Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư công từ nguồn NSNN. Chương 2: Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tư công trên địa bàn huyện Quốc Oai, TP Hà Nội. Chương 3: Giải pháp và kiến nghị hoàn thiện quản lý vốn đầu tư công trên địa bàn huyện Quốc Oai, TP Hà Nội. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ CÔNG TỪ NGUỒN NSNN TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN.
Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tƣ công từ nguồn NSNN 1.1Một số khái niệm cơ bản: 1.1 Đầu tư và đầu tư công. Đầu tư Đầu tư có thể hiểu là sự bỏ ra, sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại (về của cải, tiền, công nghệ, trí tuệ, đội ngũ lao động.) nhằm đạt được những kết quả có lợi cho người đầu tư trong tương lai. Đầu tư công Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - Viện Kinh tế Việt Nam: “Việc gia tăng vốn xã hội được gọi là đầu tư công. Việc tăng vốn xã hội thuộc chức năng của Chính phủ, vì vậy đầu tư công thường được đồng nhất với đầu tư mà chính phủ thực hiện.
Đầu tư công bao gồm: Đầu tư từ ngân sách (phân cho các Bộ ngành Trung ương, các địaphương); Đầu tư theo các chương trình hỗ trợ có mục tiêu (thường là các chương trình mục tiêu trung và dài hạn), cũng được thông qua trong kế hoạch ngân sách hằng năm, tín dụng đầu tư (vốn cho vay) của Nhà nước có mức độ ưu đãi nhất định; Đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước, mà phần vốn quan trọng của doanh nghiệp có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước”. Đầu tư công được coi là động lực chính thức thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bản chất của mối quan hệ này đã được nghiên cứu trong nhiều nghiên cứu mang tính lý thuyết và thực nghiệm. Nhiều nghiên cứu ngoài nước phân biệt giữa đầu tư tư nhân và đầu tư công, theo đó đầu tư công thường được cho là đầu tư cho kết cấu hạ tầng. 14 Kinh tế học định nghĩa đầu tư công là việc đầu tư để tạo năng lực sản xuất và cung ứng hàng hóa công cộng và chi tiêu chính phủ, là các khoản chi của chính phủ để cung ứng hàng hóa công cộng như xây dựng đường xá, trường học, dịch vụ phòng và chữa bệnh, đảm bảo an ninh, quốc phòng… Hiểu theo nghĩa hẹp hơn thì "đầu tư công" bao gồm tất cả các khoản đầu tư do chính phủ và các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế nhà nước tiến hành.
Trong quan niệm này, đầu tư công được xét không phải từ góc độ mục đích (có sản xuất hàng hóa công cộng hay không, có mang tính kinh doanh hay là phi lợi nhuận) mà từ góc độ tính sở hữu của nguồn vốn dùng để đầu tư. Cụ thể là đầu tư công là đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước theo quy định của pháp luật hiện hành, bao gồm: Vốn ngân sách nhà nước, vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn đầu tư phát triển của các doanh nghiệp nhà nước và các vốn khác do Nhà nước quản lý. Luật Đầu tư công số39/2019/QH14 do Quốc hội ban hành được Quốc Hội ban hành ngày 13/6/2019 định nghĩa “ Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án và đối tượng đầu tư công khác theo quy định của Luật này gồm: - Đầu tư chương trình, dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; - Đầu tư phục vụ hoạt động của cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; - Đầu tư và hỗ trợ hoạt động đầu tư cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích, phúc lợi xã hội; - Đầu tư của Nhà nước tham gia thực hiện dự án theo phương thức đối tác công tư; - Đầu tư phục vụ công tác lập, thẩm định, quyết định hoặc phê duyệt, công bố và điều chỉnh quy định; - Cấp bù lãi suất tín dụng ưu đãi, phí quản lý; cấp vốn điều lệ cho các ngân hàng chính sách, quỹ tài chính Nhà nước ngoài ngân sách; hỗ trợ đầu tư cho các đối tượng chính sách khác. Vốn đầu tư và vốn đầu tư công.
Vốn đầu tư: Vốn đầu tư là tiền tích luỹ của xã hội, của các đơn vị sản xuất kinh doanh, dịch vụ, là tiền tiết kiệm của dân và vốn huy động từ cácônguồn khác nhau như liên doanh, liên kết hoặc tài trợ của nước ngoài. nhằm để: tái sản xuất, các tài sản cố định để duy trì hoạt động của các cơ sở vật chất kỹ thuật hiện có, để đổi mới và bổ sung các cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế, cho các ngành hoặc các cơ sở kinh doanh dịch vụ, cũng như thực hiện các chi phí cần thiết tạo điều kiện cho sự bắt đầu hoạt động của các cơ sở vật chất kỹ thuật mới được bổ sung hoặc mới được đổi mới. Vốn đầu tư là tiền và các tài sản hợp pháp khác để thực hiện các hoạt động đầu tư theo hình thức đầu tư trực tiếp hoặc đầu tư gián tiếp (theo Luật đầu tư số 59/2015/QH11 ngày 29/11/2005) Vốn đầu tư xây dựng cơ bản là toàn bộ những chi phí đề đạt được mục đích đầu tư bao gồm chi phí cho việc khảo sát thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán. Vốn đầu tư công: Vốn đầu tư công quy định tại Luật Đầu tư công số 39/2019/QH14 bao gồm: vốn ngân sách nhà nước; vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư theo quy định của pháp luật.
Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt dược mục tiêu chung. Bản chất của quản lý là một loại lao động để điều khiển lao động xã hội ngày càng phát triển, các loại hình lao động phong phú, phức tạp thì hoạt động quản lý càng có vai trò quan trọng 16 1. Quản lý vốn đầu tư công. Là quá trình nhà nước sử dụng tổng thể các biện pháp, công cụ, cách thức tác động vào quá trình hình thành (huy động), phân phối (cấp phát) và sử dụng vốn từ NSNN để đạt mục tiêu KT - XH.
- Ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư công. - Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chương trình, kế hoạch, giải pháp, chính sách đầu tư công. - Theo dõi, cung cấp thông tin về quản lý và sử dụng vốn đầu tư công. - Đánh giá hiệu quả đầu tư công; kiểm tra, thanh tra, giám sát việc thực hiện quy định của pháp luật về đầu tư công, việc tuân thủ kế hoạch đầu tư công.
- Xử lý vi phạm pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo của tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư công. - Khen thưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thành tích trong hoạt động đầu tư công. Các nội dung lý thuyết cơ bản về quản lý vốn đầu tƣ công trên địa bàn cấp huyện. Vai trò của quản lý vốn đầu tư công.
“Quản lý đầu tư công là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp và hành chính thực hiện nhằm hỗ trợ các chủ đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người đại diện sở hữu Nhà nước trong các dự án công, ngăn ngừa các ảnh hưởng tiêu cực của các dự án, kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng vốn Nhà nước nhằm tránh thất thoát, lãng phí Ngân sách nhà nước”. 17 Từ đó cho ta thấy đầu tư công có các vai trò sau: - Việc tăng cường quản lý đầu tư công có ý nghĩa hết sức to lớn trong quá trình thực hiện đầu tư công Việc đầu tư công cũng nhưquản lý đầu tư công một cách kém hiệu quả còn làm hạn chế hiệu quả đầu tư xã hội cũng như gia tăng các hệ quả khác như tăng sức ép lạm phát trong nước hay gây mất cân bằng vĩ mô, hạn chế - Quản lý đầu tư công tác động đến sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của địa phương, - Quản lý đầu tư công tạo điều kiện cạnh tranh lành mạnh trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư công. - Quản lý đầu tư công nhằm quản lý vốn đầu tư của Nhà nước được sử dụng đúng mục đích, phát triển hài hòa giữa lợi ích kinh tế và xã hội. - Thực hiện các biện pháp đảm bảo dự án thực hiện đúng tiến độ đề ra, ngăn ngừa các tiêu cực trong quá trình thực hiện đầu tư và sử dụng vốn đầu tư hiệu quả 1.
Chủ thể và đối tượng quản vốn đầu tư công trên địa bàn cấp huyện. Chủ thể quản lý Chủ thể quản lý vốn đầu tư công bao gồm các cơ quan chức năng của nhà nước thực hiện quản lý vĩ mô đối với vốn đầu tư công (quản lý tất cả các dự án) và cơ quan chủ đầu tư thực hiện quản lý vi môi quản lý từng dự án. 18 Bộ máy quản lý vốn đầu tư công được minh họa theo sơ đồ 1.1: Người có thẩm quyền quyết định đầu tư (Thủ trưởng các đơn vị được phân cấp) Cơ quan chức năng (Đầu tư, Tài Cơ quan cấp vốn chính, Xây dựng, Thanh tra….) Kho bạc Chủ đầu tư Nhà thầu Sơ Đồ 1.1 Sơ Đồ Bộ Máy Quản Lý Vốn Đầu Tƣ Công Theo sơ đồ 1.1 việc quản lý vốn Đầu tư công của một dự án được thực hiện ở các cơ quan như sau: - Người có thẩm quyền quyết định đầu tư, là người đại diện cho pháp luật của tổ chức, (cơ quan nhà nước tùy theo vốn đầu tư và phân cấp quyết định đầu tư). Đối tượng quản lý Nếu xét về mặt hiện vật, thì đối tượng quản lý chính là vốn đầu tư công; nếu xét về cấp quản lý, thì đối quản lý vốn đầu tư công chính là cơ quan sử dụng vốn đầu tư công từ nguồn NSNN cấp dưới.
- Chủ đầu tư, là người chủ sở hữu vốn, người vay vốn hoặc người được giao trách nhiệm trực tiếp quản lý là sử dung vốn để đầu tư theo quy định của pháp luật. - Cơ quan cấp vốn, thực hiện cấp vốn theo đề nghị của chủ đầu tư, thanh toán trực tiếp cho nhà thầu.