Luận văn thạc sĩ: Quản lý quá trình dạy học tại các trường THCS huyện Giao Thủy, Nam Định

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu vnu ued quản lý quá trình dạy học tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện giao thủy tỉnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Phùng Văn Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Hậu
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản Lí Quá Trình Dạy Học Tại Các Trường Trung Học Cơ Sở Trên Địa Bàn Huyện Giao Thủy Tỉnh Nam Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.6. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Những khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Khái niệm quản lí
• 1.2.2. Quản lí giáo dục. Quản lí quá trình dạy học
• 1.2.3. Quản lí nhà trường. Trường trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.2.4. Mục tiêu giáo dục của trường trung học cơ sở
• 1.2.5. Nhiệm vụ của Trường trung học cơ sở
• 1.2.6. Yêu cầu về nội dung và phương pháp dạy học ở trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay
• 1.2.7. Nhiệm vụ của hiệu trưởng và phó hiệu trưởng
• 1.2.8. Nội dung chủ yếu trong quản lí quá trình dạy học ở trường trung học cơ sở
• 1.2.8.1. Quản lí thực hiện mục tiêu giáo dục
• 1.2.8.2. Quản lí thực hiện chương trình, nội dung dạy học
• 1.2.8.3. Quản lí đội ngũ giáo viên
• 1.2.8.4. Quản lí cơ sở vật chất
• 1.2.8.5. Quản lí hình thức dạy học
• 1.2.8.6. Quản lí chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học
• 1.2.8.7. Quản lí việc huy động, quản lí và sử dụng các nguồn lực
• 1.2.8.8. Xây dựng môi trường giáo dục
• 1.2.8.9. Quản lí việc tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIAO THUỶ TỈNH NAM ĐỊNH
• 2.1. Khái quát về tình hình các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định
• 2.2. Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội ở địa phương
• 2.3. Khái quát về tình hình phát triển giáo dục ở địa phương
• 2.4. Kết quả giáo dục của các trường trung học cơ sở
• 2.5. Định hướng phát triển của các trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay
• 2.6. Thực trạng quản lí của hiệu trưởng đối với quá trình dạy học ở các trường trung học cơ sở
• 2.6.1. Công tác xây dựng kế hoạch và khả năng tổ chức thực hiện kế hoạch ở các trường trung học cơ sở
• 2.6.2. Thực trạng công tác tổ chức hoạt động của các tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở
• 2.6.3. Thực trạng xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo ở các trường trung học cơ sở
• 2.6.4. Thực trạng xây dựng cơ sở vật chất và môi trường giáo dục
• 2.6.5. Thực trạng công tác phối hợp với các tổ chức chính trị, đoàn thể trong việc thực hiện mục tiêu, nguyên lí giáo dục
• 2.6.6. Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học ở các trường trung học cơ sở
• 2.7. Những vấn đề đặt ra cho công tác quản lí quá trình dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định
• 2.7.1. Thuận lợi – cơ hội
• 2.7.2. Khó khăn – thách thức
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN GIAO THUỶ TỈNH NAM ĐỊNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 3.1. Nguyên tắc xây dựng các biện pháp quản lí quá trình dạy học tại các trường THCS huyện Giao Thủy tỉnh Nam Định
• 3.1.1. Nguyên tắc kế thừa, phát triển các kinh nghiệm quản lí quá trình dạy học ở các trường phổ thông hiện có
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thống nhất
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi của các biện pháp
• 3.2. Các biện pháp quản lí nhằm hoàn thiện quá trình dạy học ở các trường trung học cơ sở
• 3.2.1. Quán triệt tới các lực lượng giáo dục của nhà trường về yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học ở trường trung học cơ sở trong giai đoạn hiện nay
• 3.2.2. Đẩy mạnh quản lí thực hiện mục tiêu giáo dục
• 3.2.3. Tăng cường quản lí thực hiện chương trình dạy học
• 3.2.4. Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên theo hướng chuẩn hóa
• 3.2.5. Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh
• 3.2.6. Tổ chức phong phú các hình thức dạy học
• 3.2.7. Đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học của học sinh
• 3.2.8. Huy động các nguồn lực nhằm phát triển cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục và các phương tiện dạy học hiện đại
• 3.2.9. Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, lành mạnh và đồng thuận
• 3.2.10. Mối liên hệ giữa các biện pháp quản lí quá trình dạy học
• 3.2.11. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lí đối với quá trình dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giao Thuỷ, tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay
• 3.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 0.10. Khuyến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý quá trình dạy học tại huyện Giao Thủy Nam Định

Quản lý quá trình dạy học là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở. Tại huyện Giao Thủy, Nam Định, việc quản lý này không chỉ liên quan đến việc tổ chức giảng dạy mà còn bao gồm việc phát triển năng lực cho giáo viên và học sinh. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, cần xem xét các khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục và vai trò của hiệu trưởng trong việc điều hành các hoạt động dạy học.

1.1. Khái niệm quản lý giáo dục và quá trình dạy học

Quản lý giáo dục là hoạt động tổ chức, điều hành và kiểm tra các hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Quá trình dạy học bao gồm các yếu tố như mục tiêu, nội dung, phương pháp và đánh giá kết quả học tập.

1.2. Vai trò của hiệu trưởng trong quản lý dạy học

Hiệu trưởng là người đứng đầu cơ sở giáo dục, có trách nhiệm tổ chức và điều hành các hoạt động dạy học. Họ cần có khả năng lãnh đạo, quản lý và phát triển đội ngũ giáo viên để nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Thực trạng quản lý quá trình dạy học tại các trường trung học cơ sở huyện Giao Thủy

Tình hình quản lý quá trình dạy học tại huyện Giao Thủy hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều nỗ lực từ phía các trường, nhưng chất lượng dạy và học vẫn chưa đạt yêu cầu. Cần phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng này.

2.1. Đánh giá chất lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở

Chất lượng giáo dục tại huyện Giao Thủy còn thấp so với các khu vực khác. Các kỳ thi vào trường trung học phổ thông cho thấy kết quả chưa đạt yêu cầu, điều này phản ánh sự cần thiết phải cải thiện quản lý dạy học.

2.2. Những thách thức trong quản lý dạy học

Các thách thức bao gồm thiếu hụt nguồn lực, cơ sở vật chất không đảm bảo và sự chưa đồng bộ trong phương pháp giảng dạy. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tổ chức và thực hiện chương trình giáo dục.

III. Phương pháp quản lý hiệu quả trong quá trình dạy học

Để nâng cao chất lượng dạy học, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Các biện pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

3.1. Đổi mới phương pháp giảng dạy

Đổi mới phương pháp giảng dạy là cần thiết để phát huy tính tích cực của học sinh. Các phương pháp như học tập trải nghiệm, học tập nhóm cần được áp dụng rộng rãi.

3.2. Tăng cường đào tạo và phát triển đội ngũ giáo viên

Đào tạo và phát triển đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định đến chất lượng dạy học. Cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên để nâng cao trình độ chuyên môn cho giáo viên.

IV. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dạy học

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý quá trình dạy học. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý thông tin.

4.1. Sử dụng phần mềm quản lý giáo dục

Phần mềm quản lý giáo dục giúp theo dõi tiến độ học tập của học sinh, quản lý điểm số và thông tin cá nhân. Điều này giúp hiệu trưởng có cái nhìn tổng quan về chất lượng giáo dục.

4.2. Tích hợp công nghệ vào giảng dạy

Việc tích hợp công nghệ vào giảng dạy giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và thú vị hơn. Các công cụ như video, bài giảng trực tuyến cần được sử dụng thường xuyên.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản lý dạy học

Quản lý quá trình dạy học tại huyện Giao Thủy cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện đại. Cần có những biện pháp đồng bộ và hiệu quả để nâng cao chất lượng giáo dục trong tương lai.

5.1. Đề xuất các biện pháp cải thiện quản lý dạy học

Cần xây dựng kế hoạch cụ thể cho việc cải thiện quản lý dạy học, bao gồm việc đào tạo giáo viên, đổi mới phương pháp giảng dạy và ứng dụng công nghệ thông tin.

5.2. Tương lai của giáo dục tại huyện Giao Thủy

Tương lai của giáo dục tại huyện Giao Thủy phụ thuộc vào sự nỗ lực của các nhà quản lý giáo dục trong việc cải thiện chất lượng dạy học và phát triển năng lực cho học sinh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý quá trình dạy học giữ vai trò then chốt trong việc định hình chất lượng giáo dục toàn diện tại các nhà trường phổ thông. Trên địa bàn huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, hệ thống giáo dục gồm 22 trường trung học cơ sở công lập phân bố tại 22 xã và thị trấn, phục vụ quy mô đào tạo từ 13.628 đến 16.686 học sinh mỗi năm. Dù địa phương có truyền thống hiếu học với tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông thi đỗ vào các trường đại học và cao đẳng đạt 50% đến 55% (đứng thứ 2 toàn tỉnh), song chất lượng dạy học cấp trung học cơ sở lại bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ sự tương phản rõ nét giữa tỷ lệ tốt nghiệp đại trà rất cao (luôn duy trì từ 99,2% đến 100%) với sự sụt giảm thứ hạng trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, tụt từ vị trí thứ 5/10 huyện vào năm học 2003 - 2004 xuống vị trí thứ 9/10 huyện vào năm học 2007 - 2008. Thực trạng này phản ánh năng lực quản lý của đội ngũ hiệu trưởng còn thiên về kinh nghiệm, thiếu các giải pháp mang tính chiến lược và chưa bao quát đầy đủ các yếu tố cấu thành quá trình dạy học.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý quá trình dạy học cấp trung học cơ sở, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng tại 22 trường trên địa bàn huyện Giao Thủy trong giai đoạn từ năm 2003 đến năm 2008, từ đó đề xuất hệ thống 8 nhóm biện pháp quản lý khả thi. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp chuyển đổi phương thức quản lý hành chính đơn thuần sang mô hình quản trị chất lượng trường học hiện đại, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh xếp loại văn hóa trung bình, yếu, kém từ mức 25,7% xuống dưới 15% trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và tiếp cận hoạt động sư phạm làm nền tảng cốt lõi. Cấu trúc lý thuyết được xây dựng dựa trên chu trình quản lý 4 chức năng cơ bản gồm: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành và kiểm tra đánh giá. Quá trình dạy học được định nghĩa là một hệ thống toàn vẹn, trong đó hoạt động dạy của giáo viên giữ vai trò chủ đạo và hoạt động học của học sinh giữ vai trò chủ động, tự giác nhằm chiếm lĩnh hệ thống khái niệm khoa học.

Mô hình nghiên cứu phân tích sự tương tác biện chứng giữa 10 thành tố cơ bản của quá trình dạy học trong nhà trường:

• Quản lý thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện.
• Quản lý chương trình và phân phối nội dung dạy học.
• Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên.
• Quản lý nền nếp và phương pháp học tập của học sinh.
• Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị thí nghiệm.
• Quản lý đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học.
• Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực.
• Huy động các nguồn lực tài chính và xã hội hóa giáo dục.
• Xây dựng môi trường sư phạm thân thiện và lành mạnh.
• Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập.

Khung pháp lý của đề tài bám sát các quy định tại Luật Giáo dục năm 2005 (các điều 5, 27, 28, 101, 102), Điều lệ trường trung học ban hành kèm theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGDĐT và tinh thần Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII về đổi mới căn bản phương pháp giáo dục phổ thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được triển khai thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa các phương pháp nghiên cứu lý luận và phương pháp nghiên cứu thực tiễn. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo chính thức của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Giao Thủy, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nam Định và số liệu niên giám thống kê địa phương trong giai đoạn 2003 - 2008.

Về phương pháp khảo sát thực tiễn, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu khảo sát toàn bộ tổng thể trên địa bàn huyện với quy mô 22 trường trung học cơ sở tại 22 xã và thị trấn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 874 giáo viên trực tiếp đứng lớp và 22 cán bộ quản lý là hiệu trưởng các trường trung học cơ sở. Việc lựa chọn phương pháp điều tra toàn thể thay vì chọn mẫu ngẫu nhiên xuất phát từ mục đích bao quát trọn vẹn đặc thù kinh tế - xã hội của vùng ven biển, đảm bảo tính đại diện tuyệt đối và triệt tiêu sai số chọn mẫu.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua bảng câu hỏi điều tra an-két, kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và dự giờ quan sát hoạt động sư phạm. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và phương pháp chuyên gia được sử dụng để xử lý dữ liệu. Lý do lựa chọn các công cụ phân tích này nhằm lượng hóa chính xác mối tương quan giữa năng lực quản trị của hiệu trưởng với biến thiên kết quả học tập của học sinh và chất lượng chuyên môn của giáo viên qua từng năm học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng quản lý quá trình dạy học tại các trường trung học cơ sở huyện Giao Thủy giai đoạn 2003 - 2008 ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu trình độ đào tạo của đội ngũ giáo viên còn mất cân đối lớn. Trong tổng số 874 giáo viên năm học 2007 - 2008, trình độ cao đẳng chiếm ưu thế tuyệt đối với 71,8% (628 giáo viên), trình độ đại học chỉ đạt 13,2% (116 giáo viên), trong khi vẫn còn 14,8% (130 giáo viên) ở trình độ trung cấp chưa đạt chuẩn nâng cao. Tỷ lệ giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở tăng chậm từ 45 người (năm học 2003 - 2004) lên 60 người (năm học 2007 - 2008), trong khi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh có tới 3/5 năm học không có cá nhân nào đạt giải (các năm học 2003 - 2004, 2005 - 2006 và 2007 - 2008 đều đạt 0 giải).

Thứ hai, chất lượng giáo dục mũi nhọn sụt giảm liên tục qua các năm học. Số lượng giải học sinh giỏi cấp tỉnh giảm từ 71 giải năm học 2003 - 2004 xuống 69 giải (năm 2004 - 2005), 67 giải (năm 2005 - 2006), 61 giải (năm 2006 - 2007) và chạm mức 56 giải năm học 2007 - 2008, kéo theo thứ hạng của huyện tụt từ vị trí thứ 5 xuống thứ 9 trong tổng số 10 huyện, thành phố thuộc tỉnh Nam Định.

Thứ ba, sự phân hóa học lực học sinh ở mức cao. Mặc dù tỷ lệ học sinh tốt nghiệp đạt mức ấn tượng 99,8% và tỷ lệ học sinh giỏi trung bình 5 năm đạt 10,97%, nhưng tỷ lệ học sinh có học lực trung bình chiếm tới 20,8%, học lực yếu chiếm 4,5% và kém chiếm 0,4%. Tổng tỷ lệ học sinh từ trung bình trở xuống chiếm 25,7%, phản ánh khoảng cách chất lượng tương đối lớn giữa các nhóm đối tượng người học.

Thứ tư, đội ngũ cán bộ quản lý dồi dào kinh nghiệm nhưng thiếu cập nhật lý luận quản trị hiện đại. Trong 22 hiệu trưởng, 100% là đảng viên và đạt trình độ sơ cấp chính trị, 72,8% có bằng đại học (16 người) và 27,2% có bằng cao đẳng (6 người). Về thâm niên, có tới 46% hiệu trưởng (10 người) có thời gian quản lý từ 11 đến 15 năm và 18% có thâm niên từ 16 đến 25 năm, tuy nhiên phong cách điều hành chủ yếu mang tính hành chính sự vụ, chưa thực sự chú trọng đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn và phương pháp dạy học.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích dữ liệu nghiên cứu, bức tranh thực trạng có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ đường biểu diễn sự suy giảm thứ hạng học sinh giỏi cấp tỉnh (từ hạng 5 xuống hạng 9) đối sánh cùng bảng phân bố cơ cấu trình độ giáo viên (với 71,8% cao đẳng và 14,8% trung cấp). Sự tương phản này chỉ ra rằng năng lực chuyên môn của đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định trực tiếp tới chất lượng giáo dục mũi nhọn.

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế bắt nguồn từ việc hiệu trưởng các trường chưa nhận thức đầy đủ và chỉ đạo đồng bộ 10 thành tố của quá trình dạy học. Công tác tổ chức hoạt động của tổ chuyên môn còn mang tính hình thức, nội dung sinh hoạt nghèo nàn, chưa đi sâu vào việc giải quyết các bài toán khó về đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh.

Bên cạnh đó, địa bàn huyện Giao Thủy thời điểm nghiên cứu hoàn toàn là 100% trường công lập đại trà, không có trường trung học cơ sở chuyên biệt hoặc lớp chất lượng cao (trường năng khiếu cũ) như các đơn vị bạn. Khi so sánh với các huyện lân cận trong tỉnh Nam Định như Hải Hậu hay Nam Trực, việc thiếu vắng một trung tâm bồi dưỡng tài năng chất lượng cao kết hợp với cơ chế khen thưởng giáo viên giỏi chưa đủ mạnh đã làm giảm động lực phấn đấu của đội ngũ nhà giáo. Việc quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị phòng thí nghiệm còn thụ động, chưa khai thác hết công suất phục vụ bài giảng thực hành.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý quá trình dạy học tại các trường trung học cơ sở huyện Giao Thủy, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy mạnh chuẩn hóa và bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên:

• Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp Ban giám hiệu 22 trường trung học cơ sở.
• Hành động: Lập quy hoạch đào tạo nâng chuẩn đại học cho giáo viên dạy các môn văn hóa, tổ chức các lớp chuyên đề bồi dưỡng phương pháp giảng dạy tích cực và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.
• Chỉ tiêu định lượng: Nâng tỷ lệ giáo viên có trình độ đại học từ 13,2% lên trên 60%, xóa bỏ hoàn toàn tỷ lệ 14,8% giáo viên trình độ trung cấp.
• Lộ trình: Hoàn thành trong giai đoạn 2009 - 2013.

2. Chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học:

• Chủ thể thực hiện: Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, Tổ trưởng chuyên môn và toàn thể giáo viên.
• Hành động: Chuyển đổi triệt để từ lối truyền thụ một chiều sang hướng dẫn học sinh tự học, tăng cường dạy học theo nhóm và tổ chức các tiết học thực hành trong phòng thí nghiệm; gắn kết hoạt động ngoại khóa với nội dung bài học.
• Chỉ tiêu định lượng: 100% giáo viên thực hiện giảng dạy bằng giáo án điện tử tối thiểu 2 tiết mỗi học kỳ; tăng số tổ chuyên môn đạt danh hiệu lao động xuất sắc lên trên 80%.
• Lộ trình: Triển khai thường xuyên từ năm học 2009 - 2010 đến 2014.

3. Đổi mới căn bản công tác kiểm tra, đánh giá kết quả dạy và học:

• Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng và hội đồng chuyên môn nhà trường.
• Hành động: Xây dựng ngân hàng đề thi chuẩn hóa, kết hợp hài hòa phương pháp tự luận với trắc nghiệm khách quan; giám sát chặt chẽ quy trình chấm bài, đảm bảo đánh giá đúng thực chất năng lực và kỹ năng vận dụng của học sinh.
• Chỉ tiêu định lượng: Giảm tỷ lệ học sinh xếp loại học lực yếu và kém từ 4,9% xuống dưới 2%, nâng tỷ lệ đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh lọt vào top 5 toàn tỉnh.
• Lộ trình: Giai đoạn 2010 - 2013.

4. Huy động đa dạng các nguồn lực phát triển cơ sở vật chất và môi trường giáo dục:

• Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng phối hợp với Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn và Ban đại diện cha mẹ học sinh.
• Hành động: Tăng cường xã hội hóa giáo dục theo Điều 101 và 102 Luật Giáo dục 2005, đầu tư mua sắm bổ sung thiết bị thí nghiệm hiện đại, xây dựng phòng máy tính nối mạng Internet và kiến tạo cảnh quan trường học xanh - sạch - đẹp.
• Chỉ tiêu định lượng: 100% trường học có đủ phòng chức năng đạt chuẩn và phòng học kiên cố hóa.
• Lộ trình: Thực hiện từ năm 2009 đến năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo:

• Lợi ích: Nắm bắt bức tranh tổng thể về thực trạng đội ngũ và chất lượng giáo dục cấp trung học cơ sở tại địa phương.
• Tình huống sử dụng: Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nhà giáo hàng năm, phân bổ chỉ tiêu ngân sách và ban hành tiêu chí thi đua chuyên môn giữa các cụm trường.

2. Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở:

• Lợi ích: Tiếp cận quy trình quản trị 10 thành tố của quá trình dạy học theo khung khoa học thay vì điều hành theo kinh nghiệm cảm tính.
• Tình huống sử dụng: Lập kế hoạch năm học, tái cơ cấu sinh hoạt tổ chuyên môn, tối ưu hóa công tác dự giờ kiểm tra nội bộ và cải tiến quy trình đánh giá kết quả học tập.

3. Tổ trưởng chuyên môn và Giáo viên cốt cán cấp trung học cơ sở:

• Lợi ích: Hiểu rõ định hướng đổi mới phương pháp dạy học phân hóa và yêu cầu chuẩn hóa nghề nghiệp.
• Tình huống sử dụng: Thiết kế giáo án tích hợp, xây dựng đề kiểm tra theo ma trận đánh giá năng lực và điều hành sinh hoạt chuyên đề tại tổ bộ môn.

4. Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục:

• Lợi ích: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu thực tiễn và mô hình xử lý dữ liệu khảo sát giáo dục trên phạm vi cấp huyện.
• Tình huống sử dụng: Tham khảo khung lý thuyết, công cụ thiết kế phiếu hỏi và phương pháp phân tích thực trạng trong các công trình nghiên cứu khoa học cùng chuyên ngành.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi khiến chất lượng học sinh giỏi cấp tỉnh của huyện Giao Thủy suy giảm trong giai đoạn 2003 - 2008 là gì? Nguyên nhân chủ yếu do công tác chỉ đạo giáo dục mũi nhọn của Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng các trường chưa đồng bộ, thiếu cơ chế tạo động lực cho giáo viên và thiếu trường trung học cơ sở chất lượng cao để tập hợp học sinh xuất sắc. Số giải thưởng học sinh giỏi sụt giảm từ 71 giải (năm học 2003 - 2004) xuống còn 56 giải (năm học 2007 - 2008), khiến thứ hạng toàn huyện tụt từ hạng 5 xuống hạng 9 trên 10 huyện toàn tỉnh.

Cơ cấu trình độ của đội ngũ giáo viên trung học cơ sở tại huyện Giao Thủy thời điểm nghiên cứu bộc lộ hạn chế gì? Trong tổng số 874 giáo viên được khảo sát năm học 2007 - 2008, tỷ lệ đạt trình độ đại học chỉ chiếm 13,2% (116 người), trong khi trình độ cao đẳng chiếm tới 71,8% (628 người) và còn tới 14,8% (130 người) ở trình độ trung cấp. Thực trạng tỷ lệ trên chuẩn thấp là rào cản lớn cho việc tiếp cận và đổi mới phương pháp dạy học hiện đại.

Tại sao luận văn nhấn mạnh việc quản lý đồng bộ 10 thành tố của quá trình dạy học? Quá trình dạy học là một hệ thống toàn vẹn, trong đó mục tiêu, nội dung, phương pháp, đội ngũ giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất và kiểm tra đánh giá có mối quan hệ biện chứng hữu cơ. Nếu hiệu trưởng chỉ tập trung vào một vài yếu tố đơn lẻ mà bỏ qua các thành tố khác như môi trường sư phạm hay nguồn lực tài chính thì không thể tạo ra sự chuyển biến thực chất về chất lượng giáo dục.

Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá học sinh cần tập trung vào khâu đột phá nào? Khâu đột phá trọng tâm là chuyển đổi từ kiểm tra ghi nhớ kiến thức lý thuyết đơn thuần sang đánh giá năng lực tư duy sáng tạo và kỹ năng thực hành. Nhà trường cần kết hợp hình thức tự luận với trắc nghiệm khách quan, xây dựng chuẩn đánh giá công bằng nhằm khắc phục tình trạng phân hóa học lực, kéo giảm tỷ lệ 25,7% học sinh có học lực từ trung bình trở xuống.

Lực lượng giáo viên trẻ dưới 30 tuổi đóng vai trò như thế nào trong chiến lược phát triển giáo dục của huyện? Lực lượng giáo viên dưới 30 tuổi chiếm tới 29,9% (262 người) trong tổng số 874 giáo viên toàn huyện, tạo nguồn nhân lực dồi dào, năng động và giàu nhiệt huyết. Nếu người hiệu trưởng biết khích lệ, giao việc đúng năng lực và tạo điều kiện bồi dưỡng chuyên môn, đây sẽ là lực lượng tiên phong trong ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý quá trình dạy học tại trường trung học cơ sở theo chu trình 4 chức năng quản lý và 10 thành tố cấu trúc sư phạm.
• Khảo sát thực chứng tại 22 trường trung học cơ sở huyện Giao Thủy với 874 giáo viên và 22 hiệu trưởng đã làm sáng tỏ các điểm nghẽn về cơ cấu trình độ đào tạo và sự suy giảm chất lượng mũi nhọn từ hạng 5 xuống hạng 9 toàn tỉnh.
• Đóng góp khoa học cốt lõi của công trình là đề xuất hệ thống 8 nhóm biện pháp quản lý khả thi, vừa kế thừa kinh nghiệm truyền thống vừa bám sát các yêu cầu đổi mới của Luật Giáo dục năm 2005.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị chia thành 2 giai đoạn: tập trung chuẩn hóa giáo viên và đổi mới kiểm tra đánh giá (2009 - 2012), tiến tới hiện đại hóa cơ sở vật chất và hoàn thiện văn hóa nhà trường (2012 - 2015).
• Các cấp quản lý giáo dục và ban giám hiệu nhà trường cần khẩn trương áp dụng đồng bộ hệ thống giải pháp để nâng cao chất lượng dạy học, phát huy tối đa tiềm năng hiếu học của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí quá trình dạy học ở trường trung học cơ sở Chương 2: Thực trạng quản lí quá trình dạy học tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định Chương 3: Các biện pháp quản lí quá trình dạy học tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định trong giai đoạn hiện nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN QUẢN LÍ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Ở Việt Nam, Nghị quyết II của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã ghi đậm: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học, phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân, nhất là thanh niên…” Điều 5 luật giáo dục năm 2005 cũng đã ghi: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. Tuy vậy phương pháp giáo dục cũng chỉ là một trong 6 thành tố đặc biệt quan trọng (mục tiêu, nội dung, phương pháp, giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất) được điều chỉnh trực tiếp từ các nhà quản lí giáo dục, vì vậy muốn nâng cao chất lượng dạy học trước hết cần phải bồi dưỡng cán bộ quản lí để lực lượng này có một tư duy tổng thể, chỉ đạo quá trình dạy học.

Trong nhiều năm qua có nhiều công trình nghiên cứu lí luận dạy học, cách thức tổ chức tốt quá trình dạy học ở nhà trường đáp ứng nhu cầu trên. Chẳng hạn như: - Tác giả Đặng Quốc Bảo với "Một số khái niệm về quản lí giáo dục " (Trường cán bộ quản lí GD&ĐT Trung ương 1, Hà Nội, 1998) - Tác giả Trần Kiểm với "Quản lí giáo dục và quản lí trường học" (Viện khoa học GD Hà Nội 1990) - Tác giả Nguyễn Ngọc Quang với "Những khái niệm cơ bản về lí luận quản lí giáo dục" Trường cán bộ QL GD - ĐT TƯ1 - 1989) - Các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo với "Quản lí giáo dục" (Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội - 2006) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 Nội dung chủ yếu trong các công trình trên đều quan tâm tới vị trí, vai trò, nhiệm vụ quản lí của hiệu trưởng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Trong những năm gần đây, cũng đã có nhiều, công trình khoa học do đội ngũ cán bộ quản lí các trường trung học trong cả nước nghiên cứu về các biện pháp quản lí nhà trường để nâng cao chất lượng dạy học, chẳng hạn như các Luận văn thạc sĩ các tác giả: + Doãn Kim Chung với đề tài nghiên cứu “Một số biện pháp quản lí quá trình dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường trung học phổ thông Hải Phòng”. + Nguyễn Mạnh Cường với đề tài “Một số giải pháp nâng cao năng lực quản lí của Hiệu trưởng trường trung học tỉnh Lạng Sơn nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”.

+ Đào Thị Ngân với đề tài “Một số biện pháp chỉ đạo hoạt động dạy học của người hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường tiểu học”. + Chu Thị Hoà với đề tài: “ Một số biện pháp xây dựng và phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường Trung học cơ sở tại tỉnh Lạng Sơn”. + Đỗ Phi Liên với đề tài: “Biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học của hiệu trưởng trường Trung học cơ sở ở thành phố Bắc Giang”. + Phạm Thị Tuyết Nhung với đề tài: “Những biện pháp quản lí hoạt động dạy và học của hiệu trưởng trường trung học phổ thông Nam Trực tỉnh Nam Định theo yêu cầu đổi mới giáo dục”.

Nội dung trọng tâm của những luận văn trên đề cập đến các biện pháp của nhà quản lí giáo dục nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đối với đơn vị mình. Đây cũng là những kinh nghiệm quí cho đội ngũ quản lí vận dụng vào đơn vị trong những hoàn cảnh cụ thể. Như vậy, cho tới nay, vấn đề nâng cao chất lượng dạy học luôn được các nhà nghiên cứu quan tâm. Trong khi nhân loại đang chuyển dần sang nền kinh tế tri thức thì hơn bao giờ hết, vấn đề này được quan tâm nhiều hơn.

Các nhà nghiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 cứu có chung quan điểm thể hiện trong các công trình của họ là khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lí trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Việc quản lí quá trình dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định còn nhiều hạn chế; cụ thể là đội ngũ hiệu trưởng chưa nhận thức được tầm quan trọng của 10 thành tố: thực hiện mục tiêu giáo dục; thực hiện chương trình và nội dung dạy học; đội ngũ giáo viên, học sinh, cơ sở vật chất, hình thức dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, huy động nguồn lực, xây dựng môi trường giáo dục, tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học – tác động trực tiếp đến chất lượng dạy và học. Cho đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu các biện pháp quản lí quá trình dạy học ở các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định vì vậy công tác quản lí ở nơi đây chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, thiếu tính lí luận. Việc thực hiện nghiên cứu đề tài: “Quản lí quá trình dạy học tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định” là một phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học ở các trường THCS ở huyện Giao Thủy hiện nay.

Những khái niệm cơ bản : 1. Khái niệm quản lí Có nhiều tác giả đưa ra khái niệm quản lí theo các góc độ khác nhau: - Theo các tác giả H.Weihric: “Quản lí là thiết kế một môi trường mà trong đó con người cùng làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành mục tiêu” [16;tr. - Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: Công tác quản lí là một tổ chức xét cho cùng là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau "quản" và "lí". Quá trình "quản" gồm sự coi sóc giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái ổn định.

Quá trình "lí" gồm việc sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa hệ vào thế "phát triển"[3;tr. - Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: "Hoạt động quản lí là hoạt động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lí đến khách LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 thể quản lí trong một tổ chức làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục tiêu của tổ chức"[9;tr. - Theo Từ điển Tiếng việt: “Quản lí là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [41;tr. - Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: “Quản lí là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lí (người quản lí, tổ chức quản lí) lên khách thể quản lí (đối tượng bị quản lí) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế,…Bằng một hệ thống các các luật lệ, các chính sách nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [15;tr.

- Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lí là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lí đến tập thể những người lao động nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [37;tr. - Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lí là một quá trình tác động có định hướng (có chủ đích), có tổ chức lựa chọn trong số các tác động có thể, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường, nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [18;tr. Như vậy, ta có thể hiểu: Quản lí là những tác động của chủ thể quản lí trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực trong và ngoài tổ chức một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất. Từ những định nghĩa trên có thể rút ra nhận xét sau: - Tuy cách diễn đạt khác nhau nhưng những định nghĩa trên đều thể hiện được bản chất của hoạt động quản lí, đó là: hoạt động quản lí nhằm làm cho hệ thống vận động theo mục tiêu đã đặt ra tiến đến trạng thái có chất lượng mới.

Trong quản lí có hai bộ phận khăng khít với nhau, đó là chủ thể và khách thể quản lí. chủ thể quản lí có thể là một cá nhân hay một nhóm người có LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 16 chức năng quản lí hay điều khiển tổ chức, làm cho tổ chức vận hành và đạt tới mục tiêu. khách thể quản lí bao gồm những người thừa hành nhiệm vụ trong tổ chức, chịu sự tác động, chỉ đạo của chủ thể quản lí nhằm đạt mục tiêu chung. Chủ thể quản lí làm nảy sinh các tác động quản lí, còn khách thể quản lí sản sinh ra vật chất và tinh thần có giá trị sử dụng, trực tiếp đáp ứng nhu cầu con người, đáp ứng mục đích của chủ thể quản lí.

Quản lí có 4 chức năng có quan hệ và tác động qua lại lẫn nhau và tạo thành chu trình quản lí, đó là các chức năng: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra. mỗi chức năng có vai trò, vị trí riêng trong chu trình quản lí. Cụ thể là: - Kế hoạch hoá: là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó. - Tổ chức: là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức.

- Lãnh đạo: lãnh đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tổ chức.