CHƯƠNG 1: CO SỠ LÝ LUẬN VÈ QUÁN LÝ VÓN DÀƯ TU PHÁT TRIẼN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở MỘT DỊ A PHƯƠNG CÁP TỈNH 1. Những vấn dề lý luận về quản lý vốn dầu tư phát triển từ Ngân sách Nhà nước cấp tinh 1. Khải niệm vắn dầu tư plỉát triển, vốn dầu tư phát triển từ Ngân sách Nhà nước “Vôn đâu tư” được hiêu là sô tiên vôn được huy dộng tập trưng và dược sứ dụng trong quá trình tái sàn xuất và duy trì mục đích phát triển, được xác định là số ticn vôn tích lũy cũa xã hội. cùa các tô chức sân xuât kinh doanh trong nước hoặc do nguồn tài trợ cua các tô chức, doanh nghiệp nước ngoài (Luật đầu tư NSNN số 71/QH, 2015).
Thuật ngừ “Vốn đầu tư phát triển” (ĐTPT) là một thuật ngừ kinh tế chỉ toàn bộ số tiền vốn bõ ra đê duy trì và làm tâng trường năng lực sân xuất dê nâng cao mức sống vật chất tinh thần cua xà hội trong một thời kỳ. do tính chất đặc thù cua còng cuộc dôi mới và nên kinh tê chuyên đôi, có sự thay đôi từ việc sữ dụng Hệ thống San xuất vật chất (MPS) sang sứ dụng hệ thống Tài khoan quốc gia (SNA) từ năm 1993, giới nghiên cứu và hoạch định chính sách khi xcm xét khái niệm và nội hàm cua thuật ngừ “Vốn đầu tư” đà hình thành hai quan diem khác nhau. Vốn dầu tư theo quan điếm kinh tế vì mô tài khoán quốc gia được định nghía là các khoan chi đê duy trì hoặc làm tảng tài san trong một thời kì nhất định, biêu hiện qua các dự án và một sô chương trình mục ticu quôc gia nhãm bô sung tài sán cố định, tài sàn lưu động cho toàn bộ nền kinh tế. Theo quán diêm này, vốn đầu tư là yêu tô tích lũy, kêt quả đâu tư sè có tính vật chất, hiện hừu.
điêu này tạo nên sự dẻ dàng trong đánh giá dược hiệu qua đầu tư. Vôn dâu tư theo quan diêm phát triền hên vừng được hiêu là những khoản chi tiêu cho ca ba trụ cột phát triên là kinh tế, xà hội và môi trường. Kết qua cua đầu tư theo quan diêm này bao gôm cà các tài sãn vật chât (như quan diêm kinh tê vì mô tài khoan quốc gia) và các kết qua phi vật chất như nhừng kết qua từ đầu tư ưong lình vực giáo dục, y tế, môi trường,. Theo quan diêm này “Vốn đầu tư” được gọi là “Vốn dầu tư phát triên”.
Tóm lại trong luận văn này, vốn ĐTPT từ NSNN được hiêu là vốn đầu tư cỏ nguồn gốc từ NSNN, được nhà nước bó ra dế thực hiện chương trình, dự ân nham dạt được các 8 mục tiêu hiệu quá KT-XH nhắt định. Quan lý vốn dầu tư phát triển từ NSNN là sự tác dộng có tồ chức và diều chinh bằng quyền lực nhà nước đối với các hoạt động xà hội và hành vi hoạt động cua con người do cơ quan trong hộ thống hành pháp và hành chính thực hiện nhăm hồ trợ các chủ đầu tư. nhà đầu tư thực hiện đúng vai trò. chức năng và nhiệm vụ của người dại diện sở hừu nhà nước trong các dự án dế ngăn ngừa các ãnh hường tiêu cực cua dự án và việc sừ dụng vốn nhà nước nhằm tránh thất thoát, làng phí nguồn vốn cua nhà nước.
Đặc điếm cùa von đầu tư phát triển từ Ngân sách Nhà nước cắp tinh Một là, vốn ĐTPT từ NSNN cắp tinh được gắn với phân cắp quan lý NSNN ớ cấp tinh. NSNN có nguồn thu từ các loại thuế, phí, lệ phí và mang tính chắt bắt buộc, cường chế, được bao vệ bời pháp luật và có tính chất ôn định, tăng trương cùng với sự tăng trương cúa kinh tê - xà hội. Việc sừ dụng nguôn vỏn NSNN câp tinh cho đâu tư phát triển được thực hiện dựa trên nhưng kế hoạch cụ thê nham đạt được những mục tiêu cụ thê cùa tinh. Việc sử dụng vốn được quy dịnh, rô ràng và có kế hoạch dưới sự chi dần cùa các cơ quan quan lý nhà nước cấp tinh như ƯBND, hệ thống cơ quan tài chinh, ke hoạch dầu tư và kho bạc nhà nước.
NSNN cấp tinh chù yếu thực hiện ĐTPT KT-XH thông qua các dự án, chương trình dầu tư (ngoại trừ một so khoãn chi như hò trợ doanh nghiệp, góp vốn vào nhừng lình vực cần thiết có sự tham gia cua Nhà nước,. Do vậy, cơ chế quan lý dự án dầu tư xây dựng anh hường trực tiếp tới quan lý vốn ĐTPT từ NSNN cấp tinh. Theo các kế hoạch phát triến cùa địa phương, các chương trình đầu tư bang vốn ĐTPT dược quyết dịnh dầu tư bơi cơ quan nhà nước. Hai là, vốn ĐTPT từ NSNN cấp tinh có mối quan hệ chặt chè với mức đóng thuế cúa người dân (dựa trên thu nhập cúa họ) và kết qua sán xuất kinh doanh cua các cũa hộ gia đình và doanh nghiệp tại tinh.
Mối quan hệ kinh tế giừa Nhà nước và các chủ thê trong phân chia nguồn vốn DTPT dược phàn ánh qua mức von ĐTPT từ NSNN cùa dịa phương ở mồi giai đoạn. Khi địa phương tăng vốn ĐTPT, thì sè làm suy giam phần chi tiêu cho đầu tư cua cá nhân, tồ chức. Khi dô phần NSNN thu từ thuế mà không chi cho đầu tư sẽ giam đi. Ngược lại, khi địa phương chi ĐTPT thấp (vốn ĐTPT ít) thi NSNN từ thuê lại cao.
Do đô, người dân có xu 9 hướng phàn đôi khi Nhà nước tâng vôn ĐTPT. Đặc biệt, khi họ cho rằng vốn ĐTPT từ NSNN quá cao hoặc chi ticu vốn NSNN vào ĐTPT là thiếu hiệu quả. Ba là, mục đích sứ dụng cua vốn ĐTPT từ NSNN cấp tinh thường thường gẳn với lợi ích quốc gia, địa phương và cộng đong. Vốn ĐTPT từ NSNN cấp tinh được được dự toán, thâm định, phê duyệt và quyêt toán dựa trcn các chiên lược và mục ticu tăng cường KT-XH trong ngân hạn.
trung hạn và dài hạn cúa mồi địa phương. Việc ĐTPT từ Ngân sách Nhà nước có tác động trực tiếp thúc đây địa phương phát triên KT-XH, làm gia tăng năng lực san xuât dịa phương. Đây được gọi là tác dộng lan toa cùa nguôn vôn từ ngân sách tới nền kinh tế từ đó làm tăng năng lực sản xuất cùa cà nền kinh tế. Bồn là, vốn ĐTPT từ NSNN cắp tinh dùng đê đầu tư cho các dự án, kế hoạch có quy mô lớn.
trọng yếu cúa địa phương tại các thời kỳ nhất định. Vốn ĐTPT thường dược sư dụng vào nhừng lình vực ưu tiên dầu tư hoặc các lình vực mà các thành phần kinh tế khác không đú kha năng hoặc không được phcp đâu tư. Nhừng dự án có giá trị dâu tư lớn nhưng kha nảng thu hôi vôn chậm hoặc không thê thu hồi vốn (đường sá, cầu cong.), nhừng lĩnh vực đầu tư mang tính chu quyền, tài nguyên quốc gia (các công trình quốc phòng). Von NSNN cùng được đầu tư vào các lĩnh vực có kha năng sinh lời thấp, như đầu tư cho các công trình công cộng, giáo dục, cơ sở hạ tầng vùng sâu, vùng xa.
Quy trình và nội dung quán lý vắn đầu tư phát triển từ Ngân sách Nhà nước cắp tinh 1. Quy trình quán lý von đầu tư phát tri én từ Ngán sách Nhà nước Quy trình quan lý vôn được thê hiện như sau: 10 Hình 1.1: Quỵ trình quàn lý vốn DTPT từ NSNN trong chu trình NSNN Nguồn: Tác giã tự tông hợp, 2022 Vốn ĐTPT từ NSNN có nguồn gốc từ vốn NSNN nhung dùng cho mục tiêu đầu tư phát triền dúng như tên gọi. vì vậy dê thấy dược quy trình quân lý và sứ dụng vốn ĐTPT cần xem xét nó trong chu trình NSNN (Hình 1. Chu trình NSNN là hoạt dộng có tính lặp di lặp lại hình thành nên các chu trình ngân sách mang tính liên tục.
Chu trình NSNN gồm ba khâu là lập dự toán NSNN, thực hiện NSNN và quyết toán NSNN. Trong năm tài chính, sè diễn ra cả ba khâu là thực hiện ngân sách của năm hiện tại, quyết toán ngân sách cùa năm trước và lập kế hoạch cho nảm kế tiếp (Hình 1. Quàn lý von DTPT từ NSNN cũng được thực hiện theo quy trình từ khâu lập kế hoạch, thực hiện kế hoạch vốn và quyết toán vốn. Hay còn gọi là, việc thực hiện quán lý von ĐTPT từ NSNN thực chất là một bộ phận được tiến hành trong chu trình ngân sách cua địa phương.
11 ; Namngan sach hien ; j hành Ỉ •.2: Chu trình ngân sách Nguồn: Tác giá tự tỏng hợp, năm 2022 ỉ. Nội dung quản lý von đầu tư phát triên từ Ngán sách Nhà nước cắp tinh Ọuan lý vồn ĐTPT từ NSNN cấp tinh là việc ca quan nhà nước cấp tinh sư dụng tông thê các biện pháp, công cụ tác dộng vào quá trình lập kê hoạch, dự toán, phàn bô và sử dụng vốn đê đạt được mục ticu phát triên KT-XH trong từng thời kỳ nhât định. Quân lý vôn ĐTPT từ NSNN ờ câp tinh dược thê hiện ờ các nội dung sau: ❖ Phân cấp quản lý Phân cấp quàn lý là việc phân bô theo pháp luật trách nhiệm, quyền hạn quán lý qua các khoan thu và chi của NSNN cho các cấp chính quyên nhà nước đê họ có quyền chu dộng và tự chịu trách nhiệm quan lý ngân sách cùa minh nhàm báo dam giãi quyết các nhiệm vụ quan ưọng, phát triển kinh tế, văn hóa, xà hội ờ các địa phương, ơ CHDCND Lào. phân cấp quan lý vốn dược thực hiện dựa theo quy định cùa Luật NSNN cua CHDCND Lào số 71/QH .ngày 12 tháng 12 năm 2015 (sửa đôi bô sung) và Luật Đầu tư công của CHDCND Lào số 72/ỌII ngày 15/12/2015(sưa dôi bỏ sung).
❖ Bộ máy quán lý Quắc hội: là cơ quan có quyền quyết định ngân sách về dự toán, pliân bô và quyết 12 toán vốn ĐTPT từ NSNN. Ọuốc hội còn có cá quyền giám sát tối cao về ngân sách. Đe thực hiện quyền quyết định, Ọuồc hội dựa trên các công cụ và phương tiện bao gồm quyền biêu quyết tại các kỳ họp hàng năm. hoạt động cùa Ưỳ ban thường vụ Quốc hội, Uý ban tài chính và ngân sách, kiêm toán nhà nước dựa trên các kế hoạch nhăm dạt được các mục ticu phát triên kinh tế - xà hội.
Chinh phủ: là cơ quan lập và trình lên Quốc hội các cách thức phân bô vốn ĐTPT, tuân thủ quy định cua Luật đầu tư công, luật NSNN. Khi được Quốc hội thông qua, bám sát các mục tiêu, chi tiêu cụ thê, Chính phú sê giao nhiệm vụ chi cho từng đơn vị cơ quan, bô sung vốn cho từng tinh, thành phố mà không vượt quá tòng mức vốn dầu tư, không thay dồi cơ cấu nguồn vốn cua chương trình dã được phê duyệt.