PHẦN MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Trong điều kiện nền kinh tế thế giới phát triển mạnh mẽ nhƣ hiện nay, quản trị nhân sự là công tác hết sức quan trọng ở mỗi doanh nghiệp, mà nhờ đó mỗi doanh nghiệp có thể quản lý tốt và phát huy tính sáng tạo của con ngƣời trong phạm vi nội bộ của mình. Quản trị nhân sự chịu trách nhiệm về việc đƣa con ngƣời vào doanh nghiệp và giúp họ thực hiện tốt công việc đƣợc giao, trả thù lao xứng đáng cho sức lao động của họ và giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan. Trong đó, để phục vụ tốt cho công tác quản trị nhân sự, công tác quản trị tiền lƣơng là một phần không thể thiếu đƣợc, tất yếu đòi hỏi sự quan tâm thích đáng, nó là động lực lớn khuyến khích ngƣời lao động nhiệt tình làm việc cho doanh nghiệp.
Với hệ thống tiền lƣơng và tiền công tốt sẽ thu hút, duy trì đƣợc đội ngũ nhân viên và đảm bảo đối xử công bằng với tất cả mọi ngƣời, có tác dụng nâng cao năng suất và chất lƣợng lao động, giúp doanh nghiệp thu hút đƣợc những nhân viên giỏi. Ngoài ra, các lợi ích mang lại từ quy chế tiền lƣơng tốt còn đƣợc biểu hiện: Bù đắp và ghi nhận những nỗ lực của nhân viên Kết nối thành tích của nhân viên với mục tiêu doanh nghiệp Tạo điều kiện thuận lợi cho toàn thể nhân viên gắn bó, phát triển cùng doanh nghiệp Là động lực khuyến khích ngƣời lao động thi đua, tăng năng suất lao động, nhiệt tình làm việc Tạo cơ sở phát triển bền vững cho doanh nghiệp 11 Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng nhận thức đầy đủ đƣợc ý nghĩa đó, vẫn còn rất nhiều doanh nghiệp đánh giá chƣa thích đáng vai trò của quản trị tiền lƣơng và đang gây ảnh hƣởng không tốt tới động lực làm việc của ngƣời lao động, là rào cản cho quá trình phát triển bền vững của hoạt động sản xuất kinh doanh. Công ty TNHH Atsumitec Việt Nam, một doanh nghiệp sản xuất cơ khí chính xác 100% vốn của Nhật Bản cũng nằm trong số này. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, thấy rõ đƣợc tầm quan trọng của quản trị tiền lƣơng nói chung và tại công ty TNHH Atsumitec Việt Nam nói riêng, công tác phân tích và đánh giá “Công tác quản trị tiền lương tại Công ty TNHH Atsumitec Việt Nam” là một công việc hết sức cần thiết nhằm đƣa ra những giải pháp hữu hiệu đem lại hiệu quả cao cho việc tạo động lực tốt khuyến khích ngƣời lao động gắn bó làm việc lâu dài với công ty.
TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Vấn đề phân tích, đánh giá hiệu quả công tác quản trị tiền lƣơng ở các doanh nghiệp nhằm tăng động lực khuyến khích ngƣời lao động nói chung đã thu hút rất nhiều tác giả trong và ngoài nƣớc quan tâm nghiên cứu. Tuy nhiên, tại Công ty TNHH Atsumitec Việt Nam cho đến nay vẫn chƣa có công trình nghiên cứu nào về vấn đề này. Chính vì vậy đề tài “Công tác quản trị tiền lương tại Công ty TNHH Atsumitec Việt Nam” là một công trình nghiên cứu mang tính tiên phong và hoàn toàn mới mẻ. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU * Mục đích nghiên cứu: Thay đổi cách nhìn nhận và đánh giá về công tác tạo động lực làm việc trong chính sách tiền công, tiền lƣơng của công ty.
Từ đó tiến đến việc sửa đổi lại hệ thống thang, bảng lƣơng đang áp dụng nhằm cải thiện thu nhập về 12 tiền lƣơng cho ngƣời lao động, làm động lực khuyến khích ngƣời lao động gắn bó lâu dài với Công ty. * Nhiệm vụ nghiên cứu: Một là, hệ thống hoá trên cơ sở lý luận khoa học về động lực làm việc của ngƣời lao động và những ảnh hƣởng bởi công cụ quản trị tiền lƣơng. Hai là, nghiên cứu các phƣơng pháp mới của các nhà kinh tế học tiên tiến trên thế giới nhằm tạo động lực lao động cho nhân viên nhằm lựa chọn cách thức áp dụng phù hợp cho công ty. Ba là, xem xét và đánh giá thực trạng công tác quản trị tiền lƣơng của Công ty TNHH Atsumitec Việt nam.
Bốn là, nêu bật những cơ hội và thách thức lớn đối với Công ty trên cơ sở những mục tiêu phát triển tƣơng lai và từ đó đƣa ra những giải pháp hữu hiệu nhằm thay đổi chính sách tiền lƣơng nhằm tăng động lực khuyến khích ngƣời lao động, giúp Công ty phát triển bền vững. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU * Đối tượng nghiên cứu: Xuất phát từ tính thực tiễn của đề tài luận văn, đối tƣợng cụ thể của đề tài là thực trạng công tác quản trị tiền lƣơng tại Công ty TNHH Atsumitec Việt Nam. * Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của luận văn là tập trung đi sâu nghiên cứu thực tiễn phƣơng pháp quản trị tiền lƣơng hiện tại ở Công ty TNHH Atsumitec Việt nam từ khi thành lập công ty (năm 2005) đến nay (năm 2009). PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13 Luận văn đã sử dụng tổng hợp các phƣơng pháp nghiên cứu cơ bản nhƣ: phƣơng pháp duy vật biện chứng, phƣơng pháp duy vật lịch sử, thu thập trong thực tế kết hợp với phƣơng pháp tổng hợp, so sánh, phân tích số liệu với việc đi sâu vào phân tích thực tiễn nhằm làm sáng tỏ quan điểm và vấn đề nghiên cứu.
NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN Hiện nay, với xu hƣớng nguồn vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài không ngừng tăng trƣởng đổ vào Việt Nam với nhiều mục đích khác nhau của các nhà đầu tƣ, tuy nhiên đại đa số mục đích chính của họ là tìm kiếm lợi nhuận một cách tối đa dựa trên nền tảng tiết kiệm tối đa các chi phí đầu vào, thậm chí còn bỏ qua việc đánh giá yếu tố tâm lý “tạo động lực khuyến khích ngƣời lao động“ vốn dĩ vẫn đƣợc “in đậm“ trong chính sách đãi ngộ nhân sự của mỗi doanh nghiệp. ở công ty TNHH Atsumitec Việt nam, luận văn đã hệ thống hóa đƣợc một số lý luận về các yếu tố tạo động lực lao động trong quản trị tiền lƣơng nói riêng và quản trị doanh nghiệp nói chung, đồng thời đánh giá đƣợc hiệu quả của công tác tạo động lực và đề xuất một số giải pháp hữu hiệu nhằm cải thiện công tác quản trị tiền lƣơng ở công ty. Tạo cơ sở cho công ty phát triển bền vững lâu dài trong tƣơng lai. BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN Ngoài phần mục lục, lời nói đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, bài viết đƣợc chia ra làm 3 chƣơng nhƣ sau: 14 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ TIỀN LƢƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA TIỀN LƢƠNG TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái niệm về tiền lƣơng trong doanh nghiệp: 1.1 Một số khái niệm về tiền lương trong doanh nghiệp Trong thực tế khái niệm tiền lƣơng rất đa dạng và phong phú.
Ở các quốc gia khác nhau và trong các thời kỳ khác nhau thì ngƣời ta đƣa ra các khái niệm tƣơng đối khác nhau về tiền lƣơng. Ở Nhật Bản tiền lƣơng là nhằm chỉ thù lao lao động mà ngƣời lao động nhận đƣợc từ ngƣời sử dụng lao động. Theo tổ chức lao động quốc tế ILO, “tiền lƣơng là sự trả công hoặc thu nhập biểu hiện bằng tiền và đƣợc ấn định bằng thoả thuận giữa ngƣời sử dụng lao động và ngƣời lao động lực”. [16] Ở Việt Nam : Trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung: tiền lƣơng là một phần thu nhập quốc dân biểu hiện dƣới hình thức tiền tệ đƣợc Nhà nƣớc phân phối một cách có kế hoạch cho ngƣời lao động theo số lƣợng và chất lƣợng lao động mà họ đã cống hiến.
Tiền lƣơng vừa đƣợc trả bằng tiền vừa đƣợc trả bằng hiện vật, bằng dịch vụ thông qua các chế độ về nhà ở, y tế, giáo dục và các khoản phúc lợi không mất tiền hoặc mất tiền nhƣng không đáng kể. Theo quan điểm này thì: 15 Nguồn trả lƣơng lấy từ thu nhập quốc dân (GDP) và ngƣời trả lƣơng là Nhà nƣớc. Sức lao động không phải là hàng hoá nên tiền lƣơng không phản ánh đúng giá trị sức lao động. Do tiền lƣơng đƣợc lấy từ thu nhập quốc dân mà trong thời kỳ này Nhà nƣớc ta còn nghèo lại phải chi tiêu nhiều, thu nhập lại thấp nên tiền lƣơng cũng rất thấp.
Mặc dù ngân sách nhà nƣớc bị thâm hụt nặng nhƣng tiền lƣơng vẫn không đủ để tái sản xuất sức lao động. Do đó chế độ tiền lƣơng này đã dẫn đến một thực trạng phổ biến đó là: ở hầu hết các doanh nghiệp, ngƣời lao động không mấy tha thiết với công việc, không quan tâm đến việc nâng cao trình độ chuyên môn, tính chủ động của ngƣời lao động bị hạn chế và lợi ích thiết thực của ngƣời lao động bị xem nhẹ. Từ đó tiêu cực ngày càng gia tăng, hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ngày càng bị giảm sút. Mặt khác do không gắn lợi ích với hiệu quả mà ngƣời lao động tạo ra vì vậy trên thực tế tiền lƣơng không đảm bảo nguyên tắc “phân phối theo lao động”.
Trong nền kinh tế thị trƣờng: tiền lƣơng là giá cả dịch vụ lao động đƣợc hình thành thông qua sự thoả thuận giữa ngƣời lao động và ngƣời sử dụng lao động, phù hợp với quan hệ cung cầu dịch vụ lao động trong nền kinh tế thị trƣờng, tƣơng ứng với năng suất lao động, chất lƣợng và hiệu quả công việc. Tiền lƣơng là một bộ phận của thu nhập quốc dân, là giá trị mới sáng tạo ra mà ngƣời sử dụng lao động trả cho ngƣời lao động phù hợp với việc sử dụng và phân bổ các nguồn lực sản xuất. Tiền lƣơng cũng là một biểu hiệu của giá cả, giá cả trên thị trƣờng dịch vụ lao động hay thị trƣờng lao động. Theo quan điểm này thì tiền lƣơng đã đƣợc tiền tệ hoá, nó không còn mang nặng tính bao cấp, không còn mang tính bình quân, nhờ đó nó đã khắc 16 phục đƣợc nhƣợc điểm của tiền lƣơng trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung.
Giờ đây tiền lƣơng đã trở thành đòn bẩy kích thích ngƣời lao động hăng say lao động và học tập nâng cao trình độ lao động. Ngoài ra, các nhà kinh tế học phƣơng Tây còn đƣa ra một số khái niệm cụ thể thể hơn về tiền lƣơng nhƣ: Tiền lƣơng danh nghĩa: “đƣợc hiểu là số tiền mà ngƣời sử dụng lao động trả cho ngƣời lao động. Số tiền này nhiều hay ít phụ thuộc vào năng suất lao động, hiệu quả làm việc của ngƣời lao động lực”. [10] Trên thực tế mọi mức lƣơng trả cho ngƣời lao động đều là tiền lƣơng danh nghĩa.