đặt vấn đề an toàn giao thông là mục tiêu quan tâm hàng đầu; Quy hoạch giao thông trong tương lai cần hạn chế số người sử dụng PTGT cá nhân bằng cơ giới; khuyến khích người dân đi bộ, đi xe đạp, sử dụng PTGT thân thiện với môi trường và GTCC; cần ưu tiên xây dựng các tuyến đường cho người đi bộ; Để nâng cao an toàn giao thông đường bộ cần sử dụng kết hợp nhiều biện pháp khác nhau, cần tạo ra sự đồng thuận của các tổ chức, các bên có liên quan. Đề tài bàn về tình hình vận tải hàng hóa ở các thành phố đang phát triển, đã cho thấy: Gây ra các tác động tiêu cực: chiếm diện tích đường phố; thải ra các chất gây ô nhiễm môi trường; ô nhiễm tiềng ồn; giảm an toàn giao thông đường bộ; hủy hoại kết cấu và áo đường; gây ùn tắc giao thông. Chính vì vậy cần phải tổ chức tốt công tác hậu cần trong đô thị để nâng sức cạnh tranh; Các thách thức đối với công tác vận tải hàng hóa tại các đô thị đang phát triển gồm: mật độ dân số cao; tốc độ tăng dân số nhanh; quá trình phát triển cơ sở hạ tầng bị gián đoạn; cấu trúc công nghiệp rời rạc; các phương tiện vận chuyển quá đa dạng về chủng loại, khác nhau về mức độ cơ giới hóa …; Để nâng cao công tác vận tải trong đô thị cần kết hợp bảy giải pháp sau: quản lý giao thông (hạn chế phương tiện đi qua trung tâm thành phố, quy định giới hạn được 8 phép lưu thông …); quản lý môi trường đối với công tác hậu cần (tiêu chuẩn phát thải của xe, ưu tiên giảm phí và thuế cho các xe phát thải thấp, kiểm tra chế độ xe …); cơ sở vật chất cần thiết (khu vực bốc xếp hàng, nhân lực bốc dỡ …; quy hoạch đô thị hợp lý; có chính sách phát triển phù hợp; có chính sách giao thông hợp lý (như tăng thuế, phí đối với các phương tiện cần hạn chế …); nâng cao hiệu quả công tác giao nhận hàng hóa. - Phil Sayeg and Phil Charles (2010) "Intelligent Transport Systems" [81].
Đề cập đến vấn đề quản lý dòng phương tiện bằng các công nghệ tiên tiến, gọi tắt là ITS (Intelligent Transport Systems). Trên thế giới, nhiều thành phố đã áp dụng công nghệ này, nên đã tạo ra hệ thống giao thông an toàn, thuận tiện, giảm các tác động xấu đến môi trường. Để ứng dụng công nghệ này cần có ba bộ phận hợp thành gồm: cơ sở hạ tầng, phương tiện, yếu tố con người.3 Nhận xét về các công trình nghiên cứu ở trong và ngoài nước liên quan đến quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ 1.1 Nhận xét chung Qua các công trình nghiên cứu trên, tác giả xin có nhận xét chung như sau: 1. Các công trình nhiên cứu của các tác giả và nhóm tác giả trong và ngoài nước liên quan đến quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ và phát triển bền vững đã cung cấp luận cứ khoa học giúp tác giả đưa ra các phương hướng và giải pháp về quản lý nhằm phát triển hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam theo hướng bền vững; nhằm quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ hiệu quả góp phần phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ môi trường và củng cố an ninh quốc phòng; 2.
Các vấn đề về: quản lý giao thông đường bộ; phát triển bền vững nói chung và phát triển bền vững trong lĩnh vực giao thông nói riêng đã được nhiều tác giả nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu của các công trình này đã giúp tác giả: đưa ra khái niệm và nội dung của quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hướng bền vững; đồng thời cho tác giả thấy các bất cập, các vấn đề cần tập trung nghiên cứu trong quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững; 3. Một số các: mục tiêu, quan điểm, định hướng, nguyên tắc, tiêu chí, kinh nghiệm, mối quan tâm của các nhà khoa học đã được tác giả tiếp thu, kế thừa và phát triển để xây dựng cơ sở lý luận về quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hướng bền vững.2 Các vấn đề chưa nghiên cứu Qua các công trình nghiên cứu trên, cho thấy: 9 1. Khi đề cập đến phát triển bền vững mới chỉ gắn kết ba vấn đề kinh tế - xã hội - môi trường, chưa gắn kết với vấn đề củng cố an ninh quốc phòng; 2.
Các công trình chủ yếu tập trung nghiên cứu về phát triển hạ tầng giao thông đường bộ. Chưa có công trình nghiên cứu: về quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ ở Việt Nam theo hướng bền vững tất cả các giai đoạn: dự báo, quy hoạch, đầu tư xây dựng và vận hành khai thác; đưa ra khái niệm, các nguyên tắc, các tiêu chí đánh giá phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hướng bền vững; đưa ra khái niệm, nội dung quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hướng bền vững; các yếu tố tác động ảnh hưởng, xây dựng các tiêu chí cùng các chỉ tiêu có liên quan đến quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ nói chung và theo hướng bền vững nói riêng; gắn kết giữa công tác quy hoạch môi trường trong quản lý quy hoạch hạ tầng giao thông đường bộ; 1.4 Các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu Qua nghiên cứu các đề tài trên, cho tác giả thấy, để quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hướng bền vững cần tập trung vào các vấn đề sau: 1. Về mục tiêu: - Ngoài các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường cần gắn với mục tiêu củng cố an ninh quốc phòng; - Hạn chế các tác động tiêu cực của quá trình phát triển HTGTĐB đến kinh tế xã hội, môi trường, an ninh quốc phòng; Hạn chế các tác động, các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát triển HTGTĐB; Sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; - Cần có các giải pháp để nâng cao hiệu quả khai thác của các tuyến giao thông hiện hữu (không có khả năng mở rộng); kết hợp xây dựng các tuyến giao thông mới hiện đại, phù hợp với nhu cầu sử dụng trong tương lai; 2. Quản lý quy hoạch hạ tầng giao thông đường bộ cần: tích hợp với vấn đề biến đổi khí hậu; gắn với các quy hoạch có liên quan, trong đó có quy hoạch môi trường; công tác quy hoạch cần “liên ngành”, cần có đơn vị làm đầu mối và gắn kết các Bộ (Ngành) trong việc lập, phê duyệt và triển khai các dự án quy hoạch; 3.
Quản lý đầu tư xây dựng cần tăng cường giám sát của cộng đồng, gắn trách nhiệm và quyền lợi của các tổ chức cá nhân có liên quan; 4. Quản lý vận hành khai thác hạ tầng giao thông cần kết hợp nhiều giải pháp: quản lý nhu cầu giao thông, hạn chế sử dụng PTGT bằng cơ giới, khuyến khích sử dụng giao thông công cộng; nâng cao hiệu quả công tác bảo trì đường bộ; nâng cao hiệu quả công tác di 10 chuyển người và hàng hóa; áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào quản lý giao thông. Mục tiêu của đề tài nghiên cứu Đề tài được thực hiện nhằm đạt các mục tiêu sau: 1. Hệ thống hóa, xây dựng cơ sở lý luận về quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hướng bền vững; 2.
Căn cứ vào cơ sở lý luận đã xây dựng để phân tích đánh giá thực trạng quản lý phát triển hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam; 3. Đề xuất các giải pháp về quản lý góp phần phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hướng bền vững nhằm đáp ứng nhu cầu di chuyển với chất lượng tốt (nhanh, an toàn, tiết kiệm chi phí đi lại, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, góp phần bảo vệ môi trường, củng cố an ninh quốc phòng) trên cơ sở: - Nâng cao hiệu quả công tác khai thác hạ tầng giao thông đường bộ ở các tuyến đường cũ, không có khả năng mở rộng; - Đổi mới công tác quản lý quy hoạch hạ tầng giao thông đường bộ gắn với công tác bảo vệ môi trường, củng cố an ninh quốc phòng và tích hợp với vấn đề BĐKH và NBD; - Công khai minh bạch, gắn trách nhiệm của các tổ chức cá nhân có liên quan, tăng cường công tác giám sát của cộng đồng đối với hoạt động đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ nhằm nâng cao chất lượng, bảo đảm tiến độ của các dự án; - Quản lý nhu cầu giao thông theo hướng, hạn chế nhu cầu sử dụng phương tiện giao thông cá nhân bằng cơ giới, khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông công cộng và các phương tiện giao thông thân thiện với môi trường. Hạn chế đến mức thấp nhất các tác động tiêu cực của các phương tiện tham gia giao thông đến môi trường do sinh ra khói, bụi, khí thải, tiềng ồn; - Hạn chế đến mức thấp nhất các tác động tiêu cực của môi trường đến HTGTĐB. Phương pháp nghiên cứu - Về phương pháp nghiên cứu chung, luận án được nghiên cứu trên cơ sở vận dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử; kết hợp nghiên cứu định tính với nghiên cứu định lượng; - Về phương pháp cụ thể có các phương pháp như so sánh, đối chiếu, phân tích, tổng hợp vấn đề.
Ngoài ra còn các phương pháp khác như thu thập, xử lý thông tin thứ cấp, phương pháp tiếp cận hệ thống. 11 CHƯƠNG 2 CƠ SƠ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO HƯỚNG BỀN VỮNG 2. Phát triển hạ tầng giao thông đường bộ 2. Khái niệm về hạ tầng và phân loại hạ tầng Trong ngôn ngữ giao tiếp thường ngày ta thường nói đến hai chữ “hạ tầng” trong trường hợp này ta nên hiểu là “cơ sở hạ tầng”, nó chỉ là một trong số những thành phần của kết cấu hạ tầng.
Kết cấu hạ tầng là bộ phận đặc thù của cơ sở vật chất kỹ thuật trong nền kinh tế quốc dân nhằm đảm bảo các điều kiện chung cần thiết cho quá trình tái sản xuất và tái sản xuất mở rộng được diễn ra bình thường. Có nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng: - Hiểu theo nghĩa rộng: Kết cấu hạ tầng bao gồm toàn bộ các ngành thuộc lĩnh vực phục vụ, các ngành này có sự liên kết với nhau tạo thành nền móng của xã hội.