CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE CHI PHÍ VÀ QUAN LÝ CHI PHI SAN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp LLL Khái niệm chỉ phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp Trong kế toán ti chính thi chi phí bao gồm các chỉ phí sản xuất kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chỉ phí khác, Theo chuỗn mực chung - chun mực Ké toán Việt Nam ban hành và công bổ theo Quyết định số 165/2002/QD-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp và các chỉ phí khác. Chỉ phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: giá vốn hàng bán, chỉ phí bán hàng, chỉ phí quản lý doanh nghiệp, chi phí lãi tién vay, và những chỉ phí liên quan đến hoạt động cho các bên khác sử dụng tài sản sinh ra lợi túc, tiễn bản quyỄn. Những chỉ phí này phát sinh dưới dang tiền và các khoản tương đương tiễn, hàng tồn kho, khẩu hao máy móc, thiết phí khác bao gồm các chỉ phí ngoài các chỉ phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, như: chỉ phí về thanh lý, nhượng bint sản cổ định, các khoản tiễn bị khách hàng phạt do vi phạm hợp đồng.
hur vậy, chỉ phí sin xuất của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ các hao phí về lao động sống tức là lo động tạo ra giá tr mới va lao động vật hoá tức là gi của tư liệu sản xuất mà doanh nghiệp phải chỉ ra để iến hành sản xuất sản phẩm trong một hồi gian nhất định Quá tinh sản xuất hàng hoá là quá tình kết hợp và tiêu hao của ba tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Như vậy để tiến tức lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động. Sự hình thành nên các chỉ phí sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm sản xuất là tất yếu khách quan, các chi phí mà doanh nghiệp chỉ ra cấu thành nên giá trị của sản phẩm, dịch vụ dé đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của xã hội. Tiếp theo sau quá trình sản xuất, doanh nghiệp phải tổ chức việc tiêu thụ sản phẩm dé thu tiền về.
Dé thực hiện được việc này, doanh nghiệp cũng phải bỏ ra những chi phí nhất định chang hạn như chi phí đóng gói sản phẩm, chi phí vận chuyền, bốc dỡ, bảo quản sản phẩm. Hơn nữa, trong điều kiện nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh như hiện nay, ngoài các chỉ phí tiêu thụ trên, doanh nghiệp còn phải bỏ ra chỉ phí để nghiên cứu thị trường, chi phí quảng cáo dé giới thiệu sản phẩm, chi phí bảo hành sản phâm. Những khoản chi phí này phát sinh trong lĩnh vực lưu thông sản pham nên được gọi là chi phí tiêu thụ hay chi phí lưu thông sản pham. Ngoài những chi phí nêu trên, doanh nghiệp còn phải thực hiện được nghĩa vụ của mình với Nhà nước như nộp thuế giá trị gia tăng, thuế xuất nhập khâu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế khai thác tài nguyên.
Những khoản chỉ phí này đều diễn ra trong quá trình kinh doanh vì thế đó cũng là khoản chi phí kinh doanh của doanh nghiệp. Trong luận văn này, khái niệm về chi phí sản xuất được hiểu như sau: chi phí sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp là toàn bộ chi phí sản xuất, chi phí tiêu thụ sản phẩm, các khoản tiền thuế và các chi phí bằng tiền khác mà doanh nghiệp phải bỏ ra dé thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ nhất định. Chi phí của doanh nghiệp là chi phí cá biệt, chịu sự kiểm soát quản lý của doanh nghiệp. Do vậy quản lý tốt chi phí đóng vai trò quan trọng trong hoạt động quản trị doanh nghiệp.2 Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp Chi phí sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp gồm nhiều loại chi phí và phát sinh thường xuyên trong quá trình sản xuất kinh doanh, mỗi loại chi phí có đặc tính công dụng khác nhau do vậy yêu cầu quản lý đối với từng loại cũng khác nhau.
Để quản lý tốt chi phí sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần phải tiến hành phân loại chi phí để đáp ứng đầy đủ những thông tin cần thiết cho việc tính toán hiệu quả các phương án sản xuất, phục vụ tốt cho công tác kiểm tra, giám sát chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh có nhiều cách phân loại như sau: 1. Phân loại chi phí theo yéut6 chi phi Phân loại chỉ phí theo yêu tổ chi phí ức là phân loại theo nội dung, tinh chit kảnh tế của chỉ phí, cách phân loại này cho biết kết cấu, tỷ trọng của từng loi chỉ phí mà doanh nghiệp đã chỉ ra, giúp cho việc xây dựng và phân tích định mức vốn lưu động cũng như vi lập, kiếm tra và phân ‘h dự toán chỉ phí để phục vụ cho vi tập hợp quản lý các chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu đồng nhất của nó mà không xét đến địa điểm phát sinh và chỉ phí được dùng cho mục đích gì trong sản xuất. Theo cách phân loại này chi phí sản xuất kinh doanh (SXKD) được chia thành các chỉ phí sau: - Chỉ phí nguyên liệu, vật liệu bao gồm toàn bộ giá tị tài nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, phụ tùng thay thé, công cụ, dung cụ sử dụng vào sản xuất kinh doanh trong kỳ (loại trừ giá tri dùng không hết nhập lại kho và phé liệu thu hồi cùng với nhiên liệu động lực) nhiên liệu, động lực mua ngoài sử dụng vào quá trong ky (tr số dùng không hết nhập li kho và ph liệu thu hồ), Chỉ phí tiền lương và các khoản phụ cắp lương: phản ánh tổng số én lương và phụ cắp mang inh chất lương chủ doanh nghiệp phải trả cho cần bộ công nhân viên chức và người lao động.
~ Chi ph bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y t, kinh phi công đoàn ich theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương và phụ cấp lương chủ doanh nghiệp phải trả cho công nhân viên chức và người lao động. = Chi phí khẩu hao ài sản cổ định: phản ánh tổng số khẩu hao ti sản cổ định phải trích trong kỳ của tat cá tài sản có định sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: là số tiền trả cho dich vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. ~ Chỉ phí khác bằng tin à toàn bộ các chỉ phí khác bing tiên chưa phân ánh vào các yếu tổ trên dang vào quá trình sản xuất kinh doanh trong kỷ.
Phân loại chỉ phí theo khoản mục chỉ phí “Theo cách phân loi này, những khoản chỉ phí có cong công dụng kinh tổ, cong mục đích sử dụng được xếp thành một khoản mục, không phân biệt tính chất kinh tế Phan loại chỉ phí sản xuất theo cách này giúp quản lý định mức chỉ phí, cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành sản phẩm của doanh nghiệp, có ba khoản mục chỉ phí sau: ~ Chỉ phí nguyên vật liệu trực tiếp: gồm các chỉ phí về nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu trực tiếp dùng vào sản xuất kinh doanh. Chi phí nhân công trực tếp:là các chỉ phí phải trả cho công nhân trực tgp sản xuất sản phẩm như tiền lương, các khoản phy cắp, các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn trích theo tiền lương của công nhân trực tiếp. - Chỉ phí idụng máy thi công: máy móc thi công là loại máy phục vụ sản xuất. Chỉ phí này bao gồm chỉ phí cho các máy nhằm thực hiện khối lượng sản xuất bằng mấy.
Chi phí sử dụng máy thi công gồm chi phí thường xuyên và chỉ phí tạm thời + Chi phí thường xuyên cho hoạt động của máy thi công gồm: lương chính, phụ của công nhân điều khiển, phục vụ máy thi công, chỉ phí nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cu, chỉ phí khẩu hao tài sin cổ định (TSCĐ), chỉ phí dich vụ mua ngoài (sữa chữa nhỏ, điện, nước, bảo hiểm xe, máy) và các chỉ phí khác bằng tin. -+Chí phí tạm thời: chỉ phí sửa chữa lớn máy thi công (đại tu, trung tu,.), chỉ phí công trình tạm thời cho máy thi công Lin, bộ, đường ray chạy máy.) ~ Chi phí sản xuất chung: là những chỉ phí phát sinh trong phạm vi phân xướng sin xuất (trừ chỉ phí ậtliệu và nhân công tre tiếp) ~ Chỉ phí bán hang: là chỉ phí lưu thông, chỉ phí tiếp thị phát sinh trong quá trình tiêu thy sản phim, hàng hón dịch vụ bao gm: chỉ phí xúc ký hợp đồng, chỉ phí bàn siao quyết toán công trình ~ Chi phí quản lý doanh nghiệp: bao gdm chỉ phí quản lý kinh doanh, chỉ phí hành chính, các chi phi khác liên quan đến hoạt động sản xuất của toàn doanh nghiệp. Cụ thể khoản mục chỉ phí này gồm: chỉ phí tiễn lương và các khoản phụ cấp, các khoản trích theo lương theo quy định của nhà nước (Bảo hiểm y' bảo hiểm x8 hội, kinh phí công đoàn) của cần bộ quản lý, cán bộ hành chính, iền khẩu hao tài sản cổ định đồng cho doanh nghiệp, thuế, lệ phí, chỉ phí dự phòng, chi phí dich vụ mua ngoi bằng tiền khác. Phân loại chi phí sản xuất theo mỗi quan hệ giữa chi phí sản xuất lượng sân xuất san phẩm, Việc phân loại chi phi theo tiêu thức trên có ý nghĩa lớn trong công tác quản lý doanh.
nghiệp, nó giúp nhà quản lý im ra các biện pháp quản lý thích ứng với từng loại chỉ phi để hạ thấp giá thành sin phẩm. Nó cũng giúp cho việc phân điểm hoà vốn để xác định được khối lượng sản xuất nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao Căn cứ vào mỗi quan hệ giữa chỉ phí sản xuất với khối lượng sản phim, công việc lao vụ sản xuất rong kỹ, chỉ phí sin xuất được chia ầm ba loại - Chỉ phí cố định (hay chi phí bắt biển) là những chi phí không thay đổi về tổng số khi tổng khối lượng sản phẩm thay đổi. Nhưng chi phí cỗ định chỉ giữ nguyên.