LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Từ tháng 12/1986, Việt Nam bƣớc vào thời kỳ Đổi Mới. Nền kinh tế chuyển từ tập trung bao cấp sang thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Việt Nam thu đƣợc những thành tựu to lớn.
Quy mô và chất lƣợng nền kinh tế đã tăng trƣởng vƣợt bậc. Từ năm 2007, khi Việt Nam là thành viên của Tổ chức Thƣơng mại Thế giới ( WTO ), Việt Nam bắt đầu quá trình hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới. Quá trình mở cửa đón các nguồn vốn đầu tƣ từ nƣớc ngoài và sau đó là trở thành một bộ phận trong chuỗi cung ứng toàn cầu cũng là quá trình pháp luật Việt Nam thay đổi triệt để. Những đạo luật mới đƣợc ban hành thể hiện sự ghi nhận và vận dụng những nguyên tắc, nội dung tiến bộ của pháp luật thế giới.
Các quy định pháp luật về quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp là một trong số đó. Từ chỗ là công cụ đƣợc dùng để kiểm soát một quá trình đƣợc gọi là hạch toán kinh tế trong các xí nghiệp, mà thực chất là kiểm soát quá trình thực hiện chỉ tiêu pháp lệnh đƣợc áp đặt từ cấp trên, không tính tới lợi ích kinh tế mà các doanh nghiệp đạt đƣợc, pháp luật về quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận dần trở thành công cụ cần thiết cho nhà đầu tƣ, nhà quản lý đánh giá đúng sức khỏe doanh nghiệp trong quá trình doanh nghiệp tìm kiếm lợi nhuận. Cơ quan nhà nƣớc cũng có thể sử dụng các quy định về quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận để xem xét, đánh giá, tác động để một doanh nghiệp có thể hoàn thành các nghĩa vụ về thuế với nhà nƣớc, hoặc các nghĩa vụ với ngƣời lao động. Quản lý tốt doanh thu, chi phí, lợi nhuận vừa giúp doanh nghiệp tìm kiếm đƣợc lợi nhuận, vừa đảm bảo doanh nghiệp không vi phạm pháp luật.
Nhƣ vậy, việc có hiểu biết về pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận là rất quan trọng để đảm bảo sự tồn tại, phát triển của một doanh nghiệp. Trong thời kỳ Việt Nam hội nhập sâu vào nền kinh tế thế giới, nhà đầu tƣ nƣớc ngoài tìm đến Việt Nam nhƣ là một nơi có nguồn nhân lực rẻ, môi trƣờng chính trị ổn định. Các doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục nhận đƣợc các nguồn vốn từ nƣớc ngoài. Vì vậy, việc đáp ứng các chuẩn mực kế toán góp phần làm minh 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bạch quá trình quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp Việt Nam.
Điều này mở ra cơ hội liên thông với thị trƣờng vốn toàn cầu. Mặt khác, với cơ quan quản lý nhà nƣớc, việc xây dựng và áp dụng các quy định quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế cho phép chống các hành vi chuyển giá, thực chất là trốn thuế, của một số tập đoàn và công ty nƣớc ngoài nhƣ đã thấy ở các Bến Đỗ Thuế trên thế giới. Từ các đánh giá trên, có thể thấy: Cần có những kiến thức tổng hợp, đánh giá khách quan, nhìn nhận đúng đắn nhằm hoàn thiện hơn nữa pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp Việt Nam. Nhận thức đƣợc điều đó, tác giả đã lựa chọn đề tài: “ Pháp luật quản lý nội bộ về doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp Việt Nam “ làm đề tài luận văn.
Tình hình nghiên cứu Quản trị tài chính doanh nghiệp là một trong những hoạt động quan trọng hàng đầu của doanh nghiệp. Trong đó, quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận là phần chủ yếu nhất. Quản lý tốt doanh thu, chi phí, lợi nhuận cho phép doanh nghiệp tồn tại, phát triển trên thị trƣờng. Ngân sách nhà nƣớc cũng đƣợc bổ sung do các doanh nghiệp hoạt động tốt.
Nhƣ vậy có thể thấy: Làm tốt việc quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận có thể tạo ra sự cân bằng lợi ích giữa cơ quan quản lý nhà nƣớc và chính doanh nghiệp. Điều này dẫn đến việc có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý nội bộ doanh thu – chi phí – lợi nhuận. Qua sƣu tầm của tác giả thì có thể thấy một số công trình: Nguyễn Tiến Dũng ( 2015 ), Ổn định tài chính doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam, Luận án Tiến sỹ Tài chính – Ngân hàng, Học viện Ngân hàng; Lê Hoàng Phúc ( 2014 ), Vận dụng chuẩn mực kế toán quốc tế để hoàn thiện hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp trong điều kiện ở Việt Nam, Luận án Tiến sỹ Kinh tế, Trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh; Bùi Thị Thủy ( 2013 ), Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán, Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân; Nguyễn Thị Thiên Nhẫn ( 2014 ), Pháp luật về 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quản lý doanh thu – chi phí – lợi nhuận trong Công ty Cổ phần ở Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia. Các công trình trên hoặc là đề cập tới một vài khía cạnh về tài chính, kế toán, hoặc là đề cập tới khía cạnh pháp lý về quản lý doanh thu, chi phí , lợi nhuận nhƣng chƣa hẳn đầy đủ chi tiết các nghiệp vụ kinh tế.
Vì vậy, tác giả mong muốn bằng công trình của mình, cung cấp một nghiên cứu theo hƣớng hệ thống quy định pháp luật, gắn với các nghiệp vụ kinh tế của doanh nghiệp. Mục đích nghiên cứu Những mục đích nghiên cứu đề tài đặt ra là: Thứ nhất: Nêu lên một khái niệm chung về doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp dựa trên quy định pháp luật hiện hành. Thứ hai: Nêu khái niệm chung về pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp Việt Nam. Nêu các chế định pháp luật về quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận.
Việc này thực hiện bằng cách hệ thống, tổng hợp các nội dung chính các quy định quản lý doanh thu, chi phí, lợi nhuận. Thứ ba: Nêu lên quá trình xây dựng và áp dụng pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận từ trƣớc tới nay. Sau đó chỉ ra những tồn tại, những định hƣớng hiện tại đã đƣợc xác định để hoàn thiện pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận đồng thời đề xuất một số định hƣớng theo quan điểm của tác giá cũng nhƣ những kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Những quy định pháp luật hiện hành về quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp ở Việt Nam có tính đến một số chuẩn mực kế toán trên thế giới.
Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu đóng khung trong việc tìm hiểu thực trạng pháp luật về quản lý doanh thu, chi phí, lợi nhuận cũng nhƣ quá trình áp dụng các chuẩn mực kế toán trên thế giới khi tiến hành đổi mới các quy định pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp ở Việt Nam. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phƣơng pháp nghiên cứu Tác giả sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ tổng hợp, phân tích để đánh giá thông tin thu thập đƣợc liên quan đến các vấn đề pháp lý về quản lý nội bộ doanh thu – chi phí – lợi nhuận trong doanh nghiệp Việt Nam. Các thông tin mà tác giả sử dụng từ các nguồn công khai trên báo chí, internet, cũng nhƣ của chính tác giả sƣu tầm.
Kết cấu luận văn Kết cấu chính của luận văn gồm 03 chƣơng: - Chƣơng 1: Tổng quan về doanh nghiệp và những vấn đề pháp lý cơ bản về quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp Việt Nam - Chƣơng I: Nội dung pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong nội bộ doanh nghiệp ở Việt Nam. - Chƣơng III: Định hƣớng hoàn thiện pháp luật quản lý nội bộ doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong doanh nghiệp Việt Nam. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP VÀ NHỮNG VẪN ĐỀ PHÁP LÝ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NỘI BỘ DOANH THU, CHI PHÍ , LỢI NHUẬN TRONG DOANH NGHIỆP VIỆT NAM 1.Tổng quan về doanh nghiệp 1.Khái niệm và đặc điểm doanh nghiệp Ở Việt Nam, tùy vào điều kiện xã hội từng thời kỳ, pháp luật quy định một mô hình tổ chức sản xuất – kinh doanh. Thông qua pháp luật, mô hình tổ chức kinh doanh, hành vi kinh doanh, địa vị pháp lý các chủ thể kinh doanh… đƣợc xác định.
Rõ ràng, pháp luật là yếu tố quyết định tạo ra môi trƣờng kinh doanh nhƣ nhà nƣớc mong muốn. Trƣớc Đổi Mới ( tháng 12/1986 ), pháp luật Việt Nam lúc đó quy định nền kinh tế vận hành thông qua hai hình thức sở hữu chủ yếu: Sở hữu nhà nƣớc và sở hữu tập thể. Sở hữu nhà nƣớc thể hiện qua sự tồn tại của các xí nghiệp quốc doanh trong tất cả các lĩnh vực công nghiệp, thƣơng nghiệp, dịch vụ. Sở hữu tập thể thể hiện qua sự tồn tại của các hợp tác xã công nghiệp, nông nghiệp, thủ công nghiệp, thƣơng nghiệp… Hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh đƣợc áp dụng.
Việc sản xuất cái gì, chất lƣợng ra sao, giá cả bao nhiêu … do nhà nƣớc, thông qua các bộ và sở quản lý trong từng lĩnh vực giao xuống các đơn vị sản xuất. Phƣơng pháp mệnh lệnh hành chính đƣợc áp dụng trong việc ký kết hợp đồng kinh tế. Nhà nƣớc nắm chủ yếu về nội thƣơng và độc quyền về ngoại thƣơng. Sau Đổi Mới, sự phát triển bình đẳng các thành phần kinh tế đƣợc khẳng định.
Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp của thời kỳ Đổi Mới lần đầu tiên ghi nhận: “ Mục đích chính sách kinh tế của Nhà nƣớc là làm cho dân giàu nƣớc mạnh, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu vật chất và tinh thần của nhân dân trên cơ sở giải phóng mọi năng lực sản xuất, phát huy mọi tiềm năng của các thành phần kinh tế: kinh tế quốc doanh, kinh tế tập thể, kinh tế cá thể, kinh tế tƣ bản tƣ nhân và kinh tế tƣ bản Nhà nƣớc dƣới nhiều hình thức, thúc đẩy xây dựng cơ sở vật chất , kỹ thuật, mở 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.