CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu đề tài 1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề về thanh niên, quyền của thanh niên, chính sách, pháp luật về thanh niên đã được các nước trên thế giới quan tâm nhưng việc dịch thuật và phổ biến các công trình viết về những nội dung này của các nước trên thế giới ở Việt Nam còn hạn chế nên các tư liệu mà tác giả được tiếp cận chủ yếu thông qua một số cuốn sách tiêu biểu, một số bài viết của các học giả và thông qua các công ước nhân quyền chung thiết lập các quyền đặc biệt quan trọng đối với thanh niên. - Cuốn The International Law of Youthe Rights (Luật quốc tế về quyền thanh niên) của Jorge Cardona, Giuseppe Porcaro, Jaakko Weuro, and Giorgio Zecca (biên tập), phiên bản sửa đổi lần hai, Nhà xuất bản Brill [98].
Cuốn sách giới thiệu nghiên cứu tiên phong, độc đáo của William Angel (1966) về nguồn gốc, sự phát triển và các đặc điểm cơ bản của Luật quốc tế về quyền của thanh niên. Bao gồm cả tài liệu nguồn và các bình luận về các xu hướng lịch sử để xây dựng và hệ thống hóa các công cụ và tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực này cũng như những hành động của các tổ chức chính phủ, liên chính phủ và phi chính phủ để thúc đẩy và bảo vệ các quyền của thanh niên. Đồng thời, đưa ra lời kêu gọi sử dụng công cụ quốc tế để giám sát, thúc đẩy và bảo vệ tốt hơn quyền thanh niên trên toàn cầu. Phiên bản này sửa đổi, cập nhật và mở rộng với mục đích duy trì và cập nhật nghiên cứu lịch sử mang tính bước ngoặt do William Angel thực hiện và giới thiệu cho mọi người; giới thiệu thông tin cập nhật, phân tích tình trạng của Luật quốc tế về quyền thanh niên và cung cấp một bản tổng hợp các nguồn luật dễ sử dụng cho các nhà nghiên cứu và các nhà thực tiễn hoạt động trong lĩnh vực này.
Quan trọng là cuốn sách này cung cấp 9 một lộ trình cho người đọc để kết thúc các nguồn của Luật quốc tế về quyền thanh niên và là tài liệu tham khảo để thấy được các văn bản pháp luật liên quan có hiệu lực; thúc đẩy nghiên cứu pháp lý, chính trị và xã hội học sâu hơn trong lĩnh vực học thuật, cũng như hỗ trợ các hành động vận động mạnh mẽ hơn để nâng cao quyền của những người trẻ tuổi. - Cuốn Những nguyên lý lêninnít về giáo dục thanh niên của X. Lê-pê- kin (Phó tiến sĩ sử học M.Lê-pê-kin (1975), NXB Lêningrat [100]. Trên cơ sở học thuyết Mác – Lênin về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với việc giáo dục thanh niên, tác giả đã luận giải những nội dung của nguyên lý Lêninnít về giáo dục thanh niên; phương pháp, hình thức và kinh nghiệm trong công tác giáo dục đoàn viên, thanh niên của Đoàn Thanh niên Cộng sản Lênin Liên Xô.
Trong đó, tác giả cũng phân tích sâu sắc những nguyên tắc cơ bản về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Liên Xô đối với Đoàn Thanh niên Cộng sản Liên Xô. - Cuốn Bàn về thanh niên của M. Với những kinh nghiệm trong công tác thanh niên, tác giả đã đưa ra những kinh nghiệm quý báu trong công tác giáo dục thanh niên, đồng thời, tác giả cũng đưa ra những yêu cầu cụ thể về phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác của cán bộ làm công tác thanh niên nói chung, cán bộ đoàn nói riêng. Theo tác giả: Trong công tác thanh niên, không được sao chép một cách thiếu suy nghĩ những phương pháp của “người lớn tuổi”, cũng không dùng mệnh lệnh hành chính mà chúng ta thường gặp trong các tổ chức kinh tế… “Điều quan trọng ở đây là phải tính đến những đặc điểm của lứa tuổi thanh niên, đến tính nhạy cảm đặc biệt của họ, đến lòng khao khát của họ vươn tới những lý tưởng cao đẹp…”, “việc coi thường những đặc điểm của lứa tuổi chỉ có thể làm cho công tác đoàn bị khô héo, cằn cỗi đi, chỉ có thể làm cho thanh niên khiếp sợ và xa lánh Đoàn” [44, tr.
10 - Cuốn Youth Policy and Social Inclusion: Critical Debates with Young People (Chính sách thanh niên và hòa nhập xã hội: cuộc tranh luận quan trọng với thanh niên của Monica Barry) [99]. Với cách tiếp cận toàn diện và đa ngành, tác giả đã xác định và phân tích các yếu tố thúc đẩy hoặc cản trở sự hòa nhập xã hội của những người trẻ tuổi trong xã hội ngày nay. Tác giả đã tìm kiếm câu hỏi về khả năng sẵn sàng để được tham gia vào các hoạt động xã hội của những người trẻ tuổi trong các điều khoản của chính sách và thực tiễn; khám phá mức độ mà những người trẻ tuổi có quyền truy cập vào địa vị, quyền và trách nhiệm cũng như người trưởng thành thực sự. - Bài viết Comparative Analysis of National Youth Policy in Different Countrie (Phân tích, so sánh về Chính sách Quốc gia Thanh niên ở các nước khác nhau trên thế giới) của Indira Rystina, Zhaniya Kussainova (2014) [97].
Từ thực trạng thanh niên các nước trên thế giới, nhất là các nước đang phát triển, tác giả đã khuyến khích thanh niên thực hiện các quyền của mình trong những điều kiện, hoàn cảnh phù hợp. Tác giả cũng đưa ra các tiêu chuẩn quốc tế về Chính sách quốc gia về thanh niên; phân tích toàn cầu về hành động để thúc đẩy chính sách quốc gia thanh niên; phân tích, so sánh các quốc gia đã thực hiện Chính sách quốc gia thanh niên. Ngoài ra, tác giả đưa ra các tiêu chuẩn, điều kiện và các bước cho việc thực hiện các chính sách về thanh niên. Bên cạnh đó, luận án cũng tiếp cận các văn bản quan trọng của pháp luật quốc tế và khu vực liên quan đến thanh niên, trong đó chủ yếu là các công ước nhân quyền chung thiết lập các quyền đặc biệt đối với thanh niên, cụ thể như: Công ước quốc tế về quyền trẻ em, bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên đến 18 tuổi, có tính đến các yếu tố dễ bị tổn thương ảnh hưởng đặc biệt đến tuổi tác của họ; Tuyên ngôn thế giới về quyền con người, trong đó có quyền về sức khỏe và thông tin đã tạo cơ sở cho việc thúc đẩy sức khỏe sinh sản và tình dục của thanh niên.
Các tuyên bố chính trị quốc tế, các khuyến nghị, nghị quyết và 11 các tài liệu khác về các chủ để liên quan đến thanh niên, tuy không tạo thành luật ràng buộc về mặt pháp lý mà chính phủ phải thông qua nhưng chúng vẫn đóng một vai trò quan trọng trong việc thiết lập các tiêu chuẩn và thông lệ tốt liên quan đến việc xây dựng và thực hiện chính sách thanh niên ở cấp quốc gia. Một mặt, các tài liệu này cung cấp cho chính phủ các tiêu chuẩn để hợp pháp hóa việc vận động của họ; mặt khác, các điều khoản của chúng có thể được chuyển thành các mục tiêu chương trình và các biện pháp can thiệp cụ thể. Điển hình như Chương trình Hành động Thế giới về Thanh niên, đó là một tập hợp các mục tiêu hoặc nguyên tắc mà các chính phủ đã đồng ý thực hiện để hỗ trợ thanh niên. Hay Hiến chương Thanh niên châu Phi và Hiến chương châu Âu về sự tham gia của thanh niên vào đời sống địa phương và khu vực, Hiệp ước Thanh niên châu Âu kể từ khi được tuyên bố đã thúc đẩy hành động của Liên minh châu Âu trong lĩnh vực thanh niên… Ở cấp độ toàn cầu, các vấn đề liên quan đến thanh niên được các quốc gia đặc biệt quan tâm.
Vị trí Người đại diện của Tổng thư ký Liên Hợp quốc về thanh niên đã được thành lập vào năm 2013, 190 quốc gia có cơ quan trung ương chịu trách nhiệm về thanh niên và các hội nghị thượng đỉnh của thanh niên như: Diễn đàn Thanh niên của ECOSOC, UNESCO, Diễn đàn Thanh niên khối thịnh vượng chung và Hội nghị Thanh niên thế giới… đã trở thành nền tảng có ảnh hưởng trên thế giới. Những hoạt động này được dựa trên các khuôn khổ chính sách thanh niên quốc tế lâu dài như Chương trình hành động Thế giới của Liên Hợp quốc dành cho thanh niên WPAY và Kế hoạch Hành động Khối thịnh vượng chung Trao quyền cho Thanh niên PAYE. Các cơ quan chính của Liên Hợp quốc đã xây dựng các chiến lược định hướng công việc của họ đối với thanh niên. Chiến lược Thanh niên của UNDP và Chiến lược của UNFPA về thanh thiếu niên đặt ra các ưu tiên của họ trong phát triển thanh niên, bao gồm tăng cường trao quyền kinh tế, cam kết và sự 12 tham gia cộng đồng, xây dựng khả năng phục hồi, sức khỏe tình dục và sinh sản, chú trọng đến những thanh niên bị cách ly và thiệt thòi, đặc biệt là thanh niên nữ.
Từ tổng quan tình hình nghiên cứu ở ngoài nước cho thấy, những công trình nghiên cứu trên mới chỉ tập trung nghiên cứu về công tác giáo dục thanh niên, luật quốc tế về thanh niên, quyền của thanh niên, chính sách đối với thanh niên, các hoạt động của các tổ chức chính phủ, liên chính phủ và phi chính phủ trong việc sử dụng công cụ pháp lý để thúc đẩy và bảo vệ các quyền thanh niên…, nghiên cứu thanh niên với tư cách là chủ thể của chính sách chứ chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên sâu một các hệ thống và tổng thể về quản lý nhà nước về thanh niên. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Ở Việt Nam, thanh niên, chính sách, pháp luật về thanh niên, quản lý nhà nước về công tác thanh niên, quản lý nhà nước về thanh niên là nội dung đã được đề cập đến trong các công trình nghiên cứu khoa học và tổng kết thực tiễn. Những nội dung này được công bố trên các tạp chí khoa học, báo cáo khoa học, đề tài nghiên cứu, luận văn, luận án, các cuốn sách được xuất bản hoặc đăng tải trên các trang thông tin điện tử… 1. Đề tài khoa học Đặng Văn Nhân, Viện Nghiên cứu Thanh niên (2013), Nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thi hành Luật Thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Đề tài đã phân tích, đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về thanh niên, từ đó đề xuất một số nhóm giải pháp về nâng cao nhận thức, quan điểm chỉ đạo đối với công tác thi hành Luật Thanh niên và sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Thanh niên làm cơ sở pháp lý để thực hiện quản lý nhà nước về thanh niên.