Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ vốn NSNN; Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu; Chương 3: Thực trạng quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ vốn NSNN tại Tổng cục Hải quan; Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ vốn NSNN tại Tổng cục Hải quan. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu khoa học về các đề tài liên quan đến lĩnh vực quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản; những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn nói chung và vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản nói riêng, đề xuất các giải pháp chống thất thoát, lãng phí trong đầu tƣ xây dựng cơ bản, trong đó có một số công trình khoa học tiêu biểu ở phạm vi toàn quốc nhƣ sau: 1.1 Các công trình nghiên cứu có liên quan.
Tác giả Nguyễn Thái Hà (2006) nghiên cứu " h ng gi i h n ng h ư ng i h nh n n ư XDCB q hệ h ng KBNN”, Tác giả chỉ ra hệ thống hoá đƣợc một số vấn đề liên quan đến cơ sở lý thuyết về việc kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản qua kho bạc nhà nƣớc, phân tích đánh giá kết quả hoạt động và đề xuất giải pháp nâng cao chất lƣợng kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB qua hệ thống KBNN. Tác giả Dƣơng Thị Thanh Mai (2010) nghiên cứu “Hoàn thiện công tác qu n lý v n ư XDCB ừ nguồn NSNN cho huyện Gi L ”, Thực trạng quản lý vốn đầu tƣ XDCB của huyện Gia Lâm trong thời gian qua cho thấy trong phân định chức năng nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của các cơ quan tránh chồng chéo; 1) Tình trạng cơ quan tài chính nắm vốn nhƣng không phải là cơ quan chủ trì đầu tƣ nhƣng bộ phận kế hoạch đầu tƣ không nắm vốn nhƣng lại nắm quyền chủ trì đã gây ra sự bị động trong điều hành, cơ quan cấp trên và cấp dƣới buộc phải làm việc về vốn đầu tƣ với cả hai cơ quan chức năng này gây tăng thủ tục hành chính còn chậm và khó quy trách nhiệm. 2) Cơ chế phân bổ vốn đầu tƣ XDCB chủ yếu là ngắn hạn, kế hoạch vốn bố trí theo từng năm, trong khi đó có những dự án từ lúc chuẩn bị đầu tƣ đến khi hoàn thành có thể kéo dài vài năm. 3) Việc thanh toán vốn đầu tƣ trong năm còn chậm, không đồng 5 đều.
Tác giả Đoàn Kim Khuyên (2012) nghiên cứu n hiện ng i h nh n n ư XDCB i Kh b Nh nướ Đ Nẵng , Tác giả làm r thực trạng công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB từ ngân sách nhà nƣớc tại kho bạc nhà nƣớc Đà Nẵng các yếu tố ảnh hƣởng trực tiếp đến chi ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn nhƣ: Thủ tục hồ sơ không đầy đủ, chất lƣợng hồ sơ thanh toán vốn đầu tƣ XDCB yếu kém, sai biểu mẫu, số liệu thanh toán không khớp phải sửa đi sửa lại nhiều lần, thời gian giải quyết hồ sơ bị kéo dài hơn so với quy định. Dƣới góc độ tài chính, nhằm nâng cao chất lƣợng kiểm soát quản lý chi vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản và hoàn thiện cơ chế quản lý thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản ở kho bạc nhà nƣớc cần: Tăng cƣờng đào tạo bồi dƣỡng đội ngũ cán bộ làm công tác chi vốn đầu tƣ XDCB, xác định r trách nhiệm cá nhân đƣợc giao nhiệm vụ chi ngân sách, xây dựng hệ thống, quy trình chi tiết cụ thể để kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB. Tác giả Vũ Trƣờng Khá (2017) nghiên cứu “Q n ý n ư x y d ng ơb n i ới Đ n inh ế Q hòng h hí bắ Việ N ” Nghiên cứu đã chỉ ra những yếu tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN đối với các Đoàn kinh tế Quốc phòng khu vực phía bắc Việt Nam, bao gồm: Năng lực, trình độ cán bộ quản lý vốn; Cơ chế, chính sách về quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN; Công tác lập dự toán và phân bổ dự toán; Thủ tục tạm ứng, thanh toán khối lƣợng hoàn thành; Công tác giám sát trong hoạt động đầu tƣ XDCB chƣa thực sự đạt hiệu quả cao; và cuối cùng là Tinh thần, trách nhiệm của chủ đầu tƣ. Nghiên cứu cũng đã đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn Ngân sách chi cho đầu tƣ XDCB tại địa bàn nhƣ: 1) Rà soát các quy định về Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc; 2) Nâng cao chất lƣợng công tác lập dự toán và phân bổ vốn đầu tƣ XDCB; 3) Hoàn thiện công tác tạm ứng và thanh toán vốn đầu tƣ XDCB; 4) Hoàn thiện công tác quyết toán vốn đầu tƣ XDCB; 5) Tăng cƣờng công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán; 6) Nâng cao năng lực quản lý, trình độ lãnh đạo của các chủ đầu tƣ và nhà thầu xây dựng; 7) 6 Nâng cao trình độ chuyên môn quản lý của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN; Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Yến (2018) nghiên cứu về “Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc tại Ban quản lý khu kinh tế mở Chu Lai, tỉnh Quảng Nam”; Đề tài đánh giá thực trạng công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB, chỉ ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế cần khắc phục và khuyến nghị, bổ sung hoàn thiện các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý đầu tƣ, ứng dụng các giải pháp đã đề xuất vào thực tiễn trong công tác điều hành quản lý vốn đầu tƣ XDCB, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn NSNN tại Ban quản lý khu kinh tế mở Chu Lai, tỉnh Quảng Nam; Tác giả Nguyễn Quốc Toản (2019) nghiên cứu về “Hoàn hiện cơ chế giám sát, đánh giá dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn nhà nƣớc tại Việt Nam” Đề tài đã chỉ ra đƣợc các hạn chế yếu kém trong công tác giám sát, đánh giá dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn nhà nƣớc nhƣ: Cơ chế chính sách nhà nƣớc, pháp luật quy định chồng chéo, các quy định không r ràng, cách thức quản lý lỏng lẻo, cán bộ thực hiện công tác quản lý đầu tƣ xây dựng thiếu trách nhiệm, thiếu trình độ chuyên môn, thiếu kinh nghiệm, thiếu kiểm tra giám sát từ cơ quan cấp trên … Từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác giám sát, đánh giá dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn nhà nƣớc nhằm làm cho công tác này có hiệu lực và hiệu quả trong việc theo d i, kiểm tra và đánh giá các dự án đầu tƣ xây dựng sử dụng vốn nhà nƣớc tại Việt Nam, đảm bảo đầu tƣ hiệu quả, phù hợp với quy hoạch, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cơ cấu đầu tƣ của các ngành, vùng lãnh thổ, địa phƣơng và cả nƣớc, đúng luật pháp, hạn chế rủi ro.
Tác giả Vũ Quang Phiến (2019) nghiên cứu về “Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc tại Quân Khu 3 – Bộ Quốc Phòng”; Đề tài đã khái quát đƣợc hệ thống quản lý vốn đầu tƣ XDCB nguồn vốn NSNN trong Quân đội. Phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý vốn đầu tƣ xây dựng tại Quân khu 3. Để nâng cao hiệu quả công tác công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ ngân sách tại các công trình do Quân Khu 3 – Bộ Quốc Phòng quản lý cần thực hiện một 7 số giải pháp: Tăng cƣờng quản lý công tác lập kế hoạch phân bổ vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc; Tăng cƣờng quản lý công tác tạm ứng và thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc; Tăng cƣờng quản lý công tác quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc; Tăng cƣờng công tác kiểm tra, giám sát quản lý sử dụng vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà; Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý đầu tƣ xây dựng cơ bản.2 Kết quả đạt được và khoảng trống cần nghiên cứu. Nhìn chung các công trình nghiên cứu ở trên tác giả đã làm r cả phần lý luận và thực tiễn quản lý dự án đầu tƣ xây dựng và quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ vốn NSNN của một số đơn vị.
Các tác giả đã phân tích thực trạng công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN để từ đó chỉ ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nguồn vốn này. Theo các nghiên cứu để quản lý tốt vốn đầu tƣ XDCB từ vốn NSNN cần phải có giải pháp cơ bản nhƣ: Hoàn thiện môi trƣờng pháp lý về đầu tƣ xây dựng cơ bản gồm các Nghị định, thông tƣ hƣớng dẫn, các quyết định; hoàn thiện quản lý công tác cấp phát vốn đầu tƣ cho các dự án; hoàn thiện quản lý công tác quyết toán vốn đầu tƣ; tăng cƣờng công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; đào tại cán bộ làm công tác quản lý ĐTXD. Làm thế nào đảm bảo sử dụng vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản đúng mục đích tránh thất thoát, vừa đảm bảo tiết kiệm, nâng cao hiệu quả vốn đầu tƣ, đặc biệt là trong điều kiện quy mô, số lƣợng, mức độ phức tạp của dự án tăng cao. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên các khâu của quá trình quản lý vốn sẽ đem lại hiệu quả cao nhất đối với công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB nguồn NSNN.
Trong xu thế toàn cầu hóa, cuộc cách mạng 4.0 phát triển mạnh mẽ với mục tiêu nhiệm vụ hiện đại hóa Hải quan nhằm hƣớng đến Hải quan số, Hải quan thông minh trong những năm gần đây Nhà nƣớc đã đầu tƣ rất lớn vốn ngân sách nhà nƣớc để Tổng cục Hải quan xây dựng, nâng cấp, cải tạo các Trụ sở làm việc, đầu tƣ các bãi kiểm hóa, đầu tƣ cơ sở vật chất cho cán bộ, công nhân viên ngành Hải quan …. 8 Qua tổng quan cho thấy các công trình nghiên cứu khoa học đƣợc triển khai và đạt đƣợc những mục tiêu đặt ra.