CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Cơ sở lý luận chung về quản lý vốn đầu tư xây dựng từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn cấp huyện 1. Các khái niệm về vốn đầu tư XDCB từ NSNN Khái niệm về đầu tư: Trong tài chính, đầu tư là đặt vào một tài sản với kỳ vọng của vốn, thường là trong tương lai dài hạn. Điều này có thể được hoặc không được hỗ trợ bởi nghiên cứu và phân tích.
Hầu hết hoặc tất cả các hình thức đầu tư liên quan đến một số hình thức rủi ro, chẳng hạn như đầu tư vào cổ phần, bất động sản và thậm chí các chứng khoán lãi suất cố định mà có thể, Ngược lại bỏ tiền vào một cái gì đó với một niềm hy vọng của lợi ích ngắn hạn, có hoặc không có phân tích kỹ lưỡng, là hay. Theo giả thuyết thị trường hiệu quả, tất cả các đầu tư có rủi ro ngang nhau sẽ có sẽ có cùng tỷ lệ thu hồi vốn dự kiến: đó là để nói rằng có một sự đánh đổi giữa rủi ro và hoàn vốn kỳ vọng. Nhưng điều đó không ngăn cản một người đầu tư trong các tài sản rủi ro trong dài hạn với hy vọng được hưởng lợi từ sự đánh đổi này. Việc sử dụng phổ biến thuật ngữ đầu tư để mô tả đầu cơ cũng đã có một ảnh hưởng trong đời sống thực tế nữa: nó làm giảm khả năng của nhà đầu tư phân biệt đầu tư và đầu cơ, giảm nhận thức của nhà đầu tư về rủi ro liên quan đến đầu cơ, tăng vốn dành cho đầu cơ, và giảm vốn khả dụng để đầu tư.
Khái niệm về vốn đầu tư: 8 n Vốn đầu tư cơ bản là số vốn đầu tư để tạo ra tài sản cố định. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản là một thuật ngữ đã được sử dụng khá quen thuộc ở nước ta với nội dung bao hàm những chi phí bằng tiền để xây dựng mới,mở rộng, xây dựng lại hoặc khôi phục năng lực sản xuất của tài sản cố định trong nền kinh tế. Về thực chất vốn đầu tư xây dựng cơ bản chỉ bao gồm những chi phí làm tăng thêm giá trị tài sản cố định. Như vậy, vốn đầu tư xây dựng cơ bản gồm 2 bộ phận hợp thành: vốn đầu tư để mua sắm hoặc xây dựng mới TSCĐ mà ta quen gọi là vốn đầu tư xây dựng cơ bản và chi phí cho sửa chữa lớn TSCĐ.
Vốn lưu động bổ sung bao gồm những khoản đầu tư làm tăng thêm tài sản lưu động trong kỳ nghiên cứu của toàn xã hội. Sự phát triển của xã hội ngoài yếu tố làm tăng TSCĐ, TSLĐ còn phải làm tăng nguồn lực khác như: nâng cao dân trí; hoàn thiện môi trường xã hội; cải thiện môi trường sinh thái; hổ trợ cho các chương trình phòng chống tệ nạn xã hội và các chương trình phát triển khác. Khái niệm quản lý dự án Quản lý dự án là việc áp dụng các công cụ, kiến thức và kỹ thuật nhằm định nghĩa, lập kế hoạch, tiến hành triển khai, tổ chức, kiểm soát và kết thúc dự án. Một dự án được quản lý tốt, tức là khi kết thúc phải thoả mãn được chủ đầu tư về các mặt: thời hạn, chi phí và chất lượng kết quả.
Chu trình quản lý dự án Lập kế hoạch * Thiết lập mục tiêu * Dự tính nguồn lực * Xây dựng kế hoạch Giám sát Điều phối thực hiện * Đo lường kết quả * Bố trí tiến độ thời gian * So sánh mục tiêu * Phân phối nguồn lực * Báo cáo * Phân phối các hoạt động * Giải quyết các vấn đề * Khuyến khích động viên Khái niệm về quản lý dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép. Đặc điểm về đầu tư xây dựng và phân loại vốn đầu tư XDCB từ NSNN * Về đặc điểm đầu tư XDCB: Đầu tư XDCB có những đặc điểm mang tính đặc thù cần được quan tâm, đó là: Đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động đòi hỏi lượng vốn lớn và nằm đọng lại trong suốt quá trình thực hiện đầu tư. Vì vậy, quản lý và cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải thiết lập các biện pháp phù hợp nhằm đảm bảo tiền vốn được sử dụng đúng mục đích, tránh ứ đọng và thất thoát vốn đầu tư, đảm 10 n bảo cho quá trình đầu tư xây dựng các công trình được thực hiện đúng theo kế hoạch và tiến độ đã được xác định. Đầu tư xây dựng cơ bản có tính chất lâu dài, thời gian để tiến hành một công cuộc đầu tư cho đến khi thành quả của nó phát huy tác dụng thường đòi hỏi nhiều năm tháng với nhiều biến động xảy ra.
Vì vậy, các yếu tố thay đổi theo thời gian sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, chẳng hạn: giá cả, lạm phát, lãi suất… * Về phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước: Theo mức độ kế hoạch hóa vốn đầu tư, có thể chia thành nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN thành: + Vốn xây dựng cơ bản tập trung: Nguồn vốn này được hình thành theo kế hoạch với tổng mức vốn và cơ cấu vốn do Thủ tướng Chính phủ quyết định giao cho từng bộ, ngành, địa phương. + Vốn đầu tư từ nguồn thu để lại theo Nghị quyết của Quốc hội, các địa phương được chủ động đầu tư. + Vốn đầu tư theo các chương trình, dự án quốc gia như: Chương trình mục tiêu quốc gia nông thôn mới, chương trình mục tiêu quốc giảm nghèo. + Vốn đầu tư thuộc NSNN nhưng được để lại tại đơn vị để đầu tư tăng cường cơ sở vật chất từ nguồn vốn quảng cáo, xổ số kiết thiết… 1.
Vai trò của vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN Đầu tư nói chung và đầu tư XDCB nói riêng tác động đến tổng cầu, tổng cung của xã hội, có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Đầu tư thường chiếm tỷ lệ lớn trong tổng cầu toàn bộ nền kinh tế. Đầu tư làm cho tổng cầu tăng theo. Chính vì vậy mà Chính phủ sử dụng đầu tư như là một trong những biện pháp kích cầu.
Đầu tư XDCB từ NSNN sẽ tạo ra hạ 11 n tầng kinh tế kỹ thuật tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh từ đó thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế. Vốn đầu tư XDCB từ NSNN nó góp phần rất quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Chẳng hạn để chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2020, Đảng và Nhà nước chủ trương tập trung vốn đầu tư vào những ngành, lĩnh vực trọng điểm, mũi nhọn như công nghiệp dầu khí, hàng không, hàng hải, đặc biệt là giao thông vận tải đường bộ, đường sắt cao tốc, đầu tư vào một số ngành công nghệ cao…Thông qua việc phát triển kết cấu hạ tầng để tạo lập môi trường thuận lợi, tạo sự lan tỏa đầu tư và phát triển kinh doanh, thúc đẩy phát triển xã hội. Nội dung quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn cấp huyện 1.
Kế hoạch phân bổ vốn đầu tư Kế hoạch đầu tư XDCB gồm kế hoạch trung hạn và kế hoạch hằng năm. Kế hoạch trung hạn được lập trong thời hạn 5 năm phù hợp với kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm; Kế hoạch hằng năm để triển khai thực hiện kế hoach trung hạn, phù hợp với mục tiêu kế hoạch phát triển KTXH hằng năm và cân đối vốn đầu tư XDCB hằng năm. Thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư Để góp phần quản lý tốt hoạt động đầu tư và xây dựng cần thiết phải quản lý tốt công tác chuẩn bị đầu tư trong đó có lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư. Thẩm định dự án đầu tư là một công cụ quản lý góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư.
Nghị định 59/2015/NĐ-CP về Quản lý dự án đầu tư xây dựng đã quy định cụ thể về thẩm quyền, nội dung, hồ sơ và quy trình thẩm 12 n định dự án và đây là những nội dung mới so với Luật Xây dựng 2003 nhằm kiểm soát các dự án đầu tư xây dựng theo nguyên tắc tiền kiểm của Nhà nước. Vai trò là công cụ quản lý của thẩm định dự án được thể hiện ở những nội dung sau: - Thẩm định dự án đầu tư giúp cho việc kiểm tra, kiểm soát. Trên cơ sở hồ sơ dự án, cơ quan có chức năng thẩm định sẽ tiến hành kiểm tra tính hợp pháp, tính hợp lý, mức độ chuẩn xác của các nội dung được trình bày. Đây là căn cứ quan trọng để có được những kết luận có độ tin cậy cao về dự án.
- Thẩm định dự án đầu tư giúp cho việc sàng lọc dự án. Với kỹ thuật phân tích, đánh giá được áp dụng khi xem xét các nội dung của dự án sẽ giúp cho việc lựa chọn những dự án có hiệu quả, có tính khả thi cao. - Công tác thẩm định dự án đầu tư giúp cho việc thực thi pháp luật. Thông qua kiểm tra, kiểm soát, công tác thẩm định dự án sẽ xác định rõ những nội dung cần thực hiện, cần điều chỉnh của dự án, mặt khác qua đó cũng góp phần phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn và phối hợp hài hòa giữa các đối tác tham gia dự án, đảm bảo việc chuẩn bị, thực hiện và vận hành dự án được thuận lợi.
Bên cạnh đó, công tác thẩm định dự án còn giúp cho các chủ thể tham gia dự án hoạt động và làm theo pháp luật. Thanh toán vốn đầu tư Để đảm bảo cho công tác XDCB tiến hành đúng trình tự, đảm bảo các nguyên tắc cấp phát vốn đầu tư XDCB, các dự án đầu tư thuộc đối tượng cấp phát của Ngân sách nhà nước muốn được cấp phát vốn đầu tư XDCB phải có đủ các điều kiện sau : Thứ nhất: Phải có đầy đủ thủ tục đầu tư và xây dựng. Thủ tục đầu tư và xây dựng là những quyết định văn bản. của cấp có thẩm quyền cho phép 13 n được đầu tư dự án theo chương trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước.