Luận văn: Quản trị RRTD DNNVV tại MB Đắk Lắk | Trần Thị Mộng Huyền, ĐH Ngân hàng

Nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng DNNVV tại MB Đắk Lắk. Luận văn thạc sĩ kinh tế đánh giá thực trạng, đề xuất giải pháp hạn chế rủi ro hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thị Mộng Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Thị Tuyết Hoa
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC SƠ ĐỒ VÀ BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.1.2. Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.3. Khái niệm và đặc điểm tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.3.1. Khái niệm tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.3.2. Đặc điểm tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Các loại hình tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.4.1. Căn cứ vào thời hạn cho vay
• 1.1.4.2. Căn cứ vào mức độ tín nhiệm với khách hàng
• 1.1.5. Vai trò của tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.5.1. Tín dụng ngân hàng là đòn bẩy kinh tế hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển, làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.1.5.2. Tín dụng ngân hàng góp phần tăng nguồn vốn, nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.5.3. Tín dụng ngân hàng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận các nguồn vốn từ nước ngoài
• 1.1.5.4. Tín dụng ngân hàng góp phần tích cực hình thành đồng bộ hệ thống thị trường các yếu tố “đầu vào” và “đầu ra” cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.5.5. Tín dụng ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.5.6. Góp phần nâng cao trình độ công nghệ khoa học, chất lượng và mẫu mã sản phẩm
• 1.1.5.7. Góp phần nâng cao trình độ quản lý của lãnh đạo doanh nghiệp và trình độ tay nghề người lao động
• 1.2. Rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2.2. Tác động của rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2.2.1. Đối với ngân hàng
• 1.2.2.2. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2.2.3. Đối với nền kinh tế
• 1.3. Quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.2. Sự cần thiết quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.3. Nội dung Quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.3.1. Thiết lập một môi trường tín dụng thích hợp
• 1.3.3.2. Hoạt động theo một quy trình cấp tín dụng hợp lý
• 1.3.3.3. Duy trì một quy trình quản lý, đánh giá và kiểm soát tín dụng có hiệu quả
• 1.3.3.4. Đảm bảo quy trình kiểm soát đầy đủ đối với rủi ro tín dụng
• 1.3.4. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.4.1. Nhận diện rủi ro tín dụng
• 1.3.4.2. Đo lường rủi ro tín dụng
• 1.3.4.3. Xử lý rủi ro tín dụng
• 1.3.4.4. Giám sát, ngăn chặn rủi ro tín dụng
• 1.3.5. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.5.1. Phương pháp chỉ số
• 1.3.5.2. Phương pháp mô hình
• 1.3.6. Nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại
• 1.3.6.1. Nhân tố khách quan
• 1.3.6.2. Nhân tố chủ quan
• 1.4. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.4.1. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân hàng một số quốc gia trên thế giới
• 1.4.1.1. Kinh nghiệm của Cộng hòa Liên Ban Đức về mô hình đảm bảo tín dụng
• 1.4.1.2. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng DNVVN của ngân hàng Citibank
• 1.4.1.3. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của tập đoàn ngân hàng ING
• 1.4.2. Bài học đối với Việt Nam
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI VIỆT NAM - CHI NHÁNH ĐẮK LẮK
• 2.1. Tổng quan về ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.1.1. Giới thiệu hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội
• 2.1.2. Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.1.2.1. Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.1.2.2. Những hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.1.2.3. Mô hình tổ chức bộ máy quản lý của ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.1.2.4. Năng lực kinh doanh của ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.2. Thực trạng hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.2.1. Tình hình nguồn vốn
• 2.2.2. Tình hình dư nợ cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.2.3. Tình hình cơ cấu dư nợ cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.2.3.1. Dư nợ theo thời gian khoản vay
• 2.2.3.2. Dư nợ theo loại hình doanh nghiệp
• 2.2.3.3. Dư nợ theo ngành nghề kinh doanh
• 2.2.4. Tình hình rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội - ĐắkLắk
• 2.3. Thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.3.1. Chính sách tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.3.2. Cơ cấu và mô hình quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.3. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng
• 2.3.3.1. Nhận diện rủi ro tín dụng
• 2.3.3.2. Đo lường rủi ro tín dụng
• 2.3.3.3. Giám sát, phòng ngừa rủi ro tín dụng
• 2.3.3.4. Xử lý rủi ro tín dụng
• 2.4. Đánh giá thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Những tồn tại
• 2.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại
• 2.4.3.1. Nguyên nhân khách quan
• 2.4.3.2. Nguyên nhân chủ quan
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNVVN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUÂN ĐỘI - CHI NHÁNH ĐẮK LẮK
• 3.1. Định hướng công tác quản trị rủi ro tín dụng đến năm 2020 của ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội – Chi nhánh Đắk Lắk
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Định hướng tín dụng
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 3.2.1. Hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 3.2.1.1. Hoàn thiện công tác nhận diện rủi ro
• 3.2.1.2. Xây dựng phương pháp đánh giá rủi ro theo hướng sử dụng công nghệ hiện đại
• 3.2.1.3. Hoàn thiện kỹ thuật quản trị rủi ro
• 3.2.1.4. Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo
• 3.2.2. Chuyển đổi mô hình quản trị rủi ro tín dụng
• 3.2.3. Nhóm các giải pháp liên quan
• 3.2.3.1. Hoàn thiện quy trình phân loại nợ
• 3.2.3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân sự
• 3.2.3.3. Hoàn thiện hệ thống thông tin
• 3.2.3.4. Chú trọng phát triển công nghệ quản trị rủi ro
• 3.2.3.5. Tăng cường các mối quan hệ với các hiệp hội, ban ngành
• 3.3. Kiến nghị khác
• 3.3.1. Đối với Chính phủ
• 3.3.2. Đối với ngân hàng nhà nước
• 3.3.3. Đối với các hiệp hội nghề nghiệp
• 3.3.4. Về phía doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng DNNVV Tại MB Đắk Lắk

Trong bối cảnh kinh tế đầy biến động, quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố sống còn đối với các DNNVV. Tại MB Đắk Lắk, hoạt động tín dụng không chỉ mang lại nguồn doanh thu lớn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro tín dụng. Luận văn của Trần Thị Mộng Huyền (2015) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng, đặc biệt đối với DNNVV, thành phần kinh tế quan trọng trong sự phát triển. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng và giải pháp quản trị rủi ro tín dụng DNNVV tại MB Đắk Lắk, dựa trên các nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn.

1.1. Tín Dụng Ngân Hàng Và Vai Trò Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa

Tín dụng ngân hàng đóng vai trò là đòn bẩy kinh tế, hỗ trợ DNNVV phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Nó giúp các DNNVV tiếp cận nguồn vốn, nâng cao khả năng cạnh tranh và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh. Luận văn của Trần Thị Mộng Huyền (2015) chỉ rõ, tín dụng ngân hàng tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận nguồn vốn từ nước ngoài, hình thành hệ thống thị trường các yếu tố đầu vào và đầu ra, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, trình độ công nghệ và quản lý. Chính vì vậy, việc quản lý hiệu quả nguồn vốn này là vô cùng quan trọng.

1.2. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng Và Ảnh Hưởng Đến DNNVV Tại Đắk Lắk

Rủi ro tín dụng DNNVV là rủi ro phát sinh khi khách hàng là DNNVV không có khả năng hoặc không muốn hoàn trả một phần hoặc toàn bộ khoản nợ cho ngân hàng. Rủi ro này ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, uy tín của ngân hàng, khả năng tiếp cận vốn của DNNVV khác và sự ổn định của nền kinh tế. Theo Trần Thị Mộng Huyền (2015), rủi ro tín dụng không chỉ tác động tiêu cực đến ngân hàng và DNNVV mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế, gây ra tình trạng mất cân đối, giảm khả năng thanh toán và ảnh hưởng đến lòng tin của khách hàng.

II. Thách Thức Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Cho DNNVV Tại MB

Việc quản trị rủi ro tín dụng cho DNNVV tại MB Đắk Lắk đối mặt với nhiều thách thức. DNNVV thường có quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, thiếu tài sản đảm bảo và gặp khó khăn trong việc cung cấp thông tin tài chính đầy đủ, minh bạch. Ngoài ra, môi trường kinh doanh biến động, chính sách thay đổi và năng lực quản lý của cán bộ tín dụng cũng ảnh hưởng đến hiệu quả quản trị rủi ro. Để vượt qua những thách thức này, MB Đắk Lắk cần có những giải pháp phù hợp và hiệu quả.

2.1. Thiếu Hụt Thông Tin Tài Chính Từ Phía Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu hụt thông tin tài chính đáng tin cậy từ phía DNNVV. DNNVV thường có hệ thống kế toán đơn giản, thiếu chuyên nghiệp và không tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực kế toán. Điều này gây khó khăn cho ngân hàng trong việc đánh giá chính xác tình hình tài chính và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Trần Thị Mộng Huyền (2015) nhấn mạnh rằng sự tuân thủ không nghiêm ngặt chế độ báo cáo tài chính của DNNVV ảnh hưởng lớn đến công tác quản trị rủi ro tín dụng.

2.2. Rủi Ro Đạo Đức Và Gian Lận Trong Hoạt Động Tín Dụng DNNVV

Ngoài ra, rủi ro tín dụng còn tiềm ẩn nguy cơ đạo đức và gian lận trong hoạt động tín dụng. Cán bộ tín dụng có thể thông đồng với doanh nghiệp để gian lận hồ sơ, nâng khống giá trị tài sản đảm bảo hoặc bỏ qua các dấu hiệu rủi ro. Điều này gây thiệt hại lớn cho ngân hàng và làm suy giảm uy tín của hệ thống ngân hàng. Do đó, cần có cơ chế kiểm soát nội bộ chặt chẽ và nâng cao đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng.

2.3. Biến Động Kinh Tế Vĩ Mô Ảnh Hưởng Tới Rủi Ro Tín Dụng MB Đắk Lắk

Biến động kinh tế vĩ mô như lạm phát, suy thoái kinh tế và thay đổi chính sách cũng ảnh hưởng lớn đến rủi ro tín dụng của DNNVV. Khi kinh tế suy thoái, DNNVV gặp khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm, giảm doanh thu và lợi nhuận, dẫn đến khả năng trả nợ giảm sút. Ngân hàng cần theo dõi sát sao các biến động kinh tế vĩ mô và có biện pháp ứng phó kịp thời.

III. Cách Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng DNNVV Tại MB Đắk Lắk Hiệu Quả

Để quản trị rủi ro tín dụng DNNVV hiệu quả, MB Đắk Lắk cần có quy trình đánh giá rủi ro toàn diện và chính xác. Quy trình này bao gồm việc thu thập thông tin, phân tích tài chính, đánh giá năng lực quản lý, xem xét tài sản đảm bảo và xếp hạng tín dụng. Việc đánh giá rủi ro cần được thực hiện định kỳ và cập nhật thường xuyên để phản ánh chính xác tình hình của doanh nghiệp. Áp dụng mô hình chỉ số z-score

3.1. Phân Tích Báo Cáo Tài Chính Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Chi Tiết

Phân tích báo cáo tài chính là bước quan trọng trong quy trình đánh giá rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần phân tích các chỉ số tài chính như khả năng thanh toán, khả năng sinh lời, hiệu quả hoạt động và cơ cấu tài chính để đánh giá sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng báo cáo tài chính có thể bị gian lận hoặc thiếu thông tin, do đó cần kết hợp với các nguồn thông tin khác để có cái nhìn toàn diện.

3.2. Đánh Giá Năng Lực Quản Lý Và Uy Tín Của Doanh Nghiệp

Năng lực quản lý và uy tín của doanh nghiệp cũng là yếu tố quan trọng cần được đánh giá. Ngân hàng cần xem xét kinh nghiệm, trình độ và đạo đức của ban lãnh đạo doanh nghiệp. Uy tín của doanh nghiệp có thể được đánh giá thông qua lịch sử tín dụng, mối quan hệ với đối tác và đánh giá của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm. Chất lượng quản lý cũng có vai trò quyết định tới sự thành công của doanh nghiệp.

3.3. Thẩm Định Giá Trị Tài Sản Đảm Bảo Và Khả Năng Thanh Khoản

Tài sản đảm bảo là nguồn thu thứ hai trong trường hợp doanh nghiệp không có khả năng trả nợ. Ngân hàng cần thẩm định giá trị tài sản đảm bảo một cách chính xác và đánh giá khả năng thanh khoản của tài sản. Cần lưu ý rằng giá trị tài sản đảm bảo có thể biến động theo thời gian, do đó cần định kỳ đánh giá lại giá trị tài sản.

IV. Giải Pháp Giảm Thiểu Rủi Ro Tín Dụng DNNVV Tại MB Đắk Lắk

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng DNNVV, MB Đắk Lắk cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện quy trình tín dụng, tăng cường kiểm soát nội bộ, đa dạng hóa danh mục tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ tín dụng và hợp tác với các tổ chức hỗ trợ DNNVV.

4.1. Hoàn Thiện Quy Trình Cấp Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ

Hoàn thiện quy trình cấp tín dụng là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Quy trình này cần được xây dựng một cách khoa học, chặt chẽ và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật. Cần chú trọng đến việc thu thập thông tin, phân tích rủi ro, phê duyệt tín dụng, giải ngân, kiểm tra và thu hồi nợ. Quy trình tín dụng cần được đơn giản hóa để phù hợp với đặc điểm của DNNVV nhưng vẫn đảm bảo tính an toàn.

4.2. Tăng Cường Kiểm Soát Nội Bộ Và Quản Lý Rủi Ro Tập Trung

Tăng cường kiểm soát nội bộ là biện pháp quan trọng để ngăn ngừa gian lận và sai sót trong hoạt động tín dụng. Ngân hàng cần thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ độc lập, hiệu quả và tuân thủ đầy đủ các quy định. Cần thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất để phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm. Việc có một bộ phận quản lý rủi ro tín dụng độc lập, có thể kiểm soát được rủi ro một cách tập trung.

4.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tín Dụng Và Đạo Đức Nghề Nghiệp

Cán bộ tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và quản lý rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần tuyển dụng và đào tạo cán bộ tín dụng có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm thực tiễn và đạo đức nghề nghiệp tốt. Cần tạo điều kiện cho cán bộ tín dụng nâng cao kiến thức và kỹ năng thông qua các khóa đào tạo và hội thảo chuyên đề.

V. Ứng Dụng CNTT Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng DNNVV Tại MB Bank

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) giúp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng DNNVV. CNTT giúp tự động hóa quy trình thu thập và phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro, quản lý tài sản đảm bảo và theo dõi tình hình trả nợ. Việc ứng dụng CNTT giúp giảm thiểu chi phí, tăng tốc độ xử lý và nâng cao tính chính xác của thông tin.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Chấm Điểm Tín Dụng Tự Động Với Dữ Liệu Lớn

Xây dựng hệ thống chấm điểm tín dụng tự động giúp đánh giá rủi ro tín dụng một cách khách quan và nhanh chóng. Hệ thống này sử dụng dữ liệu lớn (big data) để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Hệ thống chấm điểm tín dụng tự động giúp giảm thiểu sự can thiệp chủ quan của cán bộ tín dụng và nâng cao tính chính xác của đánh giá rủi ro.

5.2. Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo Phát Hiện Sớm Dấu Hiệu Rủi Ro

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) giúp phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động tín dụng. AI có thể phân tích dữ liệu giao dịch, thông tin tài chính và các nguồn thông tin khác để phát hiện các mẫu hình bất thường và dự báo khả năng vỡ nợ của doanh nghiệp. Việc phát hiện sớm dấu hiệu rủi ro giúp ngân hàng có biện pháp can thiệp kịp thời để giảm thiểu tổn thất.

VI. Kinh Nghiệm Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng DNNVV Thành Công

Nghiên cứu kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng thành công trên thế giới giúp MB Đắk Lắk học hỏi và áp dụng những bài học quý giá. Mô hình bảo lãnh tín dụng của Đức và phương pháp quản lý rủi ro của Citibank là những ví dụ điển hình về cách quản trị rủi ro tín dụng DNNVV hiệu quả.

6.1. Bài Học Từ Mô Hình Bảo Lãnh Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Tại Đức

Mô hình bảo lãnh tín dụng của Đức cho thấy vai trò quan trọng của các tổ chức bảo lãnh trong việc hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn. Các tổ chức bảo lãnh này giúp giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng và tạo điều kiện cho DNNVV phát triển. Việt Nam có thể học hỏi mô hình này bằng cách khuyến khích sự phát triển của các quỹ bảo lãnh tín dụng và tăng cường hợp tác giữa ngân hàng và các tổ chức bảo lãnh.

6.2. Chiến Lược Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Của Citibank Cho DNNVV

Chiến lược quản lý rủi ro tín dụng của Citibank nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng khung quản trị rủi ro toàn diện, xác định thị trường mục tiêu, phân tích rủi ro kỹ lưỡng và kiểm soát nội bộ chặt chẽ. Citibank cũng chú trọng đến việc đào tạo cán bộ tín dụng và xây dựng văn hóa tín dụng hiệu quả. Những bài học này có giá trị tham khảo cao đối với MB Đắk Lắk.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng luôn đóng vai trò huyết mạch trong hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam khi đóng góp từ 80% đến 90% tổng thu nhập của các tổ chức tín dụng. Trong đó, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm tới hơn 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước và chiếm gần 100% cơ sở kinh doanh tại các vùng nông thôn. Tuy nhiên, phân khúc khách hàng này thường có quy mô vốn tự có mỏng, năng lực tài chính hạn chế và thiếu minh bạch thông tin, dẫn tới rủi ro tín dụng tiềm ẩn ở mức cao. Tại địa bàn Tây Nguyên, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ gắn liền với tính chu kỳ của ngành nông sản, dịch vụ và xây lắp, làm gia tăng sự biến động dòng tiền hoàn trả nợ vay.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Trần Thị Mộng Huyền, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS Lê Thị Tuyết Hoa tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung giải quyết bài toán cấp thiết về tối ưu hóa quy trình quản trị rủi ro tín dụng đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng cấp tín dụng, phân tích nguyên nhân phát sinh nợ quá hạn và nợ xấu trong giai đoạn 2012 - 2014, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2020. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc hỗ trợ chi nhánh kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng mục tiêu 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, tuân thủ chặt chẽ Thông tư 02/2013/TT-NHNN và Thông tư 09/2014/TT-NHNN, đồng thời nâng cao hiệu quả sinh lời và năng lực cạnh tranh bền vững trên thị trường tài chính khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận hiện đại về trung gian tài chính và quản trị rủi ro ngân hàng thương mại theo Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 cùng Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ về phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ dựa trên quy mô tổng nguồn vốn dưới 100 tỷ đồng hoặc số lao động dưới 300 người. Bốn khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa xuyên suốt bao gồm: ngân hàng thương mại, doanh nghiệp vừa và nhỏ, tín dụng ngân hàng và quản trị rủi ro tín dụng.

Để lượng hóa và kiểm soát rủi ro, luận văn tích hợp ba khung mô hình phân tích kinh điển:

• Mô hình chất lượng 6C của Sinkey bao gồm Tư cách người vay (Character), Năng lực (Capacity), Dòng tiền (Cash), Tài sản bảo đảm (Collateral), Điều kiện kinh doanh (Conditions) và Kiểm soát (Control) nhằm thẩm định toàn diện tính khả thi của hồ sơ vay.
• Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ tham chiếu thang đo quốc tế của Moody's và Standard & Poor's với 10 bậc phân hạng từ tối ưu AAA đến phá sản D, xác lập ngưỡng an toàn danh mục từ 69,6 điểm trở lên.
• Mô hình điểm số Z-score của Giáo sư Edward Altman với 5 chỉ số tài chính từ X1 đến X5, đặc biệt là hàm chỉ số Z'' dành riêng cho các doanh nghiệp chưa niêm yết và đa ngành nhằm phân định chính xác vùng an toàn khi Z lớn hơn 2,6 và vùng nguy cơ phá sản cao khi Z dưới 1,1.

Bên cạnh đó, tác giả đúc kết bài học từ mô hình Ngân hàng bảo lãnh tín dụng của Cộng hòa Liên bang Đức với tỷ lệ chia sẻ rủi ro 80/20 và khung quản trị rủi ro độc lập 3 tuyến của Citibank để áp dụng vào thực tiễn Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp xác thực từ các báo cáo thường niên, cân đối tài khoản kế toán, bảng tổng kết danh mục dư nợ và báo cáo phân loại nợ của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk trong giai đoạn 3 năm liên tục từ năm 2012 đến năm 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ danh mục hơn 150 hồ sơ tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ phát sinh dư nợ thực tế tại đơn vị. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm bảo đảm tính bao quát 100% dữ liệu, loại bỏ sai số ngẫu nhiên và phản ánh chính xác từng nhóm khách hàng đặc thù.

Tác giả vận dụng phối hợp các phương pháp định lượng và thống kê kinh tế:

• Phương pháp so sánh số tuyệt đối và số tương đối theo chiều ngang và chiều dọc nhằm làm rõ tốc độ tăng trưởng dư nợ và tỷ lệ nợ quá hạn qua từng kỳ báo cáo.
• Phương pháp phân tổ thống kê theo thời hạn vay, theo hình thức sở hữu và theo ngành nghề sản xuất kinh doanh.
• Phương pháp phân tích tỷ số tài chính chuyên sâu để lượng hóa hệ số an toàn vốn, tỷ lệ dự phòng tổn thất tín dụng và điểm số Z-score.

Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm bảo đảm tính khách quan, giúp nhận diện cụ thể các điểm nghẽn trong công tác cấp tín dụng tại địa bàn Tây Nguyên. Toàn bộ quy trình tổng hợp, xử lý và phân tích dữ liệu được thực hiện trên phần mềm Microsoft Excel chuyên dụng trong khung thời gian hoàn thành luận văn năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk giai đoạn 2012 - 2014 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, quy mô dư nợ cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ ghi nhận mức tăng trưởng ổn định bình quân từ 15% đến 20% mỗi năm, chiếm tỷ trọng lớn khoảng 40% đến 50% trong tổng quy mô tín dụng toàn chi nhánh. Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động tại chỗ cũng duy trì mức tăng trên 18% mỗi năm, tạo nền tảng thanh khoản vững chắc cho hoạt động cấp vốn.

Thứ hai, cơ cấu tín dụng có sự phân hóa rõ rệt về kỳ hạn và ngành nghề. Tín dụng ngắn hạn chiếm ưu thế tuyệt đối với hơn 70% tổng dư nợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong khi tín dụng trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng gần 30%. Về ngành nghề, hơn 60% tổng dư nợ tập trung vào lĩnh vực thương mại dịch vụ và thu mua nông sản xuất khẩu như cà phê, hồ tiêu, trong khi lĩnh vực công nghiệp chế biến và xây dựng chiếm khoảng 25% đến 30%.

Thứ ba, tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn được duy trì trong ngưỡng an toàn nhưng có dấu hiệu biến động phức tạp. Tỷ lệ nợ quá hạn dao động ở mức dưới 4,5% tổng dư nợ, trong khi tỷ lệ nợ xấu bình quân được kiểm soát từ 2,1% đến 2,8%, đạt chỉ tiêu khống chế dưới 3% của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, các khoản nợ nhóm 2 và nợ cần chú ý có xu hướng tăng nhẹ vào cuối năm 2014 do tác động của sự sụt giảm giá nông sản toàn cầu.

Thứ tư, công tác bảo đảm tiền vay có tỷ lệ bao phủ cao với hơn 85% tổng giá trị các khoản cấp tín dụng được bảo đảm bằng bất động sản và phương tiện vận tải, máy móc thiết bị; tỷ lệ cho vay không có tài sản bảo đảm chỉ chiếm dưới 15% đối với các khách hàng có xếp hạng tín dụng xuất sắc.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên cho thấy công tác quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh đã đạt được những bước tiến vững chắc nhưng vẫn bộc lộ các nguyên nhân hạn chế. Về mặt chủ quan, quy trình thẩm định rủi ro tại chi nhánh chưa hoàn toàn tách bạch độc lập với bộ phận kinh doanh phát triển khách hàng; việc xếp hạng tín dụng nội bộ còn phụ thuộc nhiều vào số liệu tài chính do doanh nghiệp tự lập mà chưa có kiểm toán độc lập xác thực. Cán bộ tín dụng còn thiên lệch vào giá trị tài sản thế chấp thay vì thẩm định sâu tính khả thi của phương án kinh doanh và dòng tiền thực tế. Về mặt khách quan, đa số doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn Đắk Lắk có vốn điều lệ dưới 20 tỷ đồng, hệ thống sổ sách kế toán chưa đồng bộ, trình độ quản trị rủi ro thị trường nông sản còn yếu khiến khả năng thích ứng khi giá cả biến động bị sụt giảm nghiêm trọng.

Toàn bộ các phát hiện nghiên cứu được minh chứng và trực quan hóa chi tiết thông qua hệ số tương quan của 7 bảng thống kê chuyên sâu (từ Bảng 2.1 đến Bảng 2.7) cùng 4 biểu đồ phân tích xu hướng (từ Biểu đồ 2.1 đến Biểu đồ 2.4) trong luận văn. Các dữ liệu này phản ánh sự tương đồng với các nghiên cứu thực nghiệm tại các đô thị lớn, đồng thời làm nổi bật tính đặc thù của vùng kinh tế nông nghiệp Tây Nguyên, khẳng định sự cấp thiết của việc áp dụng nghiêm ngặt Thông tư 02/2013/TT-NHNN và Thông tư 09/2014/TT-NHNN trong trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk đến năm 2020, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

1. Tái cấu trúc mô hình quản trị rủi ro và quy trình phê duyệt tín dụng: Ban Giám đốc chi nhánh cần chuyển đổi mô hình phê duyệt tập trung, phân tách hoàn toàn trách nhiệm giữa bộ phận quan hệ khách hàng và bộ phận quản trị rủi ro độc lập tương tự mô hình Citibank. Áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng tự động kết hợp mô hình Z-score nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuống dưới 48 giờ, phấn đấu duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 2,0% liên tục từ năm 2015 đến năm 2020.
2. Tăng cường kỹ thuật giám sát sau giải ngân và định giá tài sản: Thiết lập chế độ kiểm tra định kỳ dòng tiền thực tế 1 tháng một lần đối với nhóm doanh nghiệp thương mại nông sản. Thực hiện tái định giá tài sản bảo đảm tối thiểu 6 tháng một lần với tỷ lệ cho vay an toàn chỉ từ 60% đến 70% giá trị định giá thực tế nhằm ngăn ngừa hao hụt giá trị thanh lý.
3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ: Tổ chức đào tạo bắt buộc 100% cán bộ tín dụng về kỹ năng phân tích báo cáo tài chính và phát hiện dấu hiệu gian lận sổ sách; đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin quản lý rủi ro để tích hợp dữ liệu cảnh báo sớm từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia.
4. Kiến nghị hoàn thiện môi trường thể chế chính sách: Đề nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước mở rộng phạm vi hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ cấp tỉnh theo mô hình bảo lãnh chia sẻ rủi ro 80/20 như kinh nghiệm của Cộng hòa Liên bang Đức; đồng thời đề nghị cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ Đắk Lắk thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính hàng năm và nâng cao trách nhiệm minh bạch thông tin tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của công trình mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Lãnh đạo và cán bộ tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Cung cấp khung phương pháp luận 6C, mô hình Z-score và quy trình kiểm soát nợ quá hạn thực tế, hỗ trợ trực tiếp cho nghiệp vụ thẩm định và tái cấu trúc danh mục cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại các chi nhánh ngân hàng cấp tỉnh.
• Giám đốc tài chính và chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ: Giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nắm bắt các tiêu chuẩn xếp hạng tín dụng khắt khe của ngân hàng thương mại, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống báo cáo kế toán, minh bạch hóa dòng tiền và nâng cao năng lực tiếp cận các gói tín dụng lãi suất cạnh tranh.
• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu tài chính: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng tại thị trường nông sản đặc thù, cung cấp bộ dữ liệu thực chứng hoàn chỉnh giai đoạn 2012 - 2014 làm cơ sở phát triển các mô hình đo lường rủi ro theo chuẩn Basel II.
• Cơ quan hoạch định chính sách và hiệp hội ngành nghề: Đưa ra các luận cứ thực tiễn giúp Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh và Hiệp hội Doanh nghiệp Đắk Lắk xây dựng các chương trình kết nối Ngân hàng - Doanh nghiệp, phát triển quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu nghiên cứu chính của luận văn là gì?

Luận văn tập trung đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk giai đoạn 2012 - 2014, từ đó tìm ra nguyên nhân của các tồn tại và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 2,0% đến năm 2020.

Mô hình điểm số Z-score của Altman được áp dụng như thế nào trong nghiên cứu?

Nghiên cứu sử dụng mô hình Z-score, đặc biệt là hàm chỉ số Z'' dành cho doanh nghiệp chưa niêm yết, để lượng hóa xác suất vỡ nợ thông qua 5 tỷ số tài chính cốt lõi. Mô hình giúp ngân hàng thiết lập ranh giới định lượng rõ ràng giữa vùng an toàn khi Z lớn hơn 2,6 và vùng nguy cơ phá sản cao khi Z dưới 1,1.

Rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Đắk Lắk có đặc thù gì nổi bật?

Do đặc thù kinh tế vùng Tây Nguyên, hơn 60% dư nợ tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại chi nhánh tập trung vào lĩnh vực thu mua, chế biến nông sản xuất khẩu như cà phê, tiêu. Do đó, rủi ro tín dụng tại đây chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tính mùa vụ và sự biến động khó lường của giá nông sản thế giới.

Luận văn đề xuất học tập kinh nghiệm quốc tế nào để hạn chế rủi ro?

Tác giả đề xuất ứng dụng mô hình Ngân hàng bảo lãnh của Cộng hòa Liên bang Đức với cơ chế phân chia trách nhiệm tổn thất 80% cho tổ chức bảo lãnh và 20% cho ngân hàng cho vay, kết hợp cấu trúc quản trị rủi ro 3 tuyến độc lập theo tiêu chuẩn quốc tế của Citibank.

Việc phân loại nợ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN và Thông tư 09/2014/TT-NHNN có ý nghĩa gì đối với chi nhánh?

Hai văn bản pháp lý này bắt buộc chi nhánh phải phân loại tài sản có thành 5 nhóm nợ chính xác theo mức độ rủi ro, đồng thời trích lập đầy đủ quỹ dự phòng cụ thể và dự phòng chung, giúp ngân hàng chủ động nguồn lực tài chính để xử lý tổn thất mà không làm xáo trộn lợi nhuận kinh doanh.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ, kết hợp nhuần nhuyễn giữa mô hình định tính 6C và các công cụ lượng hóa định lượng hiện đại như thang đo Standard & Poor's và mô hình Z-score.
• Phân tích chi tiết dữ liệu thực nghiệm tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân Đội - Chi nhánh Đắk Lắk giai đoạn 2012 - 2014, chỉ rõ dư nợ DNVVN tăng trưởng từ 15% đến 20%/năm và tỷ lệ nợ xấu luôn được khống chế dưới 2,8%.
• Nhận diện chính xác các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến rủi ro từ cả phía ngân hàng như quy trình thẩm định chưa độc lập, lẫn phía khách hàng như thiếu minh bạch tài chính và biến động thị trường nông sản.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp hành động có tính khả thi cao, gắn liền lộ trình triển khai đến năm 2020 nhằm bảo đảm mục tiêu kiểm soát nợ xấu dưới 2,0% và nâng cao chất lượng danh mục cho vay.
• Mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về việc áp dụng toàn diện các chuẩn mực an toàn vốn Basel II và Basel III cho các tổ chức tín dụng thương mại tại Việt Nam.

Công trình là nguồn tư liệu khoa học và thực tiễn xuất sắc, khuyến khích các nhà quản trị ngân hàng, chuyên gia tài chính và các học viên cao học khai thác, ứng dụng nhằm hoàn thiện năng lực quản trị rủi ro tín dụng trong kỷ nguyên hội nhập tài chính quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, luận văn sẽ tìm hiểu lý luận cơ bản về DNVVN, tín dụng NHTM đối với DNVVN, rủi ro tín dụng đối với DNVVN tại NHTM, từ đó nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN của NHTM, và các kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng DNVVN của một số quốc gia và bài học cho Việt Nam (VN).1 Tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm ngân hàng thƣơng mại NHTM được biết đến như là một trong những tổ chức trung gian tài chính quan trọng trong nền kinh tế thị trường và hoạt động theo định chế trung gian mang tính chất tổng hợp. Các nhà nghiên cứu ghi nhận rằng, NHTM hình thành trên cơ sở của sự phát triển sản xuất và trao đổi hàng hoá. Khi sản xuất phát triển thì nhu cầu trao đổi mở rộng sản xuất giữa các vùng lãnh thổ, giữa các quốc gia tăng lên, để khắc phục sự khác biệt về tiền tệ giữa các khu vực thì xuất hiện các thương gia làm nghề đổi tiền. Khi trao đổi hàng hoá phát triển quay trở lại kích thích sản xuất hàng hóa.

Cùng với sự phát triển đó, các nghiệp vụ được phát triển dần như giữ tiền hộ, chi trả hộ. trên cơ sở đó thực hiện hoạt động tín dụng. Từ lịch sử hình thành hệ thống NHTM cho thấy, các NHTM chỉ xuất hiện trong điều kiện nền kinh tế đã phát triển đến một trình độ nhất định, dẫn đến tính tất yếu khách quan của việc hình thành hệ thống ngân hàng gắn bó chặt chẽ với sự phát triển kinh tế. Thông qua hoạt động tín dụng thì NHTM tạo lợi ích cho người gửi tiền, người vay tiền và cho cả ngân hàng (NH) thông qua nhận tiền gửi của khách hàng (KH) với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, chiết khấu và làm phương tiện thanh toán, theo Luật Các Tổ Chức Tín Dụng (TCTD) số 47/2010/QH12 của Quốc Hội ngày 16/06/2010 nêu rõ: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này download by : [e-mail] 2 nhằm mục tiêu lợi nhuận”.

Trong đó: “Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: a) Nhận tiền gửi; b) Cấp tín dụng; c) Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.” Tuy vậy, hoạt động kinh doanh của NHTM luôn tiềm ẩn những nguy cơ rủi ro và hậu quả của những rủi ro là rất nghiêm trọng. Để nghiên cứu về rủi ro, chúng ta sẽ xuất phát từ những hoạt động cơ bản và đặc điểm hoạt động kinh doanh của NHTM.2 Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp vừa và nhỏ 1.1 Khái niệm Theo nghị định (NĐ) số 56/2009/NĐ-CP, ngày 30 tháng 6 năm 2009 của Thủ Tướng Chính phủ “về trợ giúp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ”, đã đưa ra định nghĩa chính thức về DNVVN như sau: DNVVN là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật hiện hành, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên). Cụ thể như sau: download by : skknchat@gmail.1 – Phân cấp DNVVN theo quy mô tổng nguồn vốn, lao động bình quân đối với từng khu vực Doanh Quy mô nghiệp Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa siêu nhỏ Số lao Tổng Số lao Tổng nguồn Khu vực Số lao động động nguồn vốn động vốn I. Nông, lâm Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 10 người 20 tỷ đồng nghiệp và thủy người đến đồng đến người đến trở xuống trở xuống sản 200 người 100 tỷ đồng 300 người Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 II.

công nghiệp 10 người 20 tỷ đồng người đến đồng đến người đến và xây dựng trở xuống trở xuống 200 người 100 tỷ đồng 300 người Từ trên 10 Từ trên 10 tỷ Từ trên 50 III. Thương mại 10 người 10 tỷ đồng người đến đồng đến 50 người đến và dịch vụ trở xuống trở xuống 50 người tỷ đồng 100 người (Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, ngày 30 tháng 6 năm 2009 của Thủ Tướng Chính phủ) Theo định nghĩa này các DNVVN ở Việt Nam bao gồm các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) có quy mô nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh theo Luật doanh nghiệp nhà nước, các công ty cổ phần (CTCP), công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH), doanh nghiệp tư nhân (DNTN) có quy mô nhỏ và vừa đựơc đăng ký theo Luật doanh nghiệp, Luật hợp tác xã, doanh nghiệp (DN) theo hình thức hộ kinh doanh cá thể được điều chỉnh bởi quy định của Chính Phủ (CP).2 ặc điểm Điều 4, Luật doanh nghiệp số 60/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005 do Quốc Hội ban hành, định nghĩa: “doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Căn cứ vào quy định này thì DN có những đặc điểm sau:  Là đơn vị kinh tế, hoạt động trên thương trường, có trụ sở giao dịch ổn định, có tài sản; download by : [e-mail] 4  Đã được đăng ký kinh doanh;  Hoạt động kinh doanh. Theo điều 4 Luật doanh nghiệp thì “Kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi”.

DNVVN là một loại hình doanh nghiệp nên nó cũng mang đầy đủ đặc điểm của một doanh nghiệp. Tuy nhiên nó cũng mang một số đặc điểm của DNVVN như sau:  Thứ nhất: DNVVN có cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, linh hoạt, dễ thích nghi với điều kiện kinh doanh Đối với các DNVVN cơ cấu tổ chức thường gọn nhẹ, linh hoạt. Người chủ thường là người giải quyết các vấn đề tác nghiệp hằng ngày. Với cơ cấu tổ chức gọn nhẹ thì doanh nghiệp có điều kiện tiếp xúc tốt hơn, đặc biệt là giữa các bộ phận nội bộ doanh nghiệp.

Điều này cho phép tránh các nguy cơ sai lệch do thông tin truyền đi qua các kênh “ chính thức và quan liêu” thường thấy trong các doanh nghiệp lớn. Cũng do quy mô về đặc trưng của doanh nghiệp nên DVVVN có tính linh hoạt cao hơn, đặc biệt trong việc giao quyết định. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể điều chỉnh nhanh chóng mục đích hay chiến lược và chuyển nhanh từ quyết định sang hành động. Do vậy, DNVVN dễ thích nghi với hoạt động Kinh doanh.

 Thứ hai: DNVVN có vốn đầu tƣ ban đầu ít, khả năng thu hồi vốn nhanh, mang lại hiệu quả cao Vì là loại doanh nghiệp có quy mô vừa phải nên việc đầu tư vốn sản xuất không yêu cầu quá lớn, hơn nữa kỳ sản xuất doanh nghiệp này thường ngắn nên vòng quay của mỗi đồng vốn nhanh, hiệu quả kinh tế cao. Phần lớn các DNVVN có nguồn tài chính hạn chế. Do có quy mô nhỏ nên đối với hầu hết các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, vốn kinh doanh của họ được huy động từ người thân, anh em, họ hàng. Nhìn chung khả năng tiếp cận các nguồn tài chính khác của các DNVVN rất hạn chế nên khả năng huy động vốn download by : [e-mail] 5 của các doanh nghiệp này cũng có hạn chế.

Thông thường để huy động vốn cho kinh doanh các DNVVN phải huy động từ các nguồn tài chính phi chính thức với lãi suất cao. Điều đó đã gây không ít khó khăn hạn chế hiệu quả kinh doanh, phát triển cũng như hoạt động của doanh nghiệp.  Thứ ba: DNVVN tham gia vào hầu hết lĩnh vực, các thành phần kinh tế, góp phần quan trọng trong sự phát triển kinh tế đất nƣớc Các DNVVN hoạt động trên tất cả các lĩnh vực của nền Kinh tế và hoạt động dưới mọi hình thức: DNNN, DNTN, CTCP, công ty TNHH, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các cơ sở Kinh tế cá thể khác. DNVVN tồn tại và phát triển ở mọi thành phần kinh tế và hoạt động ở nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau.

Ở Việt Nam, DNVVN hiện đang chiếm khỏang 30% trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Ngoài ra với quy mô vốn thấp, đội ngũ lao động vừa phải, DNVVN có mặt trong các thành phần kinh tế truyền thống của Việt Nam như: khoảng 65% trong các hợp tác xã và liên hợp tác xã; 95% trong công ty trách nhiệm hữu hạn, và đặc biệt là chiếm tỷ lệ 99% trong doanh nghiệp tư nhân; 65% trong doanh nghiệp nhà nước. Điều đáng lưu ý là gần 100% doanh nghiệp hoạt động ở khu vực nông thôn là các DNVVN. Tại Việt Nam các DNVVN có mặt trong tất cả các ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh đuợc phép hoạt động tại Việt Nam.

 Thứ tƣ: Tính năng động và linh hoạt cao Các DNVVN đều có chi phí đầu tư thấp chủ yếu là để tận dụng lao động và nguồn nguyên vật liệu tại chỗ. Do vậy, các doanh nghiệp này có thể dễ dàng chuyển đổi phương án sản xuất, mặt hàng kinh doanh cũng như loại hình doanh nghiệp để nhanh chóng thu hồi vốn hoặc đem lại hiệu quả kinh tế cao. download by : skknchat@gmail.3 Khái niệm và đặc điểm tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thƣơng mại Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ chủ thể thặng dư tiết kiệm sang chủ thể thiếu hụt tiết kiệm trên cơ sở hoàn trả với một lượng giá trị lớn hơn ban đầu Theo Luật ngân hàng và tổ chức tín dụng Việt Nam năm 2010: Tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác. Ở Việt Nam hoạt động tín dụng ngân hàng dựa trên quyết định của Thống đốc ngân hàng nhà nước số 1627/2001/QĐ- NHNN ngày 31 tháng 12 năm 2001 về việc ban hành quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với doanh nghiệp.

Theo đó quan hệ tín dụng giữa DN và ngân hàng có thể hiểu như sau:  DN phải cam kết hoàn trả vốn gốc và lãi với thời hạn xác định.