phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 03 Chƣơng Chƣơng 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ phát triển h tầng giao thông đƣờng bộ bằng nguồn vốn ngân sách Chƣơng 2: Kết quả phân t ch quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ phát triển h tầng giao thông đƣờng bộ bằng nguồn ngân sách nhà nƣớc huyện Tiên Phƣớc, tỉnh Quảng Nam Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc về vốn đầu tƣ phát triển h tầng giao thông đƣờng bộ bằng nguồn ngân sách nhà nƣớc huyện Tiên Phƣớc, tỉnh Quảng Nam 6 6. Tổng quan tài li u nghiên cứu Giáo trình “Quản lý nhà nƣớc về kinh tế” của GS.TS Phan huy Đƣờng Nhà xuất bản Đ i học Quốc gia Hà Nội - năm 2015 biên so n trên cơ sở đúc “ kết lý luận và thực tiễn quản lý nhà nƣớc về kinh tế trong nền kinh tế thị trƣờng hiện đ i và trong quá trình đổi mới nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Giáo trình gồm 7 Chƣơng đã khái quát hóa các khái niệm, ph m trù, các yếu tố, bộ phận cấu thành, các chức năng, nguyên tắc, phƣơng pháp, tổ chức bộ máy thông tin và quyết định quản lý, cán bộ, công chức quản lý nhà nƣớc về kinh tế. ” Giáo trình “Quản Lý Dự án đầu tƣ” của PGS.
TS Từ Quang Phƣơng, trƣờng Đ i học Kinh tế quốc dân - Nhà xuất bản Lao động xã hội Hà Nội - 2005. Giáo trình gồm 9 Chƣơng đã xác đĩnh rõ quản lý dự án là gì, nội dung quản lý dự án và khác gì với phƣơng pháp quản lý khác. Giáo trình “Quản Lý Chi Ngân Sách Nhà Nƣớc” của tác TS Đặng Văn Du và TS Bùi Tiến Hanh, Nhà xuất bản Tài Ch nh - 2010. Gồm 6 Chƣơng nói về Chi thƣờng xuyên của ngân sách nhà nƣớc; Quản lý chi đầu tƣ xây dựng cơ bản, quản lý chi đầu tƣ phát triển; Cấp phát thanh toán chi ngân sách nhà nƣớc của Kho b c nhà nƣớc.
Giáo trình “Kinh tế Đầu tƣ” của TS Lê Bảo (2014) - Đ i học Đà Nẵng. Nói về các khái niệm đầu tƣ, vốn đầu tƣ, chỉ ra vai trò, tầm quan trọng của vốn đầu tƣ trong ho t động đầu tƣ; Hƣớng dẫn phƣơng pháp xây dựng kế ho ch đầu tƣ, quản lý đầu tƣ, lập dự án đầu tƣ; Phân t ch đánh giá hiệu quả đầu tƣ; Thẩm định dự án đầu tƣ. Nguyễn Phƣơng Thảo trong bài viết “Kinh nghiệm quản lý đầu tƣ công của một số quốc gia trên thế giới”, cũng khẳng định vai trò của đầu tƣ công đối với tăng trƣởng và phát triển kinh tế, góp phần t o nên kết cấu h tầng xã “ 7 hội. Bài viết nghiên cứu kinh nghiệm quản lý đầu tƣ công ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Vƣơng quốc Anh trong tất cả các khâu của quy trình đầu tƣ, từ khâu quản lý quy ho ch, tổ chức quản lý đầu tƣ và thẩm định, điều chỉnh dự án, ủy thác đầu tƣ, giám sát đầu tƣ.
Tuy mỗi quốc gia, với mức độ phát triển và thể chế khác nhau, vai trò, lĩnh vực đầu tƣ công cũng nhƣ ch nh sách quản lý hình thức đầu tƣ này có những đặc điểm riêng biệt, song kinh nghiệm của các quốc gia này đều cho thấy rằng, việc xây dựng khung khổ pháp luật, ch nh sách quản lý vốn đầu tƣ, đặc biệt là vốn đầu tƣ từ NSNN một cách đầy đủ, hệ thống, có tầm bao quát rộng là căn cứ để nâng cao hiệu quả QLNN về vốn đầu tƣ công. Mặt khác, QLNN chỉ có hiệu quả khi và chỉ khi xây dựng đƣợc quy trình đầu tƣ công chặt chẽ. ” - Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Yến với Luận văn th c sỹ về “Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc t i Ban quản lý kinh tế mở Chu Lai tỉnh Quảng Nam (Năm 2018) đề xuất một số giải pháp nhƣ: Nâng cao chất lƣợng lập dự án, khảo sát thiết kế, đánh giá đầu tƣ, thẩm định phê duyệt dự án, tăng cƣờng công tác quản lý, lựa chọn nhà thầu, nâng cao năng lực trách nhiệm của nguồn nhân lực phục vụ công tác quản lý vốn đầu tƣ xây dựng, nâng cao chất lƣợng kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ, chất lƣợng nghiệm thu, thanh quyết toán vồn đầu tƣ. - Tác giả Vũ Quang Phiến với Luận án Tiến Sỹ về “Quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc t i Quân Khu 3 bộ Quốc phòng” năm 2019 đã đƣa ra 5 nhóm giải pháp nhằm khắc phục các h n chế, tăng cƣờng quản lý đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc đó là: hoàn thiện công tác lập kế ho ch, phân bổ vốn đầu tƣ xây dựng; Hoàn thiện cấp phát, thanh toán vốn đầu tƣ; Hoàn thiện quyết toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ 8 bản; Hoàn thiện việc kiểm tra kiểm soát việc thực hiện vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản; và một số giải pháp tăng cƣờng khác.
- Tác giả Trƣơng Hồng Hải với Luận văn Th c sỹ “Thực hiện ch nh sách quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc của tỉnh Quảng Nam” năm 2018. Luận văn đề xuất 05 giải pháp để quản lý, sử dụng hiệu quả vốn đầu tƣ, thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế bền vững. - Th c sỹ Hoàng hải Đăng, Th c sỹ Nguyễn Thị Thu Thƣ với bài báo “Nâng cao hiệu quả cấp phát vốn cho đầu tƣ xây dựng cơ bản giai đo n 2010 – 2025” đăng trên T p ch Tài ch nh vào tháng 8 năm 2020 đã nêu: Nguồn“ vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc góp phần phát triển kết cấu h tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế. Nguồn vốn này cần đƣợc quản lý chặt chẽ, hiệu quả từ khâu cấp phát vốn đến khâu sử dụng và quyết toán.
Tuy nhiên, hiện nay, công tác cấp phát vốn cho đầu tƣ xây dựng cơ bản vẫn đang có nhiều bất cập. Bài viết đƣa ra một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác cấp phát vốn cho đầu tƣ xây dựng cơ bản trong giai đo n tới. Tóm l i, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc về đầu tƣ công, QLNN đối với đầu tƣ công đề cập chủ yếu đến quy trình quản lý đầu tƣ công, thực tr ng đầu tƣ công ở các quốc gia, hiệu quả đầu tƣ công. Đặc biệt nhấn m nh đến lỗ hổng trong quản lý đầu tƣ công do tham nhũng, thất thoát, lãng ph và hƣớng đến xây dựng, hoàn thiện thể chế quản lý đầu tƣ công hiệu quả, bền vững.
Hầu hết các nghiên cứu này đề cập đến KCHTKT và HTGTĐB nói riêng nhƣ một lĩnh vực của đầu tƣ công, dùng nó để phân t ch đánh giá, dẫn chứng hiệu quả đầu tƣ công, chứ chƣa tập trung làm rõ những đặc thù của đầu tƣ trong lĩnh vực này và những yêu cầu đổi mới công tác QLNN vốn đầu tƣ cho phát triển HTGTĐB. Đặc biệt chƣa có công trình nào nghiên cứu, đánh ” 9 giá một cách có hệ thống thực tiễn công tác quản lý nhà nƣớc về vốn ngân sách nhà nƣớc đầu tƣ cho công trình h tầng giao thông đƣờng bộ t i Huyện Tiên Phƣớc – Quảng Nam. Vì vậy, luận văn hƣớng đến những vấn đề thực tiễn cần giải quyết t i Huyện Tiên Phƣớc – Quảng Nam trong công tác quản lý nhà nƣớc về vốn ngân sách nhà nƣớc đầu tƣ cho công trình h tầng giao thông đƣờng bộ là thật sự có ý nghĩa. 10 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ VỐN ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH 1.
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG BỘ 1. Một số khái ni m a. Khái niệm quản lý nhà nước QLNN là sự tác động có tổ chức và bằng quyền lực Nhà nƣớc đối với các quá trình xã hội, các hành vi ho t động của công dân và mọi tổ chức trong xã hội. Quản lý Nhà nƣớc về vốn đầu tƣ trong phát triển HTGTĐB là những tác động liên tục, có tổ chức, có định hƣớng của cơ quan nhà nƣớc có chức năng, thẩm quyền tới các đơn vị và cá nhân thực hiện quá trình huy động, sử dụng vốn đầu tƣ, thông qua các cơ chế, ch nh sách của Nhà nƣớc nhằm phát triển hệ thống giao thông đƣờng bộ có hiệu quả.
Khái niệm kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ Kết cấu h tầng giao thông đƣờng bộ là hệ thống những công trình đƣờng bộ, bến xe, bãi đỗ xe tr m dừng nghỉ và các công trình phụ trợ khác trên đƣờng bộ phục vụ giao thông và hành lang an toàn đƣờng bộ đƣợc xây dựng, nhằm đảm bảo cho việc di chuyển, đón trả khách, xếp dỡ hàng hóa và vận chuyển hàng hóa, dịch vụ của các lo i phƣơngtiện tham gia giao thông diễn ra một cách nhanh chóng, thuận lợi và an toàn. Căn cứ vào những tiêu ch khác nhau sẽ có sự phân lo i m ng lƣới kết cấu h tầng đƣờng bộ khác nhau. 11 - Theo cấp quản lý, HTGTĐB bao gồm đƣờng quốc lộ; hệ thống đƣờng địa phƣơng (đƣờng tỉnh, đƣờng huyện, đƣờng xã), đƣờng đô thị; đƣờng chuyên dụng. - Theo nguồn vốn đầu tư, HTGTĐB bao gồm (i) Đường bộ đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước.
(ii) Đường bộ do nhà nước đầu tư bằng vốn vay và thu phí hoàn vốn. Đây là lo i đƣờng mà Nhà nƣớc cho phép chủ đầu tƣ là các cơ quan quản lý nhà nƣớc về đƣờng bộ vay vốn để đầu tƣ, sau đó thu ph hoàn trả vốn vay. (iii) Đường bộ được đầu tư bằng vốn liên doanh. Nghĩa là Nhà nƣớc đầu tƣ một phần, phần đƣờng bộ còn l i do các đối tác khác đầu tƣ.
(iv) Đường bộ đầu tư để kinh doanh. Lo i đƣờng này do các cá nhân, tổ chức tự đầu tƣ khai thác khi đƣợc các cơ quan có thẩm quyền của nhà nƣớc cho phép; bao gồm hình thức BOT và các lo i hình kinh doanh khác; hết thời h n khai thác, kinh doanh, chủ đầu tƣ phải chuyển giao công trình đƣờng bộ này cho nhà nƣớc quản lý.