Kế Toán Quản Trị Chi Phí Tại Công Ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị

Luận văn thạc sĩ kế toán quản trị chi phí tại công ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị phân tích hiệu quả và giải pháp tối ưu hóa chi phí.

• Tác giả: Võ Thị Hoài Giang
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đình Khôi Nguyên
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế Toán Quản Trị Chi Phí Tại Công Ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Bố cục đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 3.1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
• 3.1.1. Khái niệm kế toán quản trị chi phí
• 3.1.2. Bản chất của kế toán quản trị chi phí
• 3.1.3. Vai trò của kế toán quản trị chi phí
• 3.1.4. Sự phát triển của kế toán quản trị ở nước ta

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Trị Chi Phí Tại Công Ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị

Quản trị chi phí là một yếu tố quan trọng trong việc điều hành doanh nghiệp, đặc biệt là tại Công ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị. Công ty này hoạt động trong lĩnh vực sản xuất cao su, nơi mà việc kiểm soát chi phí có thể ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận. Việc áp dụng các phương pháp quản lý chi phí hiệu quả sẽ giúp công ty tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.1. Khái Niệm Quản Trị Chi Phí Trong Doanh Nghiệp

Quản trị chi phí là quá trình thu thập, phân tích và cung cấp thông tin chi phí để hỗ trợ các quyết định quản lý. Tại Công ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị, việc này giúp nhà quản lý hiểu rõ hơn về chi phí sản xuất và từ đó đưa ra các quyết định hợp lý.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Trị Chi Phí

Quản trị chi phí không chỉ giúp công ty tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh. Việc kiểm soát chi phí sản xuất và chi phí hoạt động là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho công ty.

II. Những Thách Thức Trong Quản Trị Chi Phí Tại Công Ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị

Công ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí. Những yếu tố như biến động giá nguyên liệu, chi phí lao động và chi phí sản xuất đều ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng.

2.1. Biến Động Giá Nguyên Liệu

Giá nguyên liệu cao su thường xuyên biến động, ảnh hưởng lớn đến chi phí sản xuất. Công ty cần có các biện pháp dự báo và quản lý rủi ro để giảm thiểu tác động của biến động này.

2.2. Chi Phí Lao Động Tăng Cao

Chi phí lao động là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến tổng chi phí sản xuất. Công ty cần tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao năng suất lao động để kiểm soát chi phí này.

III. Phương Pháp Quản Trị Chi Phí Hiệu Quả Tại Công Ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị

Để quản lý chi phí hiệu quả, Công ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị cần áp dụng các phương pháp quản trị chi phí hiện đại. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Tối Ưu Hóa Chi Phí Sản Xuất

Công ty cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa chi phí sản xuất như phân tích chi phí theo từng trung tâm chi phí và lập dự toán chi phí sản xuất để kiểm soát tốt hơn.

3.2. Phân Tích Chi Phí Đầu Tư

Phân tích chi phí đầu tư là cần thiết để đảm bảo rằng các khoản đầu tư vào thiết bị và công nghệ mới mang lại lợi ích kinh tế cho công ty.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Trị Chi Phí Tại Công Ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị

Việc áp dụng quản trị chi phí tại Công ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Công ty đã cải thiện được quy trình sản xuất và giảm thiểu chi phí không cần thiết.

4.1. Kết Quả Từ Việc Kiểm Soát Chi Phí

Công ty đã giảm được chi phí sản xuất nhờ vào việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

4.2. Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Doanh

Nhờ vào việc quản lý chi phí hiệu quả, công ty đã nâng cao được hiệu quả kinh doanh và tăng trưởng doanh thu ổn định.

V. Kết Luận Về Quản Trị Chi Phí Tại Công Ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị

Quản trị chi phí là một yếu tố quan trọng giúp Công ty TNHH MTV Cao Su Quảng Trị phát triển bền vững. Việc áp dụng các phương pháp quản lý chi phí hiệu quả sẽ giúp công ty duy trì lợi thế cạnh tranh trong ngành sản xuất cao su.

5.1. Tương Lai Của Quản Trị Chi Phí

Trong tương lai, công ty cần tiếp tục cải tiến hệ thống quản trị chi phí để đáp ứng nhu cầu thị trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Cải Tiến

Công ty nên xem xét áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi phí để nâng cao độ chính xác và hiệu quả trong việc ra quyết định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới có nhiều biến động và cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp sản xuất trong nước, đặc biệt là ngành cao su, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Công ty TNHH MTV Cao su Quảng Trị, với diện tích quản lý 3.675 ha và sản lượng mủ khai thác hàng năm hơn 3.000 tấn, đóng vai trò quan trọng trong ngành công nghiệp cao su Việt Nam. Tuy nhiên, hệ thống kế toán quản trị chi phí tại công ty hiện nay chủ yếu phục vụ cho báo cáo tài chính và thuế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thông tin quản lý nội bộ nhằm hỗ trợ ra quyết định sản xuất kinh doanh hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là khảo sát thực trạng kế toán quản trị chi phí tại công ty TNHH MTV Cao su Quảng Trị trong năm 2011, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, hỗ trợ nhà quản trị trong việc lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chi phí phát sinh trong quá trình khai thác và chế biến mủ cao su, bao gồm chi phí nguyên vật liệu, nhân công, chi phí sản xuất chung và chi phí quản lý doanh nghiệp.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp thông tin chi phí chính xác, kịp thời, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty trên thị trường trong nước và quốc tế. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng có thể làm cơ sở tham khảo cho các doanh nghiệp sản xuất trong ngành cao su và các ngành công nghiệp chế biến khác trong việc hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị chi phí.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kế toán quản trị chi phí hiện đại, trong đó có hai mô hình chính được áp dụng:

1. Lý thuyết kế toán quản trị chi phí: Theo định nghĩa của Viện Kế toán viên Quản trị Hoa Kỳ, kế toán quản trị là quá trình thu thập, xử lý và cung cấp thông tin chi phí nhằm hỗ trợ nhà quản trị trong việc hoạch định, tổ chức thực hiện, kiểm tra và ra quyết định. Kế toán quản trị chi phí tập trung vào việc phân loại chi phí theo cách ứng xử (chi phí khả biến, chi phí bất biến, chi phí hỗn hợp), lập dự toán chi phí, tính giá thành sản phẩm và kiểm soát chi phí.

2. Mô hình lập dự toán và kiểm soát chi phí: Dự toán chi phí được xây dựng dựa trên các định mức chi phí, sản lượng dự kiến và đơn giá nguyên vật liệu, nhân công. Kiểm soát chi phí được thực hiện thông qua phân tích biến động chi phí theo nhân tố giá và nhân tố lượng, giúp phát hiện nguyên nhân biến động và đánh giá hiệu quả quản lý.

Các khái niệm chính bao gồm: chi phí sản xuất (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung), chi phí ngoài sản xuất (chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp), chi phí trực tiếp và gián tiếp, chi phí khả biến và bất biến, chi phí chênh lệch, chi phí cơ hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo chi phí sản xuất kinh doanh năm 2011 của công ty TNHH MTV Cao su Quảng Trị, các bảng kê chi tiết chi phí nguyên vật liệu, nhân công, chi phí sản xuất chung, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp. Ngoài ra, dữ liệu được bổ sung từ các cuộc phỏng vấn chuyên gia, cán bộ kế toán và quản lý công ty.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng kỹ thuật so sánh đối chiếu giữa thực trạng kế toán quản trị chi phí tại công ty với lý thuyết chuẩn mực để đánh giá mức độ phù hợp và hiệu quả. Phân tích biến động chi phí theo nhân tố giá và lượng nhằm xác định nguyên nhân biến động chi phí. Phân tích định tính về tổ chức bộ máy kế toán và quy trình lập dự toán, kiểm soát chi phí.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào số liệu năm 2011, với dữ liệu chi tiết từ 6 nông trường và các xí nghiệp chế biến thuộc công ty. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong vòng 6 tháng, bao gồm thu thập số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, khoa học và khả năng áp dụng thực tiễn cao, giúp đưa ra các giải pháp phù hợp với đặc thù sản xuất kinh doanh của công ty.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hệ thống kế toán quản trị chi phí chưa hoàn chỉnh: Công ty chưa tổ chức bộ phận kế toán quản trị riêng biệt, các nhân viên kế toán tài chính kiêm nhiệm công tác kế toán quản trị chi phí. Báo cáo chủ yếu phục vụ cho báo cáo tài chính, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thông tin quản lý nội bộ. Tỷ lệ chi phí sản xuất chung chiếm khoảng 25-30% tổng chi phí sản xuất, nhưng chưa được kiểm soát chặt chẽ.

2. Phân loại chi phí và lập dự toán còn hạn chế: Việc phân loại chi phí theo cách ứng xử chưa được thực hiện đầy đủ, dự toán chi phí chủ yếu dựa trên số liệu lịch sử và định mức chung, chưa phản ánh chính xác biến động chi phí thực tế. Ví dụ, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp năm 2011 là khoảng 40% tổng chi phí sản xuất, nhưng biến động giá nguyên liệu chưa được phân tích kỹ lưỡng.

3. Kiểm soát chi phí chưa hiệu quả: Phân tích biến động chi phí nguyên vật liệu và nhân công cho thấy có sự chênh lệch lớn giữa dự toán và thực tế. Biến động về giá nguyên vật liệu tăng khoảng 5-7% so với dự toán, trong khi biến động về lượng nguyên vật liệu sử dụng vượt dự toán khoảng 3-4%. Chi phí nhân công trực tiếp cũng có biến động về giá và thời gian lao động vượt dự toán từ 2-3%.

4. Quy trình tính giá thành sản phẩm chủ yếu theo phương pháp toàn bộ: Công ty áp dụng phương pháp tính giá thành toàn bộ, bao gồm cả chi phí định phí và biến phí, phù hợp với đặc thù sản xuất liên tục của ngành cao su. Tuy nhiên, việc tách biệt chi phí biến đổi và chi phí cố định chưa được thực hiện rõ ràng, làm hạn chế khả năng phân tích và kiểm soát chi phí.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do công tác tổ chức bộ máy kế toán quản trị chi phí chưa được chú trọng, thiếu nhân lực chuyên trách và hệ thống báo cáo quản trị chưa được xây dựng đầy đủ. So với các nghiên cứu trong ngành chế biến thủy sản và cà phê, công tác kế toán quản trị chi phí tại công ty còn nhiều điểm yếu tương tự, như chưa phân tích chi tiết biến động chi phí và chưa áp dụng các công cụ quản lý chi phí hiện đại.

Việc kiểm soát chi phí nguyên vật liệu và nhân công chưa hiệu quả ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và lợi nhuận của công ty. Nếu được cải thiện, công ty có thể giảm chi phí sản xuất chung khoảng 5-10%, nâng cao năng suất lao động và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu với kim ngạch từ 8-10 triệu USD/năm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ biến động chi phí nguyên vật liệu và nhân công theo tháng, bảng so sánh dự toán và thực tế chi phí từng loại, giúp nhà quản trị dễ dàng nhận diện các điểm bất thường và đưa ra quyết định kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng bộ phận kế toán quản trị chi phí chuyên trách: Thành lập bộ phận kế toán quản trị chi phí riêng biệt, có nhiệm vụ thu thập, phân tích và báo cáo thông tin chi phí phục vụ quản lý. Mục tiêu nâng cao chất lượng thông tin quản trị trong vòng 12 tháng, do Ban Giám đốc và Phòng Tài chính-Kế toán chủ trì.

2. Hoàn thiện hệ thống phân loại và lập dự toán chi phí: Áp dụng phân loại chi phí theo cách ứng xử chi phí (khả biến, bất biến, hỗn hợp) và xây dựng hệ thống định mức chi phí chi tiết cho từng khâu sản xuất. Thực hiện trong 6 tháng, phối hợp giữa Phòng Kế hoạch và Phòng Tài chính-Kế toán.

3. Triển khai kiểm soát chi phí theo biến động giá và lượng: Thiết lập quy trình phân tích biến động chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung hàng tháng, làm cơ sở đánh giá hiệu quả quản lý và điều chỉnh kế hoạch. Thời gian thực hiện 3 tháng, do Phòng Tài chính-Kế toán và các nông trường phối hợp thực hiện.

4. Áp dụng phương pháp tính giá thành trực tiếp kết hợp với toàn bộ: Tách biệt chi phí biến đổi và chi phí cố định trong tính giá thành sản phẩm để nâng cao khả năng phân tích và kiểm soát chi phí. Thực hiện thí điểm trong 1 năm tại một số nông trường và xí nghiệp chế biến, do Phòng Tài chính-Kế toán chủ trì.

5. Đào tạo nâng cao năng lực kế toán quản trị chi phí: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kế toán quản trị chi phí, kỹ thuật lập dự toán và kiểm soát chi phí cho cán bộ kế toán và quản lý sản xuất. Kế hoạch đào tạo hàng năm, do Ban Giám đốc phối hợp với các đơn vị đào tạo thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất cao su: Giúp hiểu rõ vai trò và phương pháp áp dụng kế toán quản trị chi phí trong quản lý sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh và ra quyết định chính xác.

2. Phòng Tài chính-Kế toán các doanh nghiệp sản xuất: Cung cấp kiến thức và giải pháp thực tiễn để hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị chi phí, nâng cao chất lượng báo cáo quản trị và kiểm soát chi phí.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Kế toán, Quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo bổ ích về lý thuyết và thực tiễn kế toán quản trị chi phí trong ngành sản xuất đặc thù, hỗ trợ nghiên cứu và học tập chuyên sâu.

4. Các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức tư vấn tài chính: Giúp đánh giá thực trạng áp dụng kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ và tư vấn phù hợp cho doanh nghiệp sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị chi phí khác gì so với kế toán tài chính?
   Kế toán quản trị chi phí tập trung cung cấp thông tin chi phí phục vụ quản lý nội bộ, hỗ trợ lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định. Trong khi đó, kế toán tài chính chủ yếu phục vụ báo cáo cho bên ngoài như cơ quan thuế, nhà đầu tư. Ví dụ, công ty TNHH MTV Cao su Quảng Trị sử dụng kế toán tài chính để lập báo cáo thuế nhưng chưa tận dụng hiệu quả kế toán quản trị chi phí.

2. Tại sao cần phân loại chi phí theo cách ứng xử chi phí?
   Phân loại này giúp nhận biết chi phí biến đổi, chi phí cố định và chi phí hỗn hợp, từ đó lập dự toán và kiểm soát chi phí chính xác hơn. Ví dụ, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là chi phí khả biến, thay đổi theo sản lượng, còn chi phí khấu hao tài sản cố định là chi phí bất biến.

3. Làm thế nào để kiểm soát biến động chi phí nguyên vật liệu?
   Thông qua phân tích biến động giá và biến động lượng nguyên vật liệu so với dự toán, nhà quản trị có thể xác định nguyên nhân tăng giảm chi phí và điều chỉnh kế hoạch mua sắm hoặc sản xuất. Tại công ty, biến động giá nguyên vật liệu năm 2011 tăng khoảng 5-7% so với dự toán, cần được kiểm soát chặt chẽ.

4. Phương pháp tính giá thành nào phù hợp với doanh nghiệp sản xuất cao su?
   Phương pháp tính giá thành toàn bộ phù hợp với sản xuất liên tục, trong khi phương pháp trực tiếp giúp phân tích chi phí biến đổi và cố định rõ ràng hơn. Công ty Cao su Quảng Trị hiện áp dụng phương pháp toàn bộ nhưng nên kết hợp phương pháp trực tiếp để nâng cao hiệu quả quản lý.

5. Làm sao để nâng cao hiệu quả công tác kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp?
   Cần xây dựng bộ phận kế toán quản trị chuyên trách, hoàn thiện hệ thống phân loại và lập dự toán chi phí, triển khai kiểm soát chi phí theo biến động, áp dụng phương pháp tính giá thành phù hợp và đào tạo nâng cao năng lực nhân sự. Đây là các giải pháp đã được đề xuất và áp dụng hiệu quả tại một số doanh nghiệp trong ngành.

Kết luận

• Kế toán quản trị chi phí là công cụ thiết yếu giúp công ty TNHH MTV Cao su Quảng Trị nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và ra quyết định sản xuất kinh doanh.
• Thực trạng cho thấy công tác kế toán quản trị chi phí tại công ty còn nhiều hạn chế về tổ chức bộ máy, phân loại chi phí, lập dự toán và kiểm soát chi phí.
• Các biến động chi phí nguyên vật liệu và nhân công vượt dự toán từ 2-7% ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và lợi nhuận.
• Đề xuất xây dựng bộ phận kế toán quản trị chi phí chuyên trách, hoàn thiện hệ thống phân loại, lập dự toán và kiểm soát chi phí, áp dụng phương pháp tính giá thành kết hợp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thí điểm các giải pháp trong vòng 12 tháng và đào tạo nâng cao năng lực kế toán quản trị chi phí cho cán bộ công ty.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản trị chi phí và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Khái niệm kế toán quản trị chi phí Kế toán quản trị là lý thuyết được rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, trãi qua thời gian dài được nghiên cứu, kế toán quản trị có rất nhiều khái niệm tùy vào cách tiếp cận.

Theo tác giả Robert S. Kaplan và Anthony A. Atkinson viết về kế toán quản trị trong cuốn Advanced Management Accounting, Kế toán quản trị là hệ thống kế toán cung cấp thông tin cho những người quản lý doanh nghiệp trong việc hoạch định và kiểm soát hoạt động của họ, Robert S. Theo định nghĩa của Viện kế toán viên quản trị Hoa kỳ thì Kế toán quản trị là quá trình nhận diện, đo lường, tổng hợp, phân tích, soạn thảo, diễn giải và truyền đạt thông tin được quản trị sử dụng để lập kế hoạch, đánh giá và kiểm tra trong nội bộ tổ chức, và để đảm bảo việc sử dụng hợp lý và có trách nhiệm đối với các nguồn lực của tổ chức đó.

Ở Việt Nam, thuật ngữ “Kế toán quản trị” mới được ghi nhận trong Luật Kế toán ban hành ngày 17/06/2003, theo điều 3 khoản 4 Luật Kế toán Việt Nam: “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán”. Như vậy, kế toán quản trị là hệ thống thu thập và phân tích các thông tin về hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp theo yêu cầu của nhà quản trị nhằm sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp một cách hiệu quả. Luan van 8 Là một bộ phận của kế toán quản trị, khái niệm kế toán quản trị chi phí có thể được hiểu như sau, kế toán quản trị chi phí là quá trình thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp các thông tin về chi phí cho nhà quản trị thực hiện các chức năng của mình, như phân tích cách ứng xử của chi phí, hoạch định, tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá tình hình thực hiện chi phí và hỗ trợ trong việc ra quyết định. Bản chất của kế toán quản trị chi phí Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận của kế toán quản trị, do đó bản chất kế toán quản trị chi phí trước hết được thể hiện ở bản chất của kế toán quản trị.

Kế toán quản trị chi phí là quá trình định dạng, đo lường, ghi chép và cung cấp thông tin chi phí. Dưới góc độ của kế toán quản trị, kế toán quản trị chi phí nhấn mạnh đến tính dự báo của thông tin và trách nhiệm của các nhà quản lý thuộc các cấp quản lý (như tổ, đội phân xưởng sản xuất hay bộ phận quản lý và phục vụ) nhằm gắn trách nhiệm của các nhà quản trị với chi phí phát sinh theo nguồn chi phí. Do đó, bản chất của kế toán quản trị chi phí có thể được trình bày như sau: - Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận trong hệ thống thông tin kế toán, là công cụ quản lý thông qua việc thu thập, xử lý và cung cấp thông tin về các nghiệp vụ kinh tế, tài chính đã phát sinh, hoàn thành và thông tin phục vụ cho việc lập các dự toán, ra quyết định theo yêu cầu quản lý nội bộ của tổ chức. - Kế toán quản trị chi phí quan tâm đến các loại chi phí phát sinh, hay biến động và trách nhiệm quản lý gắn với từng trung tâm chi phí.

- Các thông tin chi phí thường mang tính dự báo phục vụ cho việc quản trị tài sản của doanh nghiệp và ra quyết định sản xuất kinh doanh. Vai trò của kế toán quản trị chi phí Kế toán quản trị chi phí được xem là công cụ quản lý, cung cấp thông tin chi phí giúp các nhà quản trị thực hiện chức năng quản lý: hoạch định, tổ Luan van 9 chức, kiểm tra, đánh giá và ra quyết định. Thông tin của kế toán quản trị chi phí bao gồm cả những thông tin quá khứ và thông tin mang tính chất dự báo. Theo từng chức năng quản lý, kế toán quản trị có vai trò cung cấp thông tin cụ thể phù hợp với từng chức năng: - Cung cấp thông tin cho quá trình hoạch định: thông qua việc cung cấp thông tin về định mức chi phí, dự toán chi phí sản xuất, dự toán chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp.

- Cung cấp thông tin cho quá trình tổ chức thực hiện: các thông tin về chi phí của từng hoạt động một cách thường xuyên để kiểm tra việc thực hiện kế hoạch. - Cung cấp thông tin cho quá trình kiểm tra: các báo cáo hoạt động theo từng khâu công việc, báo cáo so sánh kết quả với kế hoạch, các báo cáo kiểm soát chi phí. - Cung cấp thông tin cho quá trình ra quyết định thông qua việc tổng hợp, phân loại, lựa chọn thông tin thích hợp và loại trừ những thông tin không thích hợp. Tóm lại, kế toán quản trị chi phí giúp các nhà quản trị có thể xem xét, cân nhắc và xác định thông tin phù hợp với từng phương án.

Điều này sẽ giải quyết được vấn đề thời gian trong quá trình ra quyết định đồng thời đáp ứng được yêu cầu thông tin linh hoạt và đầy đủ của nhà quản trị. Sự phát triển của kế toán quản trị ở nước ta Trên thế giới, kế toán quản trị ra đời vào khoảng đầu thế kỷ XIX ở các nước có nền kinh tế thị trường lâu đời như Anh, Mỹ, sau đó phát triển ở các nước châu Âu và các nước có nền kinh tế phát triển ở châu Á như Nhật Bản. Tùy vào đặc điểm kinh tế- xã hội của từng quốc gia mà kế toán quản trị được phát triển theo từng giai đoạn khác nhau và nội dung khác nhau phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh, cũng như tổ chức quản lý và yêu cầu quản lý. Luan van 10 So với thế giới, kế toán quản trị được vận dụng ở Việt Nam từ những năm 1990.

Tuy nhiên, trước năm 1990, nền kinh tế Việt Nam đang trong thời kỳ kế hoạch hóa tập trung, các đơn vị không chịu sức ép từ cạnh tranh nên hệ thống kế toán quản trị nói chung và kế toán quản trị chi phí nói riêng chưa hình thành. Chính sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường cùng những thay đổi chính sách kế toán mà kế toán quản trị được quan tâm nhiều hơn, đến năm 1999, kế toán quản trị mới bắt đầu được nghiên cứu có hệ thống. Ngày 16/01/2006 Bộ tài chính bắt đầu lấy ý kiến về ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện kế toán quản trị. Ngày 12/06/2006, Bộ Tài Chính ban hành thông tư 53/2006/TT-BTC hướng dẫn áp dụng kế toán quản trị trong doanh nhiệp.

Tuy nhiên, do các điều kiện chủ quan và khách quan mà việc vận dụng kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. CHI PHÍ VÀ PHÂN LOẠI CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. Khái niệm chi phí Thông tin cung cấp cho kế toán quản trị chi phí chính là các thông tin về chi phí. Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, chi phí luôn phát sinh và gắn liền với các hoạt động.

Do đó, “chi phí được định nghĩa là giá trị tiền tệ của các khoản hao phí bỏ ra nhằm tạo ra các loại tài sản, hàng hóa hoặc các dịch vụ” [6, tr39]. Dựa trên quan điểm của kế toán quản trị, chi phí được xem là dòng phí tổn thực tế gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh từ khâu ước tính chi phí, tổ chức thực hiện đến kiểm tra và ra quyết định. Phân loại chi phí Phân loại chi phí phù hợp sẽ cung cấp thông tin một cách đầy đủ và chính xác hơn trong việc phục vụ cho mục đích quản trị chi phí. Chi phí được Luan van 11 phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý cũng như từng mục đích sử dụng thông tin.

Trong kế toán quản trị, chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất được phân loại như sau. Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động Phân loại chi phí theo chức năng hoạt động trước hết cung cấp thông tin cho việc lập báo cáo tài chính. Cung cấp thông tin giúp cho nhà quản trị xác định rõ vai trò, chức năng của chi phí trong hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Theo cách phân loại này, chi phí bao gồm chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất.

 Chi phí sản xuất : Là chi phí liên quan đến việc chế tạo sản phẩm hoặc cung cấp dịch vụ phục vụ trong một thời kỳ nhất định, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là các chi phí sử dụng trực tiếp cho việc chế tạo ra sản phẩm. Gồm có: chi phí nguyên vật liệu chính là chi phí của nguyên vật liệu cấu thành sản phẩm; chi phí nguyên vật liệu phụ là những nguyên vật liệu có tham gia vào việc cấu thành sản phẩm nhưng có giá trị nhỏ và không thể xác định cụ thể; và các loại nhiên liệu như dầu, điện …dùng để cung cấp nhiệt lượng trong quá trình chế biến sản phẩm. - Chi phí nhân công trực tiếp: Là tiền lương, phụ cấp lương, và các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất.

- Chi phí sản xuất chung: Là những chi phí sản xuất sản phẩm phát sinh trong phạm vi các phân xưởng ngoài hai loại chi phí trên. Như, chi phí vật liệu phụ phục vụ cho sản xuất tại phân xưởng, tiền lương và các khoản trích theo lương của nhân viên quản lý phân xưởng, chi phí khấu hao, chi phí sữa chữa máy móc thiết bị và nhà xưởng, chi phí dịch vụ mua ngoài (điện, nước, bảo hiểm,. Luan van 12  Chi phí ngoài sản xuất : - Chi phí bán hàng: Là toàn bộ những chi phí liên quan đến quá trình tiêu thụ sản phẩm, bao gồm các khoản chi phí như chi phí bốc dỡ, bao bì sản phẩm, lương nhân viên bán hàng, tiền hoa hồng bán hàng, khuyến mãi, quảng cáo.