phần mở đầu và phần kết luận, kết cấu luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác kiểm tra thuế tại trụ sở ngƣời nộp thuế của cơ quan thuế cấp quận 3 c Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác kiểm tra thuế tại trụ sở ngƣời nộp thuế của Chi cục thuế quận Cầu Giấy Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra thuế tại trụ sở ngƣời nộp thuế của Chi cục thuế quận Cầu Giấy 4 c CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ TẠI TRỤ SỞ NGƢỜI NỘP THUẾ CỦA CƠ QUAN THUẾ CẤP QUẬN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Công tác kiểm tra có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động quản lý thuế. Chính vì vậy trong thời gian qua ở Việt Nam đã có khá nhiều công trình khoa học nghiên cứu về kiểm tra thuế dƣới hình thức bài báo, luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ… Mỗi công trình nghiên cứu tiếp cận vấn đề trên các khía cạnh khác nhau và giải quyết đƣợc những yêu cầu, đòi hỏi khác nhau trong thực tiễn. Các công trình nghiên cứu đã đƣa ra và đề xuất một số giải pháp cũng nhƣ phƣơng hƣớng phân tích báo cáo tài chính các loại hình doanh nghiệp và công tác kiểm tra thuế trong cơ quan thuế.
Cụ thể: Luận văn Thạc sĩ “Kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế tỉnh Ninh Bình” (Năm 2018) của Tác giả Vũ Thị Cẩm Nhung đã hệ thống hóa và làm rõ các vấn đề lý luận về công tác kiểm tra thuế, nghiên cứu, khảo sát thực trạng và đƣa ra các giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện và nâng cao hơn nữa chất lƣợng của công tác kiểm tra thuế tại tỉnh Ninh Bình và toàn ngành thuế. Luận văn “Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra thuế trên cơ sở áp dụng kỹ thuật phân tích rủi ro tại Chi cục thuế Cầu Giấy” của tác giả Nguyễn Thu Thủy (2010) đề cập đến kỹ thuật phân tích rủi ro trong kiểm tra thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với các doanh nghiệp thuộc sự quản lý của Chi cục thuế quận Cầu Giấy. Dựa trên phân tích các lý luận về rủi ro, tác giả đã hệ thống hóa và đƣa ra thực trạng cũng nhƣ giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra thuế. 5 c Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Mai Việt Dũng (2017) “Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra thuế tại chi cục thuế huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang”.
Đề tài này hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế đối với NNT tại chi cục thuế huyện Vị Xuyên. Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, tác giả đã đánh giá thực trạng của công tác thanh tra kiểm tra thuế tại chi cục thuế huyện Vị Xuyên, chỉ ra những bất cập và nguyên nhân trong quá trình thanh kiểm tra, nhằm đƣa ra những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế ở chị cục thuế huyện Vị Xuyên tỉnh Hà Giang. Qua nội dung tóm tắt các đề tài luận văn, bài viết, bài báo khoa hoc đã nghiên cứu cho thấy các vấn đề lý luận về kiểm tra thuế đã đƣợc nghiên cứu khá nhiều và ngày càng đƣợc nghiên cứu chuyên sâu hơn. Tuy vậy, chƣa có luận văn nào nghiên cứu chuyên sâu vào quy trình công tác kiểm tra thuế tại trụ sở ngƣời nộp thuế cũng nhƣ vai trò, tác động của công tác này đến việc quản lý thuế.
Đây cũng là khoảng trống để Tác giả nghiên cứu giải quyết trong Luận văn của mình. Cơ sở lý luận về công tác kiểm tra thuế tại trụ sở ngƣời nộp thuế 1. Khái niệm kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế Trong hoạt động quản lý, không chỉ riêng ngành Thuế mà tất cả các ngành khác thì kiểm tra là một chức năng không thế thiếu và nó có vai trò rất quan trọng. Cho dù chúng ta có quản lý chặt chẽ tới mức nào đi chăng nữa mà không có kiểm tra thì đó không đƣợc coi là phƣơng pháp quản lý phù hợp và đúng đắn.
Theo Giáo trình Nghiệp vụ thuế (2009) của Học viện Tài chính, kiểm tra có thể đƣợc xem xét trên hai phạm vi: - Theo phạm vi rộng, để chỉ hoạt động của các tổ chức xã hội, các đoàn thể và của công dân kiểm tra hoạt động bộ máy của nhà nƣớc. 6 c - Theo phạm vi hẹp, kiểm tra là hoạt động của chủ thể nhằm tiến hành xem xét, xác minh một việc gì đó của đối tƣợng bị quản lý xem có phù hợp hay không với trạng thái định trƣớc (kiểm tra mang tính nội bộ của ngƣời đứng đầu cơ quan, kiểm tra phƣơng tiện giao thông…). Theo Giáo trình Quản lý thuế (2016) của Học viện Tài chính: ''Kiểm tra thuế là hoạt động của cơ quan thuế trong việc xem xét tình hình thực tế của đối tƣợng kiểm tra, từ đó đối chiếu với chức năng, nhiệm vụ yêu cầu đặt ra đối với đối tƣợng kiểm tra để có những nhận xét, đánh giá'' (trang 86). Theo Michel Bouvier, tác giả cuốn Nhập môn về Luật thuế đại cương và lý thuyết thuế, kiểm tra thuế là ''hoạt động nhằm xem xét tính trung thực, tính chính xác của cơ sở tính thuế mà ngƣời nộp thuế đã kê khai'' (Michel Bouvier, 2005, trang 153).
Theo Luật Quản lý thuế hiện hành số 78 2006 QH ngày 29 tháng 11 năm 2006 của Quốc hội khoá XI, K họp thứ 10 (Điều 77): “Kiểm tra thuế là công việc thƣờng xuyên đối với các hồ sơ thuế nhằm đánh giá đầy đủ, chính xác các thông tin, chứng từ trong hồ sơ thuế, sự tuân thủ pháp luật của NNT”. Tổng hợp các quan niệm trên có thể hiểu kiểm tra thuế là hoạt động xem xét, đánh giá của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân chịu sự quản lý trong việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí (gọi chung là thuế). Cho dù tiếp cận từ góc độ nào, việc kiểm tra thuế cũng phải là kết quả chủ động của cơ quan thuế trong việc xem xét, đối chiếu, phân tích, so sánh những số liệu, những phƣơng pháp tính toán, những căn cứ pháp lý của một kết quả nào đó với qui định của luật pháp. Có nghĩa là : - Mọi tài liệu dùng cho quá trình tính toán thuế phải hợp lý, hợp lệ.
- Mọi tài liệu phải đƣợc phản ánh bằng tiếng Việt. 7 c - Các phƣơng pháp tổng hợp, kế toán, phản ánh, thời gian, thời điểm theo đúng các quy định của pháp luật hiện hành. Kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp thuế là hoạt động kiểm tra các nội dung theo quy định của pháp luật trực tiếp tại trụ sở của NNT trên cơ sở tiếp cận các tài liệu cụ thể và thực tiễn kinh doanh của cơ sở kinh doanh nhƣ các sổ sách, chứng từ kế toán; thực tế tồn quỹ tiền mặt; thành phẩm tồn kho thực tế… 1. Vai trò của công tác kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế Kiểm tra thuế là cần thiết và rất quan trọng trong bốn nội dung quản lý thuế.
Kiểm tra thuế là yêu cầu tất yếu của quá trình quản lý thuế, là đòi hỏi khách quan của nhà nƣớc, của cơ quan thuế và của chính đối tƣợng nộp thuế. Quan tâm đến kiểm tra thuế là trách nhiệm của tất cả xã hội mà trƣớc hết là của cơ quan thuế. Trong đó kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp thuế là công tác quan trọng nhằm kiểm tra tính đầy đủ, chính xác của các thông tin, tài liệu trong hồ sơ khai thuế nhằm đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật về thuế của ngƣời nộp thuế. Vai trò của công tác kiểm tra thuế tại trụ sở ngƣời nộp thuế đƣợc thể hiện ở các nội dung cụ thể sau: Thứ nhất, vai trò quan trọng nhất là thông qua kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp thuế sẽ phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật thuế, trốn thuế, lậu thuế.
Trong tình hình công nghệ thông tin ngày càng phát triển, các thủ đoạn gian lận, trốn lậu thuế càng trở nên tinh vi, khó lƣờng hơn thì công tác kiểm tra tại trụ sở NNT sẽ là công cụ đắc lực giúp cơ quan thuế thu đúng, thu đủ, thu kịp thời số thuế theo quy định pháp luật vào ngân sách nhà nƣớc. Từ đó đem lại nguồn thu lớn, góp phần ổn định an ninh xã hội, phát triển kinh tế đất nƣớc. Thứ hai, qua kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp thuế phát hiện những nhầm lẫn, sai sót của ngƣời nộp thuế và của cả cán bộ công chức thuế. Các thủ tục, 8 c chính sách của nhà nƣớc luôn đƣợc cập nhật, đổi mới để phù hợp với tình hình và yêu cầu thực tế.
Vì vậy, thông qua công tác kiểm tra sẽ không chỉ phát hiện ra những sai sót của NNT mà còn của cả cán bộ thuế trong thực thi công vụ để kịp thời sửa chữa, khắc phục; đảm bảo thực hiện đúng quy định của pháp luật về thuế. Thứ ba, kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp thuế góp phần hoàn thiện pháp luật thuế. Qua kiểm tra tại doanh nghiệp, cán bộ làm công tác kiểm tra sẽ phát hiện đƣợc trong các chính sách pháp luật thuế hiện hành có những điểm nào còn bất cập, gây khó khăn cho NNT khi thực hiện nghĩa vụ thuế cũng nhƣ gây khó khăn cho chính bản thân cán bộ thuế trong quá trình thực hiện công vụ. Thứ tƣ, kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp thuế góp phần tăng cƣờng tính tuân thủ pháp luật.
Việc xử lý nghiêm khắc, thích đáng các hành vi vi phạm của NNT sẽ tạo ra kỷ cƣơng, kỷ luật trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của NNT, khuyến khích tinh thần tuân thủ pháp luật, chấp hành chủ trƣơng chính sách của nhà nƣớc. Có thể nói, kiểm tra tại trụ sở ngƣời nộp thuế có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao tính tuân thủ pháp luật cũng nhƣ hiệu quả thu ngân sách nhà nƣớc, góp phần hoàn thiện kỹ năng, chính sách pháp luật thuế.