Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh bổ sung cho chăn nuôi bò trong vụ đông xuân 2013 2014 tại bắc kạn

Nghiên cứu chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh cho chăn nuôi bò tại Bắc Kạn trong vụ đông xuân 2013-2014, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

• Tác giả: Nguyễn Văn Luyện
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hưng Quang
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Chế Biến Và Sử Dụng Thức Ăn Thô Xanh Bổ Sung Cho Chăn Nuôi Bò Trong Vụ Đông - Xuân 2013-2014 Tại Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. ĐIỀU TRA CƠ BẢN
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.2. Điều kiện về kinh tế - xã hội
• 1.1.2.1. Về kinh tế
• 1.1.2.2. Về dân cư, lao động
• 1.1.2.3. Về giao thông
• 1.1.2.4. Về văn hóa, giáo dục, y tế
• 1.1.3. Tình hình an ninh - Quốc phòng
• 1.1.4. Tình hình phát triển ngành nông nghiệp
• 1.1.4.1. Ngành trồng trọt
• 1.1.4.2. Ngành chăn nuôi
• 1.1.5. Tình hình hoạt động của mạng lưới thú y xã
• 1.1.6. Đánh giá chung về thuận lợi và khó khăn
• 1.1.6.1. Thuận lợi
• 1.1.6.2. Khó khăn
• 1.2. NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ KẾT QUẢ PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.2.1. Nội dung phục vụ sản xuất
• 1.2.2. Phương pháp tiến hành
• 1.2.3. Kết quả phục vụ sản xuất
• 1.2.3.1. Công tác chăn nuôi
• 1.2.3.2. Công tác thú y
• 1.2.3.2.1. Công tác tiêm phòng dịch bệnh
• 1.3. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.1.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.2. Bò vàng Việt Nam
• 2.1.3. Sinh lý tiêu hóa của trâu, bò
• 2.1.4. Vai trò của thức ăn thô xanh đối với bò
• 2.1.5. Chế biến và bảo quản thức ăn thô xanh bằng phương pháp ủ chua
• 2.1.6. Một số giống cỏ và phụ phẩm nông nghiệp và nguyên liệu cho ủ chua
• 2.1.7. Phương pháp ủ rơm với urê
• 2.1.8. Tình hình nghiên cứu trong trong nước và ngoài nước
• 2.1.8.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.1.8.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2. Đối tượng, nội dung địa điểm và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian tiến hành
• 2.2.2. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.3. Nội dung đề tài
• 2.2.4. Phương pháp tiến hành
• 2.2.5. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Quy trình thực hiện
• 2.2.6. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.2.7. Phương pháp sử lý số liệu
• 2.3. Những chỉ tiêu về khả năng sinh trưởng
• 2.3.1. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và phân tích kết quả
• 2.3.2. Đánh giá chất lượng thức ăn ủ chua
• 2.3.3. Đánh giá chất lượng rơm ủ urê
• 2.3.4. Đánh giá khả năng sinh trưởng của bò thí nghiệm
• 2.3.4.1. Sinh trưởng tích lũy
• 2.3.4.2. Sinh trưởng tuyệt đối
• 2.3.4.3. Sinh trưởng tương đối
• 2.3.5. Tiêu tốn thức ăn bổ sung của bò thí nghiệm
• 2.4. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu tiếng Anh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc chế biến thức ăn thô xanh và sử dụng thức ăn thô xanh cho bò vụ đông xuân 2013-2014 tại Bắc Kạn. Mục tiêu chính là tìm hiểu các phương pháp chế biến và ứng dụng thức ăn thô xanh nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi bò. Đặc biệt, nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của thức ăn thô xanh trong việc cải thiện sức khỏe và năng suất của đàn bò. Theo tài liệu, việc sử dụng thức ăn thô xanh không chỉ giúp giảm chi phí thức ăn mà còn tăng cường sức đề kháng cho gia súc. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh chăn nuôi hiện nay, khi mà giá thức ăn công nghiệp ngày càng tăng cao.

1.1. Tầm quan trọng của thức ăn thô xanh

Thức ăn thô xanh đóng vai trò quan trọng trong chế độ dinh dưỡng của bò. Theo nghiên cứu, thức ăn thô xanh cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của bò, bao gồm protein, vitamin và khoáng chất. Việc sử dụng thức ăn thô xanh giúp cải thiện tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, từ đó nâng cao khả năng sinh trưởng của bò. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng bò được cho ăn thức ăn thô xanh có tỷ lệ tăng trọng cao hơn so với bò chỉ được cho ăn thức ăn công nghiệp. Điều này chứng tỏ rằng thức ăn thô xanh không chỉ là nguồn dinh dưỡng bổ sung mà còn là yếu tố quyết định đến năng suất chăn nuôi.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các phương pháp điều tra thực địa và thí nghiệm. Địa điểm nghiên cứu là xã Xuân La, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm chất lượng thức ăn thô xanh, khả năng sinh trưởng của bò và hiệu quả kinh tế từ việc sử dụng thức ăn thô xanh. Phương pháp ủ chua và ủ urê được áp dụng để chế biến thức ăn thô xanh. Kết quả cho thấy, việc chế biến đúng cách giúp tăng cường giá trị dinh dưỡng của thức ăn thô xanh. Nghiên cứu cũng đã tiến hành theo dõi sự thay đổi về sinh trưởng của bò qua các giai đoạn khác nhau, từ đó đưa ra những đánh giá chính xác về hiệu quả của thức ăn thô xanh.

2.1. Quy trình thực hiện

Quy trình thực hiện nghiên cứu bao gồm các bước: khảo sát điều kiện tự nhiên, thu thập mẫu thức ăn thô xanh, chế biến và theo dõi sự phát triển của bò. Các mẫu thức ăn thô xanh được thu thập từ các loại cỏ khác nhau, sau đó được chế biến bằng phương pháp ủ chua và ủ urê. Kết quả được phân tích để đánh giá chất lượng dinh dưỡng và khả năng tiêu hóa của bò. Nghiên cứu cũng đã thực hiện các thí nghiệm để so sánh hiệu quả giữa bò được cho ăn thức ăn thô xanh và bò được cho ăn thức ăn công nghiệp. Qua đó, nghiên cứu đã chỉ ra rằng thức ăn thô xanh có thể thay thế một phần lớn thức ăn công nghiệp mà vẫn đảm bảo năng suất chăn nuôi.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng thức ăn thô xanh đã mang lại nhiều lợi ích cho chăn nuôi bò tại Bắc Kạn. Bò được cho ăn thức ăn thô xanh có tỷ lệ tăng trọng cao hơn, sức khỏe tốt hơn và chi phí thức ăn giảm đáng kể. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, thức ăn thô xanh không chỉ giúp cải thiện năng suất mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc sử dụng thức ăn thô xanh giúp giảm thiểu lượng thức ăn công nghiệp, từ đó giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay khi mà vấn đề bảo vệ môi trường đang ngày càng được quan tâm.

3.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế

Đánh giá hiệu quả kinh tế từ việc sử dụng thức ăn thô xanh cho thấy, chi phí cho thức ăn giảm từ 20-30% so với việc sử dụng thức ăn công nghiệp. Điều này không chỉ giúp người chăn nuôi tiết kiệm chi phí mà còn tăng lợi nhuận từ chăn nuôi. Nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các phương pháp chế biến thức ăn thô xanh như ủ chua và ủ urê giúp tăng cường giá trị dinh dưỡng, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Kết quả này cho thấy, việc phát triển và sử dụng thức ăn thô xanh là một hướng đi đúng đắn cho ngành chăn nuôi tại Bắc Kạn.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chứng minh rằng việc chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh là một giải pháp hiệu quả cho chăn nuôi bò tại Bắc Kạn. Kết quả cho thấy, thức ăn thô xanh không chỉ giúp cải thiện sức khỏe và năng suất của bò mà còn giảm chi phí thức ăn. Để phát triển bền vững ngành chăn nuôi, cần có các chính sách hỗ trợ người chăn nuôi trong việc áp dụng các phương pháp chế biến thức ăn thô xanh. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân về lợi ích của thức ăn thô xanh trong chăn nuôi.

4.1. Kiến nghị

Cần có các chương trình đào tạo, tập huấn cho người chăn nuôi về kỹ thuật chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh. Đồng thời, cần nghiên cứu thêm về các loại cỏ và phụ phẩm nông nghiệp có thể sử dụng làm thức ăn thô xanh. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngành nông nghiệp tại Bắc Kạn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Văn Luyện thực hiện tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, chuyên ngành Chăn nuôi Thú y, tập trung giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn thức ăn thô xanh cho gia súc ăn cỏ trong vụ Đông - Xuân tại vùng cao miền núi phía Bắc.

Xuất phát từ thực tiễn sản xuất tại các tỉnh miền núi Bắc Bộ, đặc biệt là địa bàn xã Xuân La, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn, điều kiện thời tiết mùa khô (kéo dài từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau) thường xuyên xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại kéo dài kết hợp khô hanh. Điều kiện khí hậu này khiến thảm cỏ tự nhiên cằn cỗi, không thể tái sinh kịp thời, gây ra tình trạng khan hiếm thức ăn thô xanh nghiêm trọng cả về số lượng lẫn chất lượng dinh dưỡng. Trong khi đó, trâu bò là gia súc ăn cỏ có nhu cầu dung nạp thức ăn thô rất lớn, trung bình từ 30 đến 50 kg/con/ngày. Tập quán chăn thả tự do trên rừng đồi cùng với diện tích đất chăn thả ngày càng bị thu hẹp do quá trình giao đất sản xuất khiến đàn bò bị suy kiệt thể trạng, giảm sức đề kháng và tỷ lệ chết rét trong mùa đông tăng cao, gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho người nông dân nghèo.

Trước thực trạng đó, việc chế biến, dự trữ và nâng cao chất lượng nguồn thức ăn thô xanh sẵn có cùng các phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch là yêu cầu cấp thiết. Đề tài được triển khai với các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Xác định công thức chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh phù hợp để bổ sung cho chăn nuôi bò trong vụ Đông - Xuân.
2. Giải quyết vấn đề chất lượng thức ăn thô cho bò trong điều kiện thời tiết giá rét mùa đông.
3. Đánh giá khả năng sinh trưởng và mức độ tiêu tốn thức ăn bổ sung của bò thí nghiệm nuôi dưỡng tại nông hộ.
4. Thu thập hệ thống số liệu thực nghiệm chính xác làm cơ sở khoa học để phổ biến kỹ thuật cho bà con chăn nuôi tại địa phương.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn bò Vàng Việt Nam trong độ tuổi từ 18 đến 36 tháng tuổi và nguồn thức ăn thô xanh (cỏ Voi, cỏ VA06, thân lá cây ngô tươi sau thu hoạch, rơm lúa khô).
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Xuân La, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 12 năm 2013 đến tháng 6 năm 2014 (thời gian theo dõi thí nghiệm trực tiếp trên đàn bò kéo dài 90 ngày, trước đó có 15 ngày chuẩn bị).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên nền tảng sinh lý học tiêu hóa của động vật nhai lại, đặc điểm giống bò Vàng Việt Nam (Bos indicus) và các nguyên lý hóa sinh trong bảo quản, chế biến thức ăn thô.

Cơ sở lý thuyết và mô hình áp dụng

• Đặc điểm giống bò Vàng Việt Nam: Thích nghi tốt với khí hậu nhiệt đới, chịu kham khổ, chống chịu bệnh tật tốt nhưng tầm vóc nhỏ (bò trưởng thành cái nặng 160–180 kg, đực 250–280 kg), tốc độ sinh trưởng chậm.
• Sinh lý tiêu hóa dạ dày 4 túi: Khả năng phân giải chất xơ của động vật nhai lại nhờ hệ vi sinh vật dạ cỏ cộng sinh bao gồm vi khuẩn (Bacteria, mật độ $10^9 - 10^{11}$ tế bào/ml), động vật nguyên sinh (Protozoa, mật độ khoảng $10^6$ tế bào/ml) và nấm yếm khí (Fungi, khoảng $10^3$ tế bào/ml). Dạ cỏ hấp thu khoảng 85% axit béo bay hơi hình thành từ quá trình lên men carbohydrate.
• Nguyên lý ủ chua yếm khí: Kỹ thuật tạo môi trường yếm khí để kích thích hệ vi khuẩn sinh axit lactic (như Lactobacillus plantarum), chuyển hóa đường hòa tan thành axit lactic, đưa pH khối ủ xuống ngưỡng 3,9–4,5. Trị số pH này ức chế hoàn toàn vi khuẩn thối rữa và vi khuẩn sinh axit butyric (Clostridium), bảo quản tối đa dưỡng chất và hạn chế hao hụt protein. Bổ sung bột sắn cung cấp cơ chất tinh bột dễ lên men cho vi sinh vật.
• Nguyên lý kiềm hóa rơm bằng dung dịch urê: Rơm lúa chứa hàm lượng xơ thô cao, nghèo protein và khoáng; phức hợp liên kết este giữa lignin và hemicellulose khiến enzym của vi sinh vật dạ cỏ khó tiếp cận. Dưới tác dụng của dung dịch urê phân giải thành amoniac ($NH_3$), môi trường kiềm (pH > 8) làm trương nở và bẻ gãy các cầu nối liên kết lignin, giải phóng cellulose và hemicellulose, đồng thời nâng cao hàm lượng nitơ phi protein (tương đương protein thô) trong rơm.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Tác giả áp dụng các phương pháp kỹ thuật chế biến và bố trí thí nghiệm so sánh đối chứng tại thực địa:

• Công thức chế biến thức ăn ủ xanh: 80% cỏ Voi/VA06 (khoảng 2,5 tháng tuổi) + 16% thân lá ngô tươi sau thu hoạch băm ngắn 5–7 cm, phơi ải giảm ẩm xuống 75% + 3% bột sắn + 1% muối ăn, bổ sung men vi sinh Lactobacillus plantarum. Nguyên liệu được nén chặt thành từng lớp 20–30 cm trong túi ủ chuyên dụng, đẩy hết không khí, buộc chặt miệng túi và ủ yếm khí trong 21 ngày.
• Công thức ủ rơm với urê: 96% rơm lúa khô băm ngắn 15–20 cm + 4% phân urê hòa tan trong lượng nước tương đương khối lượng rơm (tỷ lệ 1:1, tương ứng 96% nước). Dung dịch urê được tưới đều bằng ô doa lên rơm, đảo trộn kỹ, nén chặt vào túi ủ để loại bỏ không khí, bảo quản nơi râm mát và sử dụng sau 21 ngày.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm sinh trưởng: Thí nghiệm thực hiện trên 9 con bò Vàng Việt Nam, khối lượng từ 150 đến 200 kg, tuổi từ 18 đến 36 tháng, chia đều vào 3 lô (3 con/lô) theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn có kiểm soát:
  • Lô Đối chứng (ĐC): Chăn thả tự do ăn cỏ tự nhiên + bổ sung 5 kg rơm khô/con/ngày.
  • Lô Thí nghiệm 1 (TN1): Chăn thả tự do ăn cỏ tự nhiên + bổ sung 5 kg thức ăn ủ xanh/con/ngày.
  • Lô Thí nghiệm 2 (TN2): Chăn thả tự do ăn cỏ tự nhiên + bổ sung 5 kg rơm ủ urê/con/ngày.
• Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu: Đánh giá chất lượng thức ăn ủ qua các mốc 0, 7, 21 và 30 ngày (xác định pH, tỷ lệ vật chất khô - VCK, protein thô - CP, xơ tổng số - CF). Cân khối lượng bò tại các thời điểm ngày 1, ngày 30, ngày 60 và ngày 90 để tính sinh trưởng tích lũy ($V_i$), sinh trưởng tuyệt đối ($A$) và sinh trưởng tương đối ($R%$). Số liệu được xử lý thống kê sinh vật học theo phương pháp của Nguyễn Văn Thiện (2000).

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Cấu trúc khóa luận được trình bày thành hai phần chính: Công tác phục vụ sản xuất và Chuyên đề nghiên cứu khoa học.

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Phần này phản ánh quá trình rèn luyện thực tế và hỗ trợ kỹ thuật chăn nuôi - thú y của tác giả tại xã Xuân La:

• Điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội: Xã Xuân La có diện tích 3.935 ha (đất nông nghiệp 3.688,6 ha), địa hình đồi núi phức tạp chia cắt bởi các khe suối, 546 hộ với 2.816 nhân khẩu thuộc 6 dân tộc anh em. Cơ cấu kinh tế thuần nông; tổng đàn trâu đạt 723 con, đàn bò 458 con, đàn lợn 3.603 con.
• Công tác thú y phòng bệnh: Tác giả trực tiếp phối hợp cùng mạng lưới thú y xã tổ chức tiêm phòng vắc xin an toàn tuyệt đối (tỷ lệ 100%) cho 213 con trâu bò (vắc xin tụ huyết trùng và lở mồm long móng), 289 con lợn (dịch tả và lở mồm long móng) và 79 con chó mèo (vắc xin dại).
• Chẩn đoán và điều trị bệnh thực tế:
  • Điều trị bệnh phân trắng lợn con: Dùng kháng sinh TD.Flox 5 (1 ml/5–7 kg thể trọng) kết hợp B.complex (1–2 ml/con) trên 5 đàn với 40 con, chữa khỏi 36 con (tỷ lệ khỏi đạt 90,00%).
  • Điều trị bệnh sưng phù đầu do E. coli ở lợn con: Sử dụng phác đồ Enroflox T (1 ml/5 kg thể trọng), Vitamin B1 (1 ml/1 kg thể trọng) và B.complex (1–2 ml/con) trên 4 đàn với 42 con, chữa khỏi 39 con (tỷ lệ khỏi đạt 92,85%).
  • Chữa bệnh chướng hơi dạ cỏ ở trâu: Sử dụng bài thuốc dân gian dùng 100g lá trầu không giã nhỏ hòa 300 ml nước lọc kết hợp lá thị giã lấy 500 ml nước cho uống liên tục 2 ngày, kết hợp kéo lưỡi kích thích ợ hơi và cho đứng dốc; điều trị thành công 1/1 con (đạt 100%).
• Các hoạt động phụ trợ: Hướng dẫn che bạt chống rét chuồng trại cho 12/15 hộ (đạt 80%), hỗ trợ 3 hộ nông dân kỹ thuật trồng cỏ dự trữ và theo dõi thể trạng của 43 con bò thuộc dự án phát triển tại địa phương.

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Trọng tâm nghiên cứu chuyên sâu về quy trình chế biến phụ phẩm và đánh giá tăng trọng thực tế của bò:

• Biến đổi chất lượng khối thức ăn ủ xanh: Sau 7 ngày ủ, pH đạt mức 5,34 và giảm nhanh xuống 4,16 ở ngày thứ 21, ổn định ở mức 4,06 sau 30 ngày ủ. Nhờ tác dụng của vi khuẩn Lactobacillus plantarum, môi trường axit đã ngăn chặn sự phân hủy protein, giữ tỷ lệ hao hụt đạm ở mức thấp (từ 80,57 g/kg VCK ban đầu xuống còn 68,20 g/kg ở ngày 21 và 63,23 g/kg ở ngày 30).
• Biến đổi thành phần hóa học của rơm ủ urê: Khi xử lý với 4% urê, độ pH tăng vọt từ 6,05 ở nguyên liệu thô lên 8,16 (ngày 21) và 8,53 (ngày 30). Lượng protein thô tăng đáng kể từ 73,37 g/kg VCK lên 97,13 g/kg VCK ở ngày thứ 21 ($P < 0,05$). Đồng thời, xơ tổng số giảm từ 434,3 g/kg VCK xuống 378,6 g/kg VCK do các liên kết lignin-hemicellulose bị kiềm hóa bẻ gãy.
• Khả năng sinh trưởng của bò thí nghiệm: Cả hai lô bò được bổ sung thức ăn chế biến (TN1 và TN2) đều thể hiện ưu thế vượt trội so với lô đối chứng về cả ba chỉ số sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối trong suốt 90 ngày thử nghiệm vụ đông.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những kết quả định lượng cụ thể, được chứng minh qua số liệu thực nghiệm:

Bảng tổng hợp chất lượng thức ăn chế biến qua các thời điểm

Chỉ tiêu theo dõi	Nguyên liệu ban đầu	Sau 7 ngày ủ	Sau 21 ngày ủ	Sau 30 ngày ủ
Cỏ ủ xanh:
- Độ pH	-	$5,34 \pm 0,05$	$4,16 \pm 0,03$	$4,06 \pm 0,02$
- Vật chất khô (VCK, g/kg tươi)	$292,07 \pm 0,80$	$265,97 \pm 1,26$	$254,27 \pm 1,13$	$245,43 \pm 0,48$
- Protein thô (CP, g/kg VCK)	$80,57 \pm 0,23$	$71,80 \pm 0,40$	$68,20 \pm 0,21$	$63,23 \pm 0,38$
- Xơ tổng số (CF, g/kg VCK)	$179,2 \pm 2,07$	$219,2 \pm 1,25$	$218,9 \pm 1,15$	$223,7 \pm 0,79$
Rơm ủ urê:
- Độ pH	$6,05 \pm 0,01$	$7,82 \pm 0,09$	$8,16 \pm 0,02$	$8,53 \pm 0,03$
- Vật chất khô (VCK, g/kg tươi)	$272,43 \pm 3,65$	$265,97 \pm 1,26$	$254,27 \pm 1,13$	$255,43 \pm 0,48$
- Protein thô (CP, g/kg VCK)	$73,37 \pm 0,44$	$97,37 \pm 0,66$	$97,13 \pm 0,20$	$97,37 \pm 0,34$
- Xơ tổng số (CF, g/kg VCK)	$434,3 \pm 1,42$	$379,5 \pm 0,40$	$378,6 \pm 1,79$	$378,1 \pm 0,92$

Bảng theo dõi khả năng sinh trưởng của bò trong 90 ngày thí nghiệm

Chỉ tiêu sinh trưởng	Lô ĐC (Rơm khô 5 kg)	Lô TN1 (Ủ xanh 5 kg)	Lô TN2 (Ủ urê 5 kg)	Mức ý nghĩa ($P$)
Khối lượng bắt đầu (kg/con)	$177,30 \pm 20,51$	$178,20 \pm 12,21$	$176,17 \pm 11,25$	$P > 0,05$
Khối lượng kết thúc ngày 90 (kg/con)	$183,82 \pm 23,59$	$189,22 \pm 15,71$	$190,71 \pm 15,96$	$P < 0,05$ (so với ĐC)
Sinh trưởng tích lũy sau 90 ngày (kg)	6,52	11,02	14,54	-
Sinh trưởng tuyệt đối ngày 1–30 (g/con/ngày)	$37,00 \pm 10,00$	$69,00 \pm 21,00$	$102,33 \pm 23,09$	$P < 0,05$
Sinh trưởng tuyệt đối ngày 30–60 (g/con/ngày)	$60,33 \pm 23,05$	$111,33 \pm 30,34$	$175,33 \pm 41,07$	$P < 0,05$
Sinh trưởng tuyệt đối ngày 60–90 (g/con/ngày)	$120,00 \pm 28,29$	$187,00 \pm 34,71$	$207,00 \pm 40,09$	$P < 0,05$
Sinh trưởng tuyệt đối bình quân 90 ngày (g/ngày)	$72,45 \pm 31,51$	$122,44 \pm 30,54$	$161,56 \pm 30,76$	$P < 0,01$
Sinh trưởng tương đối ngày 1–30 (%)	0,62	1,15	1,73	-
Sinh trưởng tương đối ngày 30–60 (%)	1,01	1,84	2,89	-
Sinh trưởng tương đối ngày 60–90 (%)	1,98	3,01	3,31	-
Sinh trưởng tương đối bình quân 90 ngày (%)	3,61	6,00	7,93	-

Đóng góp và giải pháp kỹ thuật đề xuất

• Đóng góp kỹ thuật: Khóa luận chứng minh việc bổ sung 5 kg thức ăn ủ xanh hoặc rơm ủ urê hàng ngày trong mùa đông không chỉ giúp bò Vàng duy trì khối lượng mà còn tăng trưởng rõ rệt. Khẩu phần bổ sung rơm ủ urê (TN2) đem lại hiệu quả tăng trọng cao nhất (tuyệt đối đạt 161,56 g/con/ngày, tương đối đạt 7,93%), vượt trội có ý nghĩa thống kê ($P < 0,01$) so với đối chứng chỉ ăn rơm khô (72,45 g/con/ngày). Bổ sung thức ăn ủ xanh (TN1) cũng mang lại mức tăng trọng khả quan (122,44 g/con/ngày).
• Giải pháp chuyển giao cho cơ sở: Đưa ra công thức phối trộn chuẩn hóa với vật liệu rẻ tiền, dễ kiếm (túi ủ nilong, men vi sinh, rơm rạ, ngô, bột sắn). Khuyến nghị người dân vùng cao chuyển đổi từ tập quán chăn thả phó mặc tự nhiên sang chủ động cắt trữ, ủ chua phụ phẩm ngay từ cuối vụ thu hoạch để chủ động nguồn thức ăn và chống rét cho gia súc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Quy mô dung lượng mẫu thí nghiệm còn nhỏ (chỉ tiến hành trên 9 con bò, chia 3 con cho mỗi lô), do hạn chế về nguồn lực cơ sở và số lượng bò đồng đều tại các nông hộ tiếp nhận thực tập.
  • Phạm vi thực nghiệm chỉ diễn ra trong phạm vi một vụ Đông - Xuân (2013 - 2014) tại xã Xuân La, chưa mở rộng theo dõi chu kỳ lặp lại trên nhiều vụ hoặc trên các tiểu vùng sinh thái khác của tỉnh Bắc Kạn.
  • Các chỉ tiêu kinh tế chi tiết (tính toán chi phí giá thành thức ăn/kg tăng trọng) chưa được hạch toán cụ thể trong báo cáo phân tích, dù mục tiêu đề cương có đề cập.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quy mô thử nghiệm trên các nhóm lứa tuổi bò khác nhau (bò sinh sản, bê con sau cai sữa, bò vỗ béo xuất bán).
  • Nghiên cứu kết hợp ủ chua hỗn hợp phụ phẩm ngô, sắn với các nguồn lá giàu đạm bản địa (dây khoai lang, thân lạc) nhằm tối ưu hóa chi phí thức ăn tinh bổ sung.

---

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là nguồn tài liệu thực nghiệm hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y và Phát triển nông thôn tham khảo về phương pháp xây dựng đề cương nghiên cứu thực địa, kỹ thuật thu thập mẫu phân tích sinh hóa và các công thức toán học tính toán chỉ tiêu sinh trưởng gia súc ($V_i, A, R%$).

Nội dung đặc biệt giá trị đối với cán bộ khuyến nông, thú y viên cơ sở và các chủ hộ chăn nuôi trâu bò tại các tỉnh miền núi phía Bắc:

• Phần quy trình kỹ thuật ủ chua thức ăn thô xanh kết hợp vi khuẩn sinh axit lactic và quy trình kiềm hóa rơm bằng urê 4% trong túi ủ được mô tả rất chi tiết, có thể ứng dụng trực tiếp ngay vào sản xuất quy mô hộ gia đình mà không đòi hỏi thiết bị phức tạp.
• Các số liệu thực tế về diễn biến độ pH và biến động thành phần xơ, đạm là căn cứ khoa học rõ ràng chứng minh việc nâng cao giá trị dinh dưỡng của rơm rạ khi xử lý bằng hóa chất đơn giản.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc ủ rơm với 4% urê lại làm tăng hàm lượng protein thô và giảm hàm lượng xơ tổng số?

Khi ủ rơm với urê (tỷ lệ 4%), urê bị phân giải thành khí amoniac ($NH_3$). Lượng nitơ này lưu lại trong rơm làm gia tăng hàm lượng nitơ phi protein, khiến chỉ số protein thô phân tích tăng từ 73,37 g/kg VCK lên 97,13 g/kg VCK sau 21 ngày. Đồng thời, amoniac tạo ra môi trường kiềm mạnh (pH đo được đạt 8,16 ở ngày 21 và 8,53 ở ngày 30), phá vỡ các liên kết lignin-hemicellulose và hòa tan một phần hemicellulose, làm giảm hàm lượng xơ tổng số từ 434,3 g/kg xuống 378,6 g/kg VCK, giúp vi sinh vật dạ cỏ tiêu hóa xơ dễ dàng hơn.

2. Tỷ lệ thành phần nguyên liệu chính xác trong công thức ủ xanh của đề tài là gì?

Công thức phối trộn ủ xanh được tác giả xác định cụ thể gồm: 80% cỏ Voi hoặc cỏ VA06 (khoảng 2,5 tháng tuổi), 16% thân lá ngô tươi sau thu hoạch (cả hai được băm ngắn 5–7 cm và phơi ải giảm độ ẩm còn khoảng 75%), 3% bột sắn, 1% muối ăn và bổ sung men vi sinh vật Lactobacillus plantarum.

3. Hiệu quả tăng khối lượng của bò sử dụng rơm ủ urê khác biệt như thế nào so với bò ăn thức ăn ủ chua và rơm khô?

Sau 90 ngày thí nghiệm vụ đông, lô sử dụng rơm ủ urê (TN2) đạt mức tăng trọng cao nhất với sinh trưởng tích lũy đạt 14,54 kg, sinh trưởng tuyệt đối đạt $161,56 \pm 30,76$ g/con/ngày và sinh trưởng tương đối đạt 7,93%. Lô ăn thức ăn ủ xanh (TN1) đạt mức tăng tích lũy 11,02 kg, tuyệt đối đạt $122,44 \pm 30,54$ g/con/ngày và tương đối đạt 6,00%. Cả hai lô thí nghiệm đều vượt trội có ý nghĩa thống kê ($P < 0,01$) so với lô đối chứng ăn rơm khô chỉ tích lũy được 6,52 kg, tuyệt đối đạt $72,45 \pm 31,51$ g/con/ngày và tương đối đạt 3,61%.

4. Trong giai đoạn ủ chua thức ăn thô xanh, tại sao hàm lượng protein lại giảm nhanh trong 7 ngày đầu?

Trong 7 ngày đầu, khối ủ diễn ra quá trình hô hấp hiếu khí của tế bào thực vật bị cắt rời nguồn sống, tiêu hao chất bột đường và sinh nhiệt. Khi tế bào thực vật chết, hệ thống phòng ngự bị phá hủy trong khi pH khối ủ chưa kịp hạ xuống dưới 4,5 để ức chế vi sinh vật gây hại. Do đó, các enzym proteaza nội bào và enzym vi sinh vật hoạt động mạnh, thủy phân protein thành axit amin và amoniac, làm giảm protein thô từ 80,57 g/kg VCK xuống 71,80 g/kg VCK. Sau ngày thứ 7 đến ngày 21, khi pH hạ xuống 4,16 nhờ vi khuẩn lactic, quá trình phân giải protein bị kìm hãm và hao hụt chậm lại rõ rệt.

5. Ngoài chuyên đề nghiên cứu về bò, tác giả đã thu được kết quả điều trị bệnh thú y nào tại địa phương?

Tác giả đã trực tiếp tham gia điều trị tại cơ sở đạt kết quả: điều trị khỏi 36/40 con lợn con mắc bệnh phân trắng bằng kháng sinh TD.Flox 5 phối hợp B.complex (tỷ lệ khỏi 90,00%); điều trị khỏi 39/42 con lợn con bị phù đầu do E. coli bằng Enroflox T kết hợp Vitamin B1 và B.complex (tỷ lệ khỏi 92,85%); và chữa khỏi 1/1 con trâu bị chướng hơi dạ cỏ bằng bài thuốc thảo mộc lá trầu không phối hợp lá thị cùng kỹ thuật kích thích ợ hơi (tỷ lệ khỏi 100%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Văn Luyện đã giải quyết thành công vấn đề thực tiễn về dinh dưỡng cho đàn bò Vàng nuôi nông hộ tại xã Xuân La (Bắc Kạn) trong vụ Đông - Xuân khắc nghiệt thông qua các giải pháp chế biến ủ chua thức ăn thô xanh và ủ rơm với 4% urê. Số liệu thực nghiệm khẳng định việc bổ sung 5 kg rơm ủ urê hoặc thức ăn ủ chua mỗi ngày giúp bò duy trì thể trạng và tăng trọng ổn định (lần lượt đạt 161,56 g/ngày và 122,44 g/ngày), khắc phục hoàn toàn nguy cơ sụt cân và chết rét do thiếu đói. Các quy trình kỹ thuật đơn giản, dễ thao tác trong điều kiện nông hộ cùng kết quả phục vụ sản xuất thực tế tại trạm thú y tạo nên giá trị ứng dụng cao cho ngành chăn nuôi đại gia súc vùng cao miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Thức ăn thô xanh bao gồm các loại: cỏ tươi, thân cây tươi, thân lá ngô non tươi, ngọn lá mía tươi, các loại rau tươi… Thức ăn thô xanh đóng vai trò hết sức quan trọng và không thể thay thế đối với gia súc ăn cỏ nói chung và cho bò nói riêng. Mặc dù có khả năng tự kiếm ăn cao, tuy nhiên, do tầm vóc, khối lượng lớn nên trâu, bò đòi hỏi lượng thức ăn lớn. Mỗi ngày, một con trâu bò có thể sử dụng tới 30 - 50 kg thức ăn (Orskov, 1994) [34]. Vì vậy, để phát triển chăn nuôi trâu bò hiệu quả cần diện tích bãi chăn thả và trồng cây thức ăn cho chúng.

Nhưng với thực trạng giao đất sản xuất, khai thác nguồn quỹ đất của các địa phương hiện nay đã làm cho diện tích chăn thả gia súc ngày càng trở nên thu hẹp; chất lượng cỏ tự nhiên kém, vừa thiếu vừa nghèo dinh dưỡng. Đặc biệt là đặc điểm khí hậu thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, ở miền núi Bắc bộ, vào mùa đông, thời tiết khí hậu khắc nghiệt, trời lạnh giá, khô hanh cỏ không mọc được dẫn đến thức ăn khan hiếm, chất lượng thức ăn kém, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe trâu bò, làm cho trâu bò ở các tỉnh miền núi bị chết rét khá nhiều, gây tổn thất rất lớn cho người nông dân, đặc biệt là các hộ đồng bào dân tộc nghèo ở vùng cao, cuộc sống chủ yếu phụ thuộc vào kết quả chăn nuôi. Vì vậy, việc chế biến, dự trữ và sử dụng thức ăn thô xanh nhằm đáp ứng đầy đủ thức ăn và đảm bảo về dinh dưỡng cho trâu, bò trong trong mùa đông là hết sức quan trọng. Xuất phát từ thực tế đó, dưới sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn, tôi thực hiện nghiên cứu đề tài "Nghiên cứu chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh bổ sung cho chăn nuôi bò trong vụ Đông - Xuân 2013 - 2014 tại Bắc Kạn".

n 14 * Mục tiêu của nghiên cứu - Xác định được công thức chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh phù hợp để bổ sung cho chăn nuôi bò trong vụ đông xuân. - Giải quyết vấn đề chất lượng thức ăn cho bò trong vụ đông. - Xác định được công thức chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh phù hợp. - Số liệu thu thập phải chính xác.

* Ý nghĩa của nghiên cứu * Ý nghĩa khoa học - Nghiên cứu giúp đáp ứng đầy đủ nguồn thức ăn và dinh dưỡng trong thức ăn để bò có sức khỏe tốt. Nâng cao khả năng chịu rét và giảm tỉ lệ bò chết trong vụ đông. * Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả của đề tài là cơ sở để hướng dẫn người dân chế biến và sử dụng thức ăn thô xanh hợp lý cho chăn nuôi bò trong vụ đông nhằm nâng cao sức khỏe, khả năng chịu rét và giảm tỉ lệ bò chết trong vụ đông. Góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi, thúc đẩy chăn nuôi bò phát triển bền vững.

Tổng quan tài liệu 2.1 Cơ sở khoa học 2. Bò vàng Việt Nam Bò Vàng Việt Nam có nguồn gốc xuất phát từ bò châu Á (Bosindicus). Bò được nuôi để lấy thịt, cày kéo và lấy phân bón. Hầu hết chúng có lông da màu vàng, vàng nhạt nên gọi là bò Vàng Việt Nam và gọi theo địa danh: bò Thanh Hóa, bò Cao Bằng, bò Lạng Sơn, bò Nghệ An, bò Phú Yên, bò Mông (Hà Giang) …Ngoại hình bò Vàng cân xứng.

Đầu con cái đầu thanh, sừng ngắn; con đực đầu to, sừng dài chĩa về phía trước; mạch máu và gân mặt nổi rõ. Mắt tinh, lanh lợi. Cổ con cái thanh, cổ con đực to; lông thường đen. Yếm kéo dài từ hầu đến xương ức.

Da có nhiều nếp nhăn. U vai con đực cao, con cái không có. Lưng và hông thẳng, hơi rộng. Bắp thịt nở nang.

Mông hơi xuôi, hẹp và ngắn. Ngực phát triển tốt, sâu nhưng hơi lép. Bụng to, tròn nhưng không sệ. Bốn chân thanh, cứng cáp; 2 chân trước thẳng, 2 chân sau đi thường chạm kheo.

n 15 Khối lượng của bò trưởng thành: Con đực nặng 250 - 280 kg, con cái 160 - 180 kg. khả năng sinh sản tốt, tuổi đẻ lứa đầu khá sớm: 30 - 32 tháng. Sản lượng sữa thấp: 300 - 400 kg/chu kỳ, tỷ lệ mỡ sữa cao: 5,5%. Tốc độ sinh trưởng chậm, tỷ lệ thịt xẻ thấp: 45%.

- Ưu điểm: Bò thành thục sớm, mắn đẻ, khả năng thích nghi cao, chịu đựng kham khổ tốt, ít bệnh tật. - Nhược điểm: Ngoại hình xấu (thấp ngắn, mình lép, mông lép, ngực lép, trán lõm.), Tầm vóc nhỏ bé, không thể dùng làm nền để lai tạo với các giống bò chuyên thịt hoặc sữa. Tốc độ sinh trưởng chậm. Khả năng sản xuất thấp về mọi mặt, giá trị kinh tế thấp.

Sinh lý tiêu hóa của trâu, bò a) Cấu tạo bộ máy tiêu hóa của trâu, bò Bộ máy tiêu hóa của bò nói riêng và của động vật nhai lại nói chung bao gồm: Răng miệng, thực quản, dạ dày 4 túi (dạ dày trước và dạ dày thực), ruột non, ruột già. Khả năng sử dụng được nguồn thức ăn nhiều xơ của trâu, bò là nhờ cấu tạo đặc biệt của đường tiêu hóa tạo cơ hội cho quá trình lên men của vi sinh vật diễn ra trước quá trình lên men của đường ruột, đây là sự khác biệt cơ bản giữa hệ tiêu hóa của động vật nhai lại và động vật dạ dày đơn. - Dạ dày của động vật nhai lại gồm 4 túi: Dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Ba dạ đầu được gọi chung là dạ dày trước, dạ này không có các tuyến dịch vị mà chỉ có tế bào phụ tiết dịch nhầy, dạ múi khế có các tuyến tiêu hóa.

+ Dạ cỏ: Là một túi đặc biệt nhất, trong đó hàng loạt phản ứng sinh hóa học được tiến hành liên tục, tiêu hóa ở dạ cỏ chiếm một vị trí rất quan trọng trong quá trình tiêu hóa của gia súc nhai lại. Có đến 50% vật chất khô (VCK) của khẩu phần được tiêu hóa ở dạ cỏ. Trong dạ cỏ, các chất hữu cơ của khẩu phần được biến đổi không phải bằng sự tham gia của các enzym tiêu hóa của vật chủ mà nhờ vai trò phân giải của các vi sinh vật (nấm, vi khuẩn, động vật nguyên sinh) cộng sinh trong đó. Dạ cỏ nằm bên trái xoang bụng, chiếm 2/3 dung tích của dạ dày.

Dạ cỏ nối với dạ tổ ong bằng một miệng lớn do vậy sự di chuyển thức ăn thô xanh được dễ dàng hơn. Bên vách dạ cỏ có một lớp cơ bao bọc, giúp cho việc co n 16 bóp, nhào trộn thức ăn được tốt. Màng phía trong có hệ mạch máu phát triển, nhung mao dạ cỏ rất phát triển đã làm tăng bề mặt của dạ cỏ lên gấp 7 lần. Do vậy, phần lớn các axit béo bay hơi (ABBH) tạo ra trong quá trình lên men đã được hấp thu qua niêm mạc dạ cỏ (khoảng 85% ABBH được hấp thu qua niêm mạc dạ cỏ, dạ tổ ong).

+ Dạ tổ ong: Có cấu trúc giống như một chiếc tổ ong, làm tăng bề mặt tiếp xúc với thức ăn. Chức năng của dạ tổ ong là tham gia vào quá trình lên men thức ăn, đồng thời nó còn có chức năng đẩy phần thức ăn dạng lỏng chuyển xuống dạ lá sách. Dạ tổ ong còn giúp đẩy các viên thức ăn lên miệng để nhai lại. + Dạ lá sách: Có hình cầu, mặt trong được phủ một lớp nhu mô ngắn, được cấu trúc như một quyển sách nhờ có các tấm mỏng xếp lại với nhau.

Trên bề mặt của dạ lá sách có nhiều ngăn nhỏ đã làm tăng diện tích bề mặt lên 28%. Chức năng chính của nó là lọc thức ăn và hấp thu các chất điện giải và khoảng 10% các ABBH. + Dạ múi khế (dạ dày thực) : Có nhiều nếp gấp ở bên trong để tăng thêm diện tích hấp thu và là phần dạ dày duy nhất có tuyến tiêu hóa. Rãnh thực quản kéo dài từ vùng thượng vị tới dạ lá sách được hình thành do hai lớp cơ gấp, có thể đóng để lượng thức ăn lỏng thông xuống thẳng dạ múi khế mà không qua dạ cỏ (trong thời kỳ gia súc non).

Dạ múi khế có chức năng như một dạ dày đơn. Tại đây sinh khối vi sinh vật (VSV) được các enzym của dạ múi khế phân giải và tiếp tục được tiêu hóa, hấp thu ở ruột non. - Ruột non: Ruột non ở gia súc nhai lại có cấu tạo và chức năng tương tự như gia súc dạ dày đơn. Trong ruột non có các enzym tiêu hoá tiết qua thành ruột và tuyến tuỵ để tiêu hoá các loại tinh bột, đường, protein và lipid, những phần thức ăn chưa được tiêu hoá ở dạ cỏ và sinh khối vi sinh vật được đưa xuống từ dạ cỏ.

Ruột non còn làm nhiệm vụ hấp thu nước, khoáng, vitamin và các sản phẩm tiêu hoá ở ruột non. - Ruột già: Có chức năng lên men, hấp thu và tạo phân. Trong phần manh tràng có hệ vi sinh vật tương tự như trong dạ cỏ có vai trò lên men các sản phẩm đưa từ trên xuống. Đối với gia súc nhai lại lên men vi sinh vật ở manh tràng là lên men thứ cấp, còn đối với một số động vật ăn cỏ dạ dày đơn (ngựa, thỏ) thì lên men vi sinh vật ở manh tràng lại là hoạt động tiêu hoá n 17 chính.

Các axit béo bay hơi sinh ra trong ruột già được hấp thu tương tự như ở dạ cỏ, nhưng xác vi sinh vật không được tiêu hoá tiếp mà thải ra ngoài quan phân. Trực tràng có tác dụng hấp thu nước, tạo khuôn và tích trữ phân. b) Hệ vi sinh vật dạ cỏ của trâu bò * Vi khuẩn (Bacteria) Vi khuẩn xuất hiện trong dạ cỏ loài nhai lại ở lứa tuổi còn non ngay cả khi chúng được nuôi tách biệt hoặc nuôi cùng gia súc mẹ. Thông thường vi khuẩn chiếm số lượng lớn nhất trong VSV dạ cỏ và chúng được coi là thành phần quan trọng bậc nhất trong việc phân giải chất xơ và sinh tổng hợp protein từ amoniac (NH3).

Tổng số vi khuẩn trong dạ cỏ dao động từ 109 - 1011 tế bào/ml chất chứa dạ cỏ và có hơn 200 loài đã được xác định. Lượng sinh khối vi khuẩn chiếm 50% tổng sinh khối của VSV dạ cỏ (Nguyễn Xuân Trạch và cs, 2006) [25]; (Nguyễn Văn Bình và Trần Văn Tường, 2007) [1]. Trong dạ cỏ, vi sinh vật sống ở thể tự do chiếm khoảng 30%, phần còn lại sống bám vào các mẩu thức ăn, trú ngụ vào các nếp gấp biểu mô và bám vào protozoa (Forsberg và Lam, 1977) [31].