Mở đầu Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài chính Phần 3. Phương pháp nghiên cứu Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5.
Kết luận và kiến nghị 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG ĐƠN VỊ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 2. Một số khái niệm cơ bản về quản lý tài chính trong đơn vị giáo dục đại học công lập 2.
Khái niệm đơn vị giáo dục đại học công lập Đại học công lập là đơn vị do Nhà nước (Trung ương hoặc địa phương) đầu tư về kinh phí và cơ sở vật chất (đất đai, nhà cửa) và hoạt động chủ yếu bằng kinh phí từ các nguồn tài chính công hoặc các khoản đóng góp phi vụ lợi, khác với đơn vị tư thục hoạt động bằng kinh phí đóng góp của học sinh, khách hàng hoặc các khoản hiến tặng. Từ khái niệm trên ta có thể hiểu đại học công lập như sau: + Đơn vị giáo dục đại học công lập do chính quyền thành lập nên chịu sự quản lý, kiểm tra, giám sát về tổ chức bộ máy, hoạt động hành chính theo quy định của Nhà nước hoặc chính quyền các cấp. + Các đơn vị giáo dục đại học công lập do Nhà nước thành lập và đầu tư kinh phí để xây dựng và hoạt động nên tính chất hoạt động của các đơn vị giáo dục đại học công lập thường không vì mục đích lợi nhuận.2 Khái niệm quản lý Trong nghiên cứu khoa học, có rất nhiều quan niệm về quản lý theo những cách tiếp cận khác nhau Theo F. Theo Henrry Fayol (1841 – 1925) là người đầu tiên xác định nội hàm của khái niệm quản lý quan niệm rằng: “ Quản lý là một tiến trình bao gồm tất cả các khâu: lập kế hoạch, tổ chức, phân công, điều khiển và kiểm soát các nỗ lực của cá nhân, bộ phận và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vật chất khác của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra” (Nguyễn Thị Thu Hà, 2016).
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ những cách tiếp cận khác nhau, ta có thể hiểu quản lý như sau: Quản lý là nghệ thuật nhằm đạt mục đích thông qua nỗ lực của những người khác. Quản lý là tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng một cách có hiệu quả các tiềm năng, cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra tỏng điều kiện biến động của môi trường. Quản lý là quá trình phối hợp các nguồn lực nhằm thực hiện mục tiêu chung của tổ chức. Khái niệm quản lý tài chính trong đơn vị đại học công lập a.
Khái niệm về tài chính Theo Bách khoa Toàn thư mở: Tài chính là phạm trù kinh tế, phản ánh các quan hệ phân phối của cải xã hội dưới hình thức giá trị. Phát sinh trong quá trình hình thành, tạo lập, phân phối các quỹ tiền tệ của các chủ thể trong nền kinh tế nhằm đạt mục tiêu của các chủ thể ở mỗi điều kiện nhất định. Tài chính là sự thể hiện ra là sự vận động của vốn tiền tệ diễn ra ở mọi chủ thể trong xã hội. Nó phản ánh tổng hợp các mối quan hệ kinh tế nảy sinh trong phân phối các nguồn tài chính thông qua việc tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng các nhu cầu khác nhau cảu các chủ thể trong xã hội (Dương Đăng Chinh, 2009).TS Nguyễn Văn Tiến cho rằng: "Tài chính là quá trình phân phối các nguồn tài chính nhằm đáp ứng nhu cầu của các chủ thể kinh tế.
Hoạt động tài chính luôn gắn liền với sự vận động độc lập tương đối của các luồng giá trị dưới hình thái tiền tệ thông qua việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ trong nền kinh tế" (Nguyễn Văn Tiến, 2009). Theo các quan điểm trên, tài chính được hiểu là quan hệ kinh tế giữa các chủ thể để hình thành, quản lý và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đạt được mục tiêu chung của toàn xã hội. Tài chính trong các trường đại học là phản ánh các khoản thu, chi bằng tiền của các quỹ tiền tệ trong các trường đại học. Xét về hình thức nó phản ánh sự vận động và chuyển hóa của các nguồn lực tài chính trong quá trình sử dụng các quỹ bằng tiền.
Xét về bản chất nó là những mối quan hệ tài chính biểu hiện dưới hình thức giá trị phát sinh trong quá trình hình thành 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và sử dụng các quỹ bằng tiền nhằm phục vụ cho sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước. Cụ thể là quan hệ tài chính giữa đơn vị giáo dục với Nhà nước; Quan hệ tài chính giữa đơn vị giáo dục với xã hội; Quan hệ tài chính trong nội bộ đơn vị giáo dục. Khái niệm về quản lý tài chính Theo học thuyết quản lý tài chính của Erasonomon: “Quản lý tài chính là việc sử dụng các thông tin phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một đơn vị để phân tích điểm mạnh điểm yếu của nó và lập các kế hoạch hành động, kế hoạch sử dụng nguồn tài chính, TSCĐ và nhu cầu nhân công trong tương lai nhằm đạt được mục tiêu cụ thể tăng giá trị cho đơn vị đó. Quản lý tài chính trước hết là quản lý các nguồn tài chính, quản lý các quỹ tiền tệ, quản lý việc phân phối các nguồn lực tài chính, quản lý việc tạo lập, phân bổ và sử dụng các quỹ tiền tệ một cách chặt chẽ, hợp lý và có hiệu quả theo các mục đích đã định.
Đồng thời quản lý tài chính cũng chính là thông qua các hoạt động kể trên để tác động có hiệu quả nhất tới việc xử lý các mối quan hệ kinh tế - xã hội nảy sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính, trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ ở các chủ thể của xã hội (Dương Đăng Chinh, 2009). Từ khái niệm trên ta có thể hiểu Quản lý tài chính trong các đơn vị giáo dục đại học hướng vào quản lý thu, chi của các quỹ tài chính trong đơn vị, quản lý thu chi của các chương trình, dự án đào tạo, quản lý thực hiện dự toán ngân sách của đơn vị. Quản lý tài chính đòi hỏi các chủ thể quản lý phải lựa chọn, đưa ra các quyết định tài chính và tổ chức thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động quản lý tài chính của đơn vị. Mục tiêu tài chính có thể thay đổi theo từng thời kỳ và chính sách chiến lược của từng đơn vị.
Tuy nhiên, khác với quản lý doanh nghiệp chủ yếu nhằm mục tiêu tối ưu hóa lợi nhuận, mục tiêu của quản lý tài chính trong các đơn vị giáo dục đại học công lập không vì mục đích lợi nhuận, phục vụ cho cộng đồng xã hội là chủ yếu cho nên quản lý tài chính tại các đơn vị giáo dục đại học công lập là quản lý sử dụng có hiệu quả, đúng định hướng các nguồn kinh phí NSNN cấp và các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật. Nguyên tắc quản lý tài chính trong các đơn vị giáo dục đại học công lập Điều 8 Luật Ngân sách Nhà nước (2015) có quy định cụ thể về nguyên tắc quản lý Ngân sách nhà nước như sau: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 - Nguyên tắc công khai, minh bạch. - Chi tiêu tài chính phải thực hiện theo tiêu chuẩn định mức qui định, chi đúng mục đích, đúng dự toán được duyệt, không được lấy khoản chi này để chi cho các khoản chi khác nếu không được cơ quan tài chính đồng ý. - Triệt để tiết kiệm chống lãng phí, các khoản chi có tính chất không cần thiết, phô trương hình thức thì không được phép chi, các khoản tiết kiệm sẽ được sử dụng để nâng cao chất lượng hoạt động của đơn vị.
- Thực hiện lập dự toán, quyết toán của Nhà nước, việc chi tiêu phải có đầy đủ chứng từ hợp lệ, hợp pháp để làm căn cứ cho cơ quan tài chính giám sát, kiểm tra. - Thực hiện đúng chế độ quản lý tài chính đối với các khoản thu phải thu đúng, thu đủ, kịp thời và hạch toán đầy đủ vào sổ sách kế toán, đảm bảo chi tiêu từ các khoản trên phải đúng qui định được duyệt. - Quản lý các khoản chi tiêu tài chính phải luôn gắn liền với chức năng nhiệm vụ của các cơ quan đơn vị, đảm bảo cho các cơ quan đơn vị vừa hoàn thành nhiệm vụ chính trị được giao vừa đảm bảo nguyên tắc quản lý tài chính. - Lựa chọn hình thức kế toán phù hợp, có thể là Hình thức Nhật ký – Sổ cái, Hình thức Chứng từ ghi sổ, Hình thức nhật ký chung.
Tùy thuộc vào quy mô, đặc điểm hoạt động, yêu cầu và trình độ quản lý, điều kiện trang bị kỹ thuật tính toán, mỗi đơn vị kế toán được phép lựa chọn một hình thức kế toán phù hợp với đơn vị mình nhằm đảm bảo cho kế toán có thể thực hiện tốt việc thu nhận, xử lý và cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác thông tin, tài liệu (kế toán) kinh tế phục vụ cho công tác lãnh đạo. Yêu cầu của quản lý tài chính - Tập trung được nguồn lực tài chính để giải quyết các nhiệm vụ quan trọng, đúng với chức năng của đơn vị. - Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính cho hoạt động của đơn vị. - Nâng cao được tính chủ động, quyền hạn và trách nhiệm của các đơn vị trực tiếp sử dụng nguồn lực tài chính.
- Nâng cao chất lượng hiệu quả, hiệu lực hoạt động của đơn vị sử dụng nguồn lực tài chính. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung quản lý tài chính trong đơn vị giáo dục đại học công lập 2. Lập dự toán thu, chi Lập dự toán ngân sách là quá trình phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính để xây dựng các chỉ tiêu thu chi ngân sách hàng năm một cách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn.
Lập dự toán thu, chi tài chính trong đơn vị giáo dục đại học công lập là quá trình phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính để xây dựng các chỉ tiêu thu chi tài chính hàng năm một cách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn.