Chương 1: TỔNG QUAN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ QUAN HỆ NHÀ CUNG CẤP CỦA DOANH NGHIỆP Chương 3: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ NHÀ CUNG CẤP TẠI CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG LÂM PHẠM Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN TRỊ NHÀ CUNG CẤP CỦA CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG LÂM PHẠM 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ QUAN HỆ NHÀ CUNG CẤP CỦA DOANH NGHIỆP 2. Một số khái niệm cơ bản về nhà cung cấp, quan hệ nhà cung cấp tại doanh nghiệp 2. Khái niệm nhà cung cấp và quản trị quan hệ nhà cung cấp Hiện nay, có rất nhiều khái niệm về nhà cung cấp. Theo giáo trình Quản trị chuỗi cung ứng (An Thị Thanh Nhàn, 2021), nhà cung cấp được hiểu là các doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh có khả năng cung cấp các nguồn lực mà doanh nghiệp cần để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tập hợp các nhà cung cấp này hình thành các thị trường cung ứng các yếu tố đầu vào cho doanh nghiệp như cung cấp máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, cung cấp vốn, các dịch vụ tài chính, cung ứng lao động. Nhà cung cấp có vai trò đảm bảo cung ứng vật tư, nguyên vật liệu, hàng hóa, dịch vụ. với số lượng đầy đủ, đảm bảo chất lượng, ổn định, chính xác nhằm đáp ứng yêu cầu của sản xuất, kinh doanh. Đối với các doanh nghiệp thương mại, nhà cung cấp là tập hợp các doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh có khả năng cung cấp hàng hoá, sản phẩm, dịch vụ nhằm phục vụ cho quá trình kinh doanh thương mại của doanh nghiệp Theo giáo trình Quản trị chuỗi cung ứng (An Thị Thanh Nhàn, 2021), quản trị quan hệ nhà cung cấp (Supplier relationship management - SRM) là cách tiếp cận mang tính chiến lược, bao quát, dài hạn, đa chức năng, nhằm lựa chọn và duy trì các nhà cung ứng hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp.
Theo tổ chức Gartner (2001) thì SRM là tập hợp các phương pháp và ứng dụng quản lý cần thiết đối với nhà cung ứng sản phẩm và dịch vụ nhằm mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Về bản chất, SRM là hoạt động có chủ đích của doanh nghiệp nhằm tạo ra, duy trì, kiểm soát và phát triển các liên kết tối ưu, phù hợp với nhà cung cấp và đạt được giá trị lớn nhất cho SCM. Mục tiêu và tầm quan trọng của quản trị quan hệ nhà cung cấp tại một doanh nghiệp Mục tiêu của SRM là xây dựng mối quan hệ lâu dài, ổn định, đảm bảo đầu vào cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiệu suất và khả năng đáp ứng của SCM. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: + Nhận diện nhà cung cấp tốt nhất.
Nhà cung cấp tốt không chỉ giao hàng đúng chất lượng, đủ số lượng, kịp thời gian, với giá cả hợp lý, thái độ phục vụ tận tâm, luôn đảm bảo đầu vào cho sản xuất mà còn hỗ trợ khách hàng phát triển sản phẩm và giá trị… + Đảm bảo hàng hóa đầy đủ về số lượng, chất lượng, cơ cấu và chủng loại phù hợp với yêu cầu kinh doanh của doanh nghiệp và chuỗi cung ứng. + Đảm bảo có được một mức cung ứng dịch vụ thỏa đáng từ nhà cung cấp góp phần đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của hoạt động kinh doanh và dự trữ tại doanh nghiệp. + Duy trì mức dự trữ thấp nhất nhưng vẫn đảm bảo cung ứng hàng hóa với mức dịch vụ yêu cầu của doanh nghiệp và khách hàng và tối ưu hóa vốn và chi phí mua. + Đảm bảo sử dụng nhân lực phù hợp với các hoạt động mua hàng (đúng người vào đúng thời điểm).
+ Đảm bảo quản trị rủi ro trong mua hàng của doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả tốt nhất cho toàn chuỗi cung ứng. Việc lựa chọn nhà cung cấp phù hợp đóng vai trò quan trọng trong hoạt động logistics và kinh doanh của doanh nghiệp, cụ thể: + Nhà cung ứng tốt sẽ có các tiêu chuẩn phù hợp với doanh nghiệp đảm bảo cung cấp vật tư, nguyên liệu, hàng hóa với số lượng đầy đủ, chất lượng, ổn định, chính xác,. đáp ứng yêu cầu của kinh doanh của doanh nghiệp với chi phí thấp. Mua đầu vào luôn là một yếu tố then chốt trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.
Thay đổi nhà cung cấp thường xuyên đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải bỏ ra nhiều nguồn lực để đánh giá, so sánh và xây dựng mối quan hệ mới, điều này không chỉ tốn kém mà còn làm giảm hiệu quả hoạt động Do vậy, việc có nhà cung 8 cấp ổn định, hiệu quả là một điều rất cần thiết cho sự phát triển kinh doanh của các doanh nghiệp. + Nhà cung ứng tốt sẽ nỗ lực phát triển tạo nên các mối quan hệ chiến lược, lâu dài, điều này giúp kinh doanh ổn định và đúng hướng. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng và tăng năng lực cạnh tranh. Khách hàng ngày nay ngày càng đòi hỏi sự hoàn hảo về chất lượng sản phẩm và dịch vụ.
Để tồn tại và phát triển trong môi trường kinh doanh đầy biến động, doanh nghiệp cần không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Việc xây dựng mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhà cung cấp, đảm bảo nguồn cung cấp nguyên vật liệu ổn định, từ đó tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, làm hài lòng khách hàng và xây dựng lòng trung thành thương hiệu. Sự hài lòng của khách hàng Chất lượng Chi phí Phân phối Dịch vụ Số lượng Chiến lược Doanh nghiệp Chất lượng Chi phí Phân phối Dịch vụ Số lượng Chiến lược Nhà cung ứng Hình 1.1: Sự hài lòng của khách hàng dựa vào hiệu suất nhà cung ứng Nguồn: Giáo trình Quản trị logistics kinh doanh, tr.1 có thể thấy việc lựa chọn nhà cung cấp ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng của khách hàng. Chất lượng sản phẩm, giá thành cạnh tranh đều phụ thuộc vào nguồn cung cấp.
Do đó, việc quản lý chặt chẽ mối quan hệ với nhà cung cấp là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh và sự thành công của doanh nghiệp. + Nhà cung ứng tốt giúp gia tăng sức mạnh vật chất và giá trị thương hiệu cho doanh nghiệp. Từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Đối với các doanh nghiệp thương mại, chi phí mua hàng rất đáng kể, nó bao gồm giá vốn hàng hoá, chi phí vận chuyển, chi phí tìm kiếm nhà cung cấp.
Chi phí mua hàng cũng chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng chi phí của doanh nghiệp. Do đó, việc xây dựng mối quan hệ bền vững với nhà cung cấp có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể thông qua các ưu đãi về giá, vận chuyển, hỗ trợ sau bán hàng. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường Như vậy, trong kinh doanh hiện đại, yêu cầu cải tiến năng suất và chi phí mua dẫn tới xu hướng phát triển các quan hệ chặt chẽ với số lượng nhà cung ứng ít hơn nhưng hiệu suất cung ứng cao hơn. Để có các nhà cung ứng có hiệu suất cao cần tìm kiếm, lựa chọn và đánh giá các nhà cung ứng có tiềm năng từ đó phát triển các mối quan hệ lâu dài nhằm nâng giá trị cho mua.
Nhà cung cấp tốt không chỉ giao hàng đúng thời gian, số lượng, chất lượng, giá thành hợp lý, thái độ phục vụ tốt, đảm bảo đầu vào cho quá trình sản xuất, mà còn hỗ trợ công ty, doanh nghiệp, tổ chức phát triển sản phẩm, phân tích các giá trị và sẵn sàng hợp tác trong việc giảm chi phí, áp dụng các công nghệ kỹ thuật tiên tiến, giúp cho công ty phát triển đạt hiệu quả cao hơn. Đặc điểm và phân loại quan hệ nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng Theo Douglas Lambert (1998), phát triển nhà cung cấp là các nỗ lực của doanh nghiệp mua để tạo ra và duy trì một mạng lưới các nhà cung ứng hiện tại (competent supplier), đồng thời cải thiện một số năng lực cần thiết của nhà cung cấp nhằm giúp doanh nghiệp mua đáp ứng tốt với các thách thức cạnh tranh ngày một gia tăng. Các quan hệ kinh doanh của một doanh nghiệp được sắp xếp theo một trình tự từ các giao dịch đơn giản (có thể chỉ giao dịch 1 lần hoặc nhiều lần) tới hợp nhất dọc 10 giữa hai tổ chức. Quan hệ đối tác là một loại quan hệ kinh doanh được hình thành dựa trên sự tương tác về lòng tin, sự chia sẻ rủi ro và lợi nhuận giúp tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các bên tham gia.
Kết quả là hiệu suất kinh doanh đạt được sẽ lớn hơn khi doanh nghiệp chỉ thực hiện một mình. Đây là dạng quan hệ phổ biến nhất cần duy trì với nhà cung cấp. Quan hệ đối tác Quan hệ giao dịch Loại 1 Loại 2 Loại 3 Liên minh Tích hợp dọc Hình 1.2: Các loại quan hệ giữa các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng Nguồn: Giáo trình Quản trị logistics kinh doanh, tr.260 - Quan hệ giao dịch được xây dựng dựa trên các giao dịch đơn lẻ. Quan hệ này thuần túy chỉ là thực hiện các hợp đồng độc lập, mua bán thông thường, không quan tâm đến lợi ích dài hạn, chỉ quan tâm đến giá cả, không chia sẻ thông tin và ít tham gia vào hệ thống cung ứng của đối tác.
- Quan hệ đối tác được xác định một cách cụ thể, các hợp đồng mua bán, liên kết được thực hiện tương đối chặt chẽ giữa các bên. Thành viên trong CCU cho phép đối tác tham gia sâu hơn vào hệ thống cung ứng của mình bằng cách chia sẻ thông tin, hoạch định các kế hoạch trung hạn về cung cấp hàng hóa và công nghệ nhằm giảm chi phí, cải thiện chất lượng, thời hạn giao hàng. Khi doanh nghiệp thực hiện các hoạt động mua với nhà cung cấp, hầu hết các quan hệ giữa họ là quan hệ giao dịch (arms leng relationship). Ngay cả khi hai bên đã duy trì hoạt động mua bán với nhau trong thời gian dài với nhiều thương vụ.
Đặc điểm của quan hệ giao dịch là người bán đưa ra các tiêu chuẩn cụ thể về sản phẩm và dịch vụ cho tất cả các khách hàng, khách hàng chấp nhận các điều kiện và tiêu chuẩn đã đưa ra và cố gắng thương lượng để đạt được tối đa lợi ích của mình. Kết thúc giao dịch là kết thúc quan hệ kinh doanh.