Đề án quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì năm 2023

Quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh… 81 trang · Học viện Tài chính · 2023.

• Tác giả: Lê Anh Phương
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thành Toàn
• Trường học: Học viện Tài chính
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Thuế Doanh Nghiệp Ngoài Quốc Doanh Tại Huyện Thanh Trì: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM KẾT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 1.1. Khái quát chung và quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm và một số khái niệm liên quan quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.2. Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp và quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.3. Đặc điểm của quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.1.4. Vai trò của quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp
• 1.2. Khái quát chung và doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TẠI CHI CỤC THUẾ HUYỆN THANH TRÌ
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH TẠI CHI CỤC THUẾ HUYỆN THANH TRÌ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì

Quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Huyện Thanh Trì, với sự gia tăng nhanh chóng của các doanh nghiệp tư nhân, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý thuế. Việc hiểu rõ về tình hình quản lý thuế sẽ giúp các cơ quan chức năng đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý thuế doanh nghiệp

Quản lý thuế doanh nghiệp là quá trình tổ chức, điều hành và giám sát việc thu thuế từ các doanh nghiệp. Vai trò của nó không chỉ là đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng cho tất cả các doanh nghiệp.

1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Thanh Trì

Doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì có nhiều đặc điểm nổi bật như quy mô nhỏ, tính linh hoạt cao và thường gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định thuế. Những đặc điểm này ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý thuế.

II. Thực trạng quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì

Thực trạng quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực từ các cơ quan thuế, nhưng tình trạng gian lận thuế và thiếu minh bạch vẫn diễn ra phổ biến.

2.1. Những thách thức trong quản lý thuế

Các thách thức bao gồm việc thiếu thông tin chính xác về doanh thu của doanh nghiệp, sự phức tạp trong quy trình kê khai thuế và tình trạng gian lận thuế. Những vấn đề này gây khó khăn cho công tác quản lý thuế hiệu quả.

2.2. Đánh giá hiệu quả công tác quản lý thuế

Mặc dù có những cải cách trong công tác quản lý thuế, nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, dẫn đến thất thu ngân sách.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường công tác thu thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về nghĩa vụ thuế và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình và thực hiện tốt hơn nghĩa vụ thuế.

3.2. Cải cách quy trình kê khai và nộp thuế

Cải cách quy trình kê khai thuế theo hướng đơn giản hóa, giảm thiểu thủ tục hành chính sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế cũng là một giải pháp hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý thuế

Nghiên cứu về quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì đã chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sẽ giúp cải thiện công tác quản lý thuế trong thời gian tới.

4.1. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các giải pháp quản lý thuế hiệu quả có thể giúp tăng cường nguồn thu ngân sách. Các mô hình quản lý thuế mới cần được thử nghiệm và áp dụng rộng rãi.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác

Học hỏi từ kinh nghiệm quản lý thuế của các địa phương khác sẽ giúp huyện Thanh Trì có thêm những giải pháp hiệu quả. Việc áp dụng các mô hình thành công từ nơi khác có thể mang lại lợi ích lớn cho công tác quản lý thuế.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản lý thuế doanh nghiệp

Kết luận về quản lý thuế doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả. Triển vọng tương lai phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cơ quan chức năng trong việc thực hiện các giải pháp đã đề ra.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý thuế trong phát triển kinh tế

Quản lý thuế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước và phát triển kinh tế bền vững. Cần nhận thức rõ về tầm quan trọng này để có những chính sách phù hợp.

5.2. Định hướng phát triển quản lý thuế trong tương lai

Định hướng phát triển quản lý thuế trong tương lai cần tập trung vào việc cải cách quy trình, nâng cao năng lực cho cán bộ thuế và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin. Những điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là sắc thuế trực thu quan trọng, giữ vai trò chủ đạo trong việc đảm bảo nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước (NSNN) và là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh (NQD) ngày càng phát triển mạnh mẽ về quy mô và số lượng, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu ngành và giải quyết việc làm. Tuy nhiên, do đặc thù sở hữu tư nhân và mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, các doanh nghiệp NQD thường có xu hướng tìm cách giảm thiểu số thuế phải nộp thông qua nhiều thủ đoạn trốn thuế, gian lận thuế tinh vi và phức tạp.

Tại huyện Thanh Trì (TP. Hà Nội), sự gia tăng nhanh chóng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ khu vực NQD đặt ra áp lực lớn đối với công tác quản lý thuế của Chi cục Thuế địa phương. Thực tế triển khai quản lý thuế TNDN tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì thời gian qua bộc lộ một số tồn tại: tình trạng kê khai chi phí thiếu chính xác, hạch toán sai kết quả kinh doanh, số lượng hồ sơ nộp chậm vẫn còn phát sinh và nợ đọng thuế có xu hướng gia tăng. Đề án "Quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì: Thực trạng và giải pháp" của tác giả Lê Anh Phương được thực hiện nhằm phân tích toàn diện công tác quản trị thuế tại cơ sở, từ đó đưa ra các khuyến nghị hoàn thiện.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về thuế TNDN và nghiệp vụ quản lý thuế TNDN đối với khu vực doanh nghiệp NQD.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế TNDN đối với doanh nghiệp NQD tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì giai đoạn 2019 – 2022.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế TNDN đối với doanh nghiệp NQD tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì trong giai đoạn 2022 – 2027.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý thuế TNDN đối với khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
• Phạm vi nội dung: Các khâu nghiệp vụ quản lý thuế TNDN (đăng ký, kê khai, quyết toán, nộp thuế, tuyên truyền hỗ trợ, kiểm tra thuế, quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế) và các yếu tố tác động.
• Phạm vi không gian: Chi cục Thuế huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thực trạng thu thập trong giai đoạn 2019 – 2022; định hướng giải pháp áp dụng cho giai đoạn 2022 – 2027.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và căn cứ pháp lý

Đề án xây dựng cơ sở lý thuyết dựa trên các nguyên lý quản lý nhà nước về thuế và hệ thống pháp luật thuế hiện hành tại Việt Nam:

• Khái niệm quản lý thuế: Hoạt động của Nhà nước trong việc tổ chức, điều hành thu nộp thuế vào NSNN, ban hành văn bản quy phạm pháp luật và kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14.
• Bản chất thuế TNDN: Loại thuế trực thu thu vào thu nhập chịu thuế của các tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 32/2013/QH13).
• Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp NQD: Doanh nghiệp có vốn thuộc sở hữu tư nhân hoặc tập thể lao động, không có vốn đầu tư từ Nhà nước hay vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Khối này có tính tự chủ cao trong kinh doanh, quy mô phần lớn thuộc nhóm vừa và nhỏ (DNNVV), trình độ hạch toán kế toán không đồng đều.
• Nội dung quy trình quản lý thuế TNDN: Bao gồm quản lý người nộp thuế (NNT), quản lý doanh thu và chi phí hợp lý được trừ, quản lý chính sách miễn giảm thuế, quản lý kê khai - nộp thuế, công tác tuyên truyền hỗ trợ NNT, kiểm tra thuế tại cơ quan và trụ sở NNT, cùng công tác thu hồi nợ đọng thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành:

• Phương pháp luận: Vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để phân tích đối tượng nghiên cứu trong sự vận động và phát triển thực tế.
• Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập số liệu thứ cấp về số lượng người nộp thuế, kết quả thu ngân sách, tình hình nộp tờ khai, số liệu thanh kiểm tra và cơ cấu nợ đọng từ các báo cáo chuyên môn của Chi cục Thuế huyện Thanh Trì.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh: Đối chiếu số liệu dự toán với thực tế thực hiện qua các năm 2019, 2020, 2021, 2022 nhằm nhận diện xu hướng biến động, phát hiện các sai phạm phổ biến và đánh giá hiệu quả từng khâu nghiệp vụ.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh

Chương 1 làm rõ bản chất kinh tế của thuế TNDN, xác định đây là công cụ phân phối lại thu nhập và điều tiết vĩ mô. Tác giả phân loại doanh nghiệp theo cơ cấu vốn (Doanh nghiệp Nhà nước, Doanh nghiệp FDI, Doanh nghiệp NQD) và khẳng định vai trò của khu vực NQD trong việc huy động vốn xã hội, tạo việc làm và tăng thu ngân sách.

Chương này phân tích sâu 4 vai trò cốt lõi trong nghiệp vụ quản lý thuế TNDN đối với khối NQD:

1. Quản lý NNT: Nắm bắt tình trạng hoạt động, giải thể, ngừng nghỉ hoặc bỏ trốn để hướng dẫn nghĩa vụ thuế.
2. Quản lý doanh thu và chi phí: Rà soát tính hợp pháp của hóa đơn chứng từ, loại bỏ chi phí khống để xác định đúng thu nhập chịu thuế.
3. Quản lý miễn giảm thuế: Thực hiện chính sách ưu đãi đúng đối tượng, tránh thất thoát nguồn thu.
4. Quản lý thu nộp thuế: Đôn đốc, giám sát số thuế phát sinh, số nộp thừa/thiếu và áp dụng các biện pháp thu hồi nợ.

Chương 2: Thực trạng quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì

Chương 2 mô tả đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của huyện Thanh Trì (diện tích 6.282,9 ha, dân số trên 270.000 người, gồm 15 xã và 01 thị trấn). Tính đến ngày 31/12/2022, Chi cục Thuế huyện Thanh Trì quản lý 7.240 doanh nghiệp đang hoạt động thực tế với 87 cán bộ công chức (83 công chức, 04 lao động hợp đồng).

Cơ cấu tổ chức bộ máy Chi cục Thuế huyện Thanh Trì:
- Lãnh đạo: 01 Chi cục trưởng, 02 Phó Chi cục trưởng
- Đội Hành chính - Nhân sự - Tài vụ - Quản trị - Ấn chỉ
- Đội Kê khai - Kế toán thuế - Tin học - Nghiệp vụ - Dự toán - Pháp chế
- Đội Tuyên truyền - Trước bạ - Thu khác
- Đội Quản lý thuế Liên xã số 1 và số 2 (quản lý hộ kinh doanh)
- Đội Kiểm tra thuế số 1 và số 2 (quản lý doanh nghiệp, cưỡng chế nợ)

Cơ cấu và đặc điểm doanh nghiệp NQD tại huyện Thanh Trì:

• Theo loại hình (năm 2022): Công ty TNHH chiếm tỷ trọng cao nhất (3.99% trong mã hóa danh mục, tương đương đa số lượng DN đăng ký), tiếp đến là Công ty Cổ phần (2.65%), Doanh nghiệp tư nhân (79 đơn vị - 1.12%), Hợp tác xã (70 đơn vị - 1.240 tổng số quản lý phân loại).
• Theo nhóm ngành (năm 2022): Nhóm kinh doanh thương mại chiếm tỷ trọng lớn nhất (35% - 36%), có mức tăng trưởng 31,14% sau 4 năm; nhóm sản xuất chiếm 11,90%; còn lại là xây dựng, vận tải, ăn uống, dịch vụ.

Chỉ tiêu phân tích (Đơn vị: Triệu đồng)	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022
Tổng thu NSNN toàn Chi cục (% hoàn thành dự toán)	109%	122%	114%	105%
Thu thuế TNDN khối NQD so với dự toán	Đạt 117%	Đạt 84%	Đạt 150% (145.131 tr.đ)	Đạt 155% (148.273 tr.đ)
Tờ khai nộp đúng hạn / Tổng tờ khai phải nộp	~99%	~99%	~99%	4.345 / 4.516 (~99%)
Số hồ sơ khai thuế TNDN nộp chậm	109	121	143	156
Tỷ lệ DN đăng ký khai thuế qua Internet / HTKK	-	-	-	100% / 95%
Kiểm tra tại trụ sở NNT (Thực hiện / Kế hoạch)	370 / 336 (110,12%)	102,93%	106,6%	100,56%
Thuế TNDN truy thu tại trụ sở NNT (Tr. đồng)	78.710,34	-	-	Tổng 4 năm: 132.000+
Tỷ lệ nợ thông thường / Tổng nợ thuế	89,30%	-	-	92,10%
Tỷ lệ nợ khó thu / Tổng nợ thuế (2022)	-	-	-	7,9% (Tổng nợ: 86.000+ tr.đ)

Phân tích các hành vi gian lận thuế TNDN phát hiện qua kiểm tra:

• Ghi nhận doanh thu: Doanh nghiệp lập 2 hệ thống sổ sách kế toán; xuất hóa đơn giá trị thấp hơn thực tế hàng bán; không ghi nhận hoặc ghi nhận sai thời điểm doanh thu công trình đã nghiệm thu (đặc biệt ở nhóm xây dựng, dịch vụ).
• Hạch toán chi phí được trừ: Tiếp tục trích khấu hao TSCĐ đã hết thời gian khấu hao hoặc nâng khống nguyên giá; không đồng nhất danh sách lao động có MST với bảng lương thực tế để tăng chi phí nhân công, tiền ăn ca; khai khống định mức tiêu hao nguyên nhiên vật liệu chưa có định mức chuẩn của Nhà nước; trích trước chi phí sửa chữa lớn nhưng không thực chi hoặc không có chứng từ hợp lệ.
• Miễn giảm và chuyển lỗ: Chuyển lỗ sai quy định đối với các khoản lỗ thanh lý tài sản; tính sai điều kiện, mức thuế suất và thời gian hưởng ưu đãi miễn giảm thuế TNDN.

Chương 3: Một số giải pháp kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì

Chương 3 đề xuất các phương hướng và giải pháp cụ thể cho giai đoạn 2022 – 2027:

• Nhóm giải pháp nội bộ Chi cục:
  1. Nâng cao năng lực cán bộ: Thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn kế toán doanh nghiệp, kỹ năng phân tích rủi ro hồ sơ và đạo đức công vụ cho công chức thuế.
  2. Cải tiến quản lý kê khai và kế toán thuế: Giám sát chặt chẽ luồng tiếp nhận dữ liệu trên hệ thống TMS; xử lý dứt điểm các trường hợp nộp chậm hồ sơ; phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý tình trạng mã số thuế "ảo".
  3. Đổi mới tuyên truyền, hỗ trợ NNT: Mở rộng truyền thông chính sách qua Fanpage Facebook, phương tiện truyền thanh cơ sở; biên soạn tài liệu tập huấn bám sát các vướng mắc thực tế của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
  4. Đẩy mạnh kiểm tra dựa trên phân tích rủi ro (TPR): Tập trung kiểm tra chuyên sâu các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao về doanh thu 2 sổ sách, chi phí trích trước và các khoản chuyển lỗ bất thường.
  5. Tăng cường thu nợ và cưỡng chế nợ thuế: Phân loại chính xác nợ thông thường và nợ khó thu theo từng tháng; áp dụng nghiêm các biện pháp cưỡng chế trích tài khoản, phong tỏa tài sản và công khai danh tính NNT nợ đọng.
  6. Hiện đại hóa ứng dụng công nghệ thông tin: Đồng bộ dữ liệu quản lý thuế tập trung, hạn chế kiểm tra thủ công qua nhiều ứng dụng web riêng lẻ.
• Nhóm kiến nghị cấp vĩ mô:
  • Kiến nghị Bộ Tài chính, Chính phủ hoàn thiện khung pháp lý về định mức chi phí nguyên vật liệu đối với một số ngành đặc thù; ban hành cơ chế liên thông dữ liệu số giữa Thuế - Công an - Ngân hàng thương mại - Sở Kế hoạch và Đầu tư để kiểm soát dòng tiền và xác minh năng lực tài chính của NNT.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Đề án tổng hợp đầy đủ bức tranh quản lý thuế TNDN đối với khối NQD tại một địa bàn huyện ven đô với số lượng quản lý lên tới 7.240 doanh nghiệp.
• Làm rõ tính hiệu quả trong công tác quản lý thu: số thu thuế TNDN năm 2022 đạt 148.273 triệu đồng (vượt 55% so với dự toán năm 2021); tỷ lệ nộp tờ khai đúng hạn đạt xấp xỉ 99%; 100% doanh nghiệp tham gia khai thuế điện tử.
• Đánh giá hiệu quả công tác thanh kiểm tra: Đội kiểm tra thuế luôn vượt kế hoạch từ 100,56% đến 110,12% qua các năm; số tiền thuế TNDN truy thu năm 2019 đạt 78.710,34 triệu đồng (chiếm 51,79% tổng số tiền truy thu và phạt), góp phần giảm số lỗ khai sai của doanh nghiệp hơn 342 triệu đồng trong giai đoạn nghiên cứu.

Đóng góp thực tiễn

• Hệ thống hóa các dạng vi phạm thực tế về doanh thu, chi phí khấu hao, nhân công, vật tư và thủ thuật chuyển lỗ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa ngoài quốc doanh.
• Đưa ra hệ thống giải pháp gắn liền với mô hình tổ chức thực tế tại Chi cục Thuế cấp huyện, chú trọng giải quyết bài toán mất cân đối nhân lực (28 công chức kiểm tra quản lý hơn 7.200 doanh nghiệp).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Số liệu khảo sát và phân tích dừng lại ở giai đoạn 2019 – 2022 tại một đơn vị hành chính cấp huyện (huyện Thanh Trì, Hà Nội), chưa so sánh đối chứng liên địa bàn với các quận nội thành hoặc các huyện ngoại thành khác có quy mô tương đương.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Nghiên cứu tác động của hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền và các mô hình quản lý rủi ro tự động bằng trí tuệ nhân tạo đối với hoạt động quản lý thuế TNDN khối thương mại điện tử và dịch vụ số tại cấp cơ sở.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực tế có giá trị dành cho:

• Học viên, sinh viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Thuế, Tài chính công tham khảo cấu trúc đề cương nghiên cứu thực trạng quản lý thuế tại địa phương.
• Cán bộ, công chức làm công tác kê khai, kiểm tra thuế tại các Chi cục Thuế khu vực nắm bắt các dấu hiệu rủi ro hạch toán chi phí và kỹ năng xử lý hồ sơ khai thuế TNDN.
• Kế toán và nhà quản trị doanh nghiệp ngoài quốc doanh tham khảo để nhận diện các sai phạm thường gặp, từ đó hoàn thiện công tác kế toán thuế đúng quy định pháp luật.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu loại hình và ngành nghề của doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại huyện Thanh Trì có đặc điểm gì nổi bật?

Khối NQD trên địa bàn huyện phần lớn là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển đi lên từ các hộ kinh doanh cá thể. Xét theo loại hình, Công ty TNHH và Công ty Cổ phần chiếm đa số. Xét theo ngành nghề, nhóm kinh doanh thương mại chiếm tỷ trọng lớn nhất (35% – 36% tổng số DN), tiếp đến là nhóm sản xuất (11,90%), còn lại là dịch vụ, ăn uống, vận tải và xây dựng.

2. Tỷ lệ hoàn thành dự toán thu thuế TNDN của Chi cục Thuế huyện Thanh Trì giai đoạn 2019 – 2022 biến động như thế nào?

• Năm 2019: Thuế TNDN thực hiện vượt 17% dự toán giao.
• Năm 2020: Đạt 84% dự toán do ảnh hưởng nặng nề từ đại dịch Covid-19 khiến nhiều đơn vị phải tạm ngừng hoặc đóng cửa.
• Năm 2021: Thuế TNDN phục hồi mạnh mẽ, đạt 145.131 triệu đồng (vượt 50% dự toán).
• Năm 2022: Tiếp tục tăng trưởng cao, đạt 148.273 triệu đồng (đạt 155% dự toán).

3. Những thủ thuật gian lận chi phí thuế TNDN phổ biến được phát hiện tại Chi cục là gì?

Các sai phạm chính gồm: trích khấu hao tài sản cố định đã hết hạn hoặc nâng khống nguyên giá; không đồng nhất MST lao động với danh sách chi trả lương để tăng chi phí nhân công; khai khống định mức tiêu hao nguyên nhiên vật liệu; cố tình trích trước các khoản chi phí sửa chữa lớn mà không thực hiện phân bổ theo kỳ kế toán; và chuyển lỗ sai quy định đối với hoạt động thanh lý tài sản.

4. Áp lực nhân sự đối với khâu kiểm tra thuế tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì được thể hiện qua con số nào?

Tính đến năm 2022, toàn bộ 2 Đội Kiểm tra thuế của Chi cục chỉ có 28 công chức nhưng phải phụ trách theo dõi, kiểm tra hồ sơ của 7.240 doanh nghiệp đang hoạt động thực tế. Tính bình quân, mỗi công chức kiểm tra phải quản lý, giám sát hơn 250 doanh nghiệp, tạo ra khối lượng công việc rất lớn trong việc rà soát hồ sơ và kiểm tra sổ sách.

5. Thực trạng công tác quản lý nợ thuế TNDN tại huyện Thanh Trì giai đoạn này ra sao?

Tình trạng nợ đọng thuế vẫn diễn biến phức tạp. Tính đến năm 2022, tổng số tiền nợ thuế vượt trên 86.000 triệu đồng; trong đó, tỷ lệ nợ thông thường chiếm tới 92,10% tổng nợ, và nợ khó thu chiếm tỷ trọng 7,9%. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh sau giai đoạn biến động kinh tế.

---

Kết luận

Đề án tốt nghiệp của tác giả Lê Anh Phương đã phản ánh chi tiết thực trạng quản lý thuế TNDN đối với khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì giai đoạn 2019 – 2022. Nghiên cứu đã chỉ rõ các kết quả tích cực về số thu ngân sách, tỷ lệ nộp tờ khai điện tử, đồng thời vạch ra các hạn chế cố hữu về nợ đọng thuế, gian lận chi phí và áp lực biên chế tại cấp cơ sở. Hệ thống 6 giải pháp nghiệp vụ và các kiến nghị vĩ mô được đề xuất có giá trị ứng dụng thiết thực nhằm nâng cao hiệu lực quản lý thuế trong giai đoạn 2022 – 2027.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh Chương 2. Thực trạng quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh 5 nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì Chương 3. Một số giải pháp kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Chi cục Thuế huyện Thanh Trì 6 CH¯¡NG 1.

C¡ Sæ LÝ LUÀN VÀ QUÀN LÝ THU¾ THU NHÀP DOANH NGHIÞP ĐàI VâI DOANH NGHIÞP NGOÀI QUàC DOANH 1. Khái quát chung vÁ quÁn lý thu¿ thu nhÁp doanh nghißp 1. Khái niệm và một số khái niệm liên quan quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp 1. Khái niệm quản lý và quản lý thuế QuÁn lý là sā tcc đáng liên tāc có tổ chāc, có đánh h°ãng, có māc đích, có kÁ ho¿ch cÿa chÿ thá quÁn lý đÁn đái t°ÿng quÁn lý đá chß huy, đißu khián, liên kÁt các yÁu tá tham gia vào ho¿t đáng thành mát chßnh thá tháng nhÃt, đißu hoà ho¿t đáng cÿa các khâu mát cách hÿp quy luÁt nhằm đ¿t đÁn māc tiêu xcc đánh trong đißu kián biÁn đáng cÿa môi tr°ång.

QuÁn lý thuÁ là tÃt cÁ ho¿t đáng cÿa Nhà n°ãc có liên quan đÁn thuÁ bao gãm ho¿t đáng tổ chāc, đißu hành quá trình thu náp thuÁ vào NSNN; xây dāng chiÁn l°ÿc phát trián há tháng thuÁ, ban hành pháp luÁt thuÁ và kiám tra, giám sát viác chÃp hành pháp luÁt thuÁ. Nái dung cÿa LuÁt quÁn lý thuÁ sá 38/2019/QH14 bao gãm: <Đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế; hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế, không thu thuế, khoanh tiền thuế nợ; xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt; miễn tiền chậm nộp, tiền phạt; không tính tiền chậm nộp; gia hạn nộp thuế; nộp dần tiền thuế nợ, quản lý thông tin người nộp thuế, quản lý hóa đơn, chứng từ, kiểm tra thuế, thanh tra thuế và thực hiện biện pháp phòng, chống, ngăn chặn vi phạm pháp luật về thuế, cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế, xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế, giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế, hợp tác quốc tế về thuế, tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế. Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp và quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp ThuÁ là mát khoÁn đóng góp cho Nhà n°ãc có tính chÃt bÃt buác đ°ÿc thāc hián bçi các cá nhân và tổ chāc theo cÃp đá và thåi h¿n đ°ÿc pháp luÁt quy đánh đá 7 phāc vā cho lÿi ích cáng đãng. Bên c¿nh đó, thuÁ còn là nguãn thu chính đáng viên mát phÅn nguãn tài chính cÿa Nhà n°ãc, t¿o nên nguãn quỹ NSNN.

ThuÁ mang tính chÃt bÃt buác vì vÁy nó đi đôi vãi quyßn lāc chính trá cÿa mßi Nhà n°ãc. Công dân có trách nhiám và nghĩa vā đóng thuÁ cho Nhà n°ãc. Các khoÁn thu từ thuÁ s¿ đ°ÿc sử dāng vãi māc đích phāc vā nhân dân, các công trình công cáng. Xuyên suát lách sử từ khi ra đåi cÿa thuÁ, thuÁ TNDN là lo¿i thuÁ xuÃt hián rÃt sãm.

ThuÁ TNDN đóng vai trò quan trọng trong viác đÁm bÁo ổn đánh nguãn thu NSNN và phân phái thu nhÁp giÿa các chÿ thá. Māc thuÁ TNDN áp dāng cho từng NNT là không giáng nhau. Māc thuÁ suÃt s¿ phā thuác vào quan điám đißu tiÁt và māc tiêu h°ãng đÁn trong phân phái thu nhÁp cÿa từng chính phÿ trong từng giai đo¿n lách sử khác nhau. ThuÁ TNDN ra đåi bÃt nguãn từ ccc lý do sau đây: - ThuÁ TNDN nhÃm tãi māc đích đißu tiÁt thu nhÁp cÿa các doanh nghiáp vãi māc đích đÁm bÁo công bằng cho nßn kinh tÁ.

- ThuÁ TNDN đ°ÿc xem nh° là nguãn đóng góp chÿ yÁu đái vãi NSNN và phát trián đi đôi vãi sā tăng tr°çng cÿa kinh tÁ. Kinh tÁ phát trián đãng nghĩa vãi viác đÅu t° tăng lên, lÿi nhuÁn từ nhÿng doanh nghiáp làm ăn tát giúp cho Chính phÿ có thá huy đáng đ°ÿc nguãn tài chính vÿng m¿nh từ thuÁ TNDN cÿa nhÿng doanh nghiáp trên. Tuy ch°a thuÁ TNDN ch°a có đánh nghĩa rõ ràng nh°ng theo pháp luÁt quy đánh thì chúng ta có thá hiáu thuÁ TNDN là lo¿i thuÁ trāc tiÁp đcnh trên thu nhÁp cháu thuÁ cÿa doanh nghiáp bao gãm các lo¿i thu nhÁp nh° SXKD hàng hoá, kinh doanh dách vā và nhÿng thu nhÁp từ ho¿t đáng theo luÁt đánh; đái t°ÿng cháu thuÁ trāc tiÁp chính là các doanh nghiáp. QuÁn lý thuÁ TNDN là mát lĩnh vāc QLNN chuyên ngành.

Có thá xem viác quÁn lý thuÁ TNDN là quá trình chi phái có māc đích cÿa các Ban Bá ngành liên quan vào công tác dā toán và thu thuÁ TNDN đá nguãn thu NSNN đ°ÿc đÁm bÁo thu đúng, thu đÿ. Đặc điểm cÿa quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp Dāa trên khái niám quÁn lý thuÁ nêu trên cho thÃy quÁn lý thuÁ TNDN thuác mát phÅn cÿa quÁn lý thuÁ, bao gãm ccc đặc điám nh° sau: - Chÿ thá cÿa quÁn lý thuÁ TNDN là Nhà n°ãc gãm có c¢ quan lÁp pháp và hành phcp. C¢ quan lÁp pháp có nhiám vā và chāc năng xây dāng và đß ra há tháng pháp luÁt thuÁ trên c¢ sç đóng góp cÿa ccc đái t°ÿng liên quan tãi ho¿t đáng quÁn lý thuÁ TNDN. C¢ quan hành phcp có nhiám vā thāc thi chính sách pháp luÁt mà c¢ quan lÁp phcp đ°a ra nhằm māc đích ổn đánh quÁn lý thuÁ TNDN.

Bên c¿nh đó, ccc c¢ quan chuyên môn cũng góp phÅn giúp cho Nhà n°ãc thāc hián và hoàn thành nhiám vā thu thuÁ. - Ng°åi náp thuÁ (NNT) là tổ chāc phát sinh doanh thu, có trách nhiám và nghĩa vā thāc hián đóng góp cho NSNN thông qua thuÁ. - Māc tiêu quÁn lý thuÁ TNDN là sử dāng tổ chāc trong xã hái đá đóng góp vào NSNN bằng viác ban hành và áp dāng luÁt thuÁ, đem l¿i công bằng cho xã hái. - QuÁn lý thuÁ TNDN là công tcc đòi hßi sā tháng nhÃt giÿa các tổ chāc ban ngành trong Chính phÿ cũng nh° sā đãng thuÁn c¢ quan lÁp pháp vãi tổ chāc thāc thu vß luÁt thuÁ.

- Căn cā đái vãi ho¿t đáng quÁn lý thuÁ TNDN bao gãm luÁt thuÁ TNDN, luÁt quÁn lý thuÁ và nhÿng luÁt pháp có nái dung quy đánh liên quan đÁn quÁn lý thuÁ TNDN. Vai trò cÿa quản lý thuế thu nhập doanh nghiệp Thā nhÃt, quÁn lý thuÁ TNDN có nhiám vā to lãn đái vãi Nhà n°ãc trong công tác quÁn lý và vÁn hành ho¿t đáng SXKD cÿa các đái t°ÿng trong nßn kinh tÁ, nhằm nâng cao kÁt quÁ kinh doanh chung cÿa doanh nghiáp và đặc biát là doanh nghiáp NQD. Thā hai, Nhà n°ãc thông qua quÁn lý thuÁ TNDN đá t¿o nên chính sách, luÁt thuÁ thích āng vãi thāc tÁ kinh doanh cÿa NNT, từ đó ngay lÁp tāc nÃm bÃt thay đổi nhằm māc đích t¿o đißu kián sÁn xuÃt theo đánh h°ãng và chiÁn l°ÿc. 9 Thā ba, kinh tÁ đ°ÿc mç cửa kéo theo sá l°ÿng doanh nghiáp nhà n°ãc giÁm xuáng và dÅn đ°ÿc thay thÁ bçi khái doanh nghiáp NQD, đãng thåi quy mô, cách thāc, hàng hóa cũng trç lên đa d¿ng và phāc t¿p h¢n.

Chính phÿ ta đang áp dāng c¢ chÁ cho NNT tā kê khai và tā náp thuÁ vì thÁ không thá tránh khßi viác ccc đái t°ÿng kinh tÁ chiÁm dāng tißn thuÁ thông qua các hình thāc tinh vi. Do đó, quÁn lý thuÁ TNDN cÅn đ°ÿc cÁi thián đá t¿o ra mát sân ch¢i văn minh, bình đẳng và minh b¿ch giÿa các doanh nghiáp và NNT cÅn phÁi nêu cao tính trung thāc trong viác kê khai và đóng thuÁ TNDN theo LuÁt đánh. Khái quát chung vÁ doanh nghißp ngoài quác doanh 1. Khái niệm và đặc điểm cÿa doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1.

Khái niệm: Dāa vào c¢ cÃu ván, doanh nghiáp có thá đ°ÿc chia thành ba lo¿i hình nh° sau: doanh nghiáp ván Nhà n°ãc, doanh nghiáp có ván đÅu t° trāc tiÁp n°ãc ngoài và doanh nghiáp NQD. Doanh nghiáp NQD là doanh nghiáp mà toàn bá ván không có bÃt cā ván đÅu t° từ Nhà n°ãc hay ván đÅu t° n°ãc ngoài mà là cÿa các cá nhân hoặc tÁp thá lao đáng. Chÿ sç hÿu doanh nghiáp có trách nhiám đái vãi các ho¿t đáng SXKD và có quyßn sử dāng vãi lÿi nhuÁn mà không bá chi phái bçi tác nhân nào. Viác sử dāng lÿi nhuÁn đ°ÿc thāc hián sau khi doanh nghiáp đã hoàn thành ccc nghĩa vā thuÁ theo pháp luÁt.

Các doanh nghiáp này chß ho¿t đáng trong giãi h¿n đ°ÿc quy đánh bçi Pháp luÁt. Các doanh nghiáp NQD cũng đóng góp rÃt lãn vào viác ổn đánh và phát trián kinh tÁ trong n°ãc. Các doanh nghiáp NQD này đã phÅn nào giúp Nhà n°ãc t¿o ra hàng ngàn, hàng triáu c¢ hái công viác cho ng°åi dân trên toàn quác. Một số đặc điểm - Vß quÁn lý và sç hÿu: doanh nghiáp NQD đ°ÿc quÁn lý và sç hÿu bçi các cá nhân hoặc tổ chāc t° nhân, không phÁi là chính phÿ hoặc tổ chāc quác doanh.

- Vß māc tiêu lÿi nhuÁn: Māc tiêu chính cÿa doanh nghiáp NQD là t¿o ra lÿi 10 nhuÁn cho các cổ đông hoặc chÿ sç hÿu cÿa nó. Họ ho¿t đáng trong mát môi tr°ång c¿nh tranh đá đÁm bÁo lÿi nhuÁn và tăng tr°çng. - Vß sā tā quyÁt đánh: doanh nghiáp NQD th°ång tā quyÁt đánh vß chiÁn l°ÿc kinh doanh, sÁn phऀm và dách vā, và quÁn lý nái dung cÿa họ mà không bá can thiáp quá nhißu từ phía Chính phÿ. - Vß thuÁ và quyßn lÿi: doanh nghiáp NQD phÁi tuân thÿ các quy đánh thuÁ và pháp luÁt kinh doanh cÿa quác gia mà doanh nghiáp ho¿t đáng.

- Vß trách nhiám xã hái: doanh nghiáp NQD có trách nhiám xã hái và công dân trong n°ãc, và doanh nghiáp có thá tham gia vào các ho¿t đáng từ thián và bÁo vá môi tr°ång trong khu vāc mà họ ho¿t đáng. - Vß cháu rÿi ro: doanh nghiáp NQD phÁi tā cháu rÿi ro kinh doanh và không đ°ÿc h°çng sā hß trÿ tài chính từ Chính phÿ nh° các doanh nghiáp quác doanh. - Vß trình đá quÁn lý: QuÁn lý cÿa doanh nghiáp NQD th°ång phÁi có kiÁn thāc và kỹ năng quÁn lý chuyên sâu đá c¿nh tranh hiáu quÁ trong môi tr°ång kinh doanh đÅy thách thāc. Vai trò cÿa doanh nghiệp ngoài quốc doanh Thā nhÃt, ho¿t đáng cÿa doanh nghiáp NQD không nhÿng đem l¿i nguãn thu ổn đánh cho NSNN mà còn góp phÅn thúc đऀy ho¿t đáng SXKD và đóng góp phÅn lãn vào tăng tr°çng kinh ng¿ch xuÃt nhÁp khऀu trong n°ãc.

Thā hai, doanh nghiáp NQD đóng vai trò giúp cho kinh tÁ-xã hái tăng tr°çng, thay đổi dián m¿o kinh tÁ xã hái, t¿o ra nhißu sÁn phऀm và dách vā hß trÿ xã hái. Thā ba, doanh nghiáp NQD giúp đa d¿ng c¢ cÃu kinh tÁ trong n°ãc.