Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động TCM ở trƣờng phổ thông - Chương 2: Thực trạng hoạt động TCM, quản lí hoạt động TCM ở trƣờng THPT Phù Ninh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ. - Chương 3: Các biện pháp quản lí hoạt động TCM ở trƣờng THPT Phù Ninh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu Tổ chuyên môn trong nhà trƣờng thuộc các cấp học, bậc học đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị điều kiện thực hiện hoạt động dạy- học và các hoạt đông giáo dục.
Ngƣời TTCM đƣợc ví nhƣ “cánh tay nối dài của Lãnh đạo nhà trƣờng”, trực tiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy- học. Công tác lãnh đạo, quản lý của TTCM là một trong yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động của TCM, góp phần quan trọng đến chất lƣợng giáo dục của các nhà trƣờng. Vì vậy, đổi mới giáo dục trong mỗi nhà trƣờng đều phải bắt đầu từ đổi mới hoạt động TCM, nâng cao chất lƣợng sinh hoạt chuyên môn của TCM để góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục của nhà trƣờng. Những năm gần đây, các công trình nghiên cứu về QLGD nói chung và quản lý hoạt động của TCM nói riêng của các nhà nghiên cứu về khoa học QLGD trong nƣớc đã đề cập đến vấn đề này.
Cụ thể là các tác giả nhƣ Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Quốc Chí, Phạm Minh Hạc…. Trong các công trình nghiên cứu, các tác giả đề cập đến các vấn đề về QLGD, quản lý nhà trƣờng nói chung, bên cạnh đó là các nội dung đề cập đến hoạt động quản lý chuyên môn, đặc biệt là hoạt động TCM trong nhà trƣờng. Có thể nói, đây là cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để CBQL, GV trong các nhà trƣờng tập trung nghiên cứu và vận dụng sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế cơ sở GD của mình nhằm đảm bảo chất lƣợng và từng bƣớc nâng cao chất lƣợng giáo dục của cơ sở. Đối với bậc trung học, cấp THPT, trong thời gian gần đây, có một số tác giả đã đề cấp đến vấn đề quản lý hoạt động của TCM nói chung và quản lý hoạt động TCM theo những vấn đề cụ thể trong nội dung đổi mới (theo tinh thần Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4/11/2013 của Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng, về đổi mới căn bản toàn diện GD&ĐT) nói riêng.
Các nội dung nghiên cứu đó đƣợc thể hiện 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trong sáng kiến kinh nghiệm, trong luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD… Trƣớc yêu cầu đổi mới, nhiều học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục tại các trƣờng Đại học Giáo dục - Đại học quốc gia Hà Nội, Đại học Sƣ phạm Hà Nội, Học viện Quản lý giáo dục… đã quan tâm nghiên cứu về lĩnh vực quản lý hoạt động TCM. Một số luận văn nhƣ: “Biện pháp quản lý tổ chuyên môn của Hiệu trƣởng trƣờng THPT huyện Tam Dƣơng, tỉnh Vĩnh Phúc” của Nguyễn Minh Đăng, năm 2012; “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn”của tác giả Hoàng Mạnh Hùng, năm 2013; “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực dạy học cho giáo viên ở trƣờng THPT Nam Khoái Châu, tỉnh Hƣng Yên” của tác giả Nguyễn Thị Khuyên, năm 2014 [21]; “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng THPT Trung Giã- Sóc Sơn- Hà Nội theo hƣớng nghiên cứu bài học” của tác giả Lƣu Thị Thanh Hảo, năm 2016 [16]. Trong những luận văn này, các tác giả đã hệ thống hóa đƣợc một số vấn đề lý luận có liên quan đến quản lý TCM và khảo sát thực tiễn quản lý hoạt động TCM ở các nhà trƣờng, từ đó đề xuất đƣợc một số biện pháp quản lý hoạt động TCM dựa trên cơ sở các chức năng cơ bản của quản lý, nhằm nâng cao chất lƣợng hoạt động của TCM, góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục của nhà trƣờng, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục theo tinh thần nghị quyết 29/ NQTW của ban chấp hành Trung ƣơng Đảng. Từ năm học 2014-2015 (năm học đầu tiên triển khai nghị quyết trung ƣơng về đổi mới GD&ĐT) đến nay(năm học 2016-2017), cùng với các trƣờng THPT trên phạm vi toàn quốc, Trƣờng THPT Phù Ninh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ đã xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động để thực hiện chƣơng trình hành động, tích cực chuẩn bị cho đổi mới GD&ĐT.
Hiện tại, nhà trƣờng đang trong quá trình tìm tòi, lựa chọn các giải pháp quản lý hiệu quả nhất, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lƣợng giáo dục. Trong số các giải pháp đƣợc lựa chọn, vấn đề quản lý hoạt động TCM sao cho có chất lƣợng, hiệu quả là nội dung đƣợc quan tâm sát sao.Tuy nhiên trong công tác QL, CBQL nhà trƣờng chƣa có điều kiện thực hiện tất cả các nội dung liên quan đến vấn đề quản lý hoạt động TCM. Với chức trách, nhiệm vụ của phó HT phụ trách chuyên môn nhà trƣờng, tác giả luận văn sẽ đi sâu nghiên cứu cơ sở sở lý luận, khảo sát thực tiễn về hoạt động TCM của nhà trƣờng 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com để từ đó đề xuất một số biện pháp QL hoạt động TCM ở trƣờng THPT Phù Ninh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ góp phần nâng cao chất lƣợng, hiệu quả giáo dục của nhà trƣờng trong thời gian tới. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Khái niệm quản lý Qua tài liệu nghiên cứu, có thể thấy, có rất nhiều khái niệm về quản lý đã đƣợc nêu. Mỗi tác giả, khi đƣa ra khái niệm quản lý đều dựa trên những cách tiếp cận khác nhau, vì vậy có sự đa dạng và phong phú trong các quan niệm về quản lý. Theo quan niệm của tác giả F. Taylor: “Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn ngƣời khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” [14].
Theo quan niệm của tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là quá trình tác động gây ảnh hƣởng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm đạt đƣợc mục tiêu chung” [2] và công tác quản lý lãnh đạo một tổ chức xét cho cùng là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau: Quản và lý. “Quản’’ gồm sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ thống ở trạng thái ổn định; “ Lý’’ gồm việc sửa sang, sắp xếp, đổi mới đƣa vào thế “ phát triển’’. Theo quan niệm của các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động. Hoạt động gồm bốn chức năng cơ bản: Kế hoạch hoá (planning); tổ chức (organizing); lãnh đạo/chỉ đạo (Leading) và kiểm tra (controlling) [23].
Từ các khái niệm về quản lý của các tác giả đã nêu ở trên, trong khuôn khổ luận văn này, tác giả luận văn thấy “Quản lý” có thể hiểu nhƣ sau: “Quản lý là quá trình tác động có kế hoạch, có chủ đích, hợp qui luật của chủ thể quản lý đến đối tƣợng quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức, đƣa tổ chức đạt đến mục tiêu xác định” Nói cách khác, “ Quản lý là quá trình thực hiện các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra để đƣa tổ chức đạt đến mục tiêu đã đề ra” Xét theo quá trình quản lý, có bốn chức năng quản lý cơ bản mà ngƣời quản lý dù ở cấp quản lý nào cũng phải thực hiện đó là: Lập kế hoạch; tổ chức thực hiện kế hoạch; lãnh đạo / chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch; kiểm tra việc thực hiện kế hoạch. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Chức năng kế hoạch là quá trình xác định các mục tiêu và lựa chọn các biện pháp tốt nhất để đạt các mục tiêu đó. Nội dung thực hiện chức năng kế hoạch bao gồm: Phân tích bối cảnh, xác định mục tiêu phát triển tổ chức; Lập các kế hoạch thực hiện mục tiêu; Triển khai thực hiện kế hoạch; Đánh giá điều chỉnh kế hoạch (nếu cần). - Chức năng tổ chức là quá trình tiếp nhận, phân phối, sắp xếp các nguồn lực tạo ra một cơ cấu tổ chức thích hợp đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu đề ra để tổ chức phát triển.
Nội dung chức năng tổ chức bao gồm: Xây dựng cơ cấu tổ chức hợp lý và năng động, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ thực thi nhiệm vụ; Xây dựng, phát triển đội ngũ đảm bảo yêu cầu của tổ chức; Xác lập mối quan hệ và cơ chế hoạt động; Tổ chức công việc khoa học. - Chức năng chỉ đạo là quá trình tác động, ảnh hƣởng tới hành vi, thái độ của cấp dƣới thông qua các hoạt động hƣớng dẫn, giúp đỡ, đôn đốc, động viên và thúc đẩy những ngƣời dƣới quyền làm việc với hiệu quả cao nhằm đạt đƣợc mục tiêu đề ra. Nội dung chức năng chỉ đạo bao gồm: Thực hiện quyền chỉ huy, giao việc và hƣớng dẫn triển khai nhiệm vụ; Đôn đốc, động viên, kích thích tạo động lực làm việc cho nhân viên; Giám sát, sửa chữa đảm bảo các hoạt động đúng hƣớng, bám sát yêu cầu thực thi kế hoạch của tổ chức; Xây dựng môi trƣờng thúc đẩy các hoạt động phát triển. - Chức năng kiểm tra là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực trạng, khuyến khích những cái tốt, phát hiện những sai phạm, điều chỉnh nhằm đạt tới những mục tiêu đặt ra và góp phần đƣa toàn bộ hệ thống quản lý lên một trình độ cao hơn.
Nội dung thực hiện chức năng kiểm tra bao gồm: Xác định các tiêu chuẩn để đánh giá; Đánh giá kết quả thực tế: thu thập thông tin về đối tƣợng đƣợc kiểm tra; So sánh kết quả đo đạc thực tế với chuẩn để phát hiện mức độ hiện tốt, vừa, xấu của các đối tƣợng quản lý; Điều chỉnh. Bao gồm: tƣ vấn (uốn nắn, sửa chữa), thúc đẩy (phát huy thành tích tốt), hoặc xử lý. Trong một chu trình quản lý, bốn chức năng trên có mối quan hệ mật thiết 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com với nhau, cùng phối hợp, bổ sung cho nhau để kết nối chu trình quản lý theo hƣớng vận động phát triển.