Cơ sở khoa học cho quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus cơ sở khoa học cho quy hoạch không gian biển đảo bạch long vỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nghiêm Thị Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Đào Mạnh Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Cơ sở khoa học cho quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN, QUAN ĐIỂM TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Các nghiên cứu về quy hoạch không gian
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về biến đổi khí hậu
• 1.4. Cơ sở lý luận của luận văn
• 1.5. Quan điểm tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Quy trình nghiên cứu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, TÀI NGUYÊN, HỆ SINH THÁI, MÔI TRƯỜNG, TAI BIẾN THIÊN NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI ĐẢO BẠCH LONG VỸ
• 2.1. Vị trí địa lý
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên
• 2.2.1. Địa hình – địa mạo
• 2.2.2. Đặc điểm địa chất
• 2.2.3. Đặc điểm trầm tích
• 2.3. Đặc điểm tài nguyên vùng biển đảo Bạch Long Vỹ
• 2.3.1. Tài nguyên phi sinh vật
• 2.3.2. Tài nguyên nước. Tài nguyên khoáng sản. Tài nguyên du lịch
• 2.3.3. Tài nguyên năng lượng tái tạo. Tài nguyên sinh vật
• 2.4. Hệ sinh thái
• 2.5. Hiện trạng môi trường vùng nghiên cứu
• 2.5.1. Môi trường nước
• 2.5.1.1. Đặc điểm Eh, pH
• 2.5.1.2. Đặc điểm phân bố các nguyên tố trong nước biển
• 2.5.2. Môi trường đất/trầm tích
• 2.5.2.1. Môi trường trầm tích
• 2.5.2.2. Đặc điểm môi trường đất trên đảo Bạch Long Vỹ
• 2.6. Tai biến thiên nhiên và biến đổi khí hậu
• 2.6.1. Tai biến khí hậu
• 2.6.1.1. Tai biến liên quan đến bão, áp thấp nhiệt đới
• 2.6.1.2. Hạn hán- khô hạn và xâm nhập mặn
• 2.6.1.3. Dâng cao mực nước biển do bão
• 2.6.1.4. Các tai biến khí hậu khác
• 2.6.2. Tai biến địa chất
• 2.6.2.1. Tai biến địa động lực. Tai biến địa hoá
• 2.7. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.7.1. Giao thông vận tải
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG QUY HOẠCH KHÔNG GIAN VÙNG BIỂN ĐẢO BẠCH LONG VỸ TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP THỰC THI
• 3.1. Tác động của biến đổi khí hậu tới môi trường tự nhiên, kinh tế - xã hội biến đảo Bạch Long Vỹ
• 3.1.1. Lựa chọn kịch bản BĐKH cho vùng biển đảo Bạch Long Vỹ
• 3.1.2. Tác động của BĐKH NBD gây biến động môi trường tự nhiên
• 3.1.2.1. Nước biển dâng gây ngập lụt và biến động đường bờ (DEM). Tác động của BĐKH đến sự phân bố trầm tích tầng mặt
• 3.1.2.2. Tác động của BĐKH đến các hệ sinh thái tại đảo Bạch Long Vỹ
• 3.1.2.3. Tác động của BĐKH NBD đến môi trường. Tác động BĐKH NBD gây tổn thương kinh tế xã hội
• 3.1.2.3.1. Tác động của BĐKH NBD tới dân cư
• 3.1.2.3.2. Tính dễ bị tổn thương cơ sở hạ tầng đảo Bạch Long Vỹ dưới tác động của BĐKH NBD
• 3.1.2.3.3. Tác động của BĐKH NBD tới nông nghiệp và thủy sản
• 3.1.2.3.4. Tác động của BĐKH NBD tới công nghiệp
• 3.1.3. Tác động của BĐKH NBD tới du lịch và dịch vụ
• 3.2. Định hướng quy hoạch không gian vùng biển đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu
• 3.3. Đề xuất các giải pháp định hướng quy hoạch không gian và các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu vùng biển đảo Bạch Long Vỹ
• 3.3.1. Các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu. Giải pháp thích ứng, bảo vệ tài nguyên. Giải pháp thích ứng, bảo vệ các ngành kinh tế
• 3.3.2. Giải pháp thích ứng đối với dân cư
• 3.3.3. Các giải pháp thực thi định hướng quy hoạch không gian
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ

Quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Đảo Bạch Long Vỹ, nằm trong Vịnh Bắc Bộ, có vị trí chiến lược về an ninh và phát triển kinh tế. Việc quy hoạch không gian biển tại đây không chỉ nhằm khai thác tài nguyên mà còn bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Các nghiên cứu cho thấy, biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng đến điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của đảo, đòi hỏi một quy hoạch hợp lý và bền vững.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và tài nguyên của đảo Bạch Long Vỹ

Đảo Bạch Long Vỹ có hệ sinh thái biển đa dạng với nhiều loại tài nguyên phong phú. Tài nguyên thiên nhiên bao gồm hải sản, khoáng sản và tiềm năng du lịch. Tuy nhiên, sự tác động của biến đổi khí hậu như nước biển dâng và ô nhiễm môi trường đang đe dọa đến sự phát triển bền vững của đảo.

1.2. Vai trò của quy hoạch không gian biển trong phát triển bền vững

Quy hoạch không gian biển giúp tổ chức và quản lý tài nguyên biển một cách hiệu quả. Nó tạo điều kiện cho việc phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và giảm thiểu xung đột lợi ích giữa các ngành nghề. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, quy hoạch không gian biển cần được điều chỉnh để thích ứng với các thay đổi môi trường.

II. Thách thức trong quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ

Biến đổi khí hậu đang tạo ra nhiều thách thức cho quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ. Các hiện tượng như nước biển dâng, bão và xâm nhập mặn đang làm thay đổi môi trường tự nhiên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái mà còn tác động đến đời sống của người dân và các ngành kinh tế. Việc nhận diện và đánh giá các thách thức này là rất cần thiết để có những giải pháp phù hợp.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến môi trường tự nhiên

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên của đảo Bạch Long Vỹ. Nước biển dâng làm gia tăng nguy cơ ngập lụt, trong khi đó, các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão và hạn hán ngày càng trở nên phổ biến. Những thay đổi này đe dọa đến sự tồn tại của các hệ sinh thái biển và tài nguyên thiên nhiên.

2.2. Tác động đến kinh tế và xã hội

Biến đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động đến kinh tế và đời sống xã hội của người dân. Ngành nông nghiệp và thủy sản, vốn là nguồn sống chính của người dân trên đảo, đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do biến đổi khí hậu. Việc quy hoạch không gian biển cần xem xét các yếu tố này để đảm bảo sự phát triển bền vững.

III. Phương pháp quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ hiệu quả

Để quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng công nghệ GIS và viễn thám sẽ giúp thu thập và phân tích dữ liệu một cách chính xác. Đồng thời, cần có sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan trong quá trình quy hoạch để đảm bảo tính khả thi và bền vững.

3.1. Sử dụng công nghệ GIS trong quy hoạch

Công nghệ GIS (Hệ thống thông tin địa lý) cho phép phân tích và quản lý dữ liệu không gian một cách hiệu quả. Việc áp dụng GIS trong quy hoạch không gian biển giúp xác định các khu vực nhạy cảm và tiềm năng phát triển, từ đó đưa ra các quyết định hợp lý hơn.

3.2. Tham gia của cộng đồng trong quy hoạch

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quan trọng trong quy hoạch không gian biển. Các ý kiến và nhu cầu của người dân cần được lắng nghe và xem xét để đảm bảo rằng quy hoạch đáp ứng được lợi ích của tất cả các bên liên quan. Điều này cũng giúp tăng cường tính bền vững và khả năng thực thi của quy hoạch.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ

Quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ không chỉ là lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Các dự án phát triển du lịch bền vững, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên biển đã được triển khai. Những ứng dụng này không chỉ giúp phát triển kinh tế mà còn bảo vệ hệ sinh thái và môi trường sống của người dân.

4.1. Dự án phát triển du lịch bền vững

Các dự án du lịch bền vững tại đảo Bạch Long Vỹ đã được triển khai nhằm khai thác tiềm năng du lịch mà không làm tổn hại đến môi trường. Những hoạt động như du lịch sinh thái, tham quan hệ sinh thái biển đã thu hút nhiều du khách và tạo nguồn thu nhập cho người dân.

4.2. Bảo vệ môi trường và tài nguyên biển

Các chương trình bảo vệ môi trường và tài nguyên biển đã được thực hiện để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Việc bảo vệ các hệ sinh thái như rạn san hô và rừng ngập mặn là rất cần thiết để duy trì sự đa dạng sinh học và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quy hoạch không gian biển

Quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Việc áp dụng các phương pháp khoa học, sự tham gia của cộng đồng và các giải pháp thích ứng sẽ giúp đảm bảo sự phát triển bền vững cho đảo. Tương lai của quy hoạch không gian biển cần được định hướng rõ ràng để ứng phó với các thách thức từ biến đổi khí hậu.

5.1. Định hướng quy hoạch không gian biển trong tương lai

Định hướng quy hoạch không gian biển cần tập trung vào việc phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Các chính sách và quy định cần được cập nhật để phù hợp với tình hình biến đổi khí hậu và nhu cầu phát triển của cộng đồng.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong quy hoạch

Hợp tác quốc tế trong quy hoạch không gian biển là rất quan trọng để chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ. Các quốc gia có thể học hỏi lẫn nhau trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững, từ đó tạo ra những giải pháp hiệu quả hơn cho vấn đề này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đảo Bạch Long Vỹ giữ vị trí tiền tiêu chiến lược đặc biệt quan trọng trong Vịnh Bắc Bộ, cách đất liền Hải Phòng khoảng 110 km và sở hữu ngư trường trọng điểm với diện tích bãi cá đáy lên tới 7.254,2 km², đạt mật độ nguồn lợi 5,39 tấn/km², cao gấp 4,9 lần so với mức trung bình 1,10 tấn/km² của toàn vịnh. Tuy nhiên, trước các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và hiện tượng nước biển dâng, vùng biển đảo đối mặt với nguy cơ biến động đường bờ, suy thoái hệ sinh thái san hô và gia tăng xung đột không gian giữa bảo tồn với khai thác kinh tế. Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự thiếu hụt một cơ sở khoa học đa ngành đồng bộ để tổ chức không gian biển bền vững. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý tài nguyên và môi trường tập trung xác lập cơ sở khoa học toàn diện, phân tích hiện trạng tự nhiên, sinh thái và kinh tế - xã hội nhằm định hướng quy hoạch không gian biển thích ứng với biến đổi khí hậu. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ diện tích đảo nổi (1,78 km² ở mức triều cao nhất và 3,05 km² ở mức triều thấp nhất) cùng dải biển bao quanh đến độ sâu 30 m nước trong giai đoạn 2019, định hướng đến năm 2050 và tầm nhìn 2070. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu số hóa, giải pháp phân vùng chức năng và bộ chỉ số định lượng giúp giảm thiểu 30% đến 40% tổn thương sinh kế, đồng thời bảo vệ nghiêm ngặt 27.570,15 ha diện tích khu bảo tồn biển trước kịch bản nước biển dâng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng hai lý thuyết khoa học trọng tâm: Lý thuyết quy hoạch không gian biển dựa trên tiếp cận hệ sinh thái (Ecosystem-Based Marine Spatial Planning - MSP) của UNESCO và Khung lý thuyết đánh giá tính dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC). Hệ thống nghiên cứu vận dụng các khái niệm cốt lõi:

1. Quy hoạch không gian biển (Marine Spatial Planning): Quy trình phân tích, phân bổ không gian và thời gian cho các hoạt động của con người trên biển nhằm đạt các mục tiêu kinh tế, sinh thái và xã hội.
2. Tính dễ bị tổn thương (Vulnerability - V): Hàm số tổng hòa giữa ba tham số chính gồm mức độ phơi lộ (E), độ nhạy (S) và khả năng thích ứng (A) theo công thức V = f(E, S, A).
3. Đa dạng sinh học biển: Mức độ phong phú của 1.396 loài sinh vật và các hệ sinh thái rạn san hô, rong cỏ biển đặc trưng.
4. Phân vùng chức năng biển (Marine Functional Zoning): Công cụ phân định các vùng bảo tồn nghiêm ngặt, vùng khai thác thủy sản, dịch vụ hậu cần nghề cá và an ninh quốc phòng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng từ các chương trình điều tra cơ bản cấp nhà nước, chuỗi số liệu khí tượng hải văn quan trắc nhiều năm và các lớp dữ liệu ảnh vệ tinh viễn thám độ phân giải cao. Quá trình phân tích áp dụng phương pháp mô hình hóa số độ cao (DEM), hệ thống thông tin địa lý (GIS) kết hợp phân tích ma trận trọng số thứ bậc và tham vấn chuyên gia. Timeline nghiên cứu được thực hiện tập trung trong giai đoạn 2018 - 2019.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 45 trạm đo đạc địa hóa môi trường nước và trầm tích, cùng 32 mặt cắt khảo sát sinh thái rạn san hô phân bố từ bờ ra tới độ sâu 30 - 55 m nước. Phương pháp chọn mẫu là lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo độ sâu và cấu trúc địa hình ngầm nhằm đại diện chính xác cho các trường trầm tích và hệ sinh thái đáy. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính định lượng, tích hợp đa chiều giữa các yếu tố tự nhiên và nhân văn, từ đó loại bỏ các đánh giá chủ quan trong quá trình lập bản đồ phân vùng không gian biển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Luận văn đã làm rõ bốn phát hiện khoa học mang tính đột phá về cấu trúc tự nhiên và rủi ro khí hậu tại đảo Bạch Long Vỹ:

1. Địa mạo và biến động đường bờ: Địa hình phần đảo nổi thoải với 62,5% diện tích có góc dốc dưới 5°, song bờ kè đá và khu vực âu tàu đang chịu hiện tượng xói lở nghiêm trọng. Theo kịch bản nước biển dâng RCP 4.5, khi mực nước biển dâng thêm 50 cm đến 100 cm vào năm 2050 - 2100, diện tích bãi ngập triều 1,3 km² và khoảng 15% đến 22% diện tích vùng đất thấp ven bờ có nguy cơ ngập lụt thường xuyên.
2. Đa dạng sinh vật và phân bố trầm tích: Ghi nhận sự hiện diện của 1.396 loài sinh vật, trong đó có 94 loài san hô cứng thuộc 28 giống. Trầm tích đáy biển phân hóa rõ rệt thành 8 trường trầm tích chính, trong đó cát sạn chiếm ưu thế với hàm lượng cát trung bình 85,22%, phân bố rộng rãi từ độ sâu 25 m đến 50 m.
3. Nguồn lợi hải sản dồi dào: Trữ lượng nguồn lợi cá đáy ước tính 39.128 tấn với khả năng khai thác bền vững 19.562 tấn/năm. Sản lượng khai thác nhóm cá đặc sản rạn san hô như cá song, cá mú đạt khoảng 40 đến 50 tấn/năm.
4. Mức độ tổn thương kinh tế - xã hội: Kết quả tính toán chỉ số V cho thấy lĩnh vực nông nghiệp - thủy sản và cơ sở hạ tầng giao thông ven bờ có độ nhạy cảm cao nhất, với hơn 68% công trình dân sinh và hậu cần nghề cá nằm trong vùng dễ bị tổn thương trung bình đến cao trước bão mạnh và nước dâng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm độ phủ san hô và xói lở bờ biển bắt nguồn từ tác động kép giữa dao động khí hậu cực đoan (nhiệt độ nước biển mùa hè lên tới 30°C gây hiện tượng tẩy trắng san hô) và áp lực khai thác hải sản quá mức. Khi so sánh với các nghiên cứu quy hoạch không gian tại Phú Quốc, Côn Đảo hay khu bảo tồn biển Hòn Mun, Bạch Long Vỹ có tính chất cô lập cao hơn do nằm biệt lập giữa vịnh, chịu tác động trực tiếp của 1 đến 2 cơn bão/năm với sóng lớn cao 3,0 - 3,5 m. Do đó, quy hoạch không gian tại đây đòi hỏi sự cân bằng nghiêm ngặt giữa bảo tồn sinh thái và bảo đảm an ninh năng lượng, quốc phòng.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa tối ưu thông qua hệ thống bản đồ số và bảng thống kê chuyên đề:

• Bảng tham số địa hóa và biến động diện tích hệ sinh thái theo kịch bản RCP 4.5 biểu diễn chi tiết sự chuyển dịch các thảm cỏ biển và rạn san hô theo độ sâu.
• Bản đồ chuyên đề tỷ lệ 1:25.000 phân vùng chức năng hiển thị rõ ranh giới vùng bảo vệ nghiêm ngặt 27.570,15 ha, vùng phát triển hạ tầng năng lượng tái tạo (điện gió 1.000 - 1.250 kW kết hợp mặt trời) và vùng dịch vụ hậu cần nghề cá.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược có tính khả thi cao:

1. Thiết lập ranh giới phân vùng chức năng biển đảo: Hoàn thiện quy hoạch không gian biển chi tiết tỷ lệ 1:10.000, phân định rõ vùng bảo tồn nghiêm ngặt rạn san hô, vùng phục hồi sinh thái 4,27 km² vùng nước nông và vùng đệm phát triển kinh tế. Mục tiêu kiểm soát 100% hoạt động neo đậu tàu thuyền trái phép trước năm 2025. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng và Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Bạch Long Vỹ.
2. Xây dựng công trình thích ứng xói lở và ngập lụt: Nâng cấp 6,5 km hệ thống bờ kè kiên cố quanh đảo và khu âu tàu tránh trú bão, kết hợp trồng bổ sung 50 ha rừng phi lao chắn gió và thảm thực vật chịu mặn. Mục tiêu giảm thiểu 80% nguy cơ sạt lở bờ biển trong giai đoạn 2025 - 2030. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Sở Xây dựng Hải Phòng.
3. Chuyển đổi mô hình năng lượng và khai thác bền vững: Triển khai dự án lắp đặt 5 turbine gió công suất 200 - 250 kW/cột kết hợp hệ thống điện mặt trời mái nhà, đáp ứng 75% nhu cầu năng lượng sạch cho toàn đảo vào năm 2030. Kiểm soát hạn ngạch đánh bắt cá rạn san hô dưới 40 tấn/năm. Chủ thể thực hiện: Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Chi cục Thủy sản Hải Phòng.
4. Triển khai hệ thống giám sát cảnh báo sớm tai biến môi trường: Lắp đặt 03 trạm quan trắc tự động liên tục về nhiệt độ, độ mặn (32 - 34‰), dòng chảy và sóng biển, tích hợp cơ sở dữ liệu GIS trực tuyến phục vụ cứu hộ cứu nạn và điều hành không gian biển từ năm 2024. Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường Hải Phòng cùng Viện Địa chất Biển.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, các cơ quan quản lý biển và hải đảo sử dụng các bản đồ phân vùng và chỉ số tổn thương V làm căn cứ pháp lý phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện đảo Bạch Long Vỹ đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Giảng viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý tài nguyên, Biến đổi khí hậu, Hải dương học ứng dụng phương pháp luận MSP và mô hình đánh giá IPCC trong các đề tài nghiên cứu về quy hoạch không gian đới bờ và các đảo tiền tiêu.
3. Ban quản lý khu bảo tồn thiên nhiên và biển: Cán bộ quản lý khu bảo tồn biển Bạch Long Vỹ, Cát Bà, Cô Tô áp dụng quy trình kiểm kê 1.396 loài sinh vật và định hướng khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt 27.570,15 ha rạn san hô.
4. Doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, du lịch và năng lượng tái tạo: Các nhà đầu tư hạ tầng cảng biển, dự án điện gió ngoài khơi và du lịch sinh thái khai thác số liệu sóng gió, độ sâu địa hình đáy biển 0 - 30 m để lập dự án đầu tư bền vững, tránh xung đột không gian.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu cốt lõi của quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ là gì?

Mục tiêu chính là xác lập cơ sở khoa học để phân chia, sắp xếp không gian biển hợp lý giữa các ngành khai thác, dịch vụ hậu cần nghề cá và an ninh quốc phòng, đồng thời bảo vệ 27.570,15 ha khu bảo tồn biển trước tác động của biến đổi khí hậu.

2. Tại sao phương pháp đánh giá tính dễ bị tổn thương của IPCC lại phù hợp với đảo Bạch Long Vỹ?

Phương pháp IPCC đánh giá toàn diện thông qua 3 tham số phơi lộ, độ nhạy và khả năng thích ứng. Điều này cho phép lượng hóa chính xác mức độ tổn thương của 68% công trình cơ sở hạ tầng ven biển trước bão mạnh và nước dâng 50 cm.

3. Biến đổi khí hậu tác động mạnh nhất đến những hệ sinh thái nào quanh đảo?

Hệ sinh thái rạn san hô với 94 loài san hô cứng và thảm thực vật trảng cỏ bao phủ 70% diện tích đảo nổi là hai đối tượng chịu tổn thương nặng nề nhất do nhiệt độ nước biển tăng cao và nguy cơ thu hẹp diện tích bãi triều 1,3 km².

4. Trữ lượng nguồn lợi thủy sản tại ngư trường Bạch Long Vỹ có tiềm năng ra sao?

Bạch Long Vỹ sở hữu bãi cá đáy rộng 7.254,2 km² với mật độ 5,39 tấn/km², tổng trữ lượng 39.128 tấn và cho phép khai thác bền vững 19.562 tấn/năm, đóng vai trò là một trong tám ngư trường trọng điểm của Vịnh Bắc Bộ.

5. Luận văn đề xuất nguồn năng lượng nào để phát triển bền vững huyện đảo xa bờ?

Do nằm cách xa đất liền 110 km không thể kéo lưới điện quốc gia, luận văn đề xuất phát triển hệ thống điện gió công suất 1.000 - 1.250 kW kết hợp pin mặt trời và máy phát điện dự phòng, bảo đảm an ninh năng lượng xanh độc lập.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập cơ sở khoa học đa ngành vững chắc cho việc lập quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ, tích hợp giữa quản lý tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu.
• Lượng hóa chi tiết cấu trúc tự nhiên, nhận diện 1.396 loài sinh vật và phân định rõ 8 trường trầm tích tầng mặt tại dải biển bao quanh đến độ sâu 30 - 55 m.
• Đánh giá định lượng tính dễ bị tổn thương theo kịch bản nước biển dâng RCP 4.5, chỉ rõ rủi ro ngập lụt và xói lở đối với 1,3 km² bãi triều và hạ tầng kinh tế ven biển.
• Đề xuất bản đồ phân vùng chức năng không gian biển và 4 nhóm giải pháp thích ứng cụ thể với lộ trình thực hiện chi tiết đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
• Đây là tài liệu tham khảo khoa học hữu ích, mở ra hướng ứng dụng thiết thực cho các cơ quan ban ngành, nhà khoa học và doanh nghiệp trong việc hiện thực hóa các định hướng không gian biển, xây dựng đảo Bạch Long Vỹ trở thành trung tâm kinh tế - quốc phòng vững chắc giữa Vịnh Bắc Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết Quy hoạch không gian biển là một trong những công cụ cơ bản của các quốc gia trong việc tổ chức không gian biển nhằm khai thác sử dụng hợp lý các dạng tài nguyên, bảo vệ môi trƣờng, giảm thiểu các mâu thuẫn và xung đột lợi ích giữa các ngành nghề, các tổ chức với nhau nhằm hƣớng tới sự phát triển bền vững cho vùng biển đó. Đảo Bạch Long Vỹ thuộc thành phố Hải Phòng, cách Hòn Dấu - Hải Phòng 110 km và nằm trên một trong 8 ngƣ trƣờng lớn của Vịnh Bắc Bộ. Bạch Long Vỹ là đảo xa bờ nhất của Vịnh Bắc Bộ và cũng là vùng đảo giữ vị trí chiến lƣợc quan trọng về an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế, nơi giao lƣu thƣơng mại và dịch vụ mang ý nghĩa quốc tế và khu vực.

Bạch Long Vỹ có những đặc trƣng riêng biệt về điều kiện tự nhiên, có nguồn tài nguyên thiên nhiên giàu có với hệ sinh thái biển đa dạng và phong phú. Đó là những điều kiện thuận lợi cho việc nuôi trồng, đánh bắt hải sản, phát triển kinh tế biển và ven biển. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã gây biến động không nhỏ đến điều kiện tự nhiên, tài nguyên, hệ sinh thái, môi trƣờng và kinh tế-xã hội vùng biển đảo Bạch Long Vỹ nhƣ làm thay đổi địa hình địa mạo (độ sâu độ cao, dịch chuyển đƣờng bờ), biến động hệ sinh thái, tài nguyên sinh vật, nguồn lợi thủy hải sản; ô nhiễm môi trƣờng; gây tổn thƣơng từ cấp độ thấp đến cao cho cộng đồng dân cƣ và các ngành kinh tế (công nghiệp-dịch vụ, nông nghiệp-thủy sản, du lịch, cơ sở hạ tầng). Việc xác định tác động của biến đổi khí hậu đối với hệ thống tự nhiên và xã hội của đảo Bạch Long Vỹ sẽ giúp các nhà quản lý có những quyết sách đúng đắn, hợp lý hơn để thích ứng với BĐKH nhằm giảm thiểu hậu quả của nó gây ra; và một trong các thích ứng đó là định hƣớng quy hoạch không gian vùng biển đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Vì vậy việc nghiên cứu ―Cơ sở khoa học cho quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh biến đổi khí hậu‖ là cần thiết và có ý nghĩa khoa học, thực tiễn. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục tiêu nghiên cứu Xác lập đƣợc cơ sở khoa học cho quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ thích ứng với biến đổi khí hậu. Từ đó đề xuất đƣợc các các giải pháp thích ứng và giải pháp thực thi quy hoạch không gian với biến đổi khí hậu tại vùng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu Để thực hiện đƣợc mục tiêu trên, luận văn cần giải quyết các nội dung sau: - Tổng quan về tình hình nghiên cứu các vấn đề liên quan đến quy hoạch không gian và biến đổi khí hậu và xác định cơ sở lý luận; - Phân tích, đánh giá đặc điểm về điều kiện tự nhiên, tài nguyên, hệ sinh thái, môi trƣờng, kinh tế- xã hội vùng nghiên cứu - Phân tích, đánh giá tác động của BĐKH làm cơ sở khoa học định hƣớng quy hoạch không gian biển đảo Bạch Long Vỹ thích ứng với biến đổi khí hậu; - Phân vùng chức năng và định hƣớng quy hoạch không gian vùng biển đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh BĐKH; - Đề xuất các giải pháp thực thi quy hoạch không gian và giải pháp thích ứng với BĐKH tại vùng nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: cơ sở khoa học về điều kiện tự nhiên, tài nguyên hệ sinh thái, môi trƣờng, tai biến thiên nhiên, kinh tế xã hội của đảo Bạch Long Vỹ trong bối cảnh BĐKH. - Phạm vi nghiên cứu: Đảo Bạch Long Vỹ và phần biển đến 30m nƣớc. Quan điểm tiếp tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn tiếp cận vấn đề chủ yếu theo các hƣớng: quan điểm tiếp cận hệ thống, tổng hợp; tiếp cận lịch sử; tiếp cận phát triển bền vững và tiếp cận sinh thái học.

Cụ thể sẽ đƣợc phân tích trong chƣơng 1. Một số phƣơng pháp sử dụng để thực hiện đề tài gồm: thu thập, tổng hợp và xử lý thông tin; điều tra khảo sát thực địa; bản đồ và hệ thông tin địa lý; phƣơng pháp đánh giá mức độ dễ bị tổn thƣơng; tham vấn chuyên gia… 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cơ sở dữ liệu Luận văn có đầy đủ điều kiện cho việc hoàn thành nhƣ: - Học viên có đủ thời gian và kiến thức để hoàn thành luận văn. - Trong quá trình học tập và nghiên cứu tại khoa Địa lý, trƣờng Đại học Khoa học Tự nhiên, học viên đã đƣợc đào tạo và trang bị đầy đủ kiến thức cũng nhƣ tài liệu liên quan đến đề tài luận văn thông qua các môn học nhƣ: các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học, tài nguyên thiên nhiên và phát triển bền vững, quản lý tài nguyên và quy hoạch môi trƣờng, phân tích chính sách tài nguyên môi trƣờng, đánh giá rủi ro và quản lý thiên tai, công nghệ Viễn thám và GIS trong quản lý tài nguyên môi trƣờng, … - Trong quá trình làm việc tại Hội địa chất biển Việt Nam, học viên đã tham gia các đề tài, dự án Khoa học công nghệ cấp Nhà nƣớc, đề tài cấp Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam; vì thế học viên đã tích lũy đƣợc các kiến thức liên quan đến đề tài; đồng thời sử dụng chính các kết quả nghiên cứu của bản thân mình nhằm phục vụ cho việc thực hiện luận văn này.

- Trong quá trình thực hiện luận văn, học viên cũng đã tham khảo một số nguồn tài liệu từ các công trình khoa học đã đƣợc công bố của các tác giả trong và ngoài nƣớc (tài liệu tham khảo); sử dụng các dữ liệu ảnh viễn thám và dữ liệu bản đồ của vùng nghiên cứu (bản đồ địa hình, bản đồ quy hoạch kinh tế - xã hội, bản đồ ngập lụt, …) Luận văn đƣợc hoàn thành bởi sự hƣớng dẫn tận tình của TS. Đào Mạnh Tiến - Viện địa chất Biển Việt Nam hƣớng dẫn. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN QUAN ĐIỂM TIẾP CẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1.

Các nghiên cứu về quy hoạch không gian Ý tƣởng ban đầu về QHKGB xuất phát cách đây kho ảng 30 năm tƣ̀ ho ạt động phân vùng chức năng (function zoning) ở Công viên biển quốc tế Dải san hô lớn (Great Barier Reef International Marine Park) thuộc biển San Hô, đông bắc Australia. Các nhà quy ho ạch đã chia không gian bi ển trong phạm vi Công viên biển quốc tế này thành các phân khu ch ức năng để quản lý, sử dụng hiệu quả và thích ứng với bản chất tự nhiên của tƣ̀ng phân khu. Những năm sau đó, phân vùng chức năng và quy hoạch không gian đƣợc á p dụng rộng raĩ trong các ho ạt động quản lý hệ thống các khu b ảo tồn biển (Marine Protected Area) toàn cầu, khu vực và các quốc gia. QHKG đã đƣợc các quốc gia bắc Mỹ, châu Âu áp d ụng sớm và đã g ặt hái đƣ ợc những thành công bƣ ớc đầu.

Ngoài ra, các nƣớc nhƣ Hà Lan , Anh, Na Uy, Trung Quốc, … cũng đã áp d ụng khá r ộng rãi và thu đƣ ợc kết quả khả quan ở một số vùng bờ và biển trọng điểm nhƣng trên quy mô còn h ạn chế, nhằm giải quyết một số mục tiêu cụ thể của m ột vùng biển quản lý. * QHKG tại Australia Australia đã quy hoa ̣ch không gian biể n ở công viên quố c tế Dải San Hô lớn đông bắ c Australia.Quản lý không gian ở công viên quố c tế Dải San Hô lớn đông bắ c Australia đƣợc thực hiện dƣ̣a trên 8 vùng khác nhau (hình 1.1), từ vùng "sử dụng chung" ít hạn chế nhất, cho phép hầu hết các hoạt động hàng hải và đánh bắt thƣơng mại nhất cho đến "vùng bảo tồn" hạn chế hầu nhƣ hoàn toàn và không đƣợc phép sử dụng [52,71,75,82,83]. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Quy hoạch không gian biển ở công viên quốc tế Dải San Hô lớn đông bắ c Australia * Quy hoạch không gian biể n của Mỹ Trong hoạt động QHKG của mình, Hoa Kỳ đã đƣợc chia thành 9 vùng quy hoạch (hình 1.

Mỗi vùng sẽ có một cơ quan quy hoạch tƣơng ứng gồm các đại diện của liên bang, bang và các bên liên quan để cùng xác định các mục tiêu, mục đích và cuối cùng là bản quy hoạch biển và ven biển của vùng. Quy hoạch không gian biển của Mỹ 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] * Quy hoạch không gian biể n của Hà Lan Từ năm 2005, cơ quan chịu trách nhiệm về QHKGB ở Hà Lan đã đƣợc thiết lập. Ủy ban QHKGB nằm trong Bộ Kế hoạch. QHKGB là một sáng kiến của Trung tâm Chính phủ Hà Lan kể từ năm 2005.

Lĩnh vực bao gồm vận chuyển dầu khí, đƣờng ống và cáp điện, đánh bắt cá thƣơng mại, nuôi trồng hải sản, bảo tồn, và quân sự [8,75,82,83]. Quy hoạch không gian biển Hà Lan * Quy hoạch không gian biển của Anh Biển Ireland hay còn đƣợc biết đến là biển Mann hay biển Manx, là vùng biển chia cắt đảo Ireland với đảo Anh. Nó nối liền với Đại Tây Dƣơng về phía nam thông qua kênh đào St. George và kênh đào Bắc.

Anglesey là hòn đảo lớn nhất 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trong biển Ireland, tiếp đó là đảo Man. Dự án QHKGB Ailen đƣợc triển khai từ năm 2002 thông qua phƣơng pháp tiếp cận hệ sinh thái. Nó bao gồm các hoạt động phát triển trong các lĩnh vực hàng hải và tích hợp các biện pháp bảo tồn với các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội. Trong đó có định ra vùng phát triển tiềm năng và vùng phát triển bền vững [71,73,74].

Quy hoạch không gian biển Ailen * Quy hoạch không gian biển của Na Uy Biển Na Uy là một vùng biển thuộc Bắc Đại Tây Dƣơng, ở tây bắc Na Uy, nằm giữa biển Bắc và biển Greenland. Vùng biển này tiếp giáp với biển Iceland về phía tây và biển Barents về phía đông bắc. Ở phần phía tây nam, nó bị phân cách với Đại Tây Dƣơng bởi một rặng núi ngầm chạy giữa Ireland và quần đảo Faroe. Về phía bắc, rặng núi Jan Mayen phân cách biển Na Uy với Bắc Băng Dƣơng.

Hoạt 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] động quản lý nguồn tài nguyên thiên nhiên biển là cơ sở nền tảng cho việc QHKGB.