CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan Hàng tồn kho nói chung và nguyên vật liệu nói riêng luôn là khoản mục quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp ở mọi loại hình kinh doanh. Do đó, công tác quản trị nguyên vật liệu đóng vai trò rất quan trọng trong điều hành doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất. Đây cũng là mối quan tâm của rất nhiều đơn vị, do đó có rất nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về quản trị nguyên vật liệu, đặc biệt là trong doanh nghiệp sản xuất. Thông qua việc phân tích và đánh giá tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan trước đây có thể đưa ra một vài nhận định như sau: − Về mặt lý luận: Qua quá trình nghiên cứu tài liệu có thể thấy rằng, nhiều công trình nghiên cứu cả về mặt lí thuyết lẫn thực tiễn được thực hiện liên quan đến các vấn đề như nguyên vật liệu, cung ứng, quản trị nguyên vật liệu.
Những nghiên cứu này đã khái quát nội dung, mục đích, nhiệm vụ, các công tác cần được thực hiện trong quản trị nguyên vật liệu đồng thời chỉ ra được tầm quan trọng của quản trị nguyên vật liệu. Vì vậy, luận văn được nghiên cứu nhằm mục đích hệ thống hóa các vấn đề lý luận về nguyên vật liệu, quản trị nguyên vật liệu trong các công trình trước đây; đồng thời đặt nó làm trọng tâm nghiên cứu trong hoạt động quản trị nguyên vật liệu của doanh v nghiệp ngành gỗ tham gia vào chuỗi cung cấp sản phẩm của ngành. Đây chính là điểm đảm bảo tính kế thừa nhưng cũng là điểm mới của luận văn so với các nghiên cứu về quản trị nguyên vật liệu trước đây. − Về mặt thực tiễn: Chủ đề quản trị nguyên vật liệu của các doanh nghiệp cũng được nghiên cứu rất nhiều và đa dạng về nội dung tuy nhiên chủ yếu mang tính tổng quát, chung cho nhiều doanh nghiệp mà chưa có nghiên cứu nào tập trung vào quản lý nguyên vật liệu của các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất chế biến gỗ.
Đây là lĩnh vực sản xuất mà nguyên vật liệu mang những đặc thù riêng như nhiều loại phẩm cấp sản phẩm, vòng đời sản phẩm dài… nên công tác quản trị nguyên vật liệu sẽ mang những đặc trưng riêng. Như vậy, với những nỗ lực tìm hiểu nghiên cứu của tác giả thì có thể khẳng định rằng cho đến nay tại Việt Nam chưa có nghiên cứu nào về quản trị nguyên vật liệu của các doanh nghiệp sản xuất gỗ và sản phẩm ngoài gỗ. Đây chính là khoảng trống nghiên cứu cả về mặt lý luận và thực tiễn cần phải nghiên cứu thêm để đưa ra những giải pháp quản trị nguyên vật liệu tối ưu, phù hợp với thực trạng ngành công nghiệp sản xuất gỗ và sản phẩm ngoài gỗ tại nước ta trong giai đoạn hiện nay. Việc nghiên cứu đề tài sẽ bổ sung vào hệ thống lý luận tuy đã tương đối hoàn chỉnh về quản trị nguyên vật liệu.
Tuy nhiên sẽ là một lý thuyết còn rất mới mẻ đối với các doanh nghiệp dệt sản xuất gỗ và sản phẩm ngoài gỗ ở Việt Nam. Nghiên cứu cũng bổ sung thêm một bức tranh mới về hoạt động quản trị nguyên vật liệu của các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất. Đây cũng chính là một lý do để tác giả lựa chọn đề tài “Quản trị nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần MDF Bảo Yên”. vi CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ NGUYÊN VẬT LIỆU Khái niệm, đặc điểm và phân loại nguyên vật liệu Từ các định nghĩa NVL theo một số đề tài đã nghiên cứu, tác giả tổng hợp và đưa ra khái niệm NVL như sau: NVL là những đối tượng lao động được thể hiện dưới dạng vật hoá, chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định và khi tham gia vào quá trình sản xuất, dưới tác động của sức lao động chúng bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo ra hình thái vật chất của sản phẩm.
Toàn bộ giá trị vật liệu được chuyển hết một lần vào chi phí kinh doanh trong kỳ. Theo Đặng Thị Loan (2009), nguyên vật liệu có những đặc điểm sau: Thứ nhất, mỗi loại NVL đều có những đặc tính tự nhiên riêng rất khác nhau nhưng đặc điểm chung nhất là mọi loại NVL chỉ tham gia một lần vào quá trình sản xuất sản phẩm, dịch vụ. Toàn bộ giá trị được kết tinh vào giá trị sản phẩm, dịch vụ. Sự tham gia này có thể dẫn đến quá trình biến dạng NVL.
Thứ hai, NVL là một bộ phận của vốn kinh doanh, chi phí NVL thường chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Thứ ba, NVL là những tài sản vật chất tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau, phức tạp về tính lý hóa nên dễ bị tác động của thời tiết, khí hậu và môi trường xung quanh. Chức năng, vai trò của nguyên vật liệu Là nhân tố quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nguyên vật liệu có các chức năng và vai trò: NVL là đầu vào của hoạt động sản xuất kinh doanh, Sự luân chuyển của dòng nguyên vật liệu Sự luân chuyển của dòng NVL mô tả xu hướng vận động, giai đoạn di chuyển của NVL. Các vật liệu dịch chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác khi các yếu tố đầu vào được chuyển thành đầu ra thông qua quá trình chế biến Định nghĩa và mục tiêu của quản trị nguyên vật liệu Từ các khái niệm nghiên cứu, có thể tổng hợp khái niệm quản trị NVL là tổng hợp các hoạt động quản trị, xác định kế hoạch cung ứng NVL; kế hoạch tiến độ mua sắm, vận chuyển và dự trữ hợp lí nhất nhằm đảm bảo luôn cung ứng đúng, đủ các loại vii NVL theo tiêu chuẩn chất lượng và thời gian phù hợp, đem lại hiệu quả cao nhất cho DN.
Mục tiêu của quản trị NVL là phải giữ NVL ở mức hợp lý và tiếp nhận hay sản xuất giá trị này vào thời điểm thích hợp Vai trò của quản trị nguyên vật liệu NVL là một trong 3 yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất, là cơ sở vật chất cấu thành thực thể sản phẩm nên đòi hỏi chúng ta phải quản lý chặt chẽ mọi khâu, từ khâu thu mua, bảo quản đến khâu sử dụng và dự trữ NVL. Các yếu tố của quản trị nguyên vật liệu Quàn trị nguyên vật liệu thực chất là quản trị các yếu tố cấu thành bao gồm: − Nhu cầu nguyên vật liệu − Lập kế hoạch mua sắm NVL − Vận chuyển − Mua sắm NVL − Tiếp nhận và lưu kho − Tổ chức xuất kho và cấp phát kịp thời cho sản xuất − Kiểm soát NVL trong quá trình sản xuất Nhiệm vụ của quản trị nguyên vật liệu Quản trị NVL là quản trị các hoạt động bao gồm các hoạt động: mua sắm, vận chuyển, tiếp nhận, kiểm soát sản xuất, kiểm soát tồn kho. Như vậy, nhiệm vụ của quản trị NVL là quản trị tất cả các hoạt động liên quan đến NVL từ khâu lên kế hoạch mua hay làm NVL đến tất cả các khâu cuối cùng liên quan đến việc sử dụng NVL Nội dung quản trị nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất Hoạch định nhu cầu nguyên vật liệu Hoạch định mua sắm Lập kế hoạch tiến độ mua sắm Tổ chức các hoạt động mua sắm, vận chuyển và tiếp nhận Kiếm soát sản xuất Kiểm soát tồn kho nguyên vật liệu viii Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị NVL trong doanh nghiệp Các yếu tố bên ngoài: Số lượng Nhà cung cấp trên thị trường, Giá cả của nguồn NVL trên thị trường, Hệ thống giao thông vận tải, Các yếu tố bên trong: Trình độ chuyên môn của cán bộ quản trị trong doanh nghiệp, Đặc điểm sản phẩm, Đặc điểm nguồn vốn CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ NGUYÊN VẬT LIỆU TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN MDF BẢO YÊN Tổng quan về Công ty CP MDF Bảo Yên Công ty Cổ Phần MDF Bảo Yên được thành lập theo giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 5300547297 ngày 27/10/2011.
Dự án Nhà Máy Chế Biến Gỗ MDF Bảo Yên được Ủy Ban Nhân Dân Tỉnh Lào Cai cấp cho Công ty Cổ Phần MDF Bảo Yên theo Giấy chứng nhận đầu tư số 12121000367 ngày 26/02/2013. Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, Công ty đã trải qua rất nhiều khó khăn, thách thức. Nhưng với sự đồng lòng của tập thể cán bộ công nhân viên, những quyết sách táo bạo luôn mang tầm chiến lược của Ban Giám đốc, Công ty đã từng bước khẳng định được vị thế, sức mạnh của mình trên thị trường. Lao động là nhân tố trực tiếp quan trọng ảnh hưởng đến năng suất, chi phí và kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Với cơ cấu lao động, tuyển dụng, đào tạo và bố trí sử dụng lao động một cách khoa học, hợp lý sẽ góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh. Kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty cổ phần MDF Bảo Yên Qua báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh này, có thể thấy: Doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ trong 05 năm qua liên tục biến động, từ năm 2016 đến năm 2018 doanh thu tăng từ 15.954 triệu đồng lên 138. Sau đó, doanh thu sụt giảm mạnh vào năm 2019 chỉ còn 90.729 triệu đồng, giảm 34,48% so với năm 2018. Nguyên nhân này là do tình trạng ngành đang trong giai đoạn khó khăn, mức tiêu thụ giảm sút (hàng tồn kho tăng nhiều trong 05 năm qua).
Doanh thu tuy có giảm mạnh nhưng lợi nhuận của công ty không giảm nhiều, nguyên nhân này phần lớn do tỉ suất của sản phẩm ván ép tre công nghiệp mang lại. ix Quản trị nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần MDF Bảo Yên Hoạch định nhu cầu nguyên vật liệu tại Công ty cổ phần MDF Bảo Yên: Hiện tại, công ty chủ yếu căn cứ vào kế hoạch dự báo nhu cầu sản xuất và định mức NVL để xây dựng kế hoạch cầu NVL. Mục đích của kế hoạch nhu cầu mua sắm NVL đưa ra là hệ thống các dự báo, quy chuẩn mang tính thống nhất, chi phối hoạt động mua sắm cũng như dự trữ NVL của công ty đảm bảo NVL mua sắm phù hợp về số lượng, chất lượng, thời gian, chi phí. Đảm bảo cho các hoạt động SXKD trong kỳ cũng như các kỳ tiếp theo.
Hoạch định mua sắm: Công ty thực hiện cả 2 hình thức là mua theo hợp đồng từ đơn vị, tổ chức kinh doanh (ký kết hợp đồng) và mua lẻ trực tiếp từ tập thể, cá nhân, hộ nông dân (thu mua).