Đặt vấn đề Hiện nay, trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, chăn nuôi luôn chiếm một vị trí vô cùng quan trọng trong sự phát triển chung của nền kinh tế quốc dân. Chăn nuôi là một bộ phận quan trọng của nông nghiệp và là nhân tố chính của nền kinh tế nước ta. Ngành chăn nuôi của nước ta có từ lâu đời và đã có nhiều đóng góp vào cơ cấu kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống của nhân dân trong nhiều năm qua. Hiện nay, trong quá trình chuyển đổi kinh tế, chăn nuôi của nước ta cũng có nhịp độ phát triển kinh tế mới và trở lại.
Trong số đó, có ngành chăn nuôi bò mang lại lợi nhuận khổng lồ cho người chăn nuôi. Chăn nuôi cung cấp thịt, sức kéo, phân bón, cung cấp nguyên liệu cho một số ngành nghề thủ công. Chăn nuôi bò sinh sản đang thực sự tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân nông dân, đồng thời cung cấp thịt cho nhu cầu thực phẩm hàng ngày ngày càng nhiều người tiêu dùng. Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ thịt bò trong nước đang tăng nhanh, đặc biệt là sự cạnh tranh về chất lượng và giá cả của các loại thịt bò và các sản phẩm khác rất gay gắt.
Sự phát triển của đàn bò ở Việt Nam không ổn định và bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Khoa Chăn nuôi Thú y đã mở một trang trại bò để phục vụ cho nghiên cứu và học các kỹ năng tiêm truyền, chăm sóc nuôi dưỡng đàn bò, giúp cho sinh viên rèn luyện thêm nhiều kỹ năng thao tác trong việc chăn nuôi bò. Phân bò là loại phân hữu cơ có khối lượng đáng kể, nó đáp ứng một phần rất lớn cho nông nghiệp hiện nay và được sử dụng để làm chất đốt. 2 Trại chăn nuôi bò trong Khoa Chăn nuôi Thú y đã và đang phát triển với quy mô rộng hơn và tăng số lượng bò trong quá trình chăn nuôi.
Việc chăn nuôi bò của Khoa Chăn nuôi Thú y có thể coi là nhà máy sinh học với nguyên liệu là cây cỏ vafd sẩn phẩm là thịt, sữa, sức kéo, phân bón kèm theo phụ phẩm khác. Đẩy mạnh phát triển chăn nuôi bò cho phép khai thác tối đa các nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có trong Khoa Chăn nuôi Thú y, tạo ra những sản phẩm có giá trị cao trong xã hội. Xuất phát từ những nhu cầu trong ngành chăn nuôi bò, để giúp Khoa Chăn nuôi Thú y thúc đẩy chăn nuôi Bò - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, em thực hiện quy trình “Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho đàn bò nuôi tại trại chăn nuôi bò, Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1.
Mục tiêu - Học hỏi và áp dụng một số biện pháp chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn bò tại trại. - Xác định được tình hình nhiễm bệnh và cách phòng trị một số bệnh trên đàn bò nuôi tại cơ sở. - Học tập, rèn luyện và củng cố kiến thức đã học. Tìm hiểu thêm những kiến thức thực tế nhằm nâng cao kỹ năng chuyên môn cùng với trải nghiệm kiến thức thực tiễn trong 6 tháng thực tập tại trại.
Yêu cầu - Biết cách chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn bò tại trại. - Biết cách chẩn đoán, phòng và điều trị một số bệnh cho đàn bò tại trại. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện tự nhiên của trại bò khoa Chăn nuôi Thú y 2.
Vị trí địa lý Trại nằm trong khu Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Cách trung tâm thành phố Thái Nguyên khoảng 6 km về phía Tây. Ranh giới trang trại bò của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên như sau: + Phía Đông giáp khoa Công nghệ Sinh học. + Phía Tây giáp trang trại chăn nuôi gia cầm của trường khoa Chăn nuôi Thú y.
+ Phía Nam giáp khu nuôi trồng thủy sản. + Phía Bắc giáp phường Quán Triều. Tổng diện tích trại là 8000 m2. Diện tích chuồng là 50 m2.
Trang trại gồm có bãi thả cho bò với diện tích 70 m 2, phần đất còn lại đã được quy hoạch trồng cỏ chăn nuôi gia súc.Trong vườn cỏ ở trang trại có hai loại cỏ là VA06 và cỏ bách xù làm thức ăn cho bò. Điều kiện khí hậu thủy văn Trang trại chăn nuôi bò sinh sản của khoa Chăn nuôi Thú y nằm trong khuôn viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên tại thị trấn Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Tỉnh Thái Nguyên là một tỉnh miền núi miền Trung nằm ở phía Đông Bắc nước ta. Thời tiết được chia thành 4 mùa khác nhau: Xuân, Hạ, Thu, Đông.
Nhưng chủ yếu có hai mùa chính là mùa mưa và mùa khô. - Mùa mưa thường kéo dài từ cuối tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình dao động trong khoảng 24oC - 29oC, độ ẩm trung bình trên 80%. Trong 4 điều kiện khí hậu như vậy, chúng ta cần chú trọng phòng chống một số dịch bệnh theo mùa cho vật nuôi. - Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4, những tháng này khô và lạnh, ít mưa.
Nhiệt độ từ khoảng 13oC đến 26oC và độ ẩm từ 76% đến 87%. Thường có gió mùa Đông Bắc vào mùa đông, làm mát thời tiết và gây lạnh và sương giá vào ban đêm. Nhiều ngày nhiệt độ xuống sâu chỉ từ 6oC đến 10oC trở xuống gây hại cho cây trồng, vật nuôi. Trang trại bò của Khoa Chăn nuôi Thú y nằm trong vùng có khí hậu ôn hòa thích hợp cho sự phát triển của bò.
Cơ sở khoa học của chuyên đề 2. Đặc điểm giải phẫu cơ quan sinh dục ở bò cái 2.1 Cơ quan sinh dục bên ngoài: Cấu tạo cơ quan sinh dục ngoài của bò là bộ phận có thể nhìn, sờ, quan sát được bằng mắt, bao gồm: âm hộ, âm vật, tiền đình. Âm hộ (vulvae): Âm hộ hay còn gọi là âm môn nằm bên dưới hậu môn. Bên ngoài âm hộ có hai môi, được nối với nhau bằng hai mép.
Môi âm hộ bên ngoài có tế bào hắc tố, nhiều tuyến tiết chất nhờn màu trắng và tuyến mồ hôi. - Âm vật (clitoris): Âm vật giống như dương vật bị thu nhỏ lại, trên âm vật có các nếp da tạo thành mũ âm vật, phần giữa âm vật cong xuống. Nơi đây tập trung của các mút thần kinh. - Tiền đình (vestibulum): Là nơi tiếp giáp giữa âm hộ và âm đạo, gồm có màng trinh.
Màng trinh ở phía trước âm đạo và phía sau là âm hộ. Niệu đạo nằm sau màng trinh, tiền đình có nhiều tuyến đối nhau. Mặt của âm hộ.2 Cơ quan sinh dục bên trong: Bao gồm: ống dẫn trứng, buồng trứng, âm đạo và tử cung. 5 - Buồng trứng (ovanrium): có chức năng nội tiết (tiết hoocmôn sinh sản; oestrogen, progesteron .) và chức năng ngoại tiết (sản xuất tế bào trứng).
Bầu nhụy hình bầu dục, con non mới sinh nặng khoảng 0,3g, lúc trưởng thành bầu noãn dài 0,8 - 1,5 x 2 - 3 cm. Khi bò còn nhỏ, buồng trứng bên trái nhỏ hơn buồng trứng bên phải, nhưng khi chúng lớn lên thì ngược lại. Trong thời kỳ nhiệt, buồng trứng lớn hơn bình thường. Khi chưa có thai, buồng trứng nằm trong hố chậu, cách âm hộ khoảng 20 - 30 cm, bên cạnh sừng tử cung.
Một con bê cái 3 - 4 tháng tuổi có khoảng 75.000 tế bào trứng, nhưng đến 1,5 - 3 tuổi chỉ còn lại 21.000 tế bào trứng. - Ống dẫn trứng (oviductus): Là một ống nhỏ quanh co nằm ở mạc treo của buồng trứng. Cấu tạo của ống dẫn trứng được chia làm 3 lớp: lớp ngoài là các sợi cơ liên kết, lớp giữa là lớp cơ, lớp trong là lớp niêm mạc. Lớp niêm mạc có các tế bào biểu bì với nhung mao, và khi tế bào trứng xâm nhập vào chuông và di chuyển xuống, điều này là do sự co lại của các lớp nhung mao và cơ.
Trứng di chuyển qua ống dẫn trứng từ 3 đến 10 ngày, tại đây tế bào trứng bị tắc do ống dẫn trứng bị hẹp lại. - Tử cung (uterus): Có cấu tạo rất phù hợp với chức năng phát triển và dinh dưỡng của thai nhi. Trứng được thụ tinh ở 1/3 trên của ống dẫn trứng và sau đó quay trở lại tử cung để làm tổ. Trứng được thụ tinh sẽ phát triển từ các chất dinh dưỡng trong cơ thể mẹ thông qua niêm mạc tử cung.
Quá trình sinh nở được đẩy ra ngoài nhờ lớp cơ của tử cung. Lớp cơ trơn: Giúp đẩy thai nhi ra ngoài và là lớp chắc nhất của cơ thể. Bên trong lớp cơ trơn là các sợi cơ liên kết đàn hồi đan xen vào nhau giúp tử cung chắc khỏe và đàn hồi tốt. Bên ngoài cơ trơn là một lớp mô sợi liên kết mỏng, trong tử cung có các tuyến tiết ra chất nhờn.
Chất nhầy được đẩy về phía cổ tử cung bằng cách làm rung các nhung mao. Tử cung bò gồm các bộ 6 phận sau: cổ tử cung, thân tử cung và sừng tử cung. Tử cung nằm trong khung chậu, với trực tràng ở trên và bàng quang ở dưới. - Âm đạo (vagina): Mặt trước của âm đạo là cổ tử cung, mặt sau là tiền đình, màng trinh che kín cửa âm đạo.
Âm đạo có hình dạng như một ống tròn là nơi chứa các cơ quan sinh dục của nam giới trong quá trình giao hợp và cũng là bộ phận mà thai nhi chui ra trong quá trình sinh nở. Âm đạo có các cấu trúc sau: + Màng nhầy: gồm các tế bào tiền bì dẹt, có dạng hình trụ, tiết, không có tuyến. Trong thời kỳ động dục, các tế bào này cũng thay đổi. + Màng ngoài: Được tạo thành từ nhiều mô liên kết, nhiều mạch máu và dây thần kinh.
+ Lớp cơ, gồm 2 lớp cơ vòng và cơ dọc. Âm đạo là một cơ quan âm đạo dài khoảng 20 - 30cm. Bên trong âm đạo có nhiều dịch nhờn chảy ra từ tế bào giúp quá trình sinh nở diễn ra dễ dàng hơn. Khái quát về sinh lý sinh sản của bò cái Theo Nguyễn Xuân Trạch (2003) [12], thành thục sinh dục là thời điểm con vật bắt đầu có những biểu hiện về hoạt động sinh dục, động dục và rụng trứng.
Trên thực tế, bò sữa đạt thành thục sinh dục sớm hơn nhiều so với thành thục về thể chất. Tuổi mà bò cái tơ thành thục về mặt sinh dục phụ thuộc vào các yếu tố sau: giống, mức độ dinh dưỡng, khí hậu và mùa vụ, và cách quản lý. * Tính toán chu kỳ và thời gian thụ tinh thích hợp cho bò - Chu kỳ tính Thời gian động dục trung bình của bò sữa là 21 ngày, dao động từ 18- 24 ngày.