Quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU về quản lý nhà nước lao động trong doanh nghiệp Việt Nam, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Vũ Minh Tiến
• Người hướng dẫn: Bùi Xuân Đức
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật
• Đề tài: Quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận án tiến sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU THUỘC LĨNH VỰC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở ngoài nước
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VAI TRÒ VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
• 2.1. Quan niệm quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp
• 2.2. Vai trò quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp
• 2.3. Nội dung quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM
• 3.1. Quá trình hình thành và phát triển quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam từ năm 1945 đến nay
• 3.2. Xây dựng hệ thống pháp luật lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• 3.3. Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm pháp luật lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• 3.4. Hỗ trợ trực tiếp của Nhà nước đối với người lao động và doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• 3.5. Giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp, xung đột phát sinh từ quá trình lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• 3.6. Tổ chức và hoạt động bộ máy quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• 3.7. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 4.1. Sự cần thiết nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay
• 4.2. Quan điểm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay
• 4.3. Khắc phục những yếu kém hiện hành, xác lập phạm vi, phương thức quản lý đáp ứng yêu cầu mới của quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay
• 4.4. Sửa đổi hệ thống pháp luật lao động phù hợp với điều kiện vận hành kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
• 4.5. Tăng cường hỗ trợ trực tiếp người lao động và doanh nghiệp
• 4.6. Kiện toàn tổ chức – bộ máy, tăng đầu tư nguồn lực thực hiện quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp
• 4.7. Thiết lập cơ chế pháp lý để sử dụng linh hoạt các phương thức quản lý nhà nước và thực hiện thực chất đối thoại, thương lượng trong quan hệ lao động
• 4.8. Thiết lập và vận hành thực sự “cơ chế ba bên” ở Việt Nam
• 4.9. Kết luận chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp Việt Nam

Quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp Việt Nam là một lĩnh vực quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc quản lý lao động không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người lao động mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển. Các chính sách và quy định pháp luật liên quan đến lao động cần được cập nhật và hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý nhà nước về lao động

Quản lý nhà nước về lao động được hiểu là hệ thống các chính sách, quy định và hoạt động của nhà nước nhằm điều chỉnh quan hệ lao động trong doanh nghiệp. Vai trò của quản lý này là rất quan trọng, không chỉ đảm bảo quyền lợi cho người lao động mà còn tạo ra môi trường làm việc an toàn và hiệu quả cho doanh nghiệp.

1.2. Các chính sách lao động hiện hành tại Việt Nam

Chính sách lao động tại Việt Nam hiện nay bao gồm nhiều lĩnh vực như bảo hiểm xã hội, an toàn lao động, và quyền lợi của người lao động. Những chính sách này cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững cho cả người lao động và doanh nghiệp.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp Việt Nam

Thực trạng quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù đã có nhiều cải cách và đổi mới, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như tình trạng vi phạm pháp luật lao động, điều kiện làm việc chưa đảm bảo, và sự thiếu hụt thông tin về quyền lợi của người lao động. Những vấn đề này cần được giải quyết kịp thời để nâng cao hiệu quả quản lý.

2.1. Những thách thức trong quản lý lao động hiện nay

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thực thi các quy định pháp luật lao động còn yếu kém. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình đối với người lao động, dẫn đến tình trạng vi phạm quyền lợi của họ.

2.2. Đánh giá hiệu quả của các chính sách lao động

Đánh giá hiệu quả của các chính sách lao động hiện hành cho thấy nhiều chính sách chưa được áp dụng một cách đồng bộ. Sự thiếu hụt trong việc giám sát và kiểm tra cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng vi phạm pháp luật lao động.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lao động

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, và nâng cao nhận thức của người lao động về quyền lợi của mình.

3.1. Sửa đổi hệ thống pháp luật lao động

Cần thiết phải sửa đổi hệ thống pháp luật lao động để phù hợp với điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế. Việc này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người lao động và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

3.2. Tăng cường công tác thanh tra và kiểm tra

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra sẽ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật lao động. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý lao động

Nghiên cứu về quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng. Các kết quả nghiên cứu này không chỉ giúp cải thiện tình hình lao động mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Việc áp dụng các giải pháp này sẽ tạo ra môi trường làm việc tốt hơn cho người lao động.

4.1. Các mô hình quản lý lao động hiệu quả

Nghiên cứu đã chỉ ra một số mô hình quản lý lao động hiệu quả tại các doanh nghiệp lớn. Những mô hình này có thể được áp dụng rộng rãi để nâng cao hiệu quả quản lý lao động trong các doanh nghiệp khác.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn cho thấy việc áp dụng các chính sách lao động hợp lý đã giúp cải thiện đáng kể điều kiện làm việc và quyền lợi của người lao động. Điều này cũng góp phần nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản lý lao động

Kết luận về quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp Việt Nam cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả quản lý. Triển vọng tương lai của lĩnh vực này phụ thuộc vào sự đồng bộ trong việc thực hiện các chính sách và quy định pháp luật. Việc này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

5.1. Tầm quan trọng của cải cách quản lý lao động

Cải cách quản lý lao động là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và xã hội trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo ra môi trường làm việc tốt hơn.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật lao động, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và nâng cao nhận thức của người lao động về quyền lợi của mình. Điều này sẽ góp phần tạo ra một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học với đề tài "Quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam" do nghiên cứu sinh Vũ Minh Tiến thực hiện tại Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2011, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Bùi Xuân Đức và PGS.TS. Trịnh Đức Thảo. Luận án thuộc chuyên ngành Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật (Mã số: 62.01).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Lao động trong các doanh nghiệp là khu vực trực tiếp tạo ra phần lớn của cải vật chất và đóng góp chủ yếu vào tổng thu nhập quốc dân của các quốc gia công nghiệp hóa. Tại Việt Nam, quá trình Đổi mới đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, gia tăng số lượng doanh nghiệp và giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, thực tiễn quản lý nhà nước bộc lộ hạn chế lớn khi quá chú trọng vào thu hút vốn đầu tư và số lượng việc làm thành lập mới, mà chưa quan tâm thích đáng đến việc cải thiện điều kiện lao động, bảo đảm an sinh xã hội và giải quyết hài hòa quan hệ lợi ích giữa các bên.

Bối cảnh này dẫn tới sự gia tăng của các tranh chấp lao động và đình công tự phát, đặt ra yêu cầu cấp bách phải đổi mới phương thức quản lý của Nhà nước theo tinh thần Nghị quyết số 20/NQ-TW ngày 28/01/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về "Tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước" và định hướng sửa đổi Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn của Quốc hội khóa XII. Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: Trước thời điểm luận án được thực hiện, chưa có công trình khoa học nào giải quyết một cách toàn diện, thỏa đáng và có hệ thống vấn đề quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam dưới góc độ chuyên ngành Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, chủ yếu bằng công cụ pháp luật, đối với lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam; qua đó khắc phục những yếu kém hiện hành, phân định rõ phạm vi và phương thức quản lý đáp ứng yêu cầu vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
• Nhiệm vụ nghiên cứu (gồm 3 nhiệm vụ cụ thể):
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận, xác định rõ vai trò, đặc điểm, phạm vi và nội dung của quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam từ năm 1945 đến nay, chỉ rõ các kết quả đạt được, những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân.
  3. Xây dựng hệ thống quan điểm và đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp giai đoạn hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát vào hai nhóm vấn đề:
  1. Những tác động của Nhà nước tới nhóm vấn đề chỉ thuộc về người lao động trong các doanh nghiệp mà các nhóm lao động hay cư dân khác không có.
  2. Những tác động của Nhà nước tới nhóm vấn đề liên quan trực tiếp đến người lao động trong các doanh nghiệp (nơi nhóm lao động khác hoặc cư dân khác có thể có nhưng không phải đối tượng chủ yếu).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả đã phân loại và đánh giá có hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan trực tiếp và gián tiếp đến đề tài.

Các hướng nghiên cứu trong nước

1. Nghiên cứu về lý luận quản lý nhà nước nói chung: Các giáo trình cơ bản như Giáo trình Quản lý xã hội (Đại học Kinh tế Quốc dân, 2005), Giáo trình Quản lý nhà nước (Học viện Chính trị – Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, 2007), Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam (Khoa Luật – ĐHQGHN, 2010; Đại học Luật Hà Nội, 2005) đã hệ thống hóa các nguyên lý về chủ thể, phương thức và công cụ quản lý. Đề tài cấp nhà nước KX01.09 (2001) làm rõ bản chất quản lý nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Một số luận án tiến sĩ nghiên cứu các phân khúc cụ thể như luận án của Hoàng Văn Hoan (2002) về lao động trong ngành du lịch dưới góc độ kinh tế, hay luận án của Lê Văn Trung (2006) về quản lý bằng pháp luật đối với doanh nghiệp nhà nước.
2. Nghiên cứu về quản lý nhà nước trong lĩnh vực lao động và quan hệ lao động: Giáo trình Luật Lao động Việt Nam (Đại học Luật Hà Nội, 2009) và Giáo trình Quan hệ lao động (Đại học Lao động – Xã hội, 2009) phân tích chức năng quản lý ngành và quy định pháp luật thực định. Luận án tiến sĩ luật học của Nguyễn Xuân Thu (2008) đi sâu vào thiết chế cơ chế ba bên trong giải quyết tranh chấp lao động. Các đề tài nghiên cứu cấp nhà nước như KX.15/06-10 và KX.01/06-10, cùng Đề án 87/TLHN (2008) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng phân tích thực trạng công nhân, việc làm và định hướng thể chế thị trường lao động.

Các hướng nghiên cứu ngoài nước

1. Nghiên cứu về quyền của người lao động và tiêu chuẩn quốc tế: James A. xem xét quyền lao động dưới lăng kính nhân quyền tại Hoa Kỳ. Công trình của các chuyên gia ILO gồm Bernard Gernigon, Alberto Odero, Horacio Guido (2002) phân tích các nguyên tắc quốc tế về quyền đình công. José Manuel Salazar-Xirinachs (ILO) và Hwang Seonja (Hàn Quốc) phát triển lý luận và kinh nghiệm về "việc làm bền vững" (Decent Work), cảnh báo tình trạng lạm dụng lao động phi chính thức để cắt giảm chi phí.
2. Nghiên cứu về công đoàn và quan hệ lao động trong nền kinh tế chuyển đổi: Nhóm tác giả Tôn Trung Phạm, An Miêu, Phùng Đồng Khánh, Trần Ký (Trung Quốc) luận giải vai trò điều hòa xã hội của công đoàn khi chuyển sang kinh tế thị trường. Mirko Herberg (Cộng hòa Liên bang Đức) phân tích vai trò thỏa ước của công đoàn trong cải cách kinh tế - xã hội. Phó Lân (Trung Quốc) đưa ra khái niệm "lao động mềm" để tối ưu hóa nguồn nhân lực.
3. Các nghiên cứu trực tiếp về thực trạng Việt Nam: Dự án "Xây dựng quan hệ lao động ở Việt Nam" (ILO, 2007–2009) chỉ rõ đặc trưng bất cập là thiếu tuân thủ pháp luật và thiếu kỹ năng thương lượng. Các nghiên cứu của Chang-Hee Lee (ILO, 2006–2008) nhận diện tình trạng đình công tự phát tại Việt Nam bắt nguồn từ việc giải quyết tranh chấp nặng về mệnh lệnh hành chính, vai trò công đoàn cơ sở mờ nhạt, đồng thời khuyến nghị Nhà nước cần chuyển giao quyền cho cơ chế thương lượng tập thể và tăng cường hỗ trợ trực tiếp. Dự án hợp tác giữa EU và Viện Nghiên cứu châu Âu (2009–2011) cung cấp cái nhìn so sánh giữa Việt Nam và các nước như Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Pháp, Italy...

Vị trí và khoảng trống luận án giải quyết

Phần lớn các công trình đi trước dừng lại ở việc tiếp cận đơn lẻ dưới góc độ luật chuyên ngành (Luật Lao động), góc độ kinh tế học hoặc các đề án chính trị mang tính chủ trương chung. Luận án của Vũ Minh Tiến định vị mình ở góc độ Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật nhằm phân định rõ ranh giới giữa sự can thiệp của Nhà nước và sự tự điều tiết của thị trường, xác lập khung lý thuyết hoàn chỉnh về nội dung, phạm vi và phương thức quản lý nhà nước đối với lao động trong doanh nghiệp.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và quan niệm tiếp cận

• Khái niệm quản lý nhà nước: Luận án tiếp cận khái niệm quản lý nhà nước theo nghĩa rộng (quản lý công việc nhà nước của tất cả các nhánh quyền lực: lập pháp, hành pháp, tư pháp) chứ không bó hẹp ở quản lý hành chính nhà nước. Tác giả vận dụng các quan điểm quản trị học của Fayol (5 yếu tố: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh, kiểm soát), Harold Koontz (tạo lập môi trường làm việc hiệu quả) và Peter F. Drucker (quản lý là thực tiễn kiểm chứng bằng thành quả).
• Bản chất quản lý xã hội hiện đại: Quản lý nhà nước được xem là sự ủy quyền của nhân dân; mục tiêu tối thượng là phục vụ nhân dân, bảo vệ quyền con người, quyền công dân chứ không thuần túy là mệnh lệnh cai trị hay bảo đảm quyền lực của bộ máy.
• Cơ chế phân định Nhà nước - Thị trường: Luận án sử dụng khung lý thuyết phân đôi nội dung quản lý lao động:
  • Quan hệ lao động (tính chất kinh tế): Vận hành theo quy luật thị trường; Nhà nước chỉ đóng vai trò trọng tài, đặt ra hành lang pháp lý, quy định mức sàn và sử dụng công cụ kinh tế để định hướng.
  • Tiêu chuẩn lao động (tính chất an sinh - xã hội): Thể hiện chức năng xã hội của Nhà nước; Nhà nước can thiệp trực tiếp bằng các quy phạm bắt buộc, sử dụng phương pháp hành chính, thanh tra, kiểm tra và chế tài nghiêm minh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối phát triển kinh tế - xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được triển khai gồm:

• Phương pháp lịch sử và phương pháp lô-gích: Tái hiện quá trình hình thành và biến đổi của công tác quản lý nhà nước về lao động ở Việt Nam từ năm 1945 qua các thời kỳ, rút ra tính quy luật và xu hướng phát triển.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Đánh giá các quy định pháp luật, thực tiễn thi hành, nhận diện các xung đột lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động.
• Phương pháp hệ thống: Xem xét quản lý nhà nước về lao động như một chỉnh thể gồm các yếu tố: thể chế pháp luật, bộ máy tổ chức, phương thức thực hiện và cơ chế phối hợp ba bên.
• Phương pháp chuyên gia: Thu thập ý kiến đánh giá từ các nhà khoa học, nhà quản lý, cán bộ công đoàn và người sử dụng lao động về thực trạng và tính khả thi của giải pháp.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Khảo sát thực tế tại các địa phương tập trung đông khu công nghiệp, doanh nghiệp và lực lượng lao động (phân tích đối chứng giữa nơi quản lý tốt và nơi quản lý yếu kém).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài

Chương này dành 18 trang để điểm luận toàn diện các công trình khoa học trong và ngoài nước. Tác giả chỉ ra rằng các tài liệu nghiên cứu trước đây đã đặt nền móng về mặt lý luận quản lý nhà nước và pháp luật lao động, nhưng còn tồn tại ba hạn chế lớn:

1. Thiếu một công trình nghiên cứu chuyên sâu, bao quát toàn diện hoạt động quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp dưới góc độ lý thuyết Nhà nước và Pháp luật trong thời kỳ Đổi mới.
2. Chưa giải quyết triệt để mối quan hệ giữa can thiệp nhà nước và tôn trọng quyền tự định đoạt của các bên trong kinh tế thị trường; giải pháp quản lý còn phụ thuộc nhiều vào "mệnh lệnh hành chính".
3. Chưa xác lập được lộ trình chuyển đổi đồng bộ về thể chế để vận hành cơ chế đối thoại, thương lượng tập thể và cơ chế ba bên thực chất tại Việt Nam.

Chương 2. Vai trò và nội dung quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp

Chương 2 xây dựng hệ thống lý luận nền tảng cho luận án. Tác giả phân tích 4 đặc điểm và yêu cầu cơ bản của quản lý nhà nước về lao động trong doanh nghiệp:

• Tính đa dạng và đặc thù: Quan hệ lao động trong doanh nghiệp gắn liền với việc tạo ra giá trị thặng dư và lợi nhuận, thiết lập qua "khế ước lao động" (hợp đồng lao động) – một hình thức giao dịch mua bán hàng hóa đặc biệt mang tính chất dân sự nhưng chịu sự chi phối mạnh mẽ của yếu tố an sinh xã hội.
• Mục tiêu bảo vệ và hỗ trợ: Quản lý nhà nước không phải để gây khó khăn cho doanh nghiệp mà nhằm bảo vệ bên yếu thế (người lao động), bảo đảm sự cân bằng và duy trì ổn định quan hệ sản xuất.
• Hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội: Chính sách xã hội là động lực thúc đẩy kinh tế, ngược lại kinh tế là điều kiện vật chất để bảo đảm chính sách an sinh.
• Mối liên hệ mật thiết với quyền tự quản của doanh nghiệp và tổ chức đại diện: Quản lý nhà nước phải mở đường cho sự tham gia của tổ chức công đoàn và đại diện giới chủ.

Luận án phân chia nội dung quản lý nhà nước thành 4 trụ cột nghiệp vụ:

1. Xây dựng và ban hành hệ thống pháp luật: Phân định rõ luật về tiêu chuẩn lao động (bắt buộc) và luật về quan hệ lao động (tự do thương lượng).
2. Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm: Hoạt động độc lập, chuyên nghiệp, bảo vệ vị thế và sự an toàn của thanh tra viên lao động theo đúng tiêu chuẩn của ILO.
3. Hỗ trợ trực tiếp cho người lao động và doanh nghiệp: Cung cấp thông tin thị trường, đào tạo nghề, xây dựng lưới an sinh, cung ứng dịch vụ công hỗ trợ việc làm.
4. Giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp và xung đột: Phối hợp 4 phương thức: tự thương lượng/đối thoại, hòa giải trung gian, tài phán trọng tài và xét xử tại tòa án; từng bước giảm tải sự can thiệp hành chính trực tiếp của cơ quan công quyền.

Trụ cột quản lý	Bản chất quan hệ	Công cụ tác động chủ yếu	Vai trò của Nhà nước
Quan hệ lao động	Tính kinh tế, thị trường, tự nguyện	Đòn bẩy kinh tế, thỏa ước tập thể, đối thoại xã hội	Trọng tài, giám sát, vạch khung giới hạn
Tiêu chuẩn lao động	Tính xã hội, an sinh, bảo vệ con người	Quy phạm mệnh lệnh, quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc	Quản lý hành chính, thanh tra, xử lý vi phạm

Chương 3. Thực trạng quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam

Chương 3 khảo sát thực tế và phân tích toàn diện thực trạng quản lý qua các giai đoạn lịch sử từ năm 1945 đến năm 2011, tập trung vào 5 nhóm nội dung:

• Hệ thống pháp luật: Đã hình thành khung khổ tương đối đầy đủ (Bộ luật Lao động 1994, sửa đổi bổ sung các năm 2002, 2006, 2007), tuy nhiên quy định còn chồng chéo, chưa phân định rõ chuẩn mực tối thiểu với quyền thương lượng; quy trình đình công theo luật định quá phức tạp, dẫn đến thực tế 100% các cuộc đình công diễn ra đều là đình công tự phát, không đúng trình tự pháp luật.
• Công tác thanh tra, xử lý vi phạm: Đội ngũ thanh tra lao động quá mỏng so với sự phát triển nhanh chóng của số lượng doanh nghiệp; chế tài xử phạt vi phạm hành chính chưa đủ sức răn đe; tình trạng trốn đóng bảo hiểm xã hội, vi phạm an toàn - vệ sinh lao động diễn ra phổ biến.
• Hoạt động hỗ trợ trực tiếp: Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, kết nối cung - cầu lao động và nhà ở cho công nhân tại các khu công nghiệp còn thiếu thốn, chưa đáp ứng nhu cầu thực tế.
• Cơ chế giải quyết tranh chấp: Cơ chế hòa giải cơ sở và Hội đồng trọng tài lao động hoạt động kém hiệu quả; cơ chế can thiệp chủ yếu vẫn dựa vào "Đoàn công tác liên ngành" của chính quyền địa phương mang tính tình thế, hành chính hóa việc dập tắt tranh chấp.
• Tổ chức bộ máy: Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý lao động (Bộ/Sở LĐ-TB&XH), tổ chức đại diện người lao động (Tổng Liên đoàn Lao động) và tổ chức đại diện người sử dụng lao động (VCCI, Liên minh HTX) còn mang tính hình thức, chưa hình thành thể chế ba bên vận hành thực chất.

Chương 4. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay

Trên cơ sở phân tích lý luận và thực trạng, Chương 4 đưa ra 7 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Xác lập phạm vi và chuyển đổi phương thức quản lý từ "tiền kiểm, can thiệp trực tiếp" sang "hậu kiểm, kiến tạo và hỗ trợ".
2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật lao động theo hướng tách bạch rõ ràng giữa quy chuẩn kỹ thuật lao động bắt buộc với khung pháp lý thúc đẩy thương lượng tập thể tự nguyện.
3. Mở rộng và nâng cao chất lượng các chương trình hỗ trợ trực tiếp người lao động và doanh nghiệp (an sinh xã hội, đào tạo nghề, thiết chế văn hóa - nhà ở tại khu công nghiệp).
4. Kiện toàn tổ chức bộ máy, gia tăng biên chế và trang bị nguồn lực chuyên trách cho lực lượng thanh tra lao động độc lập.
5. Xây dựng cơ chế pháp lý đồng bộ nhằm sử dụng linh hoạt các phương thức giải quyết tranh chấp: đơn giản hóa thủ tục đình công hợp pháp, nâng cao hiệu lực phán quyết trọng tài lao động.
6. Thiết lập và vận hành Ủy ban Quan hệ lao động quốc gia như một thiết chế ba bên thực chất, có thực quyền tham vấn chính sách và tiền lương tối thiểu.
7. Đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam theo hướng độc lập, bảo đảm tính đại diện thực chất cho người lao động tại cơ sở, giảm bớt sự phụ thuộc tài chính và tổ chức vào người sử dụng lao động.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Đổi mới nhận thức về chức năng quản lý: Luận án khẳng định trong nền kinh tế thị trường, quản lý nhà nước về lao động chuyển trọng tâm từ "quản lý, can thiệp" sang "hỗ trợ, phục vụ và tạo thuận lợi". Quản lý lao động không đơn thuần mang tính kỹ thuật pháp lý mà chứa đựng tính nhân văn - xã hội và tính kinh tế - chính trị sâu sắc.
• Xác lập mô hình phân công Nhà nước - Thị trường: Luận án luận giải một cách khoa học nguyên tắc: Đối với các quan hệ mang tính thị trường (tiền lương, thưởng, chế độ làm việc), Nhà nước để thị trường tự điều tiết thông qua thương lượng và chỉ đặt ra giới hạn trần/sàn; đối với các quan hệ an sinh xã hội (an toàn lao động, bảo hiểm, tiêu chuẩn tối thiểu), Nhà nước bắt buộc áp đặt quy phạm và trực tiếp thanh tra, xử lý.
• Đề xuất tách bạch cấu trúc pháp luật: Khởi xướng cơ sở lý luận cho việc phân tách các quy định pháp luật thành hai mảng độc lập: Luật Tiêu chuẩn lao động (Labor Standards Law) và Luật Quan hệ lao động (Labor Relations Law).

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp luận cứ sửa đổi pháp luật: Cung cấp các luận cứ khoa học thực tiễn trực tiếp phục vụ quá trình soạn thảo, sửa đổi Bộ luật Lao động năm 2012 và Luật Công đoàn năm 2012 của Quốc hội khóa XIII.
• Cải cách mô hình thanh tra và tài phán: Đề xuất mô hình tăng quyền và bảo đảm tính độc lập cho thanh tra lao động; đổi mới mô hình tổ chức trọng tài lao động và thiết chế giải quyết tranh chấp lao động tập thể tại Việt Nam.
• Tài liệu tham khảo chuyên môn: Làm tài liệu giảng dạy, nghiên cứu cho các cơ sở đào tạo sau đại học chuyên ngành luật học, hành chính công và quan hệ lao động; cung cấp cẩm nang tham khảo cho cán bộ công đoàn và nhà quản lý doanh nghiệp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung giải quyết vấn đề quản lý lao động trong khu vực doanh nghiệp chính thức (doanh nghiệp thành lập theo pháp luật doanh nghiệp), chưa bao quát sâu nhóm lao động phi chính thức và lao động tự do. Đồng thời, các số liệu và bối cảnh thể chế được phân tích dựa trên khung pháp lý của Bộ luật Lao động 1994 (sửa đổi đến năm 2007) tại thời điểm trước năm 2011.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục nghiên cứu cơ chế giải quyết tranh chấp lao động và quyền đình công trong bối cảnh Việt Nam tham gia sâu vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA).
  • Nghiên cứu tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở ngoài hệ thống Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khi áp dụng các Công ước cơ bản của ILO (Công ước 87, Công ước 98).

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu hữu ích cho:

• Cơ quan hoạch định chính sách và lập pháp: Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội trong việc nghiên cứu hoàn thiện thể chế quan hệ lao động, tiền lương tối thiểu và an toàn vệ sinh lao động.
• Tổ chức đại diện (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, VCCI): Tham khảo cơ sở lý luận để xây dựng mô hình đối thoại tại nơi làm việc, thương lượng thỏa ước lao động tập thể ngành và cơ chế ba bên.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học: Nguồn tài liệu chuyên sâu thuộc các chuyên ngành: Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật, Luật Lao động và An sinh xã hội, Luật Hành chính, Quản lý công và Quản trị nhân lực.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án phân định ranh giới can thiệp của Nhà nước đối với "Tiêu chuẩn lao động" và "Quan hệ lao động" như thế nào?
Luận án xác định đối với Quan hệ lao động (mang tính kinh tế/thị trường như mức lương, tiền thưởng, thời gian làm thêm), Nhà nước không áp đặt mức cụ thể mà chỉ đưa ra khung pháp lý và giới hạn sàn, để các bên tự do đối thoại, thương lượng. Ngược lại, đối với Tiêu chuẩn lao động (mang tính an sinh/xã hội như an toàn lao động, bảo hiểm xã hội, điều kiện vệ sinh), Nhà nước quy định nghĩa vụ bắt buộc cụ thể và áp dụng phương pháp hành chính, thanh tra để xử lý nghiêm minh các vi phạm.

2. Vì sao luận án cho rằng quản lý nhà nước về lao động không thể chỉ sử dụng "mệnh lệnh hành chính"?
Vì quan hệ lao động về bản chất bắt nguồn từ quan hệ dân sự và sự trao đổi hàng hóa sức lao động trong kinh tế thị trường. Mệnh lệnh hành chính mang tính áp đặt cơ học sẽ làm triệt tiêu quyền tự định đoạt của các bên, làm méo mó quy luật cung cầu lao động và không giải quyết được gốc rễ của xung đột lợi ích. Để đạt hiệu quả, Nhà nước phải kết hợp linh hoạt đòn bẩy kinh tế, giáo dục nâng cao nhận thức và cơ chế đối thoại xã hội.

3. Luận án đánh giá như thế nào về thực trạng giải quyết đình công tại Việt Nam giai đoạn nghiên cứu?
Luận án chỉ ra rằng hầu hết các cuộc đình công diễn ra tại Việt Nam đều là đình công tự phát, không tuân thủ đúng trình tự pháp luật do quy trình thủ tục đình công quá phức tạp và vai trò lãnh đạo của công đoàn cơ sở còn mờ nhạt. Khi xảy ra đình công, chính quyền địa phương thường xử lý bằng cách lập "Đoàn công tác liên ngành" mang nặng tính can thiệp hành chính tình thế, thiếu vắng cơ chế đàm phán, hòa giải thực chất.

4. Thiết chế "Cơ chế ba bên" được luận án đề xuất có vai trò gì trong quản lý lao động?
Cơ chế ba bên (gồm đại diện Nhà nước, đại diện Người lao động và đại diện Người sử dụng lao động) là thiết chế điều tiết xã hội quan trọng. Luận án đề xuất vận hành thực chất cơ chế này để các bên cùng tham gia vào quá trình hoạch định chính sách lao động, xác định mức lương tối thiểu, cải thiện điều kiện làm việc và giải quyết tranh chấp lao động lớn, bảo đảm sự đồng thuận và ổn định kinh tế - xã hội.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Minh Tiến là công trình nghiên cứu toàn diện về quản lý nhà nước đối với lao động trong doanh nghiệp tại Việt Nam dưới góc độ Lý luận và lịch sử Nhà nước và Pháp luật. Bằng việc làm rõ cơ sở lý thuyết, phân định mạch lạc giữa điều tiết thị trường đối với quan hệ lao động và can thiệp hành chính đối với tiêu chuẩn lao động, luận án đã phác thảo mô hình chuyển đổi quản lý từ áp đặt sang kiến tạo, hỗ trợ. Hệ thống giải pháp về hoàn thiện thể chế pháp luật, đổi mới tổ chức thanh tra và vận hành cơ chế ba bên mang lại giá trị lý luận và thực tiễn vững chắc cho quá trình cải cách chính sách lao động ở Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1. Các tài liệu, công trình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc thuộc lĩnh vực nghiên cứu của đề tài đã khái quát những nét chủ yếu về vị trí, vai trò của nhà nƣớc trong quản lý về lao động nói chung, về quản lý lao động trong các doanh nghiệp nói riêng; cũng đã bƣớc đầu xác định đƣợc chủ thể, khách thể, nội dung, phƣơng thức của quản lý lao động trong nền kinh tế thị trƣờng. Tuy nhiên, điểm qua các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nƣớc về lao động nói chung và quản lý nhà nƣớc về lao động trong các doanh nghiệp nói riêng ở nƣớc ta hiện nay là chƣa nhiều. Nếu có thì các nghiên cứu này cũng chƣa giải đáp một cách toàn diện từ lý luận đến thực tiễn; chƣa đủ để hình dung một cách trọn vẹn hoạt động quản lý nhà nƣớc về lao động trong các doanh nghiệp, đặc biệt trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện pháp luật để xây dựng “quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ”.

Điều này ảnh hƣởng không nhỏ tới việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật, tổ chức tốt việc thực hiện pháp luật, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay. Nhƣ vậy, còn một số vấn đề nghiên cứu cần tiếp tục luận giải và làm rõ trong luận án: Một là: Nội dung, phƣơng thức, vai trò của Nhà nƣớc và quan niệm quản lý nhà nƣớc về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai đoạn đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đất nƣớc. Hai là: Thực trạng, xác định nguyên nhân làm giảm hiệu quả hoạt động quản lý nhà nƣớc về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay. Ba là: Đề xuất giải pháp đồng bộ, theo lộ trình, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc về lao động trong các doanh nghiệp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay.

18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 2. VAI TRÒ VÀ NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 2. Quan niệm quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp Trong nghiên cứu lý luận về nhà nƣớc và pháp luật ở Việt Nam hiện nay, cụm từ “quản lý nhà nước” thƣờng đƣợc giải thích theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp của của nó. Hiểu theo nghĩa rộng thì quản lý nhà nước là phần quản lý xã hội do nhà nước đảm nhận, là sự tác động của chủ thể mang quyền lực nhà nước tới đối tượng quản lý nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.

Quản lý công việc nhà nƣớc (hay “quản lý nhà nước” hiểu theo nghĩa rộng) đƣợc thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nƣớc, trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tƣ pháp [45, tr. Hiểu theo nghĩa hẹp thì quản lý nhà nƣớc là quản lý hành chính nhà nước – quản lý nhà nước trên lĩnh vực hành pháp và chủ yếu được giao cho các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện. Khi nói tới quản lý nhà nƣớc về lao động trong các doanh nghiệp không chỉ giới hạn “sự tác động” bằng quản lý hành chính của nhà nƣớc tới lĩnh vực lao động trong các doanh nghiệp, mặc dù đây là hoạt động diễn ra thƣờng xuyên và là khâu đặc biệt quan trọng trong tổ chức thực hiện pháp luật. Do vậy, để hiểu đầy đủ hơn “quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp”, luận án cần hiểu theo nghĩa rộng của cụm từ này.

Trƣớc tiên, nói về quản lý nhà nƣớc và quản lý xã hội nói chung, khi xã hội loài ngƣời hình thành, nhu cầu quản lý, định hƣớng sự phát triển xã hội trở thành yêu cầu mang tính khách quan. Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, đã có nhiều học giả trong, ngoài nƣớc đƣa ra giải thích về “quản lý”. Thực tế cuộc sống cho thấy, để nghiên cứu về quản lý, cần có nhiều môn khoa học khác nhau: một số môn khoa học chỉ nghiên cứu thuần túy các vấn đề quản lý, một số môn khoa học khác chỉ góp phần vào việc 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiên cứu quản lý nhƣ là cơ sở phƣơng pháp luận và cơ sở khoa học của chính khoa học quản lý. Càng ngày lý luận quản lý càng tích luỹ họcm nhiều tri thức mới, nhƣng cho đến nay vẫn chƣa có một định nghĩa thống nhất về quản lý.

Bƣớc sang thế kỷ XXI, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú. Theo Trƣờng Đại học Kinh doanh – Đại học Havard (Hoa Kỳ), dƣới góc độ thực tiễn hiệu quả quản lý thì có thể liệt kê ra một số quan niệm cơ bản nhƣ: Fayel: Quản lý là một hoạt động mà mọi tổ chức (gia đình, doanh nghiệp, chính phủ) đều có. Nó gồm 5 yếu tố tạo thành là: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều chỉnh, kiểm soát. Quản lý chính là thực hiện kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo điều chỉnh và kiểm soát.

Hard Koont: Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trƣờng tốt giúp con ngƣời hoàn thành một cách hiệu quả mục tiêu đã định. Peter F Druker: Suy cho cùng, quản lý là thực tiễn. Bản chất của nó không nằm ở nhận thức mà là ở hành động; kiểm chứng nó không nằm ở sự lô–gích mà ở thành quả; quyền uy duy nhất của nó là thành tích [101]. Trƣớc những năm 30 của thế kỷ XX, khi nói tới quản lý và quản lý nhà nƣớc, ngƣời ta thƣờng mới chỉ lƣu ý đến việc sử dụng pháp luật nghiêm minh, hợp lý hóa, tinh giản bộ máy tổ chức; chú ý giải quyết một cách hợp lý quan hệ giữa trách nhiệm – quyền hạn, nghĩa vụ – quyền lợi, kỷ luật – khen thƣởng…; đồng thời, xem việc giải quyết tốt các vấn đề đó là động lực thúc đẩy và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc.

Việc chỉ biết đến các động lực có tính quy phạm, pháp lệnh “lạnh lùng” tuy có đem lại những hiệu quả nhất định trƣớc mắt nhƣng không phát huy đƣợc tối đa tính tích cực xã hội lâu dài của con ngƣời, của cộng đồng và toàn xã hội… Từ sau những năm 30 của thế kỷ XX, trong khi vẫn coi trọng tính quy phạm, kỷ cƣơng, ngƣời ta bắt đầu chú ý đến vấn đề con người trong quản lý [53]. Trong hệ thống cơ quan nhà nƣớc và trong hoạt động quản lý nhà nƣớc, ngƣời ta cũng chú trọng phát triển các tổ chức xã hội. Sử dụng các tổ chức này nhƣ một kênh, một công cụ hữu hiệu để cùng với nhà nƣớc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc. Nghiên cứu tiến 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trình phát triển của quản lý nhà nƣớc ở các nƣớc phƣơng Tây hiện đại cũng cho minh chứng rằng, vai trò của tổ chức xã hội trong quản lý có xu thế tiếp tục gia tăng và chứng kiến sự phát triển của xã hội dân sự, xã hội công dân nhƣ là một trong những tất yếu khách quan trong sự vận động xã hội và quản lý xã hội, quản lý nhà nƣớc.

Quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý xã hội, là phần quản lý xã hội do nhà nƣớc đảm nhận. Cũng có điều cần nhấn mạnh thêm là: quan điểm của hầu hết các nhà nƣớc tiến bộ, dân chủ ngày nay đều coi rằng, những công việc này là sự ủy quyền của xã hội, của ngƣời dân cho nhà nƣớc thực hiện [27]. Bởi lẽ, nhà nƣớc cũng nhƣ quyền lực nhà nƣớc vốn dĩ phải là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Quản lý nhà nƣớc không chỉ vì tự thân nó mà phải trƣớc tiên và quan trọng nhất nhằm bảo đảm quyền và lợi ích của nhân dân.

Nhà nƣớc sinh ra để phục vụ nhân dân. Quản lý nhà nƣớc điều chỉnh và hƣớng hành vi của các chủ thể trong xã hội diễn ra phù hợp với lợi ích chung trên cơ sở bảo đảm quyền lợi của ngƣời dân và các chủ thể liên quan trong xã hội. Ở Việt Nam hiện nay, trong nghiên cứu lý luận nhà nƣớc và pháp luật, phần lớn đều xuất phát từ khái niệm chung của “quản lý” để lý giải các khái niệm khác có liên quan. Hiểu theo cách chung nhất, quản lý là sự tác động định hướng bất kỳ lên một hệ thống nào đó nhằm trật tự hóa nó và hướng nó phát triển phù hợp với những quy luật nhất định [45, tr.

Quản lý do nhiều chủ thể khác nhau cùng tiến hành với những mục tiêu cụ thể khác nhau. Một trong những đặc trƣng cơ bản của quản lý đó là sử dụng quyền lực để “bắt buộc” đối tƣợng quản lý phục tùng nhằm mục tiêu thiết lập trật tự chung, mang lại lợi ích cho một tập thể, một cộng đồng nhất định. Tuy nhiên, quan niệm này chƣa thể hiện hết đƣợc mục tiêu của quản lý nhà nƣớc. Bởi lẽ, nó mới chỉ dừng lại ở mục tiêu vì bản thân nhà quản lý, vì bộ máy nhà nƣớc mà chƣa đề cập mục tiêu cao hơn của quản lý nhà nƣớc là vì ngƣời dân, vì đối tƣợng quản lý và vì xã hội.

Trong xã hội văn minh, luật pháp – công cụ quản lý nhà nƣớc chủ yếu – không là công cụ để cai trị xã hội, mà phải là phƣơng tiện để bảo vệ các quyền công dân, quyền con ngƣời, bảo vệ xã hội. 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục tiêu, phạm vi, phương thức quản lý nhà nước về lao động trong các doanh nghiệp Nhƣ chúng ta đã biết, quản lý nhà nƣớc là một dạng hoạt động có chủ ý, do đó nó cũng bao gồm: ai làm? làm gì? với ai? để làm gì? bằng cách nào?. Với cách nhìn này sẽ thấy rõ hơn những khía cạnh biểu hiện cụ thể của hoạt động quản lý nhà nƣớc đối với xã hội.

Đối với hoạt động quản lý nhà nƣớc nói chung có thể hiểu là: chủ thể quản lý nhà nƣớc (ai làm?) – các cơ quan nhà nƣớc; tác động gì (làm gì?) – phạm vi, nội dung quản lý nhà nƣớc; chủ thể chịu sự tác động của hoạt động (với ai?) – khách thể của hoạt động quản lý là các tổ chức, cá nhân liên quan; công cụ, phƣơng tiện, cách thức tác động (bằng cách nào?) – phƣơng thức quản lý nhà nƣớc; và để nhằm đạt mục tiêu (để làm gì?) của quản lý nhà nƣớc. Trong những nội dung này, chủ thể và đối tƣợng quản lý nhà nƣớc là khá rõ ràng cho nên cần bàn sâu hơn là: mục tiêu, phạm vi, nội dung, phƣơng thức quản lý nhà nƣớc.