Mở đầu - Nội dung ba chương, trong đó: + Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia + Chƣơng 2: Thực trạng quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia của hiệu trưởng ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang + Chƣơng 3: Biện pháp quản lý xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia của hiệu trưởng ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. - Danh mục tài liệu tham khảo - Phụ lục. 6 Chƣơng 1 S ĐẠT CHUẨN QUỐC GIA 1. Sơ lƣợc lịch sử nghiên cứu vấn đề a) Tiêu chuẩn quốc tế phân loại giáo dục (ISCED) được thiết kế bởi UNESCO vào đầu những năm 1970 để phục vụ như một công cụ thích hợp để lắp ráp, lập và trình bày số liệu thống kê của giáo dục cá nhân cả trong nước và quốc tế.
Nó đã được sự chấp thuận của Hội nghị Quốc tế về giáo dục (Geneva, 1975). Sau đó đã được xác nhận bởi UNESCO (Paris, 1978). Việc phân loại hiện nay, được gọi là ISCED 1997 đã được Hội nghị UNESCO thông qua tại kỳ họp thứ 29 (tháng 11 năm 1997). Việc phân loại đã được chuẩn bị chu đáo và là kết quả sự tham vấn rộng rãi của đại diện các nước trên thế giới.
ISCED 1997 bao gồm chủ yếu là phân loại hai biến số: cấp và các lĩnh vực giáo dục. Bộ sưu tập chương trình của UNESCO luôn được điều chỉnh để có các tiêu chuẩn phù hợp. Các nước thành viên được mời để áp dụng trong các báo cáo thống kê giáo dục để tăng tính so sánh quốc tế, tăng cường sự phối hợp giữa các quốc gia. Tiêu chuẩn quốc tế phân loại giáo dục thành 7 bậc: - Bậc 0: Trước tuổi học (Pre-priPrimary education) - Bậc 1: Tiểu học (Primary education) - Bậc 2: Trung học cơ sở (Lower secondary education) - Bậc 3: Trung học bậc cao (Upper secondary education) - Bậc 4: Sau trung học (Post-Secondary education) - Bậc 5: Giai đoạn đầu của giáo dục đại học (First stage of education), chủ yếu theo hướng giáo dục thực hành, kĩ thuật công nghệ.
- Bậc 6: Giai đoạn hai của giáo dục đại học (Second stage of tertiary education), chủ yếu đào tạo chuyên gia có trình độ cao theo hướng nghiên cứu. 7 Ở mỗi bậc học đều có tiêu chí phân loại. Đối với THCS chuẩn xây dựng các tiêu chí như sau: - Các tiêu chí chính: + Hình thành các môn học, học sinh học tập theo các môn học và sử dụng nhiều giáo viên theo các chuyên môn khác nhau. + Nhà trường hoàn thành đầy đủ các kĩ năng cơ bản và tạo nền tảng giáo dục suốt đời cho người học.
- Các tiêu chí hỗ trợ: + Nhập học sau 6 năm ở tiểu học đã hoàn thành chương trình tiểu học. + Kết thúc bậc học sau 9 năm học kể từ khi bắt đầu học tiểu học. + Kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc (phổ cập) + Giáo viên dạy theo các môn học chuyên môn. b) Hệ thống giáo dục Singapore.
Hệ thống giáo dục Singapore được phát triển trên cơ sở mỗi HS đều có năng khiếu đặc biệt và sở thích riêng biệt. Hệ thống giáo dục ở đây áp dụng cách tiếp cận linh hoạt để giúp HS phát triển hết tài năng của bản thân. Sự nghiệp giáo dục được xem là yếu tố then chốt cho sự tăng trưởng và phát triển của đất nước Singapore. Bước vào thế kỷ XXI, khi nền kinh tế tri thức là động lực chính cho toàn cộng đồng thì giáo dục lại càng quan trọng hơn trong việc định hình cho tương lai của một quốc gia.
Đồng thời thông qua giáo dục mỗi cá nhân có thể nhận biết tiềm năng của mình để góp phần mang lại lợi ích cho cộng đồng, cho đất nước và hướng tới một cuộc sống cá nhân đầy đủ. Giáo dục Singapore hội đủ các tiêu chuẩn sau: - Chuẩn mực giáo dục cao - Môi trường học tập năng động, sáng tạo, được sự hỗ trợ của GV - Có thể học chuyển tiếp hay học tại Singapore vẫn lấy được các bằng cấp của Mỹ, Anh, Úc, Canada. Đội ngũ giáo viên, giảng viên giỏi, có bằng cấp quốc tế và rất nhiệt tâm 8 với học sinh, sinh viên. Các chương trình học: - Ở bậc trung học: Chương trình học ở bậc trung học của Singapore nổi danh trên thế giới về khả năng phát triển cho học sinh lối tư duy sâu và các kỹ năng trí tuệ.
Học sinh nước ngoài được chấp nhận theo học chương trình trung học công lập hoặc tư thục và phải thi đầu vào. - Bậc cao đẳng: Các trường cao đẳng đều có các khóa học đa dạng như kinh doanh, công nghệ thông tin, cơ khí, truyền thong đại chúng, thiết kế, viễn thông. Sinh viên tốt nghiệp từ các trường cao đẳng được các nhà tuyển dụng săn tìm, vì họ có thể hòa nhập ngay vào môi trường làm việc nhờ được trang bị kỹ năng thực hành và kinh nghiệm liên quan. - Bậc đại học: các trường đại học công lập tại Singapore được đánh giá rất cao trên thế giới.
Ngoài ra, Singapore còn có hệ thống các trường đại học quốc tế phong phú giúp sinh viên có nhiều lựa chọn phù hợp cho riêng mình. c) Giáo dục nước Anh có chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường phổ thông. Chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường học nước Anh phản ánh quan điểm của Chính phủ Anh về phát triển CBQL trường phổ thông, về vai trò lãnh đạo trường học trong thế kỷ XXI. Chuẩn này chỉ rõ vai trò quan trọng của hiệu trưởng trong việc thực hiện chính sách giáo dục của Chính phủ và triển khai các chính sách này trong trường học nhằm đạt được mục tiêu phát triển của mọi trẻ em với các nhu cầu, nguyện vọng của chúng.
Chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường phổ thông được xây dựng trên ba nguyên tắc chính: - Học tập làm trung tâm; - Tập trung vào quan hệ lãnh đạo; - Phản ánh cao nhất chuẩn nghiệp vụ quản lý trường học. Các thành phần chính của chuẩn quốc gia hiệu trưởng trường phổ thông bao gồm 6 nội dung: 9 - Xác định tầm nhìn và xây dựng kế hoạch chiến lược của nhà trường (hoạch định tương lai - Shaping the future). - Quản lý việc dạy và học (Leading learning and teaching). - Tự phát triển bản thân và phối hợp công tác (Developing self and working with others).
- Quản lý tổ chức (Managing the organization). - Báo cáo kết quả hoạt động của nhà trường (Securing accountability). - Xây dựng và củng cố mối quan hệ với cộng đồng địa phương (Strengthening community). Trong từng thành phần này có các yêu cầu về kiến thức, chất lượng nghiệp vụ (các kỹ năng, các năng lực quản lý) và các hành động cần thiết để các hiệu trưởng đạt được các nhiệm vụ trọng tâm [24].
Những nghiên cứu ở trong nước Sau khi cả nước đã cơ bản hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học, Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục đặc biệt quan tâm tới giáo dục trung học nhằm giữ vững và phát huy những thành tựu đã đạt được. Sự cố gắng của toàn ngành đã tạo ra sự ổn định, phát triển và nâng cao chất lượng của giáo dục trung học. Đồng thời với việc ban hành các văn bản pháp quy về giáo dục THCS và thực tế xây dựng trường trung học đạt chuẩn quốc gia, đã có một số nghiên cứu về việc xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia. Tác giả Hà Thế Truyền (Học viện QLGD) có bài “Xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2001-2010”, nội dung chủ yếu tập trung nêu rõ mục tiêu, kết quả xây dựng trường chuẩn quốc gia và giải pháp thực hiện.
Tác giả xác định xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia là một chủ trương đúng đắn nhằm từng bước xây dựng nhà trường theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, đồng thời đưa hoạt động giáo dục toàn diện của nhà trường vào kỷ cương, nền nếp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Để thực hiện mục tiêu trên, ngoài việc làm tốt công tác tuyên truyền phổ biến sâu rộng trong toàn 10 ngành và xã hội về công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia, các địa phương cần xây dựng đề án cụ thể trình UBND tỉnh, thành phố để công tác này trở thành chủ trương chính thức của các cấp chính quyền; trên cơ sở đó có quy hoạch đất và huy động các nguồn lực của địa phương đầu tư cho trường học. Mỗi Sở GD-ĐT cần có kế hoạch chỉ đạo cụ thể, tập trung xây dựng cho được một số trường chuẩn quốc gia làm mẫu và tạo đà chung, kết hợp với chương trình kiên cố hóa trường lớp để xây dựng trường chuẩn quốc gia, phấn đấu để các trường xây mới đều theo tiêu chuẩn trường chuẩn quốc gia. Tác giả đã nêu ra 7 giải pháp và 3 bài học kinh nghiệm trong quá trình xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia qua thực tế ở một số trường THCS ở các tỉnh Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Ninh Bình [35].
Trong bài viết “Một số vấn đề rút ra từ công tác xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia bậc trung học”, tác giả Lưu Đức Hạnh (Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa) đã tập trung đánh giá một số điểm căn bản rút ra từ công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia và nêu lên một số định hướng và nội dung hoạt động cơ bản trong xây dựng trường chuẩn quốc gia. Trong nội dung đánh giá, tác giả đã đánh giá các trường trung học đạt chuẩn và chưa đạt chuẩn quốc gia theo 5 tiêu chuẩn của trường trung học đạt chuẩn quốc gia. Tác giả nêu định hướng và nội dung hoạt động cơ bản của công tác xây dựng trường THCS đạt chuẩn quốc gia, như sau: - Hai định hướng cơ bản là: + Hướng nhìn của các cấp quản lý, đơn vị, tổ chức, cá nhân trong ngành là xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia. Gồm 3 nội dung cơ bản:.
Tất cả các nhà trường căn cứ vào hiện trạng để đặt kế hoạch xây dựng. Tập trung xây dựng đạt các tiêu chuẩn thuộc phạm vi tác động của giáo dục. Chống tư tưởng trông chờ về tiêu chuẩn cơ sở vật chất, thiết bị, chống thái độ bất lực trước chỉ tiêu về chất lượng văn hóa, chống các tác nhân phá chuẩn trong quản lý, hoạt động giáo dục. Mục tiêu của các nhà trường là kiên cố hóa, chuẩn hóa, hiện đại hóa các trường theo điều kiện để xác định bước đi cụ thể.
+ Hoàn chỉnh và thực hiện đề án xây dựng trường trung học đạt chuẩn quốc gia cấp tỉnh. - Tác giả cũng nêu hai nội dung hoạt động cơ bản, đó là: + Giáo dục phải chịu trách nhiệm thực hiện các tiêu chuẩn: Tổ chức nhà trường; CBQL, giáo viên và nhân viên; chất lượng giáo dục; quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
