lời mở đầu, mục lục, danh mục bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ, từ viết tắt, phần kết luận, tài liệu tham khảo, khóa luận đƣợc trình bày thành 04 chƣơng sau: Chƣơng 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý luận của hoạt động quản trị quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển Chƣơng 3: Thực trạng quản trị quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển tại Công ty Cổ phần Tiếp vận HP. Chƣơng 4: Định hƣớng phát triển và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản trị quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển tại Công ty TNHH Vận tải Bách Việt. 8 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG QUY TRÌNH GIAO HÀNG XUẤT KHẨU BẰNG ĐƢỜNG BIỂN 2. Khái quát chung về giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển 2.
Khái niệm xuất khẩu Xuất khẩu hàng hoá là hoạt động đƣa hàng hoá ra khỏi một nƣớc (từ quốc gia này sang quốc gia khác) để bán trên cơ sở dùng tiền làm phƣơng tiện thanh toán hoặc trao đổi lấy một hàng hoá khác có giá trị tƣơng đƣơng. Nói một cách khái quát, xuất khẩu hàng hoá là việc đƣa hàng hoá ra nƣớc ngoài để thực hiện giá trị sử dụng và giá trị của hàng hoá. Xuất khẩu tăng trƣởng cao là sự gia tăng về kim ngạch, giá trị xuất khẩu. Xuất khẩu là hoạt động kinh doanh với phạm vi vƣợt ra khỏi biên giới quốc gia hoặc là hoạt động buôn bán của một nƣớc với nƣớc khác trên phạm vi quốc tế.
Đây không phải là hành vi mua bán đơn lẻ mà là cả hệ thống các quan hệ mua bán phức tạp có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm thúc đẩy hàng hóa phát triển ổn định đem lại lợi ích cho quốc gia. Theo khoản 1, Điều 28, Chƣơng 2 Luật Thƣơng mại Việt Nam (2005), xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa đƣợc đƣa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đƣa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam đƣợc coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Hiểu theo cách khái quát, xuất khẩu là một hình thức bán hàng cho nƣớc ngoài để thu về lợi nhuận cho doanh nghiệp và quốc gia. Có nhiều khái niệm khác nhau về xuất khẩu, dƣới góc độ tiếp cận của bài luận, em đúc kết nhƣ sau: Xuất khẩu là hoạt động trao đổi hàng hóa và dịch vụ của một quốc gia với phần còn lại của thế giới dưới hình thức mua bán thông qua quan hệ thị trường nhằm mục đích khai thác lợi thế của đất nước trong phân công lao động quốc tế để đem lại lợi ích cho quốc gia.
Khái niệm giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Theo điều 167, Luật thƣơng mại 1997: “Giao nhận hàng hóa là hành vi thƣơng mại, theo đó ngƣời làm dịch vụ giao nhận hàng từ ngƣời gửi, tổ chức vận chuyển, lƣu kho, lƣu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho ngƣời nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, của ngƣời vận tải hoặc của ngƣời giao nhận khác”. Trong cuốn "Ocean Freight and Shipping Logistics" của C. Johnsen (2013), khái niệm về giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển đƣợc định nghĩa nhƣ là một quá trình vận chuyển hàng hóa từ quốc gia xuất khẩu đến quốc gia nhập khẩu bằng tàu biển, 9 thông qua chuỗi các hoạt động logistics và vận tải chuyên biệt một cách an toàn, hiệu quả và tuân thủ các quy định pháp lý. Từ khái niệm khái quát về giao nhận hàng hóa trong Luật thƣơng mại 1997 và khái niệm chi tiết hơn về giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển của C.
Johnsen, em kết luận nhƣ sau: “Giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển là quá trình vận chuyển hàng hóa từ quốc gia xuất khẩu đến quốc gia nhập khẩu thông qua đƣờng biển, đƣợc thực hiện bởi ngƣời hoặc tổ chức làm dịch vụ giao nhận. Quá trình này bao gồm các hoạt động logistics nhƣ tổ chức vận chuyển, lƣu kho, làm thủ tục hải quan, và các dịch vụ liên quan, nhằm đảm bảo hàng hóa đƣợc giao đến tay ngƣời nhận một cách an toàn, hiệu quả và tuân thủ đầy đủ các quy định pháp lý quốc tế và nội địa. Trong đó, phƣơng tiện vận tải đƣợc sử dụng là tàu biển. Quản trị quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đƣờng biển 2.
Khái niệm và vai trò của hoạt động quản trị quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển a) Khái niệm về quy trình giao hàng xuất khẩu Theo bài giảng “Quản trị giao nhận vận chuyển hàng hóa quốc tế” của Bộ môn Quản trị tác nghiệp TMQT, Trƣờng Đại Học Thƣơng mại, quy trình giao hàng xuất khẩu đƣợc trình bày nhƣ sau: “Quy trình giao hàng xuất khẩu là tập hợp các bƣớc và hoạt động đƣợc thực hiện để vận chuyển hàng hóa từ quốc gia xuất khẩu đến quốc gia nhập khẩu. Quy trình giao hàng xuất khẩu bao gồm các công việc nhƣ nắm tình hình hàng hóa và phƣơng tiện vận tải; giao hàng hóa tại địa điểm quy định, lập và bàn giao chứng từ vận tải; quyết toán chi phí.” b) Khái niệm về quản trị quy trình giao hàng xuất khẩu “Bài giảng Quản trị giao nhận vận chuyển hàng hóa quốc tế - Đại học Thƣơng mại 2017” đề cập rằng “Quản trị quy trình giao nhận vận chuyển quốc tế là việc lập kế hoạch, tổ chức và giám sát điều hành quá trình giao nhận vận chuyển hàng hóa giữa hai địa điểm (một địa điểm bốc hàng và một địa điểm dỡ hàng) tại hai quốc gia khác nhau, có xem xét đến an toàn, hiệu quả và chi phí”. Từ khái niệm trên và tham khảo một số tài liệu liên quan, em rút ra khái niệm về quản trị quy trình giao hàng xuất khẩu nhƣ sau: “Quản trị quy trình giao hàng xuất khẩu là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều phối và giám sát các hoạt động liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa từ quốc gia xuất khẩu đến quốc gia nhập khẩu, đảm bảo an toàn, hiệu quả và tối ƣu hóa chi phí. Quy trình này giúp tối ƣu hóa chuỗi cung ứng quốc tế, 10 quản lý rủi ro, tuân thủ các quy định pháp luật thƣơng mại quốc tế và nhằm đạt đƣợc hiệu quả kinh tế cao nhất cho doanh nghiệp xuất khẩu.” c) Vai trò của hoạt động quản trị quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Trong mỗi chuyến giao hàng, có thể xảy ra những phát sinh bất ngờ vì vậy cần có hoạt động quản trị quy trình giao hàng để đảm bảo sự vận hành hiệu quả của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh đó, hoạt động quản trị quy trình giao hàng cũng tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp xuất khẩu. Vai trò này có thể đƣợc chia thành các khía cạnh sau: Đối với các chủ hàng Quản trị quy trình giao hàng xuất khẩu giúp ngƣời gửi tối ƣu chi phí vận tải, đảm bảo an toàn và đúng thời gian giao hàng, đồng thời tuân thủ các quy định pháp lý. Điều này giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tăng khả năng cạnh tranh và duy trì lợi nhuận trong kinh doanh xuất khẩu. Đối với người chuyên chở Đối với ngƣời vận chuyển, quản trị tốt giúp tối ƣu hóa nguồn lực, lịch trình vận chuyển, nâng cao uy tín của doanh nghiệp và tăng cƣờng hiệu quả khai thác tàu.
Điều này giảm thiểu thời gian không hoạt động và tăng hiệu suất vận tải, từ đó nâng cao lợi nhuận và hiệu quả vận hành. Đối với người nhận hàng Quản trị hiệu quả giúp ngƣời nhận hàng đảm bảo số lƣợng, chất lƣợng và thời gian nhận hàng, đồng thời giảm thiểu rủi ro tài chính, tranh chấp thƣơng mại và phát sinh chi phí không mong muốn trong quá trình nhận hàng tại cảng. Nội dung quản trị quy trình giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển 2. Lập kế hoạch giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển a) Ý nghĩa của lập kế hoạch giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Lập kế hoạch là xác định mục tiêu, đề xuất phƣơng pháp tiếp cận và quyết định cách thức tốt nhất để đạt đƣợc những mục tiêu đó.
Theo đó, lập kế hoạch giao hàng hóa xuất khẩu bằng đƣờng biển là khâu cực kì quan trọng trong tối ƣu hóa quy trình vận chuyển, giúp doanh nghiệp giao nhận phối hợp hiệu quả giữa các bên liên quan và giảm thiểu chi phí. Việc lập kế hoạch chi tiết đảm bảo rằng quá trình vận chuyển diễn ra suôn sẻ, đáp ứng đúng thời gian và các yêu cầu cụ thể của khách hàng. Đồng thời, kế hoạch còn hỗ trợ việc đánh giá và cải thiện hiệu quả cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp, tạo 11 điều kiện cho việc học hỏi từ những sai sót và tối ƣu quy trình trong tƣơng lai. b) Căn cứ của lập kế hoạch giao hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển Khi tiến hành lập kế hoạch, doanh nghiệp cần chú ý dựa vào các căn cứ lập kế hoạch sau: Hợp đồng/cam kết cung cấp dịch vụ: Kế hoạch phải dựa trên các điều khoản của hợp đồng đã ký kết giữa ngƣời gửi hàng và doanh nghiệp giao nhận, đảm bảo thực hiện đúng các cam kết về thời gian, chi phí và chất lƣợng dịch vụ.
Quy định và chuẩn mực pháp lý: Kiểm tra và tuân thủ các quy định pháp lý về vận chuyển hàng hóa quốc tế nhƣ quy định thủ tục hải quan, thủ tục xuất nhập khẩu và kiểm soát hàng hóa của các quốc gia liên quan (xuất khẩu, nhập khẩu, trung chuyển.) Chính sách và quy trình nội bộ: Kế hoạch cần phù hợp với các chính sách và quy trình nội bộ của công ty, bao gồm việc chọn đối tác vận chuyển, đặt lịch, kiểm tra hàng hóa, bồi thƣờng thiệt hại và bảo hiểm. Thời gian và khoảng cách vận chuyển: Thời gian vận chuyển phải đƣợc tính toán dựa trên khoảng cách đến điểm đến, phạm vi địa lý và phƣơng thức vận chuyển đƣợc chọn. Loại và tính chất hàng hóa: Xem xét loại và tính chất của hàng hóa để đảm bảo rằng phƣơng tiện vận chuyển, tuyến đƣờng vận chuyển và quy trình giao hàng phù hợp với yêu cầu và đặc điểm của hàng hóa. Chi phí và nguồn lực sẵn có của công ty: Đánh giá các chi phí liên quan đến giao giao hàng hóa quốc tế bao gồm cƣớc phí, lệ phí hải quan và các chi phí liên quan khác.
Đồng thời, xem xét nguồn lực trong công ty nhƣ nhân lực, ngân sách, phƣơng tiện vận tải, cơ sở hạ tầng để thực hiện kế hoạch giao hàng xuất khẩu một cách hiệu quả.