Luận văn thạc sĩ về quản lý tài chính tại bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý tài chính tại bệnh viện tỉnh hà tĩnh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực kinh tế.

• Tác giả: Phạm Văn Long
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Đức Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý tài chính tại bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH BỆNH VIỆN
• 1.1. Quản lý tài chính bệnh viện
• 1.2. Mục tiêu của quản lý tài chính trong bệnh viện
• 1.3. Nội dung quản lý tài chính bệnh viện
• 1.3.1. Lập dự toán thu chi
• 1.3.2. Thực hiện dự toán
• 1.3.3. Thanh tra, kiểm tra, đánh giá
• 1.4. Các nguồn tài chính của bệnh viện
• 1.4.1. Ngân sách nhà nước cấp (Bao cấp công cộng)
• 1.4.2. Nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế
• 1.4.3. Nguồn viện trợ và các nguồn thu khác
• 1.5. Chi
• 1.5.1. Nhóm I: Chi cho con người
• 1.5.2. Nhóm II: Chi quản lý hành chính
• 1.5.3. Nhóm III: Chi nghiệp vụ chuyên môn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN TỈNH HÀ TĨNH
• 2.1. Khái quát bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 2.2. HỘI ĐỒNG TƯ VẤN
• 2.3. HỘI ĐỒNG KHOA HỌC
• 2.4. Thực trạng quản lý tài chính tại bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 2.4.1. Đặc điểm quản lý tài chính bệnh viện
• 2.4.2. Thực trạng việc khai thác các nguồn tài chính phục vụ hoạt động của Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 2.4.3. Thực trạng sử dụng các nguồn tài chính của Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 2.4.4. Đánh giá việc khai thác và sử dụng nguồn tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN TỈNH HÀ TĨNH
• 3.1. Định hướng phát triển bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 3.2. Định hướng phát triển chung ngành y tế
• 3.3. Định hướng phát triển Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 3.4. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 3.4.1. Giải pháp khai thác nguồn tài chính
• 3.4.2. Giải pháp sử dụng nguồn tài chính của Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh
• 3.4.3. Một số kiến nghị về phía nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý tài chính bệnh viện

Quản lý tài chính bệnh viện là một quá trình phức tạp, bao gồm việc xác định nguồn thu và chi, thực hiện thu chi theo quy định của pháp luật. Quản lý tài chính tại bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh cần đảm bảo tính hiệu quả và công bằng trong việc cung cấp dịch vụ y tế. Theo đó, các nhà quản lý bệnh viện phải có trách nhiệm trong việc sử dụng các nguồn lực tài chính một cách hợp lý, nhằm phục vụ cho các hoạt động khám chữa bệnh, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Việc quản lý tài chính không chỉ đơn thuần là việc cân đối thu chi mà còn phải đảm bảo chất lượng dịch vụ y tế cung cấp cho người dân. Để đạt được điều này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nguồn tài chính như ngân sách nhà nước, viện phí và bảo hiểm y tế. Tính hiệu quả trong quản lý tài chính bệnh viện không chỉ phụ thuộc vào việc sử dụng nguồn lực mà còn liên quan đến chất lượng dịch vụ y tế mà bệnh viện cung cấp.

1.1. Nội dung quản lý tài chính bệnh viện

Nội dung quản lý tài chính bệnh viện bao gồm lập dự toán thu chi, thực hiện dự toán, và thanh tra, kiểm tra, đánh giá. Lập dự toán thu chi là bước đầu tiên và quan trọng nhất, giúp xác định các nguồn tài chính cần thiết cho hoạt động của bệnh viện. Việc thực hiện dự toán phải được giám sát chặt chẽ để đảm bảo rằng các khoản chi tiêu được thực hiện đúng mục đích và hiệu quả. Thanh tra, kiểm tra và đánh giá là những công cụ cần thiết để đảm bảo rằng các hoạt động tài chính diễn ra theo đúng quy định và đạt được các mục tiêu đã đề ra. Đặc biệt, trong bối cảnh ngân sách nhà nước hạn chế, việc quản lý tài chính hiệu quả tại bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

II. Thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh

Thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Bệnh viện đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt ngân sách, dẫn đến việc không đủ nguồn lực để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân. Chi phí y tế ngày càng tăng, trong khi nguồn thu từ viện phí và bảo hiểm y tế không đủ để bù đắp. Việc khai thác các nguồn tài chính hiện tại chưa hiệu quả, dẫn đến tình trạng lãng phí và không sử dụng hết tiềm năng tài chính của bệnh viện. Đặc biệt, việc quản lý chi phí y tế cần được cải thiện để đảm bảo rằng các khoản chi tiêu được thực hiện một cách hợp lý và hiệu quả. Đánh giá thực trạng này là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại bệnh viện.

2.1. Đặc điểm quản lý tài chính bệnh viện

Đặc điểm quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh phản ánh sự phức tạp trong việc cân đối giữa nguồn thu và chi. Bệnh viện chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và viện phí, trong khi nguồn thu từ bảo hiểm y tế còn hạn chế. Điều này dẫn đến việc bệnh viện gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động và cải thiện chất lượng dịch vụ. Hơn nữa, việc quản lý chi phí y tế chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến tình trạng lãng phí và không hiệu quả. Để cải thiện tình hình, cần có những biện pháp cụ thể nhằm tăng cường quản lý tài chính, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cho người dân.

III. Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh

Để hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác lập dự toán thu chi, đảm bảo rằng các nguồn tài chính được sử dụng một cách hiệu quả và hợp lý. Thứ hai, cần cải thiện quy trình kiểm tra, đánh giá các hoạt động tài chính để phát hiện kịp thời các vấn đề phát sinh. Thứ ba, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong bệnh viện để đảm bảo rằng các hoạt động tài chính diễn ra một cách đồng bộ và hiệu quả. Cuối cùng, cần tăng cường đào tạo cho đội ngũ nhân viên về quản lý tài chính, giúp họ nâng cao năng lực và kỹ năng trong việc quản lý các nguồn tài chính của bệnh viện.

3.1. Giải pháp khai thác nguồn tài chính

Giải pháp khai thác nguồn tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Cần tìm kiếm các nguồn tài trợ từ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để bổ sung cho ngân sách hoạt động của bệnh viện. Đồng thời, cần cải thiện quy trình thu viện phí và bảo hiểm y tế, đảm bảo rằng các khoản thu này được thực hiện một cách minh bạch và hiệu quả. Việc tăng cường quảng bá các dịch vụ y tế của bệnh viện cũng là một giải pháp quan trọng, giúp thu hút thêm bệnh nhân và tăng nguồn thu cho bệnh viện. Từ đó, bệnh viện có thể cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh, hệ thống y tế địa phương đã có nhiều bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Từ năm 2008 đến 2013, Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh đã mở rộng quy mô từ 350 giường bệnh lên 500 giường, với tỷ lệ sử dụng giường bệnh tăng từ 93,5% lên 120,5%, đồng thời số bệnh nhân vào viện và số lần khám chữa bệnh cũng tăng đáng kể. Tuy nhiên, hoạt động quản lý tài chính tại bệnh viện vẫn còn nhiều thách thức do nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) cấp cho y tế chiếm tỷ lệ thấp, chỉ khoảng 0,92-1,28% GDP trong giai đoạn 2003-2013, thấp hơn so với các nước láng giềng có thu nhập thấp (1,3-2,5% GDP). Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh, phân tích các nguồn tài chính, chỉ ra ưu nhược điểm và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động bệnh viện trong giai đoạn từ 2008 đến nay. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo cân đối thu chi, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững hệ thống y tế công tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý tài chính bệnh viện, trong đó nhấn mạnh vai trò của quản lý tài chính trong việc cân đối thu chi, đảm bảo công bằng y tế và nâng cao chất lượng dịch vụ. Hai mô hình lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình quản lý tài chính bệnh viện theo cơ chế tự chủ tài chính: Theo đó, bệnh viện được phép tự chủ về tài chính, lao động và chịu trách nhiệm về hoạt động của mình, bao gồm quyền vay vốn, quản lý tài sản và sử dụng nguồn thu hợp pháp nhằm tăng hiệu quả hoạt động.

2. Lý thuyết công bằng y tế: Đảm bảo cung cấp dịch vụ y tế công bằng cho mọi đối tượng bệnh nhân, không phân biệt khả năng chi trả, đồng thời cân bằng giữa các mục tiêu tài chính và xã hội.

Các khái niệm chính bao gồm: nguồn ngân sách nhà nước, viện phí, bảo hiểm y tế (BHYT), nguồn viện trợ, chi phí hoạt động bệnh viện, chi đầu tư xây dựng cơ bản, và các nhóm chi tiêu chính (chi cho con người, chi quản lý hành chính, chi nghiệp vụ chuyên môn, chi mua sắm tài sản cố định).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng, dựa trên:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu tài chính và hoạt động của Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh từ năm 2008 đến 2013, bao gồm báo cáo quyết toán tài chính, số liệu thu chi viện phí, BHYT, viện trợ và các khoản chi tiêu theo nhóm.

• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, phân tích tỷ trọng các nguồn thu và chi, so sánh biến động qua các năm, sử dụng sơ đồ, biểu đồ và bảng biểu để minh họa. Phân tích định tính dựa trên tài liệu, quan sát thực tế và ý kiến chuyên gia trong ngành y tế và quản lý tài chính.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 2008-2013, giai đoạn bệnh viện mở rộng quy mô và thực hiện các dự án đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ số liệu tài chính và hoạt động của Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn trên, được lựa chọn nhằm phản ánh toàn diện thực trạng quản lý tài chính tại bệnh viện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn ngân sách nhà nước cấp cho bệnh viện tăng nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu: Từ năm 2008 đến 2013, kinh phí thường xuyên do NSNN cấp cho Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh tăng từ khoảng 34,7 tỷ đồng lên 44,1 tỷ đồng, chiếm 60-85% tổng kinh phí NSNN cấp. Tuy nhiên, kinh phí này chỉ đáp ứng khoảng 40-45% nhu cầu chi tiêu tối thiểu, trong khi tỷ lệ chi NSNN cho y tế so với GDP duy trì ở mức 0,92-1,28%, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực.

2. Nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn thu: Nguồn thu này chiếm khoảng 50-60% tổng kinh phí hoạt động thường xuyên của bệnh viện, tăng trung bình 13-15% mỗi năm. Năm 2013, tổng thu viện phí và BHYT đạt 32,3 tỷ đồng, tăng 46,4% so với năm 2008, phản ánh sự mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3. Nguồn viện trợ và các nguồn thu khác có vai trò bổ sung nhưng không ổn định: Nguồn viện trợ hàng năm dao động khoảng 5-7 tỷ đồng, chủ yếu chi cho các dự án tại địa phương và đào tạo, nghiên cứu. Nguồn thu khác như thu người nhà bệnh nhân, thuốc khuyến mại cũng tăng nhưng chiếm tỷ trọng nhỏ.

4. Cơ cấu chi tiêu tập trung vào chi cho con người và nghiệp vụ chuyên môn: Chi cho con người chiếm 35-40% tổng chi NSNN cấp, chi nghiệp vụ chuyên môn chiếm 13-33%, trong đó phần lớn là chi mua thuốc và vật tư y tế. Chi quản lý hành chính chiếm 20-35%, có xu hướng tăng do quy mô bệnh viện mở rộng và nhu cầu bảo dưỡng thiết bị. Chi mua sắm tài sản cố định chiếm 14-20%, tuy nhiên chi từ nguồn viện phí và BHYT cho đầu tư tài sản cố định gần như không có.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh đang vận hành trong cơ chế tài chính bán bao cấp, với nguồn NSNN chiếm tỷ trọng lớn nhưng không đủ để đáp ứng toàn bộ nhu cầu hoạt động và phát triển. Việc tăng thu viện phí và BHYT đã giúp bệnh viện cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao đời sống cán bộ nhân viên, tuy nhiên vẫn tồn tại rủi ro về tính bền vững do phụ thuộc vào nguồn thu không ổn định và chưa đa dạng.

So sánh với mô hình bệnh viện công tại Trung Quốc, nơi phụ thuộc nhiều vào viện phí và có mức phí cao dẫn đến mất công bằng trong chăm sóc sức khỏe, Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh cần cân bằng giữa mục tiêu tài chính và công bằng y tế. Việc chưa có quỹ dự phòng và tích lũy tài chính làm hạn chế khả năng đầu tư phát triển cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng các nguồn thu và chi qua các năm, bảng so sánh mức tăng trưởng thu viện phí và BHYT, cũng như biểu đồ cơ cấu chi tiêu theo nhóm chi để minh họa rõ nét xu hướng và điểm nghẽn trong quản lý tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường khai thác và đa dạng hóa nguồn thu: Bệnh viện cần phát triển các dịch vụ y tế chất lượng cao, mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế để tăng nguồn viện trợ, đồng thời khai thác hiệu quả các dịch vụ phi y tế bổ trợ nhằm tăng nguồn thu ngoài viện phí và BHYT trong vòng 2-3 năm tới.

2. Xây dựng quỹ dự phòng và tích lũy tài chính: Thiết lập quỹ dự phòng ổn định thu nhập và quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp nhằm đảm bảo khả năng tài chính bền vững, giảm phụ thuộc vào NSNN, thực hiện trong vòng 1-2 năm, do Ban Giám đốc bệnh viện chủ trì.

3. Tối ưu hóa chi tiêu, đặc biệt là chi quản lý hành chính: Áp dụng các biện pháp tiết kiệm, kiểm soát chặt chẽ chi phí điện, nước, văn phòng phẩm và chi phí quản lý khác, đồng thời xây dựng chính sách chi tiêu nội bộ hợp lý, giảm tỷ trọng chi không cần thiết trong vòng 1 năm.

4. Đẩy mạnh đầu tư mua sắm, nâng cấp tài sản cố định từ nguồn thu hợp pháp: Cân đối nguồn thu viện phí và BHYT để trích lập ngân sách đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại, nâng cao năng lực khám chữa bệnh, thực hiện theo kế hoạch 3-5 năm, phối hợp với Sở Y tế và các cơ quan liên quan.

5. Nâng cao năng lực quản lý tài chính và đào tạo cán bộ: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ quản lý tài chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu chi nhằm nâng cao hiệu quả và minh bạch tài chính, triển khai liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám đốc và quản lý bệnh viện công: Nhận diện các điểm mạnh, hạn chế trong quản lý tài chính, từ đó xây dựng chiến lược phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Cán bộ quản lý tài chính y tế: Áp dụng các phương pháp phân tích, đánh giá nguồn thu chi, cải tiến quy trình lập dự toán và thực hiện dự toán phù hợp với đặc thù bệnh viện công.

3. Nhà hoạch định chính sách y tế và tài chính công: Tham khảo các số liệu, phân tích thực trạng để điều chỉnh chính sách ngân sách, viện phí và bảo hiểm y tế nhằm đảm bảo công bằng và hiệu quả trong chăm sóc sức khỏe.

4. Các tổ chức viện trợ và đối tác quốc tế: Hiểu rõ cơ cấu tài chính và nhu cầu đầu tư của bệnh viện để thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý tài chính bệnh viện có vai trò gì trong phát triển y tế địa phương?
   Quản lý tài chính bệnh viện là chìa khóa quyết định sự thành công trong hoạt động và phát triển bền vững của bệnh viện, đảm bảo cân đối thu chi, nâng cao chất lượng dịch vụ và công bằng y tế. Ví dụ, Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh đã tăng thu viện phí và BHYT giúp cải thiện dịch vụ và đời sống nhân viên.

2. Nguồn thu chính của bệnh viện công hiện nay là gì?
   Nguồn thu chính gồm ngân sách nhà nước cấp, viện phí, bảo hiểm y tế và viện trợ. Tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh, viện phí và BHYT chiếm khoảng 50-60% tổng nguồn thu hoạt động thường xuyên, tăng trưởng trung bình 13-15% mỗi năm.

3. Tại sao bệnh viện cần xây dựng quỹ dự phòng tài chính?
   Quỹ dự phòng giúp bệnh viện ổn định thu nhập, ứng phó với biến động nguồn thu và chi phí, giảm phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Đây là giải pháp nhằm tăng tính bền vững tài chính và khả năng đầu tư phát triển.

4. Làm thế nào để tối ưu hóa chi tiêu trong bệnh viện?
   Bệnh viện cần kiểm soát chặt chẽ các khoản chi không thiết yếu, áp dụng chính sách tiết kiệm, sử dụng công nghệ quản lý tài chính và đào tạo cán bộ quản lý để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

5. Vai trò của bảo hiểm y tế trong quản lý tài chính bệnh viện?
   BHYT giúp tăng nguồn thu cho bệnh viện, giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh và đảm bảo công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia BHYT tự nguyện còn thấp, cần được khuyến khích mở rộng.

Kết luận

• Quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh đang vận hành trong cơ chế tài chính bán bao cấp, với nguồn NSNN chiếm tỷ trọng lớn nhưng chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển.
• Nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế đóng vai trò chủ đạo, tăng trưởng ổn định, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và đời sống nhân viên.
• Cơ cấu chi tiêu tập trung vào chi cho con người và nghiệp vụ chuyên môn, trong khi đầu tư tài sản cố định từ nguồn thu hợp pháp còn hạn chế.
• Cần xây dựng quỹ dự phòng tài chính, đa dạng hóa nguồn thu và tối ưu hóa chi tiêu để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính bệnh viện.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm, đồng thời tăng cường đào tạo cán bộ và áp dụng công nghệ quản lý hiện đại nhằm phát triển bền vững hệ thống y tế địa phương.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính bệnh viện, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển y tế tỉnh Hà Tĩnh!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về quản lý tài chính bệnh viện Chƣơng 2: Thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện tØnh Hµ TÜnh Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện tØnh Hµ TÜnh 5 z CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH BỆNH VIỆN 1. Quản lý tài chính bệnh viện Quản lý tài chính bệnh viện theo nghĩa rộng là sự tác động liên tục có hƣớng đích, có tổ chức của các nhà quản lý bệnh viện lên đối tƣợng và quá trình hoạt động tài chính của bệnh viện nhằm xác định nguồn thu và các khoản chi, tiến hành thu chi theo đúng pháp luật, đúng các nguyên tắc của Nhà nƣớc về tài chính, đảm bảo kinh phí cho mọi hoạt động của bệnh viện. Ở Việt Nam, quản lý tài chính bệnh viện là một nội dung của chính sách kinh tế- tài chính y tế do Bộ Y tế chủ trƣơng với trọng tâm là sử dụng các nguồn lực đầu tƣ cho ngành y tế để cung cấp các dịch vụ y tế một cách hiệu quả và công bằng. Tính hiệu quả chú trọng đến trình độ trang thiết bị kỹ thuật, phƣơng pháp phân phối nguồn lực, hiệu lực quản lý hành chính và chất lƣợng dịch vụ y tế cung cấp cho nhân dân.

Tính công bằng đòi hỏi cung cấp dịch vụ y tế bằng nhau cho những ngƣời có mức độ bệnh tật nhƣ nhau, thoả mãn nhu cầu khám chữa bệnh của mọi ngƣời khi ốm đau theo một mặt bằng chi phí nhất định không mà không đòi hỏi khả năng chi trả của ngƣời bệnh là điều kiện tiên quyết. Do vậy, quản lý tài chính trong bệnh viện ở Việt Nam đƣợc định nghĩa là việc quản lý toàn bộ các nguồn vốn, tài sản, vật tƣ của bệnh viện để phục vụ nhiệm vụ khám chữa bệnh, đào tạo và nghiên cứu khoa học. Quản lý tài chính trong bệnh viện của Việt Nam gồm 6 z  Sử dụng, quản lý các nguồn kinh phí Ngân sách Nhà nƣớc cấp và các nguồn đƣợc coi là Ngân sách Nhà nƣớc cấp nhƣ viện phí, bảo hiểm y tế, viện trợ… theo đúng quy định của Nhà nƣớc.  Tăng nguồn thu hợp pháp, cân đối thu chi, sử dụng các khoản chi có hiệu quả, chống lãng phí, thực hành tiết kiệm.

 Thực hiện chính sách ƣu đãi và đảm bảo công bằng về khám, chữa bệnh cho các đối tƣợng ƣu đãi xã hội và ngƣời nghèo.  Từng bƣớc tiến tới hạch toán chi phí và giá thành khám chữa bệnh. Mục tiêu của quản lý tài chính trong bệnh viện Hiệu quả thực hiện của tài chính kế toán là mục tiêu quan trọng của quản lý tài chính bệnh viện. Các yếu tố của mục tiêu này bao gồm:  Duy trì cán cân thu chi: đây là điều kiện tiên quyết và bắt buộc của quản lý tài chính bệnh viện và cũng là tiêu chuẩn cho sự thành công trong cơ chế quản lý mới – tiến tới hạch toán chi phí.

 Bệnh viện phải cải thiện chất lƣợng thông qua một số chỉ tiêu chuyên môn nhƣ: tỉ lệ tử vong, …  Nhân viên hài lòng với bệnh viện: đời sống cán bộ công nhân viên đƣợc cải thiện, cải thiện phƣơng tiện làm việc, xây dựng văn hóa Bệnh viện.  Bệnh viện phát triển cơ sở vật chất, phát triển các chuyên khoa.  Công bằng y tế: chất lƣợng phục vụ nhƣ nhau cho toàn bộ các đối tƣợng 7 z BỆNH NHÂN 2. Công bằng y tế Y TẾ NHÀ NƢỚC NHÂN VIÊN B.

Phát triển BV 3. Đƣợc hài lòng BAN GIÁM ĐỐC BỆNH VIỆN 1.Cán cân thu chi Nhƣ vậy, quản lý tài chính bệnh viện phải đáp ứng cùng lúc bốn đối tác: Bệnh nhân, nhân viên trong bệnh viện, Ban Giám đốc bệnh viện và Nhà nƣớc. Đó là:  Với bệnh nhân: chất lƣợng chăm sóc và công bằng y tế  Với nhân viên: đƣợc hài lòng do đời sống đƣợc cải thiện.  Yêu cầu của Ban giám đốc: hoàn thành trách nhiệm thực hiện cán cân thu chi.

 Y tế Nhà nƣớc : phát triển bệnh viện. Nhìn chung trong điều kiện kinh tế nƣớc ta nhƣ hiện nay, mục tiêu của quản lý tài chính bệnh viện phải cùng lúc đạt đƣợc năm mục tiêu trên. Tuy nhiên ở một số vùng sâu, vùng xa, gặp nhiều khó khăn thì phải sắp xếp thứ tự của ƣu tiên nào cần phấn đấu trƣớc. Nội dung quản lý tài chính bệnh viện Quy trình quản lý tài chính trong bệnh viện ở Việt Nam gồm 4 bƣớc:  Lập dự toán thu chi.

8 z  Thực hiện dự toán.  Thanh tra, kiểm tra, đánh giá. Lập dự toán thu chi Lập dự toán thu chi các nguồn kinh phí của bệnh viện là thông qua các nghiệp vụ tài chính để cụ thể hoá định hƣớng phát triển, kế hoạch hoạt động ngắn hạn của bệnh viện, trên cơ sở tăng nguồn thu hợp pháp và vững chắc, đảm bảo đƣợc hoạt động thƣờng xuyên của bệnh viện, đồng thời từng bƣớc củng cố và nâng cấp cơ sở vật chất của bệnh viện, tập trung đầu tƣ đúng mục tiêu ƣu tiên nhằm đạt hiệu quả cao, hạn chế tối đa lãng phí và tiêu cực, từng bƣớc tính công bằng trong sử dụng các nguồn đầu tƣ cho bệnh viện. Khi xây dựng dự toán thu chi của bệnh viện cần căn cứ vào: - Phƣơng hƣớng nhiệm vụ của đơn vị - Chỉ tiêu, kế hoạch có thể thực hiện đƣợc - Kinh nghiệm thực hiện các năm trƣớc - Khả năng ngân sách nhà nƣớc cho phép - Khả năng cấp vật tƣ của Nhà nƣớc và của thị trƣờng - Khả năng tổ chức quản lý và kỹ thuật của đơn vị Các nguồn tài chính của bệnh viện Ngân sách nhà nước cấp (Bao cấp công cộng) Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về ngân sách Nhà nƣớc cấp cho bệnh viện ở Việt Nam.

Nhìn chung, các nguồn đầu tƣ kinh phí cho bệnh viện thông qua kênh phân bổ của Chính phủ đƣợc coi là NSNN cấp cho bệnh viện. Theo đó, ngân 9 z sách cho bệnh viện có thể bao gồm chi sự nghiệp và đầu tƣ xây dựng cơ bản từ NSNN, chi từ bảo hiểm y tế, thu viện phí và viện trợ nƣớc ngoài… Tuy nhiên, nguồn NSNN cấp cho bệnh viện ở đây đƣợc định nghĩa là khoản chi cho bệnh viện từ NSNN cấp cho sự nghiệp y tế, cân đối từ nguồn thuế trực thu và thuế gián thu. Bao gồm các khoản chi đầu tƣ, chi vận hành hệ thống. Đối với các nƣớc đang phát triển, nguồn NSNN cấp là nguồn tài chính quan trọng nhất cho hoạt động của bệnh viện.

Ở Việt Nam, cho đến nay, hàng năm các bệnh viện công nhận đƣợc một khoản kinh phí đƣợc cấp từ ngân sách của Chính phủ căn cứ theo định mức tính cho một đầu giƣờng bệnh/năm nhân với số giƣờng bệnh kế hoạch của bệnh viện. Số kinh phí này thƣờng đáp ứng đƣợc từ 30 đến 50% nhu cầu chi tiêu tối thiểu của bệnh viện. Nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế Theo quy định của Bộ Tài chính nƣớc ta, nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế là một phần ngân sách sự nghiệp y tế của Nhà nƣớc giao cho bệnh viện quản lý và sử dụng để đảm bảo chất lƣợng khám, chữa bệnh cho nhân dân. Nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế thƣờng đảm bảo đƣợc từ 20-30% nhu cầu chi tiêu tối thiểu của các bệnh viện công.

Tuy nhiên cho đến nay ở nƣớc ta, các cơ sở khám, chữa bệnh trong hệ thống y tế Nhà nƣớc chỉ đƣợc phép thu một phần viện phí. Một phần viện phí là một phần trong tổng chi phí cho việc khám chữa bệnh. Một phần viện phí chỉ tính tiền thuốc, dịch truyền, máu, hoá chất, xét nghiệm, phim X quang, vật tƣ tiêu hao thiết yếu và dịch vụ khám chữa bệnh; không tính khấu hao tài sản cố định, chi phí hành chính, đào tạo, nghiên cứu khoa học, đầu tƣ xây dựng cơ sở vật chất và trang thiết bị lớn. Hiện nay, giá viện phí do Chính quyền cấp tỉnh của từng địa phƣơng quy định dựa trên một khung giá tối đa- tối thiểu đã đƣợc Bộ Y tế và Bộ Tài chính 10 z phê duyệt.

Đối với ngƣời bệnh ngoại trú, biểu giá thu viện phí đƣợc tính theo lần khám bệnh và các dịch vụ kỹ thuật mà ngƣời bệnh trực tiếp sử dụng. Đối với ngƣời bệnh nội trú, biểu giá thu một phần viện phí đƣợc tính theo ngày giƣờng nội trú của từng chuyên khoa theo phân hạng bệnh viện và các khoản chi phí thực tế sử dụng trực tiếp cho ngƣời bệnh. Đối với khám chữa bệnh theo yêu cầu thì mức thu đƣợc tính trên cơ sở mức đầu tƣ của bệnh viện và cũng phải đƣợc cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đối với ngƣời có thẻ Bảo hiểm y tế thì cơ quan bảo hiểm thanh toán viện phí của bệnh nhân cho bệnh viện.

Tuy nhiên ở Việt Nam mới chỉ phổ biến loại hình bảo hiểm y tế bắt buộc áp dụng cho các đối tƣợng công nhân viên chức làm công ăn lƣơng trong các cơ quan Nhà nƣớc và các doanh nghiệp. Các loại hình bảo hiểm khác chƣa đƣợc triển khai một cách phổ biến. Hiện nay, với chủ trƣơng xã hội hoá các hoạt động chăm sóc sức khoẻ của Đảng và Nhà nƣớc, các loại hình bệnh viện và cơ sở y tế bán công ngoài công lập ra đời với cơ chế tài chính chủ yếu dựa vào nguồn thu viện phí và bảo hiểm y tế. Nguồn viện trợ và các nguồn thu khác Nguồn viện trợ và các nguồn thu khác cũng đƣợc Chính phủ Việt Nam quy định là một phần ngân sách của Nhà nƣớc giao cho bệnh viện quản lý và sử dụng.

Tuy nhiên bệnh viện thƣờng phải chi tiêu theo định hƣớng những nội dung đã định từ phía nhà tài trợ. Nguồn kinh phí này đáp ứng khoảng 20-30% chi tối thiểu của bệnh viện. Chi Nhóm I: Chi cho con người Bao gồm các khoản chi về lƣơng, phụ cấp lƣơng (đƣợc tính theo chế độ hiện hành, kể cả nâng bậc lƣơng hàng năm trong từng đơn vị hành chính sự 11 z nghiệp) và các khoản phải nộp theo lƣơng : bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội. Đây là khoản bù đắp hao phí sức lao động, đảm bảo duy trì quá trình tái sản xuất sức lao động cho bác sỹ, y tá, cán bộ công nhân viên của bệnh viện.

Theo quy định trƣớc đây, nhóm này tƣơng đối ổn định, chiếm khoảng 20% tổng kinh phí và chỉ thay đổi nếu biên chế đƣợc phép thay đổi.