Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÁT THANH, TRUYỀN HÌNH 1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực phát thanh, truyền hình 1. Khái niệm phát thanh, truyền hình và vai trò của phát thanh, truyền hình 1. Khái niệm phát thanh Phát thanh chưa có một khái niệm cụ thể, có ý kiến cho rằng: “Phát thanh là phương tiện truyền thông tức thì.
Thính giả có thể nghe thông tin thời sự khắp nơi: ở nhà, ngoài phố, tại văn phòng, ngoài đồng ruộng, trên xe, khi đi du lịch, chỉ cần một máy thu đơn giản có lắp pin là bạn sẽ được kết nối trực tiếp với thế giới”. Cũng có ý kiến khác cho rằng: “Phát thanh là loại hình báo chí sử dụng ngôn ngữ âm thanh tổng hợp, bao gồm lời nói, tiếng động, âm nhạc, tác động trực tiếp vào thính giác của đối tượng tiếp nhận. Trong ba thành tố của ngôn ngữ phát thanh, lời nói đóng vai trò then chốt. Lời nói cung cấp thông tin, chuyên chở tư tưởng, khơi dậy cảm xúc, là cầu nối hữu hiệu giữa đài phát thanh và công chúng thính giả.[33] Hay “Báo phát thanh là loại hình báo chí sử dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền thanh, truyền đi âm thanh, trực tiếp tác động vào thính giác của đối tượng tiếp cận”.
[36] Phát thanh chưa có một định nghĩa cụ thể trong văn bản pháp luật, tuy nhiên, từ các cách hiểu khác nhau, ta có thể tóm lược đó là một trong những thể loại báo chí đời đầu tiên gần gũi và thân thuộc với nhân dân trên khắp mọi miền thế giới. Bằng cách đan dệt ngôn từ thành câu, thành bài, bằng khả năng 12 e sử dụng giọng đọc, giọng nói truyền cảm, nhà báo phát thanh có thể vẽ lên trong tâm trí thính giả một thế giới hiện thực vô cùng sống động, phong phú, có thể đưa người nghe đến bất cứ nơi đâu, gặp gỡ bất kỳ ai,. Phát thanh tác động đến thính giả bằng âm thanh, lời nói, tiếng động, âm nhạc và kích thích trí tưởng tượng, nhằm cung cấp những thông tin mới nhất, cập nhật tình hình về con người, sự vật, hiện tượng,…đã, đang và sẽ xảy ra. Không chỉ ở thành thị, nơi có đầy đủ trang thiết bị, cơ sở vật chất tốt mà ngay cả những vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa thiếu thốn thì một chiếc đài phát thanh là không thể thiếu đối với mỗi gia đình.
Phát thanh không chỉ phục vụ mục đích phục vụ cho việc thương mại, quảng cáo, chính trị xã hội,… mà còn phục vụ cho lợi ích chung của đông đảo quần chúng nhân dân. Hiện nay, dưới sự phát triển của khoa học công nghệ mới, phát thanh ngày càng hiện đại hơn, có sự đổi mới hấp dẫn để thu hút thính giả, đặc biệt là những người do yêu cầu công việc phải di chuyển nhiều. Khái niệm truyền hình Truyền hình là hệ thống điện tử viễn thông có khả năng thu nhận tín hiệu sóng và tín hiệu qua đường cáp để truyền tài hình ảnh, âm thanh và là một loại máy phát hình truyền tải chủ yếu bằng hình ảnh sống động và âm thanh kèm theo, máy truyền hình là máy nhận tín hiệu đó qua hệ thống thu qua đó phát bằng hình ảnh. Sự ra đời của truyền hình đã góp phần làm cho hệ thống truyền thông đại chúng càng thêm hùng mạnh, không chỉ về số lượng và còn tăng về chất lượng.
Với các ưu thế về kỹ thuật và công nghệ truyền hình đã khiến cuộc sống thêm ý nghĩa, sáng tỏ hơn về hình thức và phong phú hơn về nội dung. Xét theo góc độ kỹ thuật truyền tải có truyền hình sóng (wireless TV) và truyền hình cáp (CATV). Xét dưới góc độ thương mại có truyền hình công cộng (public TV) và truyền hình thương mại (commercical TV). Xét theo tiêu 13 e chí mục đích nội dung, có thể chia thành truyền hình giáo dục, truyền hình giải trí,… Truyền hình sóng: (vô tuyến truyền hình- Wireless TV) được thực hiện theo nguyên tắc kỹ thuật như sau: hình ảnh và âm thanh được mã hóa dưới dạng các tín hiệu sóng và phát vào không trung.
Các máy thu tiếp nhận các tín hiệu rồi giải mã nhằm tạo ra hình ảnh động và âm thanh trên máy thu hình (ti vi). Còn sóng truyền hình là sóng phát thẳng, vì thế ăngten thu bắt buộc phải ''nhìn thấy'' được ăngten máy phát và phải nằm trong vùng phủ sóng thì mứoi nhận được tín hiệu tốt. Từ những đặc điểm kỹ thuật trên, truyền hình sóng chỉ có khả năng đáp ứng nhu cầu của công chúng bằng các chương trình cho các đối tượng; không có khả năng đáp ứng mọi nhu cầu hay dịch vụ cá nhân. Truyền hình cáp: (hữu tuyến – CATV- viết tắt tiếng Anh là Community Antenna Television) đáp ứng nhu cầu phục vụ tốt hơn cho công chúng.
Nguyên tắc thực hiện của truyền hình cáp là tín hiệu được truyền trực tiếp qua cáp nối từ đầu máy phát đến từng máy thu hình. Ngoài ra truyền hình cáp còn phục vụ nhiều dịch vụ khác mà truyền hình sóng không thể thực hiện được. Sự khác biệt lớn nhất giữa phát thanh và truyền hình là ở chỗ: Phát thanh chỉ có thể tác động đến thính giác của con người thì truyền hình lại tác động tới thị giác của con người. Trong truyền hình, công chúng không còn phải tưởng tượng ra bối cảnh, địa điểm, thể chất của nhân vật vì được xem chương trình bằng cả thính giác và thị giác trực tiếp.
Trên cơ sở âm thanh, phát thanh có khả năng ảnh hưởng mạnh đến trí tưởng tượng và sự sáng tạo nơi thính giả. Truyền hình kế thừa ở Phát thanh việc sử dụng âm thanh (Tiếng động hiện trường, tiếng động giả, âm nhạc và giọng nói của người dẫn chương trình…) Có thể nói hệ thống PTTH trong cả nước hiện nay đang phát triển nhanh cả về nội dung, chất lượng chương trình, hạ tầng kỹ thuật và phương thức 14 e truyền dẫn, phát sóng, góp phần tích cực vào sự phát triển KT-XH của đất nước. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh, mạnh của hệ thống PTTH đang đặt ra những thách thức trong công tác quản lý nhà nước. PTTH là loại hình báo chí mang tính đặc thù, đòi hỏi sự gắn kết giữa nội dung, kỹ thuật và hạ tầng.
Vì vậy, quản lý nhà nước về PTTH đòi hỏi sự thống nhất, mang tính đồng bộ cao cả về nội dung và kỹ thuật. Để PTTH phát triển, phát huy tối đa vai trò là cầu nối giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước, cần tăng cường quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với lĩnh vực này. Vai trò của phát thanh, truyền hình Thứ nhất, vai trò hay nhiệm vụ hàng đầu của phát thanh, truyền hình đó chính là thông tin. Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu cập nhật, tiếp cận thông tin càng cao, nên cả phát thanh và truyền hình đều đảm nhiệm trách nhiệm không nhỏ trong việc truyền tải thông tin đến nhân dân một cách nhanh chóng, thời sự và mới mẻ.
Trong thời đại của sự bùng nổ internet, sự cạnh tranh giữa các loại hình báo chí vô cùng khắc nghiệt, liên quan đến sự sống còn của một thể loại báo chí. PTTH tương tự, sự thành công và phát triển của PTTH phụ thuộc vào số lượng khán, thính giả, số tiền mà họ bỏ ra mua các kênh truyền hình, sử dụng các dịch vụ của PTTH,…Đặc biệt phát thanh phù hợp với các cộng đồng vùng sâu vùng xa và vô cùng hiệu quả trong việc tiếp cận tới những người dân bị ảnh hưởng bởi thảm họa, trong khi các phương tiện truyền thông khác đang bị gián đoạn. Phát thanh mặt đất cũng đóng vai trò hữu ích trong việc cung cấp kịp thời những thông tin thực tế và có liên quan cho các cộng đồng đang trong vùng bị hoảng loạn, hay ảnh hưởng bởi thiên tai. Nhanh chóng và hợp thời là hai yếu tố làm nên giá trị thông tin báo chí.
Nếu thông tinh nhanh và đảm bảo tính hợp thời sẽ đem lại hiệu quả tác động lớn. 15 e Thứ hai, vai trò công tác tư tưởng, tuyên truyền. Bất cứ thông tin nào trên đài phát thanh cũng như truyền hình đều phải phù hợp với hệ thống giá trị văn hóa và đạo lý của dân tộc. Các thông tin trên truyền hình nhằm vào việc định hướng dư luận, thái độ, nhận thức và hành vi cho công chúng.
Phát thanh trao cho tất cả mọi người, không kể trình độ học vấn hay địa vị kinh tế xã hội những cơ hội để tưởng tượng, giải trí và tham gia vào những cuộc tranh luận, tương tác trên kênh phát sóng. Các chương trình nhà đài có thể là giải đáp thắc mắc, các chính sách pháp luật, sức khỏe, những vấn đề bức xúc của cuộc sống. Từ đó, định hướng cho thính giá một hướng đi, cách làm hay đơn giải là một lời khuyên từ chuyên gia trong các ngành cụ thể. Truyền hình với những lợi thế đặc biệt về âm thanh và hình ảnh có khả năng tuyên truyền, thể hiện một lượng thông tin lớn sinh động cho khán thính giả của truyền hình và có tác dụng trong việc giáo dục tư tưởng cho người xem, từ đó quyết định hành vi của họ.
Vì thế, thông tin phải hết sức khách quan, trung thực, thẳng thắn để đem đến cho khán giả nhận thức đúng đắn, phù hợp với đường lối của Đảng và Nhà nước. Báo chí nước ta hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, nên mọi thông tin đều phải đảm bảo đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng, cũng như nhu cầu tuyên truyền. Truyền hình luôn bám sát đời sống thực tiễn, tập trung phản ánh những điển hình trong xã hội, đồng thời phê phán những tiêu cực trong xã hội. Thứ ba, vai trò khai sáng, giải trí.
Cuộc sống càng hiện đại thì nhu cầu giải trí càng cao. Nhờ vào khoa học kỹ thuật – công nghệ ngày càng hiện đại, người dân có thể ngồi tại nhà và chọn lựa tất cả những kênh truyền hình mà họ yêu thích. Nếu như phát thanh mới chỉ đáp ứng được yêu cầu về mặt âm thanh thì truyền hình đáp ứng cả âm thanh và hình ảnh. Ca nhạc, phim ảnh… tất cả những loại hình nghệ thuật đáp 16 e ứng nhu cầu giải trí và nâng cao kiến thức của con người.
Đây là một ưu điểm đặc biệt mà không phải loại hình báo chí nào cũng có được. Chính vì vậy, mặc dù xuất hiện sau các loại hình báo chí khác nhưng truyền hình đã nhanh chóng khẳng định được vị trí và có được một lượng khán giả đông đảo.