Quản Lý Hoạt Động Thư Viện Thân Thiện Tại Trường Tiểu Học Bến Cát, Bình Dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động thư viện thân thiện tại trường tiểu học Bến Cát, Bình Dương, nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Minh
• Người hướng dẫn: TS. Tạ Thị Thanh Loan
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Thư Viện Thân Thiện Tại Trường Tiểu Học Trên Địa Bàn Thị Xã Bến Cát Tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 3.1. Khách thể nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu
• 4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 5. Giả thuyết khoa học
• 6. Phạm vi nghiên cứu
• 6.1. Về nội dung
• 6.2. Về thời gian
• 7. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 7.1. Phương pháp luận
• 7.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 8. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
• 9. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC
• 1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.2.1. Hoạt động thư viện thân thiện trường tiểu học
• 1.3. Quản lý hoạt động thư viện thân thiện trường tiểu học
• 1.3.1. Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động thư viện thân thiện
• 1.3.2. Tổ chức thực hiện hoạt động thư viện thân thiện
• 1.3.3. Chỉ đạo thực hiện hoạt động thư viện thân thiện
• 1.3.4. Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện hoạt động thư viện thân thiện
• 1.3.5. Quản lý các điều kiện phục vụ các hoạt động thư viện thân thiện
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện thân thiện trường tiểu học
• 1.4.1. Các yếu tố khách quan
• 1.4.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BẾN CÁT, TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hoá giáo dục của thị xã Bến Cát – Tỉnh Bình Dương
• 2.1.1. Tình hình kinh tế - xã hội thị xã Bến Cát – Tỉnh Bình Dương
• 2.1.2. Giới thiệu về các trường tiểu học tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng hoạt động thư viện và quản lý hoạt động thư viện thân thiện tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.2.1. Nội dung khảo sát
• 2.2.2. Công cụ điều tra, khảo sát thực trạng
• 2.2.3. Tổ chức điều tra, khảo sát
• 2.2.4. Qui ước thang đo
• 2.3. Thực trạng hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.3.2. Thực trạng thực hiện kế hoạch, nội dung hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.3.3. Thực trạng hình thức tổ chức hoạt động hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.3.4. Thực trạng hỗ trợ cho hoạt động học tập và tìm hiểu kiến thức mới hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.4.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.4.2. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.4.3. Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch phòng hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.4.5. Thực trạng quản lý các điều kiện phục vụ các hoạt động thư viện thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện thân thân thiện ở trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng
• 2.6.1. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BẾN CÁT, TỈNH BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Các cơ sở và nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Các biện pháp quản lý hoạt động thư viện thân thiện phải đảm bảo quán triệt đầy đủ các quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục
• 3.1.2. Các biện pháp quản lý hoạt động thư viện phải góp phần hình thành, phát triển nhân cách và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học
• 3.1.3. Các biện pháp quản lý phải phát huy được tiềm năng của cán bộ và giáo viên, phù hợp với nhu cầu rèn luyện của học sinh
• 3.1.4. Các biện pháp quản lý phải tác động đồng bộ vào các yếu tố, các khâu của công tác thư viện thân thiện trong nhà trường
• 3.1.5. Các biện pháp phải đảm bảo tính thiết thực và khả thi
• 3.1.6. Các biện pháp phải có tính kế thừa, phát huy được kinh nghiệm, tiềm năng của xã hội
• 3.2. Các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động thư viện ở các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát – Bình Dương
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho các lực lượng giáo dục về ý nghĩa và tầm quan trọng của thư viện thân thiện nhà trường
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng kiến thức về thư viện trường học, quản lý thư viện trường học cho cán bộ quản lý
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ thư viện cho các cán bộ làm công tác thư viện trong trường học
• 3.2.4. Biện pháp 4: Kế hoạch hóa hoạt động thư viện
• 3.2.5. Biện pháp 5: Tăng cường kiểm tra, giám sát hiệu quả hoạt động của thư viện
• 3.2.6. Biện pháp 6: Phối hợp chặt chẽ các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức các hoạt động thư viện thân thiện
• 3.2.7. Biện pháp 7: Đầu tư cơ sở vật chất và tạo nguồn kinh phí phục vụ hoạt động thư viện thân thiện
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.4.1. Mục tiêu khảo sát
• 3.4.2. Đối tượng và phương pháp khảo sát
• 3.4.3. Nội dung khảo sát
• 3.4.4. Kết quả khảo sát
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN 1
• PHỤ LỤC 2: PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN 2
• PHỤ LỤC 3: PHIẾU KHẢO SÁT CÁC BIỆN PHÁP
• PHỤ LỤC 4: KẾ HOẠCH PHỎNG VẤN CBQL VÀ GV
• PHỤ LỤC 5: BIÊN BẢN PHỎNG VẤN
• PHỤ LỤC 6: DANH SÁCH NGƯỜI PHỎNG VẤN
• PHỤ LỤC 7: XỬ LÝ KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 8: CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ THAM GIA

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Thư Viện Thân Thiện Tại Trường Tiểu Học Bến Cát

Quản lý thư viện thân thiện tại trường tiểu học Bến Cát là một chủ đề quan trọng trong giáo dục hiện đại. Thư viện không chỉ là nơi lưu trữ sách mà còn là không gian học tập, khám phá và phát triển kỹ năng cho học sinh. Theo Nghị định số 72/2002/NĐ-CP, thư viện trường học có nhiệm vụ xây dựng vốn tài liệu đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Điều này cho thấy vai trò của thư viện trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập.

1.1. Khái Niệm Về Thư Viện Thân Thiện

Thư viện thân thiện là không gian học tập tích cực, nơi học sinh có thể tự do khám phá và tìm hiểu kiến thức. Nó không chỉ cung cấp tài liệu mà còn tổ chức các hoạt động khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

1.2. Vai Trò Của Thư Viện Trong Giáo Dục

Thư viện đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giáo viên và học sinh. Nó giúp củng cố kiến thức đã học và phát triển kỹ năng tự học, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại trường tiểu học.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Thư Viện Tại Trường Tiểu Học Bến Cát

Quản lý hoạt động thư viện tại trường tiểu học Bến Cát gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là nhận thức của giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của thư viện. Nhiều người vẫn chưa hiểu rõ vai trò của thư viện trong việc hỗ trợ học tập và phát triển kỹ năng.

2.1. Nhận Thức Của Giáo Viên Về Thư Viện

Giáo viên cần được nâng cao nhận thức về vai trò của thư viện trong việc hỗ trợ giảng dạy. Việc này có thể thông qua các khóa bồi dưỡng và hội thảo chuyên đề.

2.2. Khó Khăn Trong Tổ Chức Hoạt Động Thư Viện

Việc tổ chức các hoạt động thư viện còn gặp khó khăn do thiếu nguồn lực và sự hỗ trợ từ ban giám hiệu. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của thư viện thân thiện.

III. Phương Pháp Nâng Cao Quản Lý Thư Viện Thân Thiện

Để nâng cao hiệu quả quản lý thư viện thân thiện, cần áp dụng các phương pháp cụ thể. Những biện pháp này không chỉ giúp cải thiện hoạt động thư viện mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Cho Cán Bộ Quản Lý

Cán bộ quản lý cần được đào tạo về kỹ năng quản lý thư viện và tổ chức hoạt động. Điều này giúp họ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

3.2. Xây Dựng Kế Hoạch Hoạt Động Thư Viện

Một kế hoạch hoạt động rõ ràng sẽ giúp thư viện hoạt động hiệu quả hơn. Kế hoạch này cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của học sinh và giáo viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Thư Viện Thân Thiện Tại Trường Tiểu Học

Thư viện thân thiện không chỉ là nơi lưu trữ sách mà còn là không gian cho các hoạt động học tập và giải trí. Các hoạt động này giúp học sinh phát triển kỹ năng và hình thành thói quen đọc sách.

4.1. Các Hoạt Động Khuyến Khích Đọc Sách

Thư viện có thể tổ chức các buổi đọc sách, thảo luận nhóm và các hoạt động tương tác khác để khuyến khích học sinh yêu thích việc đọc sách.

4.2. Hỗ Trợ Học Tập Từ Thư Viện

Thư viện cung cấp tài liệu tham khảo và hỗ trợ học sinh trong việc tìm kiếm thông tin, từ đó giúp các em hoàn thành bài tập và dự án học tập.

V. Kết Luận Về Quản Lý Thư Viện Thân Thiện Tại Trường Tiểu Học Bến Cát

Quản lý thư viện thân thiện tại trường tiểu học Bến Cát là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

5.1. Tương Lai Của Thư Viện Thân Thiện

Thư viện thân thiện sẽ tiếp tục phát triển và đóng vai trò quan trọng trong giáo dục. Cần có các chính sách hỗ trợ để nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng, phụ huynh và các tổ chức xã hội là rất cần thiết để phát triển thư viện thân thiện. Điều này sẽ tạo ra một môi trường học tập phong phú và đa dạng cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, thư viện trường học không chỉ đơn thuần là nơi lưu trữ sách báo mà đã trở thành nguồn lực trung tâm hỗ trợ trực tiếp cho quá trình dạy và học tích cực. Theo quy định tại Điều 7 Thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thư viện đạt chuẩn là một trong những tiêu chí bắt buộc để công nhận trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia. Mô hình thư viện thân thiện, dựa trên nguyên tắc tiếp cận quyền trẻ em do Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc khởi xướng, giữ vai trò tiên quyết trong việc hình thành thói quen đọc sách và phát triển toàn diện các kỹ năng tư duy cho học sinh ngay từ bậc học nền tảng.

Tuy nhiên, khảo sát thực tế tại 15 trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương cho thấy công tác quản lý hoạt động thư viện thân thiện vẫn còn nhiều bất cập, nhiều nơi còn mang tính hình thức và thiếu sự chỉ đạo xuyên suốt từ ban giám hiệu. Mục tiêu của công trình nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quản lý và đề xuất hệ thống biện pháp khoa học nhằm nâng cao chất lượng hoạt động thư viện thân thiện tại các cơ sở giáo dục tiểu học trên địa bàn.

Nghiên cứu được giới hạn khảo sát trong khoảng thời gian 2 năm học, từ năm học 2017-2018 đến năm học 2018-2019, tại toàn bộ 15 trường tiểu học thuộc thị xã Bến Cát. Quá trình thu thập dữ liệu đã ghi nhận 400 phiếu khảo sát hợp lệ từ các nhóm chủ thể giáo dục, đạt tỷ lệ phản hồi 100%. Kết quả nghiên cứu tạo lập cơ sở thực tiễn vững chắc giúp các nhà quản lý giáo dục nâng cao tỷ lệ học sinh đọc sách thường xuyên lên trên 85% và chuẩn hóa 100% các tiêu chí vận hành thư viện theo định hướng phát triển năng lực người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý tổ chức cổ điển của Henri Fayol và lý thuyết quản lý hiện đại của Harold Koontz, trong đó xác định quản lý là quá trình thực thi đồng bộ 4 chức năng cơ bản: xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra, đánh giá. Đồng thời, đề tài tích hợp mô hình "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" theo chỉ đạo tại Chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT kết hợp với cách tiếp cận dựa trên Quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc, nhấn mạnh quyền được tiếp cận thông tin và tham gia chủ động của học sinh vào mọi không gian giáo dục.

Hệ thống lý luận của đề tài làm sáng tỏ 4 khái niệm nền tảng:

• Thư viện thân thiện: Không gian học tập mở, an toàn và hấp dẫn, nơi học sinh được tiếp cận sách tự do và phát triển các kỹ năng nhận thức, cảm xúc, xã hội.
• Hoạt động thư viện thân thiện: Chuỗi quy trình chuyên môn nghiệp vụ bao gồm xây dựng vốn tài liệu, xử lý kỹ thuật, tổ chức các góc hoạt động đa năng (góc đọc, góc viết, góc nghệ thuật, góc văn hóa) và tổ chức các dịch vụ đọc lưu động, ngoài trời.
• Quản lý giáo dục: Hệ thống các tác động có ý thức, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến toàn bộ hệ thống giáo dục nhằm đạt mục tiêu đào tạo nhân cách cho thế hệ trẻ.
• Quản lý hoạt động thư viện thân thiện: Sự tác động có định hướng của hiệu trưởng nhà trường lên các nguồn lực con người, cơ sở vật chất và chuyên môn nghiệp vụ nhằm tối ưu hóa môi trường đọc cho học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên để khảo sát 15 trường tiểu học công lập trên địa bàn thị xã Bến Cát trong giai đoạn 2 năm học 2017-2019. Tổng quy mô mẫu nghiên cứu gồm 400 khách thể đại diện, được phân bổ cụ thể: 35 cán bộ quản lý (chiếm tỷ lệ 8,75%), 115 giáo viên trực tiếp giảng dạy (chiếm tỷ lệ 28,75%) và 250 học sinh khối lớp 5 (chiếm tỷ lệ 62,5%).

Nguồn dữ liệu được thu thập thông qua phiếu trưng cầu ý kiến thiết kế theo thang đo Likert 5 mức độ, kết hợp với phương pháp phỏng vấn sâu 20 cán bộ quản lý, giáo viên và phân tích hồ sơ quản trị lưu trữ tại các trường. Toàn bộ dữ liệu định lượng được xử lý trên phần mềm SPSS phiên bản 20.0 và Microsoft Excel 2013. Việc lựa chọn công cụ thống kê toán học này cho phép tính toán chính xác điểm trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định độ tin cậy của thang đo và phân tích tương quan giữa các biến số với mức ý nghĩa thống kê bảo đảm sai số dưới 5%, từ đó khẳng định tính khách quan của các kết luận nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực trạng tại 15 trường tiểu học thị xã Bến Cát đã làm sáng tỏ 4 phát hiện quan trọng về hoạt động và công tác quản lý thư viện thân thiện:

Thứ nhất, mức độ nhận thức của đội ngũ sư phạm về vai trò của thư viện thân thiện rất cao. 100% cán bộ quản lý và giáo viên (150/150 người) đều khẳng định thư viện là "trái tim của nhà trường", giữ vị trí cốt lõi trong việc rèn luyện thói quen tự học cho học sinh tiểu học.

Thứ hai, tồn tại sự mất cân đối rõ rệt giữa các góc hoạt động trong thư viện. Kết quả khảo sát học sinh cho thấy hoạt động tại "Góc đọc" đạt điểm trung bình đánh giá cao nhất với 3.92/5.00 điểm, trong khi "Góc nghệ thuật" chỉ đạt 3.15/5.00 điểm và "Góc viết sáng tạo" đạt mức thấp nhất là 3.08/5.00 điểm. Điều này phản ánh các trường mới chỉ tập trung vào việc đọc truyền thống mà chưa phát huy tối đa các hoạt động sáng tạo bổ trợ.

Thứ ba, cơ sở vật chất và đội ngũ chuyên trách còn nhiều rào cản. Mặc dù 100% các trường đã bố trí phòng thư viện riêng, nhưng có tới 33,3% số trường chưa đáp ứng đủ diện tích chuẩn tối thiểu 50 m2 theo quy định. Về nhân sự, khoảng 26,7% nhân viên phụ trách thư viện đang làm việc theo chế độ kiêm nhiệm, chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ thư viện hiện đại và ứng dụng công nghệ thông tin.

Thứ tư, công tác kiểm tra, giám sát mang tính thời điểm. Khoảng 40% cán bộ quản lý thừa nhận chỉ tập trung chỉ đạo, chỉnh trang hoạt động thư viện khi có các đợt kiểm tra, thanh tra định kỳ từ Phòng Giáo dục và Đào tạo, thiếu quy trình giám sát thường xuyên hàng tháng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ việc lập kế hoạch thư viện còn rập khuôn, kinh phí bổ sung tài liệu hạn hẹp và áp lực gia tăng sĩ số cơ học tại thị xã Bến Cát (tăng trung bình 8-10% học sinh mỗi năm do tốc độ đô thị hóa nhanh). Khi so sánh với các nghiên cứu tương tự tại các đô thị lớn, công tác quản lý thư viện tại Bến Cát còn thiếu sự phối hợp chặt chẽ với ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức đoàn thể.

Để phản ánh trực quan các kết quả này, dữ liệu thực trạng có thể được hệ thống hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện mức độ tham gia giữa 4 góc chức năng và bảng ma trận tương quan giữa tần suất kiểm tra của ban giám hiệu với số lượng lượt mượn sách của 250 học sinh. Kết quả phân tích khẳng định rằng nếu hiệu trưởng thực hiện đổi mới phương thức quản lý, chuyển từ giám sát hành chính sang tạo động lực chuyên môn, chất lượng hoạt động thư viện thân thiện sẽ có bước chuyển biến rõ rệt.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý và phát huy tối đa công năng của thư viện thân thiện tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, hệ thống 7 giải pháp đồng bộ được đề xuất với các mục tiêu cụ thể như sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và năng lực chỉ đạo của cán bộ quản lý: Ban giám hiệu 15 trường tiểu học cần tổ chức định kỳ 2 đợt sinh hoạt chuyên đề/năm học về chuyển đổi mô hình thư viện thân thiện cho 100% cán bộ, giáo viên; đưa tiêu chí khai thác thư viện vào đánh giá thi đua cá nhân hàng kỳ.

Thứ hai, chuẩn hóa và bồi dưỡng nghiệp vụ cho nhân viên thư viện: Phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã Bến Cát chủ trì phối hợp mở 1-2 lớp tập huấn chuyên sâu/năm về kỹ năng tổ chức góc hoạt động, quản trị dữ liệu bằng phần mềm số hóa, đảm bảo 100% cán bộ thư viện đạt chuẩn chuyên môn nghiệp vụ trong lộ trình 2019-2021.

Thứ ba, kế hoạch hóa và đa dạng hóa mô hình thư viện: Hiệu trưởng chỉ đạo xây dựng kế hoạch thư viện chi tiết theo tuần/tháng, triển khai tối thiểu 2 mô hình mở rộng là "Tủ sách góc lớp" tại 100% lớp học và "Thư viện xanh ngoài trời", hướng tới mục tiêu nâng tần suất đọc sách của học sinh lên 3-4 lượt/tuần.

Thứ tư, tăng cường kiểm tra, đánh giá thường xuyên: Thiết lập ban kiểm tra nội bộ thực hiện đánh giá định kỳ 1 lần/tháng dựa trên 5 tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông, loại bỏ hoàn toàn tính hình thức và đối phó trong công tác báo cáo.

Thứ năm, huy động nguồn lực xã hội hóa: Chủ động phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh và các nhà tài trợ bổ sung từ 200-300 đầu sách mới mỗi năm cho mỗi cơ sở, đồng thời cải tạo nâng cấp 100% phòng thư viện đạt diện tích từ 50 m2 trở lên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao và là tài liệu tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ quản lý trường tiểu học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Cung cấp khung hướng dẫn toàn diện từ khâu lập kế hoạch, phân bổ nguồn lực đến quy trình chỉ đạo tổ chức các góc hoạt động chuyên biệt, giúp nâng cao hiệu quả quản trị tại 15 trường tiểu học có điều kiện tương đồng.

Thứ hai, nhân viên phụ trách thư viện trường phổ thông: Tài liệu hướng dẫn chi tiết phương pháp sắp xếp không gian mở, kỹ thuật tổ chức các tiết học thư viện tích hợp và phương pháp quản lý mượn - trả tài liệu, phục vụ tốt nhu cầu học tập của 100% học sinh tiểu học.

Thứ ba, chuyên viên phụ trách tiểu học tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp bức tranh thực tiễn sinh động cùng bộ tiêu chí đánh giá khoa học để phục vụ công tác thanh tra, chỉ đạo chuyên môn và xây dựng chính sách phát triển thư viện cho hơn 20 cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh.

Thứ tư, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Cung cấp khung lý thuyết chuẩn mực, quy trình xây dựng công cụ khảo sát trên 400 khách thể và phương pháp ứng dụng phần mềm SPSS 20.0 để xử lý số liệu trong các nghiên cứu khoa học giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình thư viện thân thiện có điểm gì khác biệt cốt lõi so với thư viện truyền thống? Thư viện thân thiện chuyển đổi từ mô hình kho lưu trữ thụ động sang không gian học tập mở đa chức năng với 4-5 góc hoạt động (góc đọc, góc viết, góc nghệ thuật, góc trò chơi). Khảo sát tại 15 trường cho thấy mô hình này giúp tăng tỷ lệ học sinh tự giác đến thư viện lên trên 80% nhờ không gian trưng bày sách ngang tầm mắt và môi trường tương tác an toàn, thân thiện.

Vai trò quyết định của người hiệu trưởng trong quản lý thư viện thân thiện là gì? Hiệu trưởng là chủ thể định hướng, giữ vai trò phê duyệt kế hoạch, bố trí ngân sách thỏa đáng và chỉ đạo 100% giáo viên chủ nhiệm lồng ghép hoạt động đọc sách vào chương trình giảng dạy. Nghiên cứu chứng minh rằng tại các trường có sự kiểm tra, giám sát định kỳ hàng tháng của ban giám hiệu, hiệu suất mượn sách của học sinh tăng từ 35% đến 40%.

Làm thế nào để vận hành tốt thư viện thân thiện khi thiếu nhân viên chuyên trách? Nhà trường cần thành lập Tổ công tác thư viện gồm 5-7 thành viên nòng cốt (ban giám hiệu, đại diện Tổng phụ trách Đội, khối trưởng chuyên môn) kết hợp mạng lưới cộng tác viên học sinh. Đồng thời, nhà trường cần cử giáo viên kiêm nhiệm tham gia các khóa tập huấn nghiệp vụ thư viện từ 1-2 lần/năm do ngành giáo dục tổ chức để chuẩn hóa quy trình.

Diện tích và cơ sở vật chất tối thiểu của thư viện trường tiểu học đạt chuẩn được quy định như thế nào? Căn cứ Thông tư số 47/2012/TT-BGDĐT và chuẩn khảo sát của đề tài, thư viện tiểu học phải đạt diện tích tối thiểu 50 m2, chia thành không gian phòng đọc và kho sách kiên cố, trang bị hệ thống giá mở, bàn ghế đúng quy cách lứa tuổi 6-11 tuổi và từng bước bổ sung máy tính kết nối Internet để tra cứu.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin mang lại giá trị gì cho quản lý thư viện tiểu học? Ứng dụng phần mềm chuyên dụng giúp giảm khoảng 50% thời gian xử lý thủ tục mượn - trả sách cho cán bộ quản lý, đảm bảo quản lý chính xác 100% danh mục ấn phẩm và cung cấp dữ liệu số hóa tức thì về xu hướng đọc của 250 học sinh, hỗ trợ hiệu quả cho việc đổi mới phương pháp giảng dạy.

Kết luận

• Mô hình thư viện thân thiện khẳng định vai trò là trung tâm tri thức, hỗ trợ đổi mới phương pháp giáo dục toàn diện cho học sinh lứa tuổi 6-11 tuổi.
• Bức tranh thực trạng tại 15 trường tiểu học thị xã Bến Cát được phản ánh chân thực thông qua khảo sát thực nghiệm 400 khách thể với độ tin cậy cao.
• Đề tài chỉ rõ những rào cản then chốt về tỷ lệ cán bộ kiêm nhiệm (khoảng 26,7%) và tính hình thức trong công tác kiểm tra, giám sát định kỳ.
• Hệ thống 7 giải pháp quản lý đồng bộ được xây dựng có tính cấp thiết và tính khả thi vượt trội, đã được kiểm chứng qua phân tích tương quan định lượng.
• Xác lập lộ trình chuẩn hóa cơ sở vật chất và số hóa hoạt động thư viện trong chu kỳ quản lý 2019-2021 nhằm đáp ứng yêu cầu trường đạt chuẩn quốc gia.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp giải pháp quản trị thực chứng, gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Trong giai đoạn tiếp theo, các cơ sở giáo dục cần nhanh chóng số hóa 100% danh mục dữ liệu sách và nhân rộng không gian thư viện xanh ngoài trời. Ban giám hiệu các trường tiểu học cần chủ động triển khai ngay các giải pháp quản lý để xây dựng thư viện thực sự trở thành "trái tim của nhà trường", thắp sáng đam mê đọc sách và phát triển năng lực tự học suốt đời cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Trường học thân thiện là mô hình trường do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đề xướng từ những thập kỷ cuối của thế kỷ trước, và đã được triển khai có kết quả tốt ở nhiều nước trên thế giới. Vào năm 1983 tại E-rê-van (Liên Xô cũ) đã diễn ra hội nghị khoa học thực tiễn về hiệu quả và chất lượng phục vụ thư viện- thư mục cho trẻ em và thiếu niên.

Hội nghị do Bộ văn hóa Liên Xô, Bộ Văn hóa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Ac-mê-ni, Thư viện quốc gia Liên Xô mang tên V. Lênin, Thư viện thiếu nhi của nước Cộng hòa tổ chức. Những vấn đề được quan tâm trao đổi trong hội nghị là: Vai trò giáo dục của thư viện trong việc hình thành đời sống tinh thần của bạn đọc trẻ tuổi, lập trường sống tích cực, tính công dân, tình yêu quê hương, Tổ quốc, tình yêu lao động. Hội nghị đã khẳng định những ảnh hưởng của sách và thư viện trong quá trình trưởng thành về tinh thần và đạo đức của người công dân trẻ tuổi.

(Văn Hải, 1986) Claus Ulrich Werner (Giám đốc thư viện Đại học tự do Berlin, ủy viên Hội đồng xây dựng thư viện và lưu trữ - Viện Tiêu chuẩn Đức) trong bài viết “Thư viện với vai trò là không gian học tập và là nơi mọi người đều muốn đến” đã nghiên cứu về sự phát triển của thư viện trong thời đại hiện nay và đưa ra ý kiến nhận định: “Một trong những điều kỳ lạ có thể nói về thư viện là chúng đang trải qua một thời kỳ phục hưng trong kỷ nguyên kỹ thuật số”. Sự phục hưng này liên quan đến việc chuyển đổi thư viện từ vai trò là nơi lưu trữ sách trở thành không gian công cộng, một phòng khách của thành phố, một trung tâm học tập cho sinh viên, một “địa điểm thứ ba” và một cửa hàng phương tiện truyền thông phi thương mại. Ở nhiều nước châu Âu, thư viện có các tên mới để mô tả sự thay đổi vai trò và chức năng của thư viện như: “Trung tâm thông tin”, “Cửa hàng ý tưởng”, “Trung tâm truyền thông”. Trong bài viết của mình, tác giả đã chỉ ra rằng: “Ngày nay, người sử dụng thư viện thích được lựa chọn các không gian học 9 tập và làm việc khác nhau, các kiểu ghế và bầu không khí khác nhau.

Thư viện ngày nay cần phải được thiết kế đảm bảo rằng thư viện có thể vận hành tốt và làm tròn các chức năng của nó: là nơi học tập, giao tiếp và nghiên cứu” (Claus Ulrich Werner, 2014). Trong nước Ở Việt Nam, phối hợp với UNICEF, Bộ đã làm thí điểm nhiều năm nay ở 50 trường tiểu học và THCS (trong đó có một số trường ở TP. Từ kết quả thí điểm, Bộ chủ trương tiến hành đại trà trong năm học 2008 - 2009 ở tất cả các trường tiểu học và THCS trong toàn quốc, rồi “lan ra” tất cả các trường phổ thông cho tới năm 2013. Tác giả Đoàn Thị Thu (Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, thành phố Hồ Chí Minh) nghiên cứu đề tài: “Vai trò của thư viện trường trong việc xây dựng và phát triển tủ sách lớp học ở các thư viện trường phổ thông” cho rằng: Xây dựng và phát triển tủ sách lớp học là động lực giúp thư viện trường phổ thông nâng cao hiệu quả hoạt động của mình, từng bước khẳng định được vai trò của thư viện trong hoạt động dạy và học ở trường phổ thông.

Hiệu quả hoạt động của tủ sách lớp học phụ thuộc rất lớn vào mức độ tham gia của thư viện nhà trường. Để tủ sách lớp học thực sự hữu ích như mong muốn, cần nhất là trình độ và tâm huyết của người cán bộ thư viện trường phổ thông. (Đoàn Thị Thu, 2014) Tác giả Nguyễn Thị Lan Thanh (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) đã đề cập đến những khái niệm về quản lý thư viện trong bài viết “Một số vấn đề về quản lý thư viện hiện đại” đăng trên tạp chí Thư viện Việt Nam số 5 (49) tháng 9 năm 2014 đã nêu lên các định nghĩa về quản lý thư viện và quản lý thư viện hiện đại. Sự giống nhau và khác nhau giữa quản lý thư viện truyền thống và quản lý thư viện hiện đại, khái quát một số nội dung quản lý thư viện hiện đại như: quản lý nguồn nhân lực thư viện, quản lý hoạt động chuyên môn, quản lý tài chính, quản lý cơ sở vật chất,.Theo tác giả, thư viện hiện đại là một loại thư viện được áp dụng những thành tựu mới nhất của khoa học kỹ thuật mà cụ thể là công nghệ thông tin.

Dưới tác động của ứng dụng công nghệ thông tin, thư viện hiện đại có rất nhiều thay đổi: từ cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực cho đến cơ sở vật chất trang 10 thiết bị. Thư viện hiện đại ngày nay có những cấp độ khác nhau với các tên gọi khác nhau như: thư viện đa phương tiện, thư viện điện tử, thư viện số,… Quản lý thư viện hiện đại rất cần người quản lý có các kiến thức về ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thư viện và có kỹ năng thực hành phần mềm quản lý. Nói cách khác, quản lý thư viện hiện đại là hoạt động được chủ thể quản lý và đối tượng quản lý tự giác thực hiện nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu của thư viện với sự hỗ trợ của các phương tiện kỹ thuật hiện đại. Tác giả Đỗ Văn Hùng, Thái Thị Trâm (Khoa Thông tin – Thư viện, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc Gia Hà Nội) nghiên cứu về thư viện ở khía cạnh khá mới; “Thư viện đại học trước xu thế sử dụng thiết bị di động trong học tập của sinh viên”.Nghiên cứu của hai tác giả nhận định: Hiện nay các thiết bị di động ngày càng trở nên quan thuộc và là một vật dụng không thể thiếu của giới trẻ, đặc biệt là sinh viên.

Các thiết bị này đã và đang ảnh hưởng đến sinh viên trong hoạt động học tập. Bài viết đánh giá tình hình sử dụng thiết bị di động của sinh viên và phân tích các yếu tố tác động đến việc sử dụng các thiết bị này cho hoạt động học tập. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra những khuyến nghị cho thư viện đại học trong việc nâng cao chất lượng hoạt động phục vụ đào tạo trong kỷ nguyên số và di động. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1.

Khái niệm hoạt động thư viện Thư viện: Thư viện là kho sưu tập sách, báo và tạp chí. Tuy nó có thể chỉ đến kho sưu tập cá nhân của người riêng, nhưng nó thường chỉ đến nhà lớn sưu tập sách báo xuất bản được bảo quản bởi thành phố hay học viện hay nhận tiền góp của họ. Những nhà sưu tập này thường được sử dụng bởi những người không muốn (hay không có thể) mua nhiều sách cho mình. Tuy nhiên, tại vì giấy không còn là phương tiện duy nhất để lưu giữ thông tin, nhiều thư viện cũng sưu tập và cung cấp bản đồ, bản thiết kế hay công trình nghệ thuật khác, micrôphim 11 (tiếngAnh: microfilm), vi phim (microfiche), băng cassette, CD, LP, băng video và DVD, và họ để người khác truy cập các cơ sở dữ liệu CD-ROM và Internet.

Định nghĩa mới nhất của UNESCO: Thư viện, không phụ thuộc vào tên gọi, là bất kì bộ sưu tập có tổ chức của sách, báo, tài liệu các loại, ấn phẩm định kì. Nhân viên thư viện có trách nhiệm tổ chức cho bạn đọc sử dụng tài liệu để nghiên cứu thông tin, giáo dục & giải trí. Do đó, các thư viện hiện đại ngày càng trở thành nơi để truy cập thông tin vô hạn chế bằng nhiều định dạng và từ nhiều nguồn gốc. Gần đây hơn, các thư viện không còn chỉ là kiến trúc, họ cũng hỗ trợ tìm kiếm và phân tích rất nhiều kiến thúc dùng đủ loại thứ công cụ điện tử.

Thư viện thân thiện: Thư viện thân thiện là nơi học sinh được khuyến khích và hỗ trợ cho việc đọc một cách tích cực trong một môi trường thân thiện và an toàn. Cán bộ thư viện, giáo viên, phụ huynh và cộng đồng cùng chung tay trong việc hướng trẻ em tham gia đọc với sự thích thú. Ở thư viện thân thiện, với những đầu sách và các hoạt động phù hợp với học sinh được tổ chức nhằm đảm bảo rằng tất cả học sinh, không phân biệt giới tính hay trình độ, đều được tham gia đọc và đọc tốt. Hoạt động thư viện: Là những hoạt động được thực hiện theo quy tắc, quy trình của nghiệp vụ thư viện, bao gồm: xây dựng vốn tài liệu; xử lý tài liệu; tổ chức bộ máy tra cứu; tổ chức tài liệu; bảo quản tài liệu; kiểm kê, thanh lọc tài liệu; tổ chức dịch vụ thư viện; biên soạn ấn phẩm thông tin thư viện; hoạt động truyền thông, vận động; thống kê thư viện.

Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường tiểu học - Khái niệm quản lý: Quản lý là một hoạt động được hình thành từ khi xã hội loài người có sự phân công lao động, con người có sự hợp tác với nhau hoặc cùng nhau hoạt động với những mục đích chung nào đó. Quản lý rất cần thiết cho tất cả mọi lĩnh vực hoạt động đời sống của con người. Ở đâu con người tạo lập nên nhóm xã hội là ở đó cần đến quản lý, dù đó là nhóm nhỏ, nhóm lớn, nhóm chính thức, nhóm không 12 chính thức và bất kể nội dung hoạt động nhóm đó là gì. Có thể nói quản lý là một thuộc tính gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển của nó.Marx đã khẳng định: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất… Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”.

(Nguyễn Văn Lê, 1983) Điều đó cho thấy rằng hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công hợp tác lao động của xã hội loài người, nhằm đạt mục đích nhất định. Đây chính là hoạt động giúp cho người đứng đầu tổ chức phối hợp sự nỗ lực của các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng để đạt mục tiêu đề ra.