MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong hoạt động cho vay đầu tƣ, việc thẩm định dự án đầu tƣ là một giai đoạn thật sự quan trọng. Đây là cơ sở quan trọng để tổ chức tín dụng xem xét tất cả các yếu của dự án, từ đó dẫn đến quyết định có cấp vốn cho dự án hay không, cũng nhƣ lƣờng trƣớc đƣợc những rủi ro trong quá trình hoạt động của dự án, nhờ đó có các biện pháp quản lý, tái thẩm định phù hợp sau khi giải ngân. Nếu khâu thẩm định đƣợc tiến hành chặt chẽ, chính xác sẽ đảm bảo dự án đƣợc triển khai và thực hiện đúng theo các quy định của pháp luật, hoạt động có hiệu quả, hạn chế đến mức thấp nhất những rủi ro cho nguồn vốn, nhờ đó mang lại doanh thu từ hoạt động cho vay đầu tƣ.
Ngƣợc lại nếu quá trình thẩm định diễn ra hời hợt, thiếu cẩn trọng sẽ tất yếu gây ra những mối nguy hại lớn, nhiều dự án hoạt động kém hiệu quả, không trả đƣợc nợ, gây thất thoát cho nguồn vốn của tổ chức tín dụng. Do đó, thẩm định dự án là một giai đoạn đóng vai trò then chốt trong quá trình cho vay dự án đầu tƣ. Để hoạt động thẩm định dự án đƣợc tiến hành trôi chảy, thuận lợi thì phải thực hiện việc quản lý hoạt động này cho tốt. Cụ thể, phải ban hành các văn bản, quy trình, quy chế thẩm định phù hợp với các quy định của pháp luật và với tình hình thực tế của các loại dự án khác nhau, tiến hành tuyên truyền, triển khai thực hiện các quy định này một cách đồng bộ, chặt chẽ.
Việc thực hiện các quy định này phải đƣợc kiểm tra, giám sát thƣờng xuyên, đảm bảo dự phù hợp giữa thực tế thẩm định dự án và các quy định đã đƣợc đặt ra. Đối với việc thẩm định dự án cho vay đầu tƣ từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc, thì việc quản lý công tác thẩm định càng trở nên đặc biệt quan trọng. Quỹ đầu tƣ phát triển Đà Nẵng là một tổ chức tài chính Nhà nƣớc của địa phƣơng có tƣ cách pháp nhân độc lập; thực hiện chức năng đầu tƣ tài chính và Luan van 2 đầu tƣ phát triển do Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng ra quyết định thành lập, quy định về tổ chức bộ máy, phê duyệt Điều lệ hoạt động. Trong những năm qua, hoạt động của Quỹ đầu tƣ phát triển Đà Nẵng đã góp phần nhất định vào sự phát triển chung của Thành phố, trở thành một tổ chức tài chính vững mạnh và chuyên nghiệp, đảm bảo đủ năng lực để thực hiện có hiệu quả các chính sách huy động vốn và đầu tƣ theo chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn và các nhiệm vụ khác do UBND thành phố giao.
Để đạt đƣợc những kết quả trên, Quỹ đã có rất nhiều cố gắng trong việc không ngừng đổi mới và hoàn thiện quản lý công tác thẩm định dự án trong cho vay đầu tƣ. Với nguyên tắc cho vay của Quỹ là phải đảm bảo bảo toàn và phát triển vốn thì công tác thẩm định dự án đóng vai trò rất quan trọng trong việc ra quyết định cho vay hay từ chối cho vay sao cho vừa phải đúng mục đích, vừa phải đạt đƣợc mục tiêu thúc đẩy phát triển tốt nhất nhƣng lại phải đảm bảo an toàn nguồn vốn Quỹ cao nhất. Trên thực tế những năm qua, bên cạnh những dự án đƣợc thẩm định chặt chẽ, có khả năng hoàn trả các khoản nợ, đóng góp vào sự phát triển chung của Thành phố thì tại Quỹ đầu tƣ phát triển Đà Nẵng vẫn còn tốn tại một số dự án chƣa thực sự mang lại hiệu quả, không trả đƣợc nợ, gây thất thoát nguồn vốn của Nhà nƣớc. Điều này ảnh hƣởng rất lớn đến nguồn thu của Quỹ cũng nhƣ hiệu quả hoạt động của nguồn vốn Nhà nƣớc tại Quỹ.
Nếu không đƣợc nghiên cứu kỹ để đánh giá kỹ lƣỡng, tìm ra những nguyên nhân hạn chế và đƣa ra các biện pháp để giải quyết thì Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng không thể làm tốt đƣợc nhiệm vụ mà UBND thành phố giao, đó là sử dụng nguồn vốn ngân sách để thúc đẩy sự phát triển cở sở hạ tầng, kinh tế xã hội của thành phố, đảm bảo an toàn và phát triển nguồn vốn đƣợc Nhà nƣớc giao. Mặc dù có nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan, tuy nhiên, những Luan van 3 hạn chế của việc quản lý công tác thẩm định là nguyên nhân chính gây nên tình trạng này. Những hạn chế này đến nay vẫn chƣa đƣợc nghiên cứu một cách đầy đủ và sâu sát để tìm ra các giải pháp hạn chế, khắc phục. Xuất phát từ thực trạng nêu trên, tôi chọn đề tài “Quản lý công tác thẩm định cho vay dự án đầu tư tại Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Đà Nẵng” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp cao học Quản lý kinh tế của mình.
Hy vọng rằng, việc thực hiện luận văn này sẽ giúp phát hiện những vấn đề hạn chế trong việc quản lý công tác thẩm định cho vay dự án đầu tƣ tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng thời gian qua, trên cơ sở đó, tìm ra những biện pháp hiệu quả nhằm khắc phục và hoàn thiện công tác này, nhằm giúp cho quá trình thẩm định tại Quỹ đƣợc quản lý chặt chẽ hơn, hiệu quả hơn, đảm bảo mục tiêu bảo toàn và phát triển vốn của Quỹ. Mục tiêu nghiên cứu a. Mục tiêu tổng quát Trên cơ sở xây dựng khung lý thuyết về việc quản lý công tác thẩm định dự án đầu tƣ trong cho vay tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng để làm rõ thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cƣờng quản lý công tác thẩm định dự án đầu tƣ trong cho vay tại Quỹ. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về QLNN đối với công tác thẩm định dự dự án đầu tƣ cho vay từ quỹ đầu tƣ phát triển địa phƣơng.
- Đánh giá thực trạng QLNN đối với công tác thẩm định cho vay dự án đầu tƣ tại Quỹ trong thời gian qua. - Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc trong thẩm định cho vay các dự án đầu tƣ tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng trong tƣơng lai nhằm đảm bảo an toàn nguồn vốn Nhà nƣớc tại Quỹ. Qua đó củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quỹ, đƣa Quỹ trở thành tổ chức Luan van 4 tài chính vững mạnh của Nhà nƣớc, góp phần phát triển đồng bộ cơ sở hạ tầng và kinh tế xã hội của thành phố Đà Nẵng. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến hoạt động quản lý công tác thẩm định dự án cho vay đầu tƣ, ứng dụng váo quản lý tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng.
- Phạm vi nghiên cứu: + Nội dung: mô hình hoạt động của Quỹ Đầu tƣ phát triển gồm nhiều mãng khác nhau, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về việc quản lý nhà nƣớc đối với công tác thẩm định dự án trong hoạt động cho vay đầu tƣ. + Không gian: Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng. + Thời gian đối với dữ liệu thứ cấp: đề tài nghiên cứu liên quan đến công tác thẩm định dự án trong cho vay đầu tƣ tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng trong thời gian 2012 - 2017. Đối với dữ liệu sơ cấp: tiến hành điều tra 3/2018 - 5/2018.
Tầm xa cho các giải pháp: đến năm 2020, 2025. Cách tiếp cận và phƣơng pháp nghiên cứu 4. Cách tiếp cận nghiên cứu Đề tài này chỉ sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính trên cơ sở tiếp cận duy vật lịch sử, duy vật biện chứng và tiếp cận hành vi: - Tiếp cận duy vật lịch sử: Trên cơ sở những dữ liệu đáng về tình hình quản lý nhà nƣớc đối với công tác thẩm định dự án tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2012 - 2017 để tiến hành phân tích phát hiện các kết quả đạt đƣợc và làm rõ các nhân tố ảnh hƣởng đến công tác quản lý. - Tiếp cận duy vật biện chứng: Dựa trên mối quan hệ nhân quả của phép duy vật biện chứng, tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng công tác quản lý quá trình thẩm định tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng, đặt kết quả Luan van 5 quản lý trong mối quan hệ với các nhân tố khác bao gồm các điều kiện khách quan và chủ quan, từ đó tìm đƣợc biên pháp khắc phục.
- Tiếp cận hành vi: Trên cơ sở nghiên cứu hành vi của cán bộ quản lý ( Hội đồng quản lý, Ban Giám đốc), thái độ và tác phong làm việc của nhân viên, hành vi cuả khách hang trong quá trình vay vốn tại Quỹ, rút ra đƣợc các nguyên nhân dẫn đến kết quả thực hiện công tác quản lý quá trình thẩm định. Phương pháp nghiên cứu a. Phương pháp thu thập dữ liệu: - Đối với dữ liệu thứ cấp, tác giả thu thập tài liệu về tổng kết tình hình hoạt động hệ thống Quỹ Đầu tƣ phát triển địa phƣơng theo văn bản của các cấp thẩm quyền hay của cơ quan quản lý nhà nƣớc và báo cáo về tổng kết 10 năm hoạt động của Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng; số liệu thứ cấp sẽ là các số liệu có sẵn, đƣợc công bố về hoạt động của các Quỹ Đầu tƣ phát triển địa phƣơng và các số liệu tại Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng tại các Báo cáo thẩm định, báo cáo Quý, báo cáo Năm; số liệu về quyết toán chênh lệch thu chi các năm của Quỹ Đầu tƣ phát triển thành phố Đà Nẵng do UBND thành phố Đà Nẵng phê duyệt. - Đối với dữ liệu sơ cấp, tác giả sử dụng phƣơng pháp chuyên gia trên cơ sở thành lập tổ chuyên gia gồm 12 thành viên, gồm có: Lãnh đạo Quỹ, các Trƣởng Phòng Thẩm định, Tài chính Kế toán, Tín dụng, Kế hoạch & Nghiên cứu phát triển và Văn phòng Quỹ, 03 chuyên viên thực hiện công việc thẩm định.
Mỗi thành viên tổ chuyên gia đƣợc hỏi 17 câu hỏi tƣơng ứng với 5 nhóm chỉ tiêu phản ánh thực trạng quản lý công tác thẩm định tại Quỹ. Bảng câu hỏi đƣợc gửi trực tiếp đến các thành viên tổ chuyên gia qua quá trình làm việc hằng ngày tại Quỹ.