CHƯƠNG 1: MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG NHẰM CHỐNG KINH DOANH HÀNG GIẢ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH. THÀNH PHỐ, TRUNG ƯƠNG 1. Khái quát về quản lý thị trường nhằm chống kinh doanh hàng giả trên địa bàn tỉnh, thành phố, trung ương 1. Một số khái niệm cốt lõi 1.
Khái niệm hàng giả và kinh doanh hàng giả Hàng giả là một hiện tượng kinh tế - xã hội, một phạm trù có lịch sử phát triển. Sản xuất và buôn bán hàng giả xuất hiện và phát triển trong nền sản xuất hàng hóa. Thị trường hàng hóa càng phát triển cao thì cơ hội cho việc kinh doanh hàng giả càng lớn. Mặc dù vấn đề hàng giả xuất hiện từ lâu và được đặt ra mang tính nhà nước nhưng vẫn còn nhiều quy định chưa mang tính thống nhất về định nghĩa hàng giả.
Theo Nghị định số 140/HĐBT ngày 25 tháng 4 năm 1991 của Hội đồng bộ trưởng quy định về kiểm tra, xử lý việc sản xuất buôn bán hàng giả “Hàng giả là những sản phẩm, hàng hoá được sản xuất ra trái pháp luật có hình dáng giống như những sản phẩm, hàng hoá được Nhà nước cho phép sản xuất, nhập khẩu và tiêu thụ trên thị trường; hoặc những sản phẩm, hàng hoá không có giá trị sử dụng đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên, tên gọi và công dụng của nó”. Theo Nghị định số 08/2013/NĐ-CP ngày 10 tháng 01 năm 2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng giả bao gồm: - Hàng không có giá trị sử dụng, công dụng: Hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng; có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hoá; có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký. Hàng hóa có hàm lượng, định lượng chất chính, tổng các chất dinh dưỡng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản khác chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn Luan van 8 chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hoá. Thuốc phòng bệnh, chữa bệnh cho người, vật nuôi không có dược chất; có dược chất nhưng không đúng với hàm lượng đã đăng ký; không đủ loại dược chất đã đăng ký; có dược chất khác với dược chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hoá.
Thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 70% trở xuống so với tiêu chuẩn chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công bố áp dụng; không đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa. - Hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa: Hàng hoá có nhãn hàng hoá, bao bì hàng hoá giả mạo tên thương nhân, địa chỉ của thương nhân khác; giả mạo tên thương mại, tên thương phẩm hàng hoá, mã số đăng ký lưu hành, mã vạch hoặc bao bì hàng hoá của thương nhân khác. Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo về nguồn gốc hàng hoá, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hoá. - Giả mạo về sở hữu trí tuệ là hàng hóa, bao bì hàng hóa có gắn nhãn hiệu, dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu, của tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý hoặc hàng hóa sao chép lậu là bản sao được sản xuất mà không được phép của chủ thể quyền tác giả hoặc quyền liên quan.
- Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả gồm các loại đề can, nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa, tem chất lượng, tem chống giả, phiếu bảo hành, niêm màng co hàng hóa có nội dung giả mạo tên, địa chỉ thương nhân, nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa. Hàng giả có thể chứa một hoặc nhiều dấu hiệu giả như trên. Ví dụ như vừa giả mạo nhãn hiệu hàng hóa vừa giả chất lượng. Đối với quốc tế không quy định cụ thể về hàng giả, thay vào đó là quy định về quyền SHTT.
Các nước tham gia vào WTO đã cũng nhau ký kết Hiệp định về các khía cạnh của quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến thương mại (Hiệp định TRIPS). Hiệp định này quy định đối với bản quyền, quy định đối với nhãn hiệu thương mại, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng công nghiệp. Khái niệm và nguyên tắc của quản lý thị trường đối với kinh doanh hàng giả trên địa bàn tỉnh, thành phố, trung ương Quản lý nhà nước là quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội chủ yếu và quan trọng của con người. Điểm khác nhau cơ bản giữa quản lý nhà nước và các hình thức quản lý khác là tính quyền lực của Nhà nước gắn liền với cưỡng chế nhà nước khi cần.
Quản lý nhà nước được thực hiện bởi toàn bộ hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại của nhà nước. Quản lý thị trường là một nội dung trong quản lý nhà nước, quản lý tổng thể các quan hệ về lưu thông hàng hóa và lưu thông tiền tệ, tổng thể các giao dịch mua bán và dịch vụ nhằm mục tiêu phát triển thị trường và thương mại. Để thực hiện công tác quản lý thị trường, các cơ quan quản lý phải hoạch định các chiến lược, các quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế, tổ chức và phối hợp theo cấp và ngành trong quản lý, điều hành, kiểm soát và điều chỉnh các hoạt động, các quá trình kinh tế đảm bảo phát triển đúng hướng, đạt mục tiêu. Để vận hành quá trình quản lý phải có bộ máy tổ chức, phải xây dựng các quy định cho bộ máy vận hành và hệ thống các văn bản quản lý.
* Nguyên tắc quản lý thị trường nhằm chống kinh doanh hàng giả Nguyên tắc quản lý thị trường với một mặt hàng nào đó chính là các quy tắc chỉ đạo, những tiêu chuẩn hành vi mà các cơ quan quản lý thị trường phải tuân thủ trong quá trình thực hiện quản lý. Các nguyên tắc đưa ra phải đảm bảo phù hợp với mục tiêu quản lý; phản ánh đúng tính chất và các quan hệ quản lý; phải đảm bảo tính hệ thống, tính nhất quán và được đảm bảo bằng pháp luật. Hàng giả và hàng thật liên quan chính là sản phẩm hàng hóa, do vậy, bản chất nó mang trong mình gắn liền với hoạt động thương mại. Do đó, quản lý thị trường đối với những mặt hàng này cũng phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau: - Kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo địa phương và vùng lãnh thổ: nguyên tắc này đòi hỏi quản lý ngành và lãnh thổ phải phối hợp, gắn bó với nhau trên tất cả các lĩnh vực.
Luan van 10 - Hết hợp hài hòa các lợi ích xã hội: phải kết hợp hài hòa 3 loại lợi ích xã hội, lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân trên cơ sở đòi hỏi của các quy luật khách quan khác. - Phân định và kết hợp tốt chức năng quản lý nhà nước về kinh tế với chức năng quản lý kinh doanh của các doanh nghiệp. - Tiết kiệm và hiệu quả: đây là hai mặt của một vấn đề, làm sao với chi phí nguồn lực hợp lý có thể đạt được mục tiêu hiệu quả nhất. - Gắn phát triển kinh tế với phát triển văn hóa - xã hội, đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa của sự phát triển.
- Pháp chế xã hội chủ nghĩa: đòi hỏi tổ chức và hoạt động quản lý nhà nước phải dựa trên cơ sở pháp luật của Nhà nước, không cho phép việc thực hiện quản lý nhà nước một cách chủ quan, tùy tiện. Phương pháp và công cụ quản lý thị trường nhằm chống kinh doanh hàng giả 1. Phương pháp quản lý thị trường nhằm chống kinh doanh hàng giả Phương pháp quản lý kinh tế của nhà nước là tổng thể những cách thức tác động có chủ đích và có thể của Nhà nước lên hệ thống kinh tế nhằm thực hiện các mục tiêu quản lý của Nhà nước. Trong thực tế tổ chức và quản lý nhằm chống kinh doanh hàng giả cần phải thực hiện các phương pháp chủ yếu sau đây: - Phương pháp hành chính: Phương pháp hành chính là cách thức tác động trực tiếp của Nhà nước thông qua các quyết định dứt khoát và có tính bắt buộc trong khuôn khổ luật pháp lên các chủ thể kinh tế, nhằm thực hiện các mục tiêu của Nhà nước trong những tình huống nhất định.
Nhà nước xây dựng và không ngừng hoàn thiện khung pháp luật , tạo ra một hành lang pháp lý cho các chủ thể tham gia vào hoạt động của nền kinh tế. Nhà nước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quy định về mặt tổ chức hoạt động của các chủ thể kinh tế và những quy định về mặt thủ tục hành chính buộc tất các những chủ thể từ cơ quan nhà nước đến các doanh nghiệp đều phải tuân thủ. Luan van 11 Tác động điều chỉnh hành động, hành vi của các chủ thể kinh tế là những tác động bắt buộc của nhà nước lên quá trình hoạt động sản suất kinh doanh của các chủ thể kinh tế, nhắm đảm bảo thực hiện được mục tiêu quản lý của Nhà nước. - Phương pháp kinh tế: Phương pháp kinh tế là cách thức tác động gián tiếp của Nhà nước, dựa trên những lợi ích kinh tế có tính huớng dẫn lên đối tượng quản lý, nhằm làm cho đối tượng quản lý tự giác, chủ động hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
- Phương pháp giáo dục: Phương pháp giáo dục là cách thức tác động của Nhà nước vào nhận thức và tình cảm của con người nhằm nâng cao tính tự giác, tích cực và nhiệt tình lao động của họ trong việc thực hiện tốt nhiệm vụ được giao Phương pháp giáo dục cần được áp dụng trong mọi trường hợp và phải được kết hợp với hai phương pháp trên để nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lý. Các công cụ quản lý thị trường nhằm chống kinh doanh hàng giả Công cụ quản lý thị trường là tổng thể những phương tiện Nhà nước sử dụng để tác động lên chủ thể nhằm thực hiện được mục tiêu quản lý.