nái hương gặp nhiều thách thức như dịch bệnh, điều kiện thời tiết và quản lý dinh dưỡng. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của đàn lợn. Việc nhận diện và giải quyết kịp thời các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Các bệnh thường gặp ở lợn nái hương

Lợn nái hương thường mắc phải một số bệnh như viêm tử cung, viêm vú và các bệnh truyền nhiễm khác. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là cần thiết để bảo vệ sức khỏe đàn lợn.

2.2. Ảnh hưởng của thời tiết đến sức khỏe lợn nái

Thời tiết có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của lợn nái. Nhiệt độ cao hoặc thấp đều có thể gây stress cho lợn, làm giảm khả năng sinh sản và tăng nguy cơ mắc bệnh.

III. Phương pháp chăm sóc lợn nái hương hiệu quả

Để chăm sóc lợn nái hương hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc kết hợp giữa dinh dưỡng, vệ sinh và quản lý sức khỏe sẽ giúp nâng cao chất lượng đàn lợn.

3.1. Quy trình dinh dưỡng cho lợn nái hương

Quy trình dinh dưỡng cho lợn nái hương cần đảm bảo cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng thiết yếu. Cần theo dõi và điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp với từng giai đoạn sinh sản.

3.2. Biện pháp vệ sinh chuồng trại

Vệ sinh chuồng trại là yếu tố quan trọng trong việc phòng bệnh cho lợn. Cần thực hiện vệ sinh định kỳ và sát trùng chuồng trại để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Kết quả nghiên cứu tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cho thấy quy trình chăm sóc lợn nái hương đã mang lại hiệu quả tích cực. Đàn lợn khỏe mạnh, tỷ lệ sinh sản cao và giảm thiểu bệnh tật.

4.1. Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc

Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc cho thấy tỷ lệ sống sót của lợn con cao, sức khỏe lợn nái được cải thiện rõ rệt. Điều này chứng tỏ quy trình chăm sóc đã được áp dụng hiệu quả.

4.2. Đánh giá hiệu quả phòng bệnh

Việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh đã giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh trong đàn lợn. Các biện pháp vệ sinh và tiêm phòng được thực hiện nghiêm ngặt.

V. Kết luận và tương lai của quy trình chăm sóc lợn nái hương

Quy trình chăm sóc lợn nái hương tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã chứng minh được tính hiệu quả và cần thiết. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến quy trình để nâng cao chất lượng chăn nuôi.

5.1. Đề xuất cải tiến quy trình chăm sóc

Cần nghiên cứu thêm về các phương pháp chăm sóc mới và áp dụng công nghệ hiện đại vào quy trình chăm sóc lợn nái hương.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học trong chăn nuôi

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành chăn nuôi. Cần khuyến khích các nghiên cứu mới để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vị trí chủ lực khi cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu cho thị trường nội địa, tạo nguồn phân bón cho trồng trọt và đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu. Trước bối cảnh áp lực thị trường đòi hỏi sản phẩm chăn nuôi phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn sinh học, giá thành hợp lý và chất lượng cao, công tác giống kết hợp với quy trình thú y phòng trừ dịch bệnh trở thành yếu tố quyết định hiệu quả kinh tế. Bên cạnh các giống lợn ngoại năng suất cao, việc duy trì, khai thác và phát triển các giống lợn bản địa quý như giống lợn Hương đang được các cơ sở đào tạo và nghiên cứu chú trọng.

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thu Hương được thực hiện nhằm gắn kết lý thuyết đào tạo chuyên ngành Thú y với thực tiễn sản xuất tại cơ sở, rèn luyện kỹ năng lâm sàng và quy trình chăn nuôi lợn nái sinh sản.

Mục tiêu nghiên cứu của chuyên đề được xác định gồm 3 nội dung:

1. Đánh giá tình hình chăn nuôi tại cơ sở thực tập.
2. Đánh giá tỷ lệ mắc một số bệnh trên đàn lợn và xác định hiệu quả của các phác đồ điều trị bệnh.
3. Nắm vững và thực hiện thành thạo quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn nái và lợn con.

Nhiệm vụ và yêu cầu kỹ thuật cần đạt:

• Thực hiện đầy đủ quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc đàn lợn nái Hương giai đoạn nuôi con.
• Vận hành đúng quy trình phòng và trị bệnh trên đàn lợn nái Hương nuôi con và đàn lợn con theo mẹ.
• Trực tiếp chẩn đoán lâm sàng và điều trị các bệnh phát sinh trên đàn lợn tại trại.
• Nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, thao tác ngoại khoa và thủ thuật thú y trong điều kiện thực địa.

Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn Hương trong giai đoạn sinh sản (bao gồm lợn nái hậu bị, nái chửa, nái đẻ, nái nuôi con) cùng đàn lợn con sinh ra theo mẹ tại trại.

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Trại lợn khu khởi nghiệp thuộc Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đặt tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian: 6 tháng liên tục, từ ngày 20/11/2018 đến ngày 20/05/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống lý luận chuyên ngành chăn nuôi thú y về sinh lý sinh dục gia súc, đặc điểm giống bản địa và bệnh học lâm sàng:

• Đặc điểm giống lợn Hương: Là giống lợn bản địa có nguồn gốc từ Trung Quốc, du nhập và phát triển tại các huyện vùng biên tỉnh Cao Bằng (Bảo Lạc, Bảo Lâm, Hạ Lang), được đưa vào diện bảo tồn nguồn gen từ năm 2008. Giống lợn này có đặc điểm nhận dạng đặc thù: lông da màu trắng, vùng đầu và vùng mông có khoang đen, ranh giới giữa hai màu lông có vệt mờ màu da; tai nhỏ vểnh đứng, mặt thẳng, mõm dài có vệt trắng chạy từ trán xuống mõm; lưng thẳng không võng, bụng gọn không sệ; số lượng vú từ 8 đến 12 (phổ biến 10 vú). Về sinh sản, lợn Hương thành thục tính sớm (đực 40 - 50 ngày tuổi, cái 3 - 4 tháng tuổi), tuổi đẻ lứa đầu từ 11 - 12 tháng, thời gian mang thai bình quân 112 - 114 ngày, năng suất đẻ lứa đầu đạt từ 5 - 11 con sơ sinh sống/ổ.
• Sinh lý sinh sản lợn nái: Chu kỳ động dục dao động từ 17 - 21 ngày, thời gian chịu đực kéo dài 3 - 4 ngày. Cơ sở lý thuyết yêu cầu bỏ qua 1 - 2 chu kỳ động dục đầu tiên để cơ thể hoàn thiện thể vóc trước khi phối giống vào lần động dục thứ 3 (đạt 5 - 6 tháng tuổi). Thời điểm phối giống thích hợp cho lợn nội là cuối ngày thứ 2 và sáng ngày thứ 3 tính từ khi xuất hiện phản xạ chịu đực (mê ì).
• Bệnh học chuyên khoa: Khóa luận tập trung vào các bệnh truyền nhiễm và sản khoa phổ biến: hội chứng tiêu chảy lợn con do Escherichia coli, Salmonella; bệnh viêm phổi do vi khuẩn Mycoplasma hyopneumoniae; bệnh viêm tử cung thể cấp tính và mãn tính (Staphylococcus aureus, Streptococcus hemolitica, E. coli); bệnh viêm vú; hiện tượng sót nhau sau đẻ.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai đồng bộ:

• Phương pháp thu thập thông tin và số liệu: Khảo sát điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng thông qua cán bộ quản lý trại; khai thác số liệu cơ cấu đàn và nhật ký chăn nuôi qua sổ ghi chép hành chính của trang trại.
• Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Kiểm tra định kỳ hàng ngày bằng quan sát mắt thường đối với trạng thái toàn thân, hành vi, vận động, đo thân nhiệt, quan sát phân, kiểm tra vùng âm môn, dịch tiết rỉ viêm và trạng thái bầu vú của lợn nái.
• Phương pháp can thiệp kỹ thuật và thực nghiệm chăm sóc:
  • Cân đối khẩu phần ăn công nghiệp F38A theo từng giai đoạn mang thai và nuôi con;
  • Quy trình vệ sinh tiêu độc bằng dung dịch sát trùng Ommicide (pha tỷ lệ 320 ml/1000 lít nước) và rắc vôi bột;
  • Triển khai kỹ thuật đỡ đẻ, mài nanh, cắt rốn, bấm số tai, thiến lợn đực;
  • Áp dụng quy chuẩn úm lợn con bằng lồng úm nhiệt độ 33 - 35°C;
  • Thực hiện lịch tiêm phòng vắc xin (Coglapest, Aftovax, Begonia, Parvovirus, Tụ huyết trùng);
  • Thiết lập các phác đồ điều trị nội khoa kết hợp hộ lý cho từng bệnh lý cụ thể.
• Phương pháp tính toán và xử lý số liệu:
  • Tỷ lệ lợn mắc bệnh (%) = (Tổng số lợn mắc bệnh / Tổng số lợn theo dõi) × 100
  • Tỷ lệ khỏi (%) = (Tổng số con khỏi bệnh / Tổng số con điều trị) × 100
  • Toàn bộ số liệu thu thập được quản lý và xử lý thống kê mô tả bằng phần mềm Microsoft Excel 2010.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu luận giải tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ đòi hỏi nâng cao chất lượng thịt lợn đặc sản và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh trong chăn nuôi. Tác giả xác định rõ 3 mục tiêu trọng tâm và 4 yêu cầu chuyên môn gắn liền với đợt thực tập tốt nghiệp đại học hệ chính quy chuyên ngành Thú y, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả tổng hợp chi tiết về cơ sở thực tập: Trại lợn khu khởi nghiệp nằm tại xã Quyết Thắng, TP. Thái Nguyên, diện tích tiếp giáp các xã Phúc Xuân, Phúc Trìu, Phúc Hà và phường Thịnh Đán; nhân sự gồm 1 quản lý và 5 sinh viên thực tập; cơ sở hạ tầng gồm 4 chuồng nái chửa, 1 chuồng lợn đực giống, 1 chuồng lợn sau cai sữa, có bể lọc nước giếng khoan và hệ thống đèn sưởi ấm. Tài liệu trình bày sâu về đặc điểm giống lợn Hương, cơ chế bệnh học của viêm tử cung, viêm vú, sót nhau, tiêu chảy lợn con và viêm phổi. Phần này cũng hệ thống các nghiên cứu trong nước (Phạm Sỹ Lăng, Trần Tiến Dũng, Nguyễn Xuân Bình) và nghiên cứu quốc tế (Urban, Gardner, Smith, Brouillet, Trekaxoa) liên quan đến điều trị bệnh sản khoa và vệ sinh phòng bệnh trên đàn lợn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Chương này mô tả chi tiết quy trình theo dõi trên đàn lợn Hương sinh sản từ tháng 11/2018 đến tháng 5/2019. Tác giả cụ thể hóa định mức dinh dưỡng bằng cám F38A: nái chửa tuần 1 - 12 ăn 1,0 - 1,2 kg/ngày cộng 2 - 3 kg rau xanh; tuần 13 - 14 ăn 1,4 - 1,5 kg/ngày cộng 2 - 3 kg rau xanh; từ tuần 15 đến trước đẻ ăn 0,8 - 1,0 kg/ngày cộng 1 - 2 kg rau xanh; nái chờ đẻ giảm dần còn 0,5 kg/ngày; nái nuôi con tăng dần lên 1,5 kg/ngày. Quy trình đỡ đẻ, thao tác thắt rốn cách gốc 2,5 cm, khử trùng cồn, chuồng úm kích thước 1,2 m x 1,5 m được chuẩn hóa cụ thể. Chương 3 cũng nêu công thức tính toán tỷ lệ mắc, tỷ lệ khỏi và phương pháp xử lý số liệu bằng Microsoft Excel 2010.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương kết quả phản ánh toàn bộ dữ liệu thực địa qua 6 tháng thực tập với 9 bảng số liệu:

• Cơ cấu đàn và diễn biến chăn nuôi: Năm 2019, trại duy trì tổng số 52 con lợn Hương (1 đực giống, 4 nái sinh sản, 4 nái hậu bị, 43 lợn con). Trong 6 tháng thực tập, tác giả trực tiếp chăm sóc 8 nái qua các giai đoạn từ hậu bị, mang thai đến sinh đẻ và nuôi con.
• Khối lượng công việc thực hiện: Trực tiếp cho lợn ăn 318/360 lần theo quy định (đạt 88,33%); thực hiện tắm chải 124/180 lần (đạt 68,88%); vệ sinh chuồng trại 138/180 lần (đạt 77,22%); phun thuốc sát trùng 4/6 lần (đạt 66,67%); rắc vôi bột lối đi 3/6 lần (đạt 50%).
• Kết quả thực hiện thủ thuật ngoại khoa: Thực hiện đỡ đẻ an toàn cho 6 nái (tỷ lệ an toàn 100%); cắt nanh và bấm số tai cho 43 lợn con (an toàn 100%); thiến 13 lợn đực con (an toàn 100%).
• Theo dõi năng suất sinh sản: Trong tổng số 6 ca lợn nái đẻ, có 5 ca đẻ bình thường (83,33%) và 1 ca đẻ khó phải can thiệp thủ thuật (16,67% - rơi vào lứa đẻ đầu của nái). Năng suất đẻ lứa đầu bình quân đạt 7,33 con sơ sinh sống/lứa.
• Kết quả phòng bệnh bằng vắc xin: Tiêm phòng thành công, an toàn 100% cho 8 lợn nái đối với 4 loại bệnh (Khô thai bằng vắc xin Parvovirus; Dịch tả lợn bằng Coglapest; Lở mồm long móng bằng Aftovax; Giả dại bằng Begonia). Tiêm an toàn 100% cho 43 lợn con đối với 3 loại bệnh (Dịch tả bằng Coglapest; Lở mồm long móng bằng Aftovax; Tụ huyết trùng bằng vắc xin THT lợn).
• Tình hình mắc bệnh và hiệu quả điều trị: Tỷ lệ lợn nái mắc viêm tử cung là 33,33% (2/6 con) và viêm vú là 16,67% (1/6 con). Tỷ lệ lợn con mắc tiêu chảy là 25,58% (11/43 con) và viêm phổi là 11,63% (5/43 con). Phác đồ điều trị viêm tử cung và viêm vú đạt tỷ lệ khỏi 100%; điều trị tiêu chảy đạt tỷ lệ khỏi 81,82% (9/11 con); điều trị viêm phổi đạt tỷ lệ khỏi 80% (4/5 con).

Kết luận và đề nghị

Khóa luận đúc kết các bài học kỹ thuật: quy trình chăm sóc dinh dưỡng đúng mức giúp giảm tỷ lệ đẻ khó; việc giữ ấm chuồng úm kết hợp cho bú sữa đầu kịp thời là biện pháp hữu hiệu nhất phòng tiêu chảy và viêm phổi lợn con; chẩn đoán sớm và dùng đúng kháng sinh đặc hiệu mang lại tỷ lệ khỏi bệnh cao. Tác giả kiến nghị cơ sở tiếp tục nâng cấp trang thiết bị chuồng nuôi, duy trì nghiêm ngặt lịch tiêm phòng và kiểm soát khẩu phần để đàn nái không quá béo trước khi sinh.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp các chỉ tiêu kỹ thuật và số liệu thực nghiệm định lượng rõ ràng về tình hình chăn nuôi, can thiệp thú y và điều trị bệnh tại trại lợn khu khởi nghiệp Khoa Chăn nuôi Thú y năm 2019:

Chỉ tiêu theo dõi	Đối tượng	Số lượng thực hiện / theo dõi	Số lượng đạt / an toàn / khỏi	Tỷ lệ (%)
Cho ăn theo quy định	Toàn đàn	360 lần quy định	318 lần thực hiện	88,33%
Tắm chải lợn nái	Lợn nái	180 lần quy định	124 lần thực hiện	68,88%
Đỡ đẻ	Lợn nái	6 con	6 con an toàn	100%
Cắt nanh, bấm số tai	Lợn con	43 con	43 con an toàn	100%
Thiến lợn đực giống con	Lợn con đực	13 con	13 con an toàn	100%
Sinh sản: Đẻ bình thường	Lợn nái	6 con đẻ	5 con bình thường	83,33%
Sinh sản: Đẻ khó can thiệp	Lợn nái	6 con đẻ	1 con can thiệp	16,67%
Tiêm vắc xin (4 bệnh)	Lợn nái	8 con	8 con an toàn	100%
Tiêm vắc xin (3 bệnh)	Lợn con	43 con	43 con an toàn	100%

Bảng tổng hợp tình hình bệnh tật và hiệu quả của các phác đồ điều trị được ghi nhận cụ thể:

Tên bệnh	Đối tượng	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Phác đồ thuốc và liều dùng	Thời gian điều trị (ngày)	Số khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Viêm tử cung	Lợn mẹ	6	2	33,33%	Oxytocin (1 ml/con), Pendistrep LA (1 ml/15 kg TT), thụt rửa Rivanol 0,3%	5	2	100%
Viêm vú	Lợn mẹ	6	1	16,67%	Chườm đá lạnh, tiêm Analgin (1 ml/10 kg TT), Vetrimoxin LA (1 ml/10 kg TT)	3	1	100%
Tiêu chảy	Lợn con	43	11	25,58%	Lincomycin (1,5 ml/con/ngày), Analgin 30% (1 ml/con/ngày), B.complex (2 ml/con/ngày)	3 - 5	9	81,82%
Viêm phổi	Lợn con	43	5	11,63%	Tylogenta (1,5 ml/con/ngày)	3 - 5	4	80%

Giải pháp kỹ thuật tác giả đề xuất từ thực tiễn:

• Phải ghi chép chính xác ngày phối giống để tính toán ngày đẻ dự kiến, chuẩn bị lồng úm (1,2 m x 1,5 m, nhiệt độ 33 - 35°C) trước 3 - 5 ngày.
• Trước khi đẻ 4 ngày phải giảm tiêu chuẩn ăn của lợn mẹ xuống 0,5 kg/con/ngày để tránh chèn ép thai và tránh hiện tượng sốt sữa gây viêm vú.
• Thực hiện nghiêm ngặt thao tác mài nanh lợn con ngay sau sinh nhằm triệt tiêu nguyên nhân gây xây xát bầu vú mẹ; bấm tai sớm giúp vết thương nhanh lành và giảm sốc.
• Khi lợn nái bị viêm tử cung, bắt buộc tiêm Oxytocin tống khứ dịch sản còn tồn đọng ra ngoài trước khi thụt rửa bằng Rivanol 0,3% và tiêm kháng sinh toàn thân Pendistrep LA.

Đóng góp của khóa luận: Cung cấp bộ dữ liệu thực tế về năng suất sinh sản lứa đầu (bình quân 7,33 con/lứa) và khả năng thích nghi của giống lợn bản địa Hương khi nuôi nhốt tập trung tại trại thực nghiệm khu vực trung du miền núi phía Bắc; chứng minh tính hiệu quả của các phác đồ điều trị bệnh lâm sàng thông thường tại cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số giới hạn thực tiễn được tác giả nêu trong văn bản:

• Cơ sở thực tập mới được thành lập và nâng cấp nên trang thiết bị kỹ thuật, kinh nghiệm sản xuất và kinh nghiệm quản lý đàn lợn Hương còn hạn chế.
• Quy mô đàn nái sinh sản tại trại còn nhỏ (chỉ có 8 nái gồm 4 nái đẻ và 4 nái hậu bị, 1 đực giống); các chỉ tiêu sinh sản chủ yếu phản ánh lứa đẻ đầu tiên của lợn nái, chưa theo dõi được liên tục qua nhiều chu kỳ đẻ để đánh giá tính ổn định sinh học của giống.
• Thời gian nghiên cứu giới hạn trong 6 tháng thực tập (từ tháng 11/2018 đến tháng 5/2019), thời tiết chuyển biến từ mùa đông giá rét sang mùa hè nóng ẩm làm gia tăng nguy cơ phát sinh bệnh tiêu chảy và viêm phổi ở lợn con.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Cần mở rộng theo dõi năng suất sinh sản của đàn nái Hương ở các lứa đẻ tiếp theo (lứa 2, lứa 3 trở đi) để đánh giá đầy đủ tiềm năng di truyền của giống.
• Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện khẩu phần dinh dưỡng chuyên biệt cho từng giai đoạn sinh sản nhằm tối ưu hóa chi phí thức ăn trong điều kiện giá thức ăn chăn nuôi gia tăng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y, Chăn nuôi: Tham khảo phương pháp xây dựng nhật ký theo dõi đàn, quy trình đỡ đẻ, các thao tác thủ thuật ngoại khoa cơ bản (cắt nanh, bấm tai, thiến đực) và kỹ thuật lập bảng biểu xử lý số liệu điều trị lâm sàng.
• Cán bộ kỹ thuật và người chăn nuôi lợn giống bản địa: Ứng dụng quy trình định mức khẩu phần ăn thức ăn hỗn hợp F38A cho lợn Hương theo tuần tuổi thai; quy trình phòng bệnh bằng vắc xin 4 bệnh cho nái và 3 bệnh cho lợn con; các phác đồ điều trị cụ thể đối với bệnh viêm tử cung (Pendistrep LA + Oxytocin + Rivanol 0,3%) và tiêu chảy lợn con (Lincomycin + Analgin + B.complex).

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu đàn lợn Hương tại trại lợn khu khởi nghiệp năm 2019 được ghi nhận như thế nào?
Năm 2019, tổng đàn lợn Hương tại trại là 52 con, bao gồm: 01 con lợn đực giống, 04 con lợn nái sinh sản, 04 con lợn nái hậu bị và 43 con lợn con theo mẹ.

2. Khẩu phần thức ăn hỗn hợp F38A cho lợn nái Hương mang thai được phân bổ theo các giai đoạn nào?

• Giai đoạn từ tuần 1 đến tuần 12: Ăn 1,0 - 1,2 kg thức ăn hỗn hợp/con/ngày, bổ sung 2 - 3 kg rau xanh (chia 2 bữa/ngày).
• Giai đoạn từ tuần 13 đến tuần 14: Ăn 1,4 - 1,5 kg thức ăn hỗn hợp/con/ngày, bổ sung 2 - 3 kg rau xanh (chia 2 bữa/ngày).
• Giai đoạn từ tuần 15 trở đi: Ăn 0,8 - 1,0 kg thức ăn hỗn hợp/con/ngày, bổ sung 1 - 2 kg rau xanh (chia 3 bữa/ngày). Trước ngày đẻ dự kiến 4 ngày, giảm tiêu chuẩn ăn xuống 0,5 kg/con/ngày.

3. Phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung trên lợn nái tại trang trại được thực hiện cụ thể ra sao?
Tác giả áp dụng phác đồ kết hợp: tiêm Oxytocin liều 1 ml/con để kích thích co bóp tống đẩy dịch mủ ra ngoài; thụt rửa tử cung bằng dung dịch Rivanol 0,3% từ 1 - 2 lần/ngày để làm sạch; tiêm bắp kháng sinh Pendistrep LA liều 1 ml/15 kg thể trọng/lần trong 5 ngày liên tục. Tỷ lệ điều trị khỏi đạt 100% (2/2 con).

4. Những loại vắc xin nào đã được sử dụng để phòng bệnh cho đàn lợn nái và lợn con tại trại?

• Lợn nái (8 con): Tiêm bắp liều 2 ml/con với 4 loại vắc xin gồm Parvovirus (phòng khô thai), Coglapest (phòng dịch tả), Aftovax (phòng lở mồm long móng) và Begonia (phòng giả dại).
• Lợn con (43 con): Tiêm bắp gồm Coglapest (1 ml/con phòng dịch tả), Aftovax (1 ml/con phòng lở mồm long móng) và vắc xin THT lợn (2 ml/con phòng tụ huyết trùng). Toàn bộ đàn tiêm đạt tỷ lệ an toàn 100%.

5. Tỷ lệ mắc bệnh và hiệu quả điều trị hội chứng tiêu chảy và bệnh viêm phổi trên đàn lợn con đạt kết quả như thế nào?
Trên tổng số 43 lợn con theo dõi: có 11 con mắc tiêu chảy (tỷ lệ 25,58%), điều trị bằng Lincomycin + Analgin 30% + B.complex trong 3 - 5 ngày đã chữa khỏi 9 con (tỷ lệ khỏi 81,82%); có 5 con mắc viêm phổi (tỷ lệ 11,63%), điều trị bằng kháng sinh Tylogenta liều 1,5 ml/con/ngày trong 3 - 5 ngày đã chữa khỏi 4 con (tỷ lệ khỏi 80%).

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Trần Thu Hương đã ghi nhận chi tiết quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và các chỉ tiêu kỹ thuật lâm sàng trên đàn lợn Hương sinh sản quy mô 52 con tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trong 6 tháng theo dõi. Nghiên cứu xác lập dữ liệu định lượng về năng suất đẻ lứa đầu bình quân (7,33 con/lứa), tỷ lệ an toàn tuyệt đối của công tác tiêm phòng vắc xin và các thủ thuật đỡ đẻ, mài nanh, thiến đực. Kết quả thử nghiệm các phác đồ điều trị nội khoa chuyên biệt đã khống chế hiệu quả các bệnh sản khoa trên lợn mẹ (khỏi 100%) cũng như các bệnh tiêu hóa và hô hấp phổ biến trên lợn con (khỏi trên 80%). Toàn bộ số liệu và quy trình là cơ sở thực tế có giá trị phục vụ công tác thực tập thú y và định hướng kỹ thuật cho các mô hình nuôi lợn bản địa tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, chăn nuôi lợn chiếm một vị trí quan trọng trong ngành nông nghiệp của Việt Nam. Lợn được xếp đứng ở vị trí hàng đầu trong số các vật nuôi, cung cấp phần lớn thực phẩm cho nhân dân và phân bón cho sản xuất nông nghiệp. Ngày nay chăn nuôi lợn còn có tầm quan trọng đặc biệt nữa là tăng kim ngạch xuất khẩu, đây cũng là một trong những nguồn đem lại thu nhập ngoại tệ đáng kể cho nền kinh tế quốc dân. Trước xu thế ấy, chăn nuôi lợn muốn đứng vững và phát triển được phải sản xuất ra sản phẩm an toàn sức khỏe người tiêu dùng nhưng vẫn phải đảm bảo cạnh tranh khu vực và thế giới về tiêu chí ngon, rẻ và an toàn nếu không sẽ mất chỗ đứng ngay ở thị trường trong nước chứ đừng nghĩ đến xuất khẩu.

Để đáp ứng nhu cầu đó ngoài những yếu tố về con giống, thức ăn, chế độ chăm sóc nuôi dưỡng, quản lý thì công tác thú y cần được chú trọng và hạn chế bệnh tật, nâng cao chất lượng chăn nuôi. Chính vì tầm quan trọng của ngành chăn nuôi, đồng thời để hoàn thành chương trình học trong Nhà trường, thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành”, “Lý thuyết gắn liền với thực tiễn” giai đoạn thực tập tốt nghiệp tại cơ sở trước khi ra trường rất quan trọng đối với mỗi sinh viên, nhằm củng cố và hệ thống lại toàn bộ những kiến thức đã học, nâng cao tay nghề, đồng thời tạo cho mình sự tự lập, lòng yêu nghề, có phong cách làm việc đúng đắn, đáp ứng nhu cầu của thực tiễn sản xuất. Thực tập tại các trại chăn nuôi lợn sẽ giúp sinh viên nắm được phương pháp tổ chức và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, khi ra trường sẽ trở thành một người cán bộ khoa học có chuyên môn, đáp ứng nhu cầu thực tiễn, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển đất nước. Xuất phát từ những cơ sở khoa học và thực tiễn trên, được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm Khoa Chăn nuôi Thú y - trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng với sự 2 giúp đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn và cơ sở thực tập, em tiến hành thực hiện chuyên đề: “Thực hiện quy trình chăm sóc nuôi dưỡng và phòng trị bệnh cho đàn lợn nái Hương sinh sản tại trại lợn khu khởi nghiệp Khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”.

Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Đánh giá tình hình chăn nuôi tại cơ sở. - Đánh giá tỉ lệ mắc một số bệnh trên đàn lợn và hiệu quả điều trị bệnh. - Hiểu biết về quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn.

Yêu cầu của chuyên đề - Thực hiện được quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc lợn nái hương nuôi con. - Thực hiện được quy trình phòng, trị bệnh trên đàn lợn nái Hương nuôi con. - Chẩn đoán và điều trị bệnh cho đàn lợn Hương tại trại. - Chăm chỉ, học hỏi để nâng cao kĩ thuật, tay nghề của cá nhân.

3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở nơi thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lí Trại lợn khu khởi nghiệp Khoa Chăn nuôi Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nằm trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên cách trung tâm thành phố 6 km về phía Tây.

Ranh giới của xã được xác định như sau: + Phía đông giáp với phường Thịnh Đán. + Phía tây giáp với xã Phúc Xuân. + Phía nam giáp với xã Phúc Trìu. + Phía bắc giáp với xã Phúc Hà.

Điều kiện khí hậu Khí hậu là yếu tố quan trọng trong đời sống sinh hoạt của người dân cũng như trong chăn nuôi, nó quyết định đến sự phát triển của ngành nông nghiệp trong đó có trồng trọt và chăn nuôi, mà hiện nay chăn nuôi đang có xu hướng tăng mạnh. Nhìn chung điều kiện khí hậu của trại khá thuận lợi cho nông nghiệp phát triển cả về trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên có những tháng bất lợi như mùa hè nhiệt độ, ẩm độ cao là điều kiện thuận lợi cho vi sinh vật phát triển và gây bệnh. Sự biến cố phức tạp của thời tiết gây nhiều khó khăn trong công tác chăn nuôi, đặc biệt nhiệt độ cao về mùa hè, lạnh giá về mùa đông ảnh hưởng lớn tới khả năng sinh trưởng và mức chịu đựng của vật nuôi.

Chính vì vậy, việc phòng và trị bệnh cho đàn gia súc khá là quan trọng. Điều kiện vật chất và cơ sở hạ tầng nơi thực tập 2. Cơ cấu tổ chức của trại Trại gồm 6 người trong đó có: + 01 quản lý. + 05 sinh viên thực tập.

Cơ sở vật chất của trại * Về cơ sở vật chất + Cơ sở vật ở trại tương đối đầy đủ và hoàn thiện. + Có hệ thống đèn điện sưởi ấm cho lợn con vào mùa đông. + Trong trại giữa các ô chuồng và các khu khác đều được đổ bê tông thường xuyên được quét vôi và phun sát trùng. + Nước sử dụng chủ yếu ở trại là nước giếng khoan được lọc và được lọc giữ trong bể chứa.

Gồm 2 bể chứa lớn được bơm tới hệ thông cung cấp nước uống cho các chuồng cũng như cung cấp nước sinh hoạt. * Về cơ sở hạ tẩng + Trại xây dựng gồm 2 khu tách biệt: Khu nhà ở và khu chuồng nuôi. + Khu nhà ở có đầy đủ nhà tắm, nhà vệ sinh. + Khu nhà bếp rộng rãi và sạch sẽ.

+ Trại có một nhà kho là nơi chứa thức ăn cho lợn và một kho thuốc là nơi cất giữ và bảo quản các loại thuốc, vắc xin, dụng cụ kỹ thuật để phục vụ công tác chăm sóc, điều trị cho đàn lợn của trại. * Hệ thống chuồng nuôi Khu vực chuồng nuôi của trại được xây dựng trên một khu vực cao, dễ thoát nước và được bố trí tách biệt với khu sinh hoạt chung gồm: 4 chuồng bầu, 1 chuồng đực và 1 chuồng cho lợn con sau cai sữa. Chuồng được xây dựng theo hướng Đông - Nam. Các chuồng nuôi đều được lắp hệ thống vòi uống nước tự động ở mỗi ô chuồng.

Thuận lợi khó khăn 2. Thuận lợi + Trại được xây dựng ở vị trí cách xa khu dân cư, không làm ảnh hưởng đến người dân xung quanh. + Trại có vị trí gần các trung tâm khoa học kỹ thuật và trục đường giao thông là điều kiện thuận lợi để phát triển sản xuất, tiếp nhận và chuyển giao các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. 5 + Trại luôn được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Khoa Chăn nuôi Thú y, các thầy cô giáo giỏi, có trình độ chuyên môn cao và các cơ quan ban ngành liên quan.

+ Thầy, cô thường xuyên quan tâm, chú ý đến sự phát triển và sản xuất. + Trại có đội ngũ sinh viên trẻ, nhiệt tình, năng động sáng tạo, sẵn sàng tiếp nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Đặc biệt luôn có sự đoàn kết thống nhất cao. Khó khăn + Do mới được thành lập và nâng cấp nên trại không tránh khỏi những khó khăn về cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật và sản xuất, kinh nghiệm sản xuất, kinh nghiệm quản lí chưa nhiều.

+ Dịch bệnh diễn biến phức tạp nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh cao. Mặc dù trang trại đã được phòng chống dịch bệnh chặt chẽ nhưng vẫn xảy ra và tồn đọng trong các giai đoạn sinh trưởng của vật nuôi. + Giá thức ăn chăn nuôi mỗi ngày một tăng khiến chi phí thức ăn tăng cao gây ảnh hưởng tới chăn nuôi của trang trại 2. Cơ sở tài liệu liên quan đến chuyên đề 2.

Đặc điểm sinh lí, sinh dục của lợn nái 2. Sự thành thục về tính và thể vóc * Sự thành thục về tính: Tuổi thành thục về tính là tuổi mà con vật bắt đầu có phản xạ tính dục và có khả năng sinh sản. Khi gia súc đã thành thục về tính, bộ máy sinh dục đã phát triển hoàn thiện, con vật bắt đầu xuất hiện các phản xạ về sinh dục. Con cái có hiện tượng động dục, con đực có phản xạ giao phối.

Sự thành thục về tính của lợn sớm hay muộn phụ thuộc vào: Giống, chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng, khí hậu, chuồng trại. + Giống: Lợn phải được nuôi dưỡng trong điều kiện tốt, thức ăn chất lượng cao để lợn bộc lộ hết tiềm năng di truyền của giống. Các giống khác nhau thì thành thục về tính cũng khác nhau, những giống thuần hóa sớm hơn thì tính thành thục 6 sớm hơn những giống thuần hóa muộn, những giống có tầm vóc nhỏ thường thành thục sớm hơn những giống có tầm vóc lớn. Theo Phạm Hữu Doanh và Lưu Kỷ (2003) [5] cho rằng: Tuổi động dục đầu tiên ở lợn nội (Ỉ, Móng Cái) rất sớm từ 4 - 5 tháng khi khối lượng đạt từ 20 - 25 kg.

Ở lợn nái lai tuổi động dục lần đầu muộn hơn so với lợn nội thuần, ở lợn lai F1 (có sẵn máu nội) động dục bắt đầu lúc 6 tháng tuổi khi khối lượng cơ thể đạt 50 - 55 kg. Ở lợn ngoại động dục muộn hơn so với lợn lai, tức là lúc động dục 6 - 7 tháng khi lợn có khối lượng 60 - 80 kg. Tuỳ theo giống, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng và quản lý mà có tuổi động dục lần đầu khác nhau. Lợn ỉ, Móng Cái có tuổi động dục lần đầu vào 4 - 5 tháng tuổi (121 - 158 ngày tuổi) các giống lợn ngoại (Yorkshire, Landrace) có tuổi động dục lần đầu muộn hơn từ 7 - 8 tháng tuổi.

- Chế độ dinh dưỡng: Theo John Nichl (1992) [20], chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng rất lớn đến tuổi thành thục về tính của lợn cái. Thường những lợn được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt thì tuổi thành thục về tính sớm hơn những lợn được nuôi trong điều kiện dinh dưỡng kém, lợn nái được nuôi trong điều kiện dinh dưỡng tốt sẽ thành thục ở độ tuổi trung bình 188,5 ngày (6 tháng tuổi) với khối lượng cơ thể là 80 kg và nếu hạn chế thức ăn thì sự thành thục về tính sẽ xuất hiện lúc 234,8 ngày (trên 7 tháng tuổi) và khối lượng cơ thể là 48,4 kg.