Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÁT THANH, TRUYỀN HÌNH 1. Khái niệm, vai trò của quản lý nhà nƣớc về phát thanh, truyền hình 1. Khái niệm về phát thanh, truyền hình 1. Khái niệm về phát thanh Phát thanh là loại hình báo chí sử dụng ngôn ngữ âm thanh t ng hợp, bao gồm lời n i, tiếng động, âm nhạc, tác động trực tiếp vào thính giác của đối tượng tiếp nhận.
Trong ba thành tố của ngôn ngữ phát thanh, lời n i đ ng vai trò then chốt. Lời n i cung cấp thông tin, chuyên chở tư tưởng, hơi dậy cảm xúc, là cầu nối hữu hiệu giữa đài phát thanh và công chúng thính giả. Ba yếu tố này c mối quan hệ chặt chẽ, bình đẳng trong việc giúp lời n i thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền. Chúng đồng thời cũng là phương tiện cơ bản nhất để nhà báo sáng tạo tác phẩm.
Bằng cách đan dệt ngôn từ thành câu, thành bài, bằng hả năng sử dụng giọng đọc, giọng n i truyền cảm, nhà báo phát thanh c thể vẽ lên trong tâm trí thính giả một thế giới hiện thực vô cùng sống động, phong phú, c thể đưa người nghe đến bất cứ nơi đâu, gặp gỡ bất ỳ ai. Sự hác biệt giữa cây bút phát thanh tài năng và cây bút bình thường c thể nằm ở cách dùng từ, đặt câu. Sự hác biệt giữa một giọng đọc tài năng và giọng đọc trung bình c thể nằm ở hả năng vận dụng các yếu tố tốc độ, cao độ, cường độ, trường độ, nhịp độ, âm sắc. Chính thế, mỗi nhà báo phát thanh cần nắm vững cách thức sử dụng từ vựng, ngữ pháp, nắm vững các thủ pháp đọc, n i trên s ng.
Để giúp nhà báo thực hiện được điều đ , cần c những hảo sát, đánh giá thực tiễn một cách cụ thể, chính xác, từ đ , c những luận giải mang tính hoa học về cách thức nhà báo sử dụng lời n i phát thanh của những người làm công tác nghiên cứu. 11 Trên phương diện lý thuyết, từ trước tới nay, ở Việt Nam, hầu như chưa c công trình nghiên cứu nào thật sự hoàn chỉnh về lời nói báo phát thanh. Vì vậy, những câu hỏi tưởng hông mới, như: Nhà báo phát thanh Việt Nam hiện nay đang sử dụng lời nói như thế nào? Có vấn đề gì đang đặt ra từ thực trạng đó? Nhà báo nên sử dụng từ vựng phát thanh ra sao? Nên đặt câu như thế nào? Nên vận dụng các yếu tố tốc độ, cao độ, cường độ, trường độ. theo cách thức gì để có thể đọc, nói một cách truyền cảm, hấp dẫn trên sóng? đến nay vẫn chưa c lời giải đáp thỏa đáng.
Khái niệm về truyền hình Truyền hình là một loại hình truyền thông đại chúng chuyển tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh về một vật thể hoặc một cảnh đi xa bằng s ng vô tuyến điện. [Theo Lê Thanh Bình, 2022] Truyền hình xuất hiện vào đầu thế ỷ thứ XX và phát triển với tốc độ như vũ bão nhờ sự tiến bộ của hoa học ỹ thuật và công nghệ, tạo ra một ênh thông tin quan trọng trong đời sống xã hội. Ngày nay, truyền hình là phương tiện thiết yếu cho mỗi gia đình, mỗi quốc gia, dân tộc. Truyền hình trở thành vũ hí, công cụ sắc bén trên mặt trận tư tưởng văn h a cũng như lĩnh vực inh tế xã hội.
Ở thập ỷ 50 của thế ỷ XX, truyền hình chỉ được sử dụng như là công cụ giải trí, rồi thêm chức năng thông tin. Dần dần truyền hình đã trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý và giám sát xã hội, tạo lập và định hướng dư luận, giáo dục và ph biến iến thức, phát triển văn h a, quảng cáo và các dịch vụ hác. Sự ra đời của truyền hình đã g p phần làm cho hệ thống truyền thông đại chúng càng thêm hùng mạnh, hông chỉ tăng về số lượng mà còn tăng về chất lượng. Công chúng của truyền hình ngày càng đông đảo trên hắp hành tinh.
Với những ưu thế về ỹ thuật và công nghệ, truyền hình đã làm cho cuộc sống như được cô đọng lại, làm giàu thêm ý nghĩa, sáng tỏ hơn về hình thức và phong phú hơn về nội dung.3 Khái niệm đặc điểm của phát thanh, truyền hình Dịch vụ phát thanh, truyền hình được định nghĩa tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 06/2016/NĐ-CP quy định quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ phát thanh, truyền hình như sau: 12 Phát thanh, truyền hình là dịch vụ ứng dụng viễn thông để cung cấp nguyên vẹn các ênh chương trình trong nước, ênh chương trình nước ngoài và dịch vụ giá trị gia tăng trên hạ tầng kỹ thuật truyền dẫn phát sóng phát thanh, truyền hình đến người sử dụng. Dịch vụ phát thanh, truyền hình có thể được cung cấp trực tiếp đến người sử dụng dịch vụ không qua thiết bị lưu trữ, làm chậm (dịch vụ truyền hình trực tuyến) hoặc theo yêu cầu riêng biệt của thuê bao sử dụng dịch vụ (dịch vụ theo yêu cầu). Đặc điểm của phát thanh truyền hình: Theo Nghị định số 08/2017/NĐ-CP quy định, Phát thanh truyền hình mặc dù là một loại hình báo chí nhưng bên cạnh những đặc điểm chung của báo chí nó còn có những đặc điểm riêng biệt mang đặc trưng của phát thanh, truyền hình như sau: Thứ nhất, Tính thời sự Tính thời sự là đặc điểm chung của báo chí. Nhưng phát thanh, truyền hình với tư cách là một phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại có khả năng thông tin nhanh chóng, kịp thời hơn so với các loại phương tiện khác.
Với phát thanh, truyền hình, sự kiện được phản ánh ngay lập tức khi nó vừa mới diễn ra thậm chí hi n đang diễn ra, người xem có thể quan sát một cách chi tiết, tường tận qua truyền hình trực tiếp và cầu truyền hình. Phát thanh, truyền hình có khả năng phát sóng liên tục 24/24h trong ngày, luôn mang đến cho người xem những thông tin nóng h i nhất về các sự kiện diễn ra, cập nhật những tin tức mới nhất. Đây là ưu thế đặc biệt của phát thanh, truyền hình so với các loại hình báo chí khác. Nhờ các thiết bị kỹ thuật hiện đại phát thanh, truyền hình c đặc trưng cơ bản là truyền trực tiếp cả hình ảnh và âm thanh trong cùng một thời gian về cùng một sự kiện, sự việc khi sự kiện diễn ra phát thanh báo tin, phát thanh, truyền hình trình bày và báo in giảng giải nó.
Thứ hai, Ngôn ngữ phát thanh, truyền hình là ngôn ngữ hình ảnh và âm thanh Một ưu thế của phát thanh, truyền hình chính là đã truyền tải cả hình ảnh và âm thanh cùng một lúc. Khác với báo in, người đọc chỉ tiếp nhận bằng con đường 13 thị giác, phát thanh bằng con đường thính giác, khán giả tiếp cận sự kiện bằng cả thị giác và thính giác. Qua các cuộc nghiên cứu người ta thấy 70% lượng thông tin con người thu được là qua thị giác và 20% qua thính giác. Do vậy phát thanh, truyền hình trở thành một phương tiện cung cấp thông tin rất lớn, c độ tin cậy cao, có khả năng làm thay đ i nhận thức của con người trước sự kiện.
Thứ ba, Tính phổ cập và quảng bá Do những ưư thế về hình ảnh và âm thanh, phát thanh, truyền hình có khả năng thu hút hàng tỉ người xem cùng một lúc. Cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệ phát thanh, truyền hình ngày càng mở rộng phạm vi phủ sóng phục vụ được nhiều đối tượng người xem ở vùng sâu, vùng xa. Tính quảng bá của phát thanh, truyền hình còn thể hiện ở chỗ một sự kiện xảy ra ở bất ì đâu được đưa lên vệ tinh sẽ truyền đi hắp cả thế giới, được hàng tỉ người biết đến. Ngày nay ngồi tại phòng nhưng người ta vẫn có thể nắm bắt được sự kiện diễn ra trên thế giới.
Thứ tư, Khả năng thuyết phục công chúng Phát thanh, truyền hình đem đến cho khán giả cùng lúc hai tín hiệu cơ bản là hình ảnh và âm thanh đem lại độ tin cậy, thông tin cao cho công chúng, có khả năng tác động mạnh mẽ vào nhận thức của con người. Phát thanh, truyền hình có khả năng truyền tải một cách chân thực hình ảnh của sự kiện đi xa nên đáp ứng yêu cầu chứng kiến tận mắt của công chúng. Trăm nghe hông bằng mắt thấy, chính phát thanh, truyền hình đã cung cấp những hình ảnh về sự kiện thỏa mãn nhu cầu thấy của người xem. Thứ năm, Khả năng tác động dư luận xã hội mạnh mẽ và trở thành diễn đàn của nhân dân Các chương trình phát thanh, truyền hình mang tính thời sự, cập nhật, nóng h i, hấp dẫn người xem bằng cả hình ảnh, âm thanh và lời bình, vừa cho người xem thấy được thực tế của vấn đề vừa tác động vào nhận thức của công chúng.
Vì vậy, phát thanh, truyền hình có khả năng tác động vào dư luận mạnh mẽ. Các chương trình của Đài truyền hình Việt Nam như các chuyên mục Sự kiện và bình luận, Đối thoại trực tiếp, Chào bu i sáng của ban Thời sự VTV1 không chỉ tác động dư luận 14 mà còn định hướng dư luận, hướng dẫn dư luận phù hợp với sự phát triển của xã hội và các đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Vai trò, chức năng của phát thanh, truyền hình trong đời sống xã hội. Trong bối cảnh thế giới c nhiều biến động như hiện nay, phát thanh truyền hình là một phương tiện giúp ết nối cộng đồng, là nguồn cung cấp thông tin quan trọng.
Chúng ta phải công nhận về sức mạnh của phát thanh là một phương tiện truyền thông vô cùng hiệu quả, n giúp ết nối mọi người gần nhau hơn, thúc đẩy các cuộc đối thoại tích cực hơn. Phát thanh truyền hình là một phương tiện truyền thông giá rẻ, một công cụ truyền tải thông tin hiệu quả, nên phát thanh vẫn đến được với nhiều người dân ở hắp nơi trên thế giới hơn cả điện thoại thông minh và truyền hình. Đây cũng là phương tiện hàng đầu đến với người dân hi họ hông được tiếp cận với internet và đặc biệt những người ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo và cả những người dễ bị t n thương, những người huyết tật, hiếm thị, thanh niên phụ nữ và người nghèo… Phát thanh truyền hình là một phương tiện truyền thông đã c từ đầu thế ỷ 19 sau hi c sự ra đời của s ng vô tuyến.