PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài An sinh xã hội nói chung và BHXH nói riêng là một trong những chính sách xã hội cơ bản thể hiện đƣờng lối chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc ta hƣớng vào mục tiêu phát triển con ngƣời, thúc đẩy công bằng và tiến bộ, nâng cao chất lƣợng cuộc sống của nhân dân, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nƣớc. Sự phát triển kinh tế - xã hội của một đất nƣớc luôn gắn liền với những mục tiêu an sinh xã hội. Trong hệ thống an sinh xã hội BHXH là một trong những trụ cột.
Theo Luật BHXH sửa đổi năm 2014 của Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam “BHXH là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, TNLĐ, BNN, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH”. Tham gia BHXH làm cho NLĐ yên tâm cống hiến và không phải lo lắng nhiều về những rủi ro mà mình có thể gặp phải trong hoạt động sản xuất, công tác và sinh hoạt. Trong các khâu của BHXH thì công tác thu là quan trọng nhất, quyết định sự tồn tại và phát triển của hệ thống BHXH. Việc thu đúng, thu đủ, thu kịp thời tạo điều kiện cho công tác chi trả các chế độ BHXH đúng quy định, đảm bảo cuộc sống cho ngƣời tham gia khi họ bị mất hoặc giảm nguồn thu nhập do giảm hoặc mất khả năng lao động.
Ngoài ra công tác thu đƣợc thực hiện có hiệu quả sẽ góp phần tăng trƣởng quỹ BHXH, khi đó quỹ BHXH sẽ hạch toán độc lập với ngân sách nhà nƣớc, chủ động đƣợc nguồn chi trả cho các ngƣời hƣởng các chế độ BHXH. Tại huyện Yên Mỹ, cùng với sự hình thành của hệ thống BHXH, BHXH huyện Yên Mỹ tỉnh Hƣng Yên đƣợc thành lập ngày 06 tháng 10 năm 2000. 1 Qua 22 năm tổ chức hoạt động, với những kết quả đạt đƣợc, BHXH huyện Yên Mỹ, đã góp phần ổn định chính trị, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh trên địa bàn. Trong những năm gần đây, dƣới tác động của tình hình dịch bệnh Covid- 19 bùng phát, kéo dài, mặc dù kinh tế của tỉnh còn gặp nhiều khó khăn, nhiều DN tiếp tục thu hẹp sản xuất kinh doanh, ngừng hoạt động hoặc có nguy cơ phá sản.
ảnh hƣởng đến công tác thu BHXH, BHYT, BHTN, nhƣng với phƣơng châm: thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, BHXH huyện Yên Mỹ đã đề ra các giải pháp hữu hiệu, triển khai thực hiện kiên trì, quyết liệt, số đơn vị SDLĐ và ngƣời tham BHXH, BHYT, BHTN ngày càng đƣợc mở rộng. Tuy nhiên BHXH huyện Yên Mỹ cũng không tránh khỏi những hạn chế trong công tác thu BHXH đặc biệt công tác quản lý thu BHXH bắt buộc, đã và đang đặt ra những vấn đề cần quan tâm giải quyết nhƣ: Việc phát triển ngƣời tham gia BHXH bắt buộc, thu BHXH bắt buộc nhất là khu vực ngoài quốc doanh, hộ kinh doanh cá thể. Đây là khu vực có nhiều lao động, nhƣng tỷ lệ tham gia BHXH còn thấp, chƣa tƣơng xứng với tiềm năng của huyện. Chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm pháp luật về BHXH của chủ SDLĐ nhƣ cố tình không đóng, đóng không đúng, không kịp thời, đóng không đầy đủ BHXH cho NLĐ còn bất cập; vấn đề giải quyết nợ tồn đọng BHXH đang là một trong những bức xúc hiện nay.
Việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng CNTT vào quản lý thu BHXH bắt buộc cũng đang còn bộc lộ nhiều hạn chế. Công tác thu BHXH nói chung, đặc biệt là quản lý thu BHXH bắt buộc nói riêng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tăng trƣởng và phát triển quỹ BHXH, là cơ sở để giải quyết các chế độ, chính sách và quyền lợi của NLĐ. Nguồn thu BHXH tăng kéo theo số lƣợng đơn vị tham gia BHXH, số lao động tham gia BHXH ngày càng tăng; giảm tình trạng không tham gia BHXH; giảm rủi ro thất thu BHXH. 2 Xuất phát từ thực tế trên, việc đi sâu nghiên cứu những vấn đề liên quan đến quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Yên Mỹ tỉnh Hƣng Yên trong giai đoạn hiện nay, từ đó đề ra giải pháp đồng bộ, mang tính chiến lƣợc cho công tác quản lý thu BHXH bắt buộc đang là một đòi hỏi cấp thiết.
Do đó, tác giả chọn đề tài: “Quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên” để thực hiện nghiên cứu làm đề tài luận văn thạc sĩ nhằm góp phần giúp BHXH huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên phát huy nhƣng thế mạnh sẵn có, áp dụng các giải pháp, khắc phục những hạn chế, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đƣợc giao. Câu hỏi nghiên cứu Lãnh đạo BHXH huyện Yên Mỹ cần làm gì để hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện? 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề xuất các giải pháp, nhằm hoàn thiện quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên trong thời gian tới.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn cấp huyện. - Thực trạng quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên. - Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên trong thời gian tới. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4.
Đối tƣợng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu của Luận văn là quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH cấp huyện. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên. - Phạm vi thời gian: Các số liệu nghiên cứu đƣợc thu thập từ năm 2019 đến năm 2021. - Phạm vi nội dung: Đề tài nghiên cứu quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên theo cách tiếp cận của quản lý kinh tế bao gồm các nội dung lập kế hoạch thu BHXH bắt buộc, triển khai thực hiện kế hoạch và kiểm tra giám sát việc thực hiện kế hoạch.
Kết cấu của Luận văn Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn cấp huyện Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tỉnh Hƣng Yên 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn cấp huyện 1. Các công trình nghiên cứu về bảo hiểm xã hội có thể vận dụng vào thực tiễn công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội trên địa bàn huyện Yên Mỹ Trong những năm qua vấn đề về BHXH luôn đƣợc rất nhiều ngƣời quan tâm và nghiên cứu. Đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến hoạt động BHXH ở nhiều khía cạnh khác nhau ở phạm vi lớn trên quy mô cả nƣớc cho đến những phạm vi nhỏ hơn nhƣ về địa bàn tỉnh, địa bàn huyện.
Có thể kể đến nhƣ: Trần Thị Thúy (2015) “Quản lý thu BHXH tại BHXH thành phố Hà Nội”, Luận văn thạc sĩ Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, Luận văn đã hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiễn về BHXH và công tác thu BHXH bắt buộc. Phân tích và đánh giá thực trạng về quản lý thu BHXH bắt buộc tại BHXH thành phố Hà Nội, chỉ ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế, thiếu sót, nguyên nhân và những vấn đề đang đặt ra hiện nay. Đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện quản lý thu BHXH bắt buộc trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2015 - 2020. Nguyễn Triều Dƣơng (2016) “Quản lý thu BHXH tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên”, Luận văn thạc sĩ Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội.
Trên cơ sở khái quát những vấn đề chung về quản lý thu BHXH và phân tích, đánh giá thực trạng công tác đó tại huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên, đề tài nhằm hƣớng tới mục tiêu đề xuất đƣợc một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH của huyện trong thời gian tới. Nguyễn Thị Huyền (2018) “Quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Quỳnh 5 Lƣu, tỉnh Nghệ An”, Luận văn thạc sĩ Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Đánh giá tổng quan các nghiên cứu có liên quan. Hệ thống hóa các lý thuyết cơ bản về quản lý thu BHXH.
Phân tích tình hình hoạt động quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Quỳnh Lƣu từ đó đánh giá công tác quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Quỳnh Lƣu, tỉnh Nghệ An; chỉ ra những thành tựu đạt đƣợc và giải quyết những hạn chế còn tồn tại; đƣa ra các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Quỳnh Lƣu, tỉnh Nghệ An. Bùi Văn Bắc (2019) “Quản lý thu BHXH của BHXH Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ, Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Xác định đƣợc cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tế về quản lý thu BHXH. Đánh giá đƣợc thực trạng về quản lý thu BHXH, chỉ ra đƣợc những hạn chế và nguyên nhân những hạn chế trong công tác này.
Đề xuất đƣợc một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu BHXH của BHXH Việt Nam trong thời gian tới. Lƣu Thị Lan Anh (2021) “Quản lý thu BHXH tại các huyện ngoại thành thành phố Hà Nội”, Luận văn thạc sĩ Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội. Luận văn đã làm rõ một số nội dung lý luận liên quan đến công tác quản lý thu BHXH; đánh giá, phân tích đƣợc thực trạng quản lý thu BHXH tại các huyện ngoại thành Thành phố Hà Nội và chỉ rõ hạn chế, nguyên nhân của hạn chế.