ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA HAØ NOÄI TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI & NHAÂN VAÊN ………………………………………………………………………… NGUYEÃN LONG GIAO ÑOÅI MÔÙI QUAÛN LYÙ NHAÂN LÖÏC KHOA HOÏC VAØ COÂNG NGHEÄ (NGHIEÂN CÖÙU TRÖÔØNG HÔÏP VIEÄN KHOA HOÏC & COÂNG NGHEÄ VIEÄT NAM) LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC TP.HOÀ CHÍ MINH -2006 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA HAØ NOÄI TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI & NHAÂN VAÊN NGUYEÃN LONG GIAO ÑOÅI MÔÙI QUAÛN LYÙ NHAÂN LÖÏC KHOA HOÏC VAØ COÂNG NGHEÄ (NGHIEÂN CÖÙU TRÖÔØNG HÔÏP VIEÄN KHOA HOÏC & COÂNG NGHEÄ VIEÄT NAM) CHUYEÂN NGAØNH : QUAÛN LYÙ KHOA HOÏC VAØ COÂNG NGHEÄ MAÕ SOÁ : 60.72 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KHOA HOÏC Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: TS. Mai Haø TP.HOÀ CHÍ MINH -2006 MUÏC LUÏC PHAÀN MÔÛ ÑAÀU PHAÀN NOÄI DUNG CHÖÔNG 1: NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ LYÙ LUAÄN…………………………………………………………………………………….1 Khaùi nieäm veà nhaân löïc…………………………………………………………………………………………………………….2 Khaùi nieäm veà nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä………………………………………………………….3 Quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä ……………………………………………… ………………….1 Khaùi nieäm quaûn lyù…………………………………………………………………………………………………………….2 Quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä……………………………………………………………….3 Nhöõng ñaëc tröng cuûa lao ñoäng khoa hoïc vaø coâng ngheä…………………………………….4 Chöùc naêng quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä……………………………………….5 Quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä ôû caùc cô quan nghieân cöùu vaø trieån khai…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………24 1.4 Moät soá quy ñònh trong caùc vaên baûn Nhaø nöôùc…………………………………………………………….5 Moät soá kinh nghieäm veà quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä.……………………29 CHÖÔNG 2: THÖÏC TRAÏNG QUAÛN LYÙ NHAÂN LÖÏC KHOA HOÏC VAØ COÂNG NGHEÄ CUÛA VIEÄN KHOA HOÏC VAØ COÂNG NGHEÄ VIEÄT NAM…………………………………………………….1 Chöùc naêng nhieäm vuï…………………………………………………………………………………………………………….2 Cô caáu nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä…………………………………………………………………….1 Veà soá löôïng ……………………………………………………………………………………………………………………….2 Veà lónh vöïc chuyeân moân……………………………………………………………………………………………….3 Veà ñoä tuoåi nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä……………………………………………………….4 Veà trình ñoä nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä…………………………………………………….3 Naêng löïc veà taøi chính………………………………………………………………………………………………………….4 Naêng löïc veà cô sôû vaät chaát, trang thieát bò vaø thoâng tin……………………………………….1 Veà cô sôû vaät chaát…………………………………………………………………………………………………………….2 Veà trang thieát bò……………………………………………………………………………………………………………….3 Veà thoâng tin……………………………………………………………………………………………………………………….5 Naêng löïc veà toå chöùc vaø quaûn lyù……………………………………………………………………………………….1 Veà xaây döïng vaø toå chöùc caùc Vieän nghieân cöùu trieån khai.2 Veà quaûn lyù vaø hoaït ñoäng cuûa Vieän khoa hoïc vaø coâng ngheä Vieät Nam…….6 Cô cheá quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä cuûa Vieän khoa hoïc vaø coâng ngheä Vieät Nam ……………………………………………………………………………………………………………………….1 Cô cheá tuyeån duïng nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä…………………………………….2 Cô cheá boá trí nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä ……………………………………………….3 Cô cheá hôïp taùc, ñaøo taïo, boài döôõng nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä….7 Ñaùnh gía chung veà naêng löïc cuûa Vieän khoa hoïc vaø coâng ngheä Vieät nam….92 CHÖÔNG 3: ÑOÅI MÔÙI QUAÛN LYÙ NHAÂN LÖÏC KHOA HOÏC VAØ COÂNG NGHEÄ CUÛA VIEÄN KHOA HOÏC VAØ COÂNG NGHEÄ VIEÄT NAM……………………………………………………………….1 Quan ñieåm ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä………………………….2 Muïc tieâu ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä………………………………99 3.3 Nguyeân taéc ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä…………………………101 3.4 Nhöõng nhaân toá taùc ñoäng ñeán ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä cuûa Vieän khoa hoïc vaø coâng ngheä Vieät Nam……………………………………………………………………………….5 Giaûi phaùp ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä cuûa Vieän khoa hoïc vaø coâng ngheä Vieät nam……………………………………………………………………………………………………………………….1 Ñoåi môùi taøi chính………………………………………………………………………………………………………….2 Ñoåi môùi cô sôû vaät chaát, trang thieát bò vaø thoâng tin……………………………………….3 Ñoåi môùi quaûn lyù toå chöùc cuûa caùc ñôn vò nghieân cöùu trieån khai……………….4 Ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä……………………………………….113 PHAÀN KEÁT LUAÄN VAØ KHUYEÁN NGHÒ I.130 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO…………………………………………………………………………………………………………………. Lyù do nghieân cöùu : Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ta ñaõ khaúng ñònh phaùt trieån khoa hoïc vaø coâng ngheä ( KH&CN) laø quoác saùch haøng ñaàu, laø neàn taûng vaø ñoäng löïc ñaåy maïnh coâng nghieäp hoùa hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc. Maëc duø nöôùc ta coøn ngheøo, nhöng trong thôøi gian qua vôùi söï quan taâm cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc, ñaëc bieät laø söï noå löïc , coá gaéng cuûa ñoäi nguõ caùn boä KH&CN trong caû nöôùc, tieàm löïc KH&CN ñaõ taêng cöôøng , KH&CN ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp ñaùng keå vaøo söï phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi, baûo ñaûm an ninh quoác phoøng.
Tuy nhieân vaán ñeà ñaët ra hieän nay laø laøm theá naøo phaùt trieån moät caùch coù hieäu quaû nhaát nguoàn löïc KH&CN ôû nöôùc ta. Thöïc teá nhieàu naêm qua vieäc ñaøo taïo, ñaàu tö, söû duïng vaø traû coâng ñoái vôùi ñoäi nguõ KH&CN coøn nhieàu baát caäp. Chính vì leõ ñoù “ Ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä “ laø ñieàu caàn thieát. Lòch söû nghieân cöùu - Caùc baøi baùo, dieãn ñaøn, caùc ñeà taøi nghieân cöùu… ñeà caäp ñeán söï baát hôïp lyù trong vieäc quaûn lyù, söû duïng vaø phaùt trieån nguoàn nhaân löïc KH&CN.
- Moät soá kinh nghieäm trong quaûn lyù nhaân löïc khoa hoïc vaø coâng ngheä ôû moät soá nöôùc nhö : Trung Quoác, Singapore, Haøn Quoác… Hoï luoân coù caùc bieän phaùp chuyeån ñoåi cheá ñoä nhaân söï trong cô cheá quaûn lyù nhaân löïc KH&CN thích öùng vôùi töøng thôøi kyø phaùt trieån. - Caùc vaên baûn quy phaïm phaùp luaät quy ñònh, cho pheùp caùc toå chöùc, caù nhaân hoaït ñoäng KH&CN ñöôïc thaønh laäp caùc toå chöùc KH&CN, ñoàng thôøi töøng böôùc chuyeån töø cheá ñoä bieân cheá Nhaø nöôùc sang cheá ñoä hôïp ñoàng lao ñoäng. Ñaây laø khaâu ñoät phaù nhaèm söû duïng coù hieäu quaû moïi nguoàn löïc KH&CN , nhöng ñaùng tieác laø nhöõng vaán ñeà naøy chöa ñöôïc trieån khai thöïc hieän hoaëc thöïc hieän chöa roäng raõi. Nhieäm vuï nghieân cöùu ( töùc muïc tieâu nghieân cöùu ) - Phaân tích thöïc traïng naêng löïc veà taøi chính, naêng löïc veà cô sôû vaät chaát, trang thieát bò, thoâng tin, naêng löïc veà quaûn lyù caùc toå chöùc cuûa Vieän KH&CN Vieät Nam.
- Phaân tích thöïc traïng quaûn lyù nhaân löïc KH&CN (veà tuyeån duïng , boá trí, ñaøo taïo, boå nhieäm, mieãn nhieäm, cho thoâi vieäc, xeáp löông, khen thöôûng vaø caùc chính saùch taïo ñoäng löïc ñoái vôùi nhaân löïc KH&CN ) taïi Vieän KH&CN Vieät Nam. - Ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp vaø khuyeán nghò. Maãu khaûo saùt Khaùch theå nghieân cöùu : Caùc chính saùch tuyeån duïng, ñaøo taïo, söû duïng vaø taïo ñoäng löïc… cho caùn boä KH&CN cuûa Vieän KH&CN Vieät Nam. Maãu khaûo saùt : Khaûo saùt baèng phieáu ñieàu tra taïi Vieän KH&CN Vieät Nam 5.
Phaïm vi nghieân cöùu Phaïm vi nhieäm vuï: Moät soá chính saùch trong vieäc tuyeån duïng, ñaøo taïo, söû duïng taïo ñoäng löïc ñoái vôùi nguoàn nhaân löïc KH&CN Phaïm vi veà thôøi gian: Töø sau thôøi kyø ñoåi môùi ñeán nay. Vaán ñeà khoa hoïc (töùc caâu hoûi nghieân cöùu ) - Hoaït ñoäng KH&CN ôû nöôùc ta hieän nay chöa phaùt huy heát khaû naêng voán coù cuûa noù. Hoaït ñoäng naøy coøn nhieàu yeáu keùm so vôùi khu vöïc vaø treân theá giôùi. Nguyeân nhaân laø do chöa thöïc söï ñoåi môùi trong quaûn lyù nhaân löïc KH&CN.
2 Lieäu coù theå giao quyeàn töï chuû cho caùc Vieän trong vieäc quaûn lyù nhaân löïc KH&CN ( Vieän töï chuû ñoái vôùi caùc chính saùch tuyeån duïng, boá trí, söû duïng, ñaùnh giaù, löu chuyeån, ñaøo taïo, traû coâng .ñoái vôùi ñoäi nguõ caùn boä KH&CN phuø hôïp töøng giai ñoaïn phaùt trieãn ) ? - Giaûi quyeát ñöôïc nhöõng vaán ñeà treân, seõ giuùp taïo ra moät moâi tröôøng thuaän lôïi cho söï coáng hieán, söï töï ñieàu chænh haønh vi cuûa caùn boä KH&CN cho thích nghi moâi tröôøng vaø ñaùp öùng nhu caàu cuûa thò tröôøng lao ñoäng trong hoaït ñoäng KH&CN. Huy ñoäng toái ña nguoàn chaát xaùm quyù baùu cho Vieän KH&CN Vieät Nam vaø cho ñaát nöôùc. Luaän ñieåm khoa hoïc ( töùc giaû thuyeát khoa hoïc ) - Chuyeån töø cheá ñoä Nhaø nöôùc duøng ngöôøi sang Vieän duøng ngöôøi - Chuyeån töø cheá ñoä bieân cheá sang cheá ñoä hôïp ñoàng nhaèm trao quyeàn töï chuû cho Vieän veà quaûn lyù nhaân löïc - Töï chuû trong chính saùch tuyeån duïng, boá trí, söû duïng, ñaùnh giaù, luaân chuyeån, ñaøo taïo, boài döôõng, traû coâng… ñoái vôùi ñoäi nguõ KH&CN taïi Vieän KH&CN Vieät Nam. Beân caïnh ñoù ñaøo taïo gaáp caùn boä treû coù naêng löïc trình ñoä cao (Thaïc só , Tieán só ) ñeå buø vaøo soá caùn boä veà höu, cho pheùp Vieän thöïc hieän ñaøo taïo, boài döôõng moät ñoäi nguõ caùn boä coù trình ñoä cao cho caùc thaønh phaàn kinh teá (ñaëc bieät khu vöïc kinh teá tö nhaân ).
Vieäc töï chuû trong moät soá chính saùch neâu treân giuùp Vieän KH&CN Vieät Nam hoaït ñoäng coù hieäu quaû hôn. Luaän cöù ñeå chöùng minh luaän ñieåm - Luaän cöù lyù thuyeát: Khaùi nieäm veà nhaân löïc KH&CN, vai troø cuûa nhaân löïc KH&CN, quaûn lyù nhaân löïc KH&CN Tr. 3 - Luaän cöù thöïc teá: Coâng taùc quaûn lyù nhaân löïc nghieân cöùu khoa hoïc hieän nay ôû Vieän KH&CN Vieät Nam vaãn phaûi tuaân theo nhöõng quy ñònh chung mang tính baét buoäc ñoái vôøi taát caû caùn boä, coâng chöùc trong heä thoáng coâng chöùc nhaø nöôùc nhö : cheá ñoä tuyeån duïng, cô cheá quaûn lyù, chính saùch ñaøo taïo, söû duïng, thuø lao… Ñieàu naøy khoâng phuø hôïp vôùi ñaëc ñieåm lao ñoäng nghieân cöùu khoa hoïc vaø khoâng phaùt huy heát naêng löïc saùng taïo cuûa nhaân löïc nghieân cöùu khoa hoïc. Phöông phaùp ñöôïc söû duïng Moät soá quy ñònh trong caùc vaên baûn Nhaø nöôùc nhö : Hieán phaùp 1992(ñaõ söûa ñoåi), Luaïât KH&CN, Phaùp leänh CBCC ngaøy 14/4/2003, Nghò ñònh 35/HÑBT ngaøy 28/1/1992 cuûa Hoäi ñoàng Boä tröôûng, Nghò ñònh 115/2005/NÑ- CP cuûa Chính phuû, Nghò ñònh 10/2002/NÑ-CP cuûa Chính phuû.
Quyeát ñònh soá 782/TTg ngaøy 20/10/1996 cuûa Thuû töôùng Chính phuû veà vieäc saép xeáp caùc cô quan NC&TK, Chieán löôïc phaùt trieån KH&CN Vieät Nam ñeán 2010 … Phieáu ñieàu tra : veà tuyeån duïng, boá trí lao ñoäng, quaûn lyù lao ñoäng, ñaøo taïo boài döôõng, löông, thu nhaäp … Tham khaûo moät soá yù kieán cuûa caùc chuyeân gia KEÁT CAÁU VAØ NOÄI DUNG LUAÄN VAÊN Keát caáu cuûa luaän vaên goàm 3 phaàn PHAÀN I : MÔÛ ÑAÀU PHAÀN II : NOÄI DUNG CHÖÔNG 1 : NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ LYÙ LUAÄN 1.1 Khaùi nieäm veà nhaân löïc 1.2 Khaùi nieäm veà nhaân löïc KH&CN Tr.3 Quaûn lyù nhaân löïc KH&CN 1.4 Moät soá quy ñònh trong vaên baûn Nhaø nöôùc 1.5 Moät soá kinh nghieäm veà quaûn lyù nhaân löïc KH&CN ôû moät soá nöôùc CHÖÔNG 2 : THÖÏC TRAÏNG QUAÛN LYÙ NHAÂN LÖÏC KH&CN ÔÛ VIEÄN KH&CN VIEÄT NAM 2.1 Chöùc naêng nhieäm vuï 2.2 Cô caáu nhaân löïc KH&CN 2.3 Naêng löïc veà taøi chính 2.4 Naêng löïc veà cô sôû vaät chaát, trang thieát bò vaø thoâng tin 2.5 Naêng löïc veà toå chöùc vaø quaûn lyù 2.6 Cô cheá quaûn lyù nhaân löïc KH&CN cuûa Vieän KH&CN Vieät Nam 2.7 Ñaùnh giaù chung veà naêng löïc cuûa Vieän KH&CN Vieät Nam CHÖÔNG 3 : ÑOÅI MÔÙI QUAÛN LYÙ NHAÂN LÖÏC KH&CN CUÛA VIEÄN KH&CN VIEÄT NAM 3.1 Quan ñieåm ñoåi môùi nhaän thöùc veà vò trí vaø chöùc naêng cuûa nhaân löïc KH&CN 3.2 Muïc tieâu ñoåi môùi cô cheá quaûn lyù nhaân löïc KH&CN 3.3 Nguyeân taéc ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc KH&CN Tr.4 Nhöõng nhaân toá aûnh höôûng ñeán ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc KH&CN 3.5 Giaûi phaùp ñoåi môùi quaûn lyù nhaân löïc KH&CN PHAÀN III : KEÀT LUAÄN VAØ KHUYEÁN NGHÒ I. Keát luaän II.