CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ CÔNG TÁC THANH NIÊN 1. Một số khái niệm liên quan đến Quản lý nhà nước về công tác thanh niên 1. Thanh niên Thanh niên là một khái niệm được sử dụng nhiều trong cuộc sống hàng ngày, biểu thị cho một giai đoạn trong cuộc đời mỗi con người.
Với nhiều cách nhìn nhận, nghiên cứu dưới nhiều góc độ, khái niệm thanh niên cũng được định nghĩa theo nhiều cách, cụ thể: - Theo Luật Thanh niên (2005): Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi. Theo quan điểm của tổ chức Y tế thế giới (WHO) coi “Thanh niên là nhóm người từ 15 đến 24 tuổi” [17]. Theo Từ điển Tiếng Việt do Viện Ngôn ngữ học công bố vào năm 2003 thì “Thanh niên là người còn trẻ, đang ở độ tuổi trưởng thành”[23]. Hiện nay trên thế giới, mỗi quốc gia khác nhau đều có những quan điểm quy định tuổi thanh niên khác nhau tùy theo đặc trưng của mỗi vùng lãnh thổ.
Điển hình như ở Trung Quốc quan niệm tuổi thanh niên từ 14 - 28; Singapo quan niệm tuổi thanh niên từ 13 – 24; Malaysia quan niệm thanh niên từ 15 – 40 tuổi … Từ các phân tích và các cách nhìn nhận trên thì ta có thể rút ra kết luận: Thanh niên là nhóm dân số đặc thù, có độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi; có mặt trong tất cả các dân tộc, giai cấp, các thành phần xã hội, là thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất về thể lực, trí lực và tâm lực. Công tác thanh niên Theo Từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý làm chủ biên thì “Công tác thanh niên có thể được hiểu là công việc của nhà nước, của đoàn thể hay thực hiện công việc của nhà nước, đoàn thể” Luan van 10 Theo Nghị định 120/2007/NĐ-CP ngày 23/7/2007 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh niên thì “Công tác thanh niên được hiểu là những hoạt động của Đảng, Nhà nước và xã hội nhằm giáo dục, bồi dưỡng, tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên phấn đấu và trưởng thành, đồng thời phát huy vai trò xung kích, sức sáng tạo và tiềm năng to lớn của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.11] Như vậy, có thể hiểu công tác thanh niên là bộ phận quan trọng trong công tác thanh vận của Đảng, bao gồm toàn bộ những hoạt động của Đảng, Nhà nước và các chủ thể xã hội khác nhằm tác động một cách đồng bộ để giáo dục, bồi dưỡng, tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên phấn đấu và trưởng thành; đồng thời phát huy vai trò xung kích, sức sáng tạo và tiềm năng to lớn của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây là quá trình phát huy, sử dụng thanh niên để hướng thanh niên theo các yêu cầu của xã hội; là quan tâm giáo dục, bồi dưỡng, tạo điều kiện cho sự phát triển của thanh niên, đáp ứng những nhu cầu, lợi ích chính đáng của thanh niên. Quản lý Nhà nước về công tác thanh niên 1.
Quản lý và Quản lý Nhà nước 1. Quản lý Khái niệm “Quản lý” thường được hiểu theo những cách khác nhau tuỳ vào góc độ khoa học cũng như cách tiếp cận của người nghiên cứu. Mỗi lĩnh vực khoa học có định nghĩa về quản lý dưới góc độ riêng của mình và nó phát triển ngày càng sâu rộng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội. Theo quan điểm Wislow Taylor cho rằng, khi nói đến quản lý là nói đến bốn yếu tố cấu thành: Chủ thể, đối tượng, khách thể và mục tiêu.
Hay phải trả lời 04 câu hỏi: Ai quản lý, Ai bị quản lý, Quản lý bằng cách nào và mục tiêu là gì? Với quan điểm này, ta có thể đi đến khái niệm Quản lý một cách chung nhất: Quản lý là sự tác động của chủ thể lên đối tượng bằng các nội dung, hình thức, biện pháp nhất định nhằm đạt mực tiêu đã đề ra. Quản lý Nhà nước Từ quan điểm của Taylor ta có thể khái quát khái niệm QLNN như sau: “Quản lý Nhà nước được hiểu là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực của nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của công dân, của tổ chức trong xã hội bằng đường lối, chính sách, pháp luật để đạt mực tiêu là duy trì và ổn định phát triển kinh tế - văn hóa và trật tự xã hội. Theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nước tại Học viện Hành chính quốc gia xuất bản năm 2010 có ghi: “Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật, chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội” [14, tr.3] Từ đó, có thể hiểu khái niệm Quản lý Nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt mang tính quyền lực Nhà nước, do các cơ quan Nhà nước thực hiện, lấy pháp luật làm công cụ quản lý. Là hoạt động của Nhà nước trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm thực hiện chức năng đối nội và đối ngoại của Nhà nước.
Quản lý Nhà nước về công tác thanh niên - QLNN về công tác thanh niên được hiểu là cơ quan nhà nước có thẩm quyền sử dụng bộ máy, công cụ của mình để quản lý thanh niên một cách có hiệu quả. Để hiểu hơn về vấn đề này, cần tiếp cận những vấn đề cơ bản sau [9, tr.21]: Câu trả lời STT Vấn đề cơ bản Câu hỏi phải làm rõ trên thực tế Cơ quan nhà nước có thẩm Ai chịu trách nhiệm 1. Chủ thể quản lý quyền và hệ thống bộ máy quản lý? quản lý thanh niên Đối tượng quản Ai là người bị quản lý? Thanh niên 2. lý Nội dung quản lý Cơ quan nhà nước quản Những việc làm tốt cho 3.
nhà nước lý cái gì? thanh niên và tạo điều kiện Luan van 12 để thanh niên cống hiến tốt cho đất nước Nhà nước sử dụng công 4. Công cụ quản lý cụ gì để quản lý thanh Luật pháp niên? - Phương pháp khuyến Phương pháp Cơ quan nhà nước sử khích/ khích lệ 5. quản lý thanh dụng biện pháp gì để - Phương pháp tuyên truyền niên quản lý tốt thanh niên? giáo dục Bảng 1. Phương pháp tiếp cận QLNN về thanh niên Theo tác giả Vũ Trọng Kim thì “QLNN về công tác thanh niên là hoạt động xây dựng thể chế có liên quan đến thanh niên, là sự quản lý của các cơ quan Nhà nước theo các chế định pháp luật, chính sách để điều chỉnh, phối hợp thống nhất việc triển khai nhiệm vụ công tác thanh niên của các tổ chức, lực lượng trong xã hội nhằm đạt được các mục đích của Đảng về công tác giáo dục, bồi dưỡng và phát huy lực lượng thanh niên” [30, tr.
Tóm lại, có thể định nghĩa QLNN về công tác thanh niên là quá trình tác động của hệ thống các cơ quan Nhà nước đối với công tác thanh niên bằng chính sách, pháp luật, cơ chế vận hành và tổ chức bộ máy, bằng kiểm tra, giám sát việc tổ chức, triển khai, thực hiện công tác thanh niên nhằm phát triển thanh niên một cách toàn diện về mọi mặt. Nội dung cơ bản của Quản lý nhà nước về công tác thanh niên 1. Nội dung cơ bản Theo Luật Thanh niên được Quốc hội ban hành năm 2005 [15, tr2], QLNN về công tác thanh niên bao gồm những 04 nội dung cơ bản sau: - Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, chính sách, chương trình phát triển thanh niên và công tác thanh niên: Nhà nước thông qua Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan thuộc chính phủ, chính quyền địa phương ban hành các Luật, Nghị định, Thông tư, Hướng dẫn, các Chiến Luan van 13 lược, Kế hoạch phát triển thanh niên trong từng thời kỳ. Đảng đưa ra các đường lối, chủ trương, nghị quyết về quản lý và phát triển thanh niên, chỉ đạo làm luật, sửa đổi, bổ sung Luật Thanh niên.
- Đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác thanh niên. Nhà nước hoàn thiện các thể chế, thiết chế trong giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng thanh niên thông qua hệ thống giáo dục quốc gia. Nhà nước tạo mọi điều kiện giúp thanh niên được học và có đủ điều kiện theo học các chương trình đào tạo nghề: Thành lập, mở các trường học, đầu tư cơ sở vật chất khoa học công nghệ trong đào tạo, cho thanh niên vay vốn học tập, lập nghiệp… - Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về thanh niên và công tác thanh niên. Nhà nước thiết lập hệ thống các cơ quan nhà nước tham gia giám sát, kiểm tra, thanh tra các cơ quan, ban ngành, các cấp QLNN trong việc tiến hành lập kế hoạch xây dựng, tổ chức, quản lý và phát triển thanh niên.
Thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động lập pháp và hành pháp trong xây dựng và triển khai pháp luật theo sự chỉ đạo của Đảng và nguyện vọng của nhân dân. - Quản lý hoạt động hợp tác quốc tế về công tác thanh niên. Nhà nước tạo mọi điều kiện thông qua tổ chức các loại hình hoạt động, giao lưu quốc tế cho thanh niên. Giúp thanh niên được tiếp cận với các khoa học, công nghệ tiên tiến từ nước ngoài.
Tổ chức các thiết chế cho thanh niên các hoạt động quốc tế hợp pháp: Ban quốc tế thanh niên, Ban hợp tác quốc tế, Vụ công tác đối ngoại thanh niên… 1. Nhiệm vụ trong Quản lý nhà nước về công tác thanh niên Xuất phát từ thực tiễn quản lý và những phân tích nêu trên, để thực hiện đầy đủ và toàn diện chức năng QLNN về thanh niên, cần thiết phải quy định rõ nhiệm vụ QLNN về công tác thanh niên. Cụ thể như sau: - Quản lý việc giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về chuyên môn, nghề nhiệp cho thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế. Luan van 14 - Quản lý về tư tưởng thanh niên: Xây dựng và hình thành lý tưởng, tác phong đạo đức, lối sống cho thanh niên, xây dựng tinh thần tiên phong trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, giúp đỡ cộng đồng và người có công, người yếu thế trong xã hội.