Luận văn thạc sĩ về quản lý nhà nước trong thị trường viễn thông ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý nhà nước về thị trường viễn thông ở việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Thị Hải
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Mạnh Hùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý Nhà Nước Về Thị Trường Viễn Thông Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU,CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QLNN ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG VIỄN THÔNG Ở VIỆT NAM
• 1.1. Tình hình nghiên cứu
• 1.2. Dự kiến những đóng góp mới của luận văn
• 1.3. Một số vấn đề lí luận và thực tiền trong quản lí nhà nước về thị trường viễn thông ở Việt Nam
• 1.3.1. Khái niệm và đặc điểm dịch vụ viễn thông
• 1.3.1.1. Khái niệm và phân loại
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp luận
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 2.2.1. Sử dụng phương pháp thống kê mô tả
• 2.2.2. Sử dụng phương pháp so sánh và phân tích tỷ lệ
• 2.2.3. Sử dụng phương pháp phân tích
• 2.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4. Các bước thực hiện và thu thập số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG VIỄN THÔNG VIỆT NAM
• 3.1. Lịch sử phát triển của thị trường viễn thông Việt Nam
• 3.2. Thực trạng quản lý nhà nước đối với thị trường dịch vụ viễn thông những năm qua
• 3.2.1. Thiết lập khuôn khổ pháp luật cho thị trường dịch vụ viễn thông
• 3.2.2. Tạo lập môi trường thuận lợi cho sản xuất - kinh doanh
• 3.2.3. Đảm bảo kết cấu hạ tầng dịch vụ viễn thông
• 3.2.4. Hỗ trợ phát triển
• 3.2.5. Kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp
• 3.3. Đánh giá chung về quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông Việt Nam
• 3.3.1. Những khía cạnh tích cực
• 3.3.2. Những hạn chế và yếu kém
• 3.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém trong quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông Việt Nam
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI THỊ TRƯỜNG VIỄN THÔNG VIỆT NAM
• 4.1. Xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển thị trường
• 4.2. Tổ chức các hoạt động kinh tế
• 4.3. Tạo môi trường thuận lợi để các thành phần kinh tế tự do hoạt động
• 4.4. Điều tiết các quá trình phát triển thị trường
• 4.5. Thực hiện kiểm tra, kiểm soát các hoạt động thị trường
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông ở Việt Nam

Thị trường viễn thông Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những năm đầu của thế kỷ 21 đến nay. Quản lý nhà nước trong lĩnh vực này đóng vai trò quan trọng trong việc định hình và phát triển ngành. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về thị trường viễn thông, nhưng chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về quản lý nhà nước. Các công trình này thường tập trung vào khía cạnh cung ứng dịch vụ mà chưa đề cập đến vai trò của cơ quan quản lý trong việc điều tiết và phát triển thị trường. Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và viễn thông đã tạo ra nhiều thách thức cho quản lý nhà nước, yêu cầu các cơ quan chức năng phải có những chính sách phù hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

1.1 Khái niệm và đặc điểm dịch vụ viễn thông

Dịch vụ viễn thông được định nghĩa là dịch vụ truyền tải thông tin giữa các điểm kết nối trong mạng viễn thông. Dịch vụ viễn thông có những đặc điểm riêng biệt như tính đồng thời, tính không thể tách rời và tính vô hình. Những đặc điểm này tạo ra những thách thức trong việc quản lý nhà nước. Đặc biệt, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đã làm cho việc phân loại và quản lý các dịch vụ này trở nên phức tạp hơn. Chính sách viễn thông cần phải được điều chỉnh thường xuyên để phù hợp với sự thay đổi của công nghệ và nhu cầu của người tiêu dùng. Việc hiểu rõ về các loại hình dịch vụ viễn thông sẽ giúp các cơ quan quản lý có những quyết định đúng đắn trong việc phát triển và điều tiết thị trường.

II. Thực trạng quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông Việt Nam

Thực trạng quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng không ít hạn chế. Các cơ quan quản lý đã có những nỗ lực trong việc thiết lập khung pháp lý cho thị trường viễn thông, tạo điều kiện cho sự phát triển của ngành. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật, sự chồng chéo trong quản lý giữa các cơ quan. Điều này dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng. Đánh giá chung cho thấy, mặc dù có những thành công nhất định, nhưng quản lý nhà nước vẫn cần phải cải thiện để đáp ứng được yêu cầu phát triển của ngành viễn thông trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

2.1 Đánh giá chung về quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông

Đánh giá về quản lý nhà nước cho thấy có nhiều khía cạnh tích cực như việc ban hành các chính sách hỗ trợ phát triển ngành viễn thông. Tuy nhiên, những hạn chế trong việc thực thi các chính sách này cũng rất rõ ràng. Các cơ quan quản lý thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát và giám sát hoạt động của các doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng vi phạm quy định. Hơn nữa, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin đã làm cho các quy định hiện hành trở nên lạc hậu, không còn phù hợp với thực tiễn. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông, cần thiết phải xây dựng một chiến lược phát triển rõ ràng và cụ thể. Các cơ quan quản lý cần phải tổ chức các hoạt động kinh tế một cách đồng bộ, tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động. Việc điều tiết các quá trình phát triển thị trường cũng cần được thực hiện một cách chặt chẽ hơn. Ngoài ra, cần có các biện pháp kiểm tra, giám sát hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp để đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật. Chính sách viễn thông cần phải được điều chỉnh thường xuyên để phù hợp với sự thay đổi của công nghệ và nhu cầu của người tiêu dùng.

3.1 Xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển thị trường

Xây dựng một chiến lược phát triển thị trường viễn thông là rất cần thiết. Các cơ quan quản lý cần phải xác định rõ mục tiêu và phương hướng phát triển, từ đó xây dựng các kế hoạch cụ thể để thực hiện. Việc tổ chức các hoạt động kinh tế cũng cần phải được thực hiện một cách đồng bộ, tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành viễn thông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành viễn thông Việt Nam đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Doanh thu của các doanh nghiệp viễn thông lớn như Viettel, VNPT đã tăng trưởng mạnh mẽ, với mức tăng doanh thu năm sau cao gấp đôi năm trước, đóng góp khoảng 6,4% GDP quốc gia năm 2014. Tuy nhiên, thị trường viễn thông cũng đối mặt với nhiều thách thức như cạnh tranh không lành mạnh, hạ tầng công nghệ lạc hậu, và khó khăn trong quản lý nhà nước (QLNN). Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng QLNN đối với thị trường dịch vụ viễn thông Việt Nam từ năm 2002 đến 2014, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dịch vụ viễn thông trong đất liền Việt Nam, giai đoạn từ khi Pháp lệnh Bưu chính - Viễn thông được ban hành năm 2002 đến năm 2014. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, giúp hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho thị trường viễn thông.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế, trong đó nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc tạo lập môi trường pháp lý, xây dựng chiến lược phát triển và điều tiết thị trường. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế: Nhà nước đại diện cho lợi ích nhân dân, điều tiết và kiểm soát các hoạt động kinh tế nhằm phát triển bền vững, hạn chế các khuyết tật của cơ chế thị trường như độc quyền, thông tin bất cân xứng.

• Lý thuyết quản lý thị trường viễn thông: Tập trung vào các chức năng quản lý như xây dựng khung pháp lý, quy hoạch phát triển, kiểm tra giám sát chất lượng dịch vụ, điều tiết cạnh tranh và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển trong lĩnh vực viễn thông.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm: dịch vụ viễn thông cơ bản, dịch vụ giá trị gia tăng, kết nối mạng viễn thông, quản lý tần số vô tuyến điện, và chính sách giá cước viễn thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp thống kê mô tả: Thu thập, phân tích và trình bày số liệu về doanh thu, số lượng thuê bao, chất lượng dịch vụ viễn thông từ các báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Bắc Giang.

• Phương pháp so sánh và phân tích tỷ lệ: So sánh tốc độ tăng trưởng doanh thu, tỷ lệ thuê bao, chất lượng dịch vụ giữa các nhà mạng lớn như Viettel, VNPT, MobiFone để đánh giá hiệu quả kinh doanh và quản lý.

• Phương pháp phân tích: Đánh giá thực trạng QLNN, xác định những thành công, hạn chế và nguyên nhân tồn tại nhằm đề xuất giải pháp phù hợp.

• Địa điểm nghiên cứu: Bắc Giang.

• Thời gian nghiên cứu: 2012 - 2014.

Quá trình nghiên cứu gồm ba bước chính: nghiên cứu tài liệu và khung lý thuyết; thu thập và xử lý số liệu thứ cấp; phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng doanh thu và quy mô thị trường: Doanh thu ngành viễn thông Việt Nam năm 2014 đạt trên 330 nghìn tỷ đồng, trong đó Viettel đạt 196.650 tỷ đồng (tăng 20% so với năm 2013), VNPT đạt 101.055 tỷ đồng (tăng 6%), MobiFone đạt 36.605 tỷ đồng (tăng 5,2%). Tỷ lệ thuê bao di động tăng nhanh, phủ sóng rộng khắp cả nước, kể cả vùng sâu, vùng xa.

2. Khung pháp lý và quản lý chất lượng dịch vụ: Pháp lệnh Bưu chính - Viễn thông năm 2002 cùng các văn bản pháp luật liên quan đã tạo lập khuôn khổ pháp lý vững chắc. Bộ Thông tin và Truyền thông đã phân công rõ ràng trách nhiệm quản lý chất lượng dịch vụ, giám sát và xử lý vi phạm. Tỷ lệ dịch vụ đạt chuẩn chất lượng tăng lên, tuy nhiên vẫn còn tồn tại các vi phạm về chất lượng và kết nối.

3. Cạnh tranh thị trường và chính sách giá cước: Thị trường viễn thông có sự cạnh tranh quyết liệt, đặc biệt là cuộc chiến về giá cước và khuyến mãi. Giá cước viễn thông giảm dần, phù hợp với mức thu nhập bình quân đầu người, tạo điều kiện mở rộng thuê bao. Tuy nhiên, cạnh tranh không lành mạnh vẫn diễn ra, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và hạ tầng mạng.

4. Hạn chế trong quản lý nhà nước: Quá trình quản lý còn lúng túng, thiếu kinh nghiệm trong xử lý các vấn đề phức tạp như chống bán phá giá, ngăn chặn hiện tượng ngăn chặn kết nối giữa các mạng. Hạ tầng viễn thông còn dựa nhiều vào công nghệ cũ, chưa đồng bộ và chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển dịch vụ giá trị gia tăng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ viễn thông, đòi hỏi cơ quan quản lý phải có kiến thức chuyên sâu và cập nhật liên tục. So với các nước trong khu vực như Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Việt Nam còn chậm trong việc xây dựng mô hình quản lý tách bạch giữa chức năng hoạch định chính sách và thực thi, cũng như trong việc huy động vốn đầu tư và chuyển giao công nghệ. Việc áp dụng các biện pháp kiểm soát chất lượng dịch vụ và điều tiết thị trường chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng cạnh tranh không lành mạnh và chất lượng dịch vụ chưa đồng đều. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh thu và số lượng thuê bao của các nhà mạng, bảng so sánh các chỉ tiêu chất lượng dịch vụ theo tiêu chuẩn Nhà nước, giúp minh họa rõ nét hiệu quả quản lý và những tồn tại cần khắc phục.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng mô hình quản lý nhà nước phân tách rõ ràng: Tách bạch chức năng hoạch định chính sách, điều tiết thị trường và vận hành doanh nghiệp viễn thông nhằm đảm bảo minh bạch, hiệu quả và phù hợp với cam kết quốc tế. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Chính phủ.

2. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách quản lý: Ban hành Luật Viễn thông đồng bộ, quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên, chính sách giá cước, kết nối mạng và xử lý vi phạm. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Quốc hội, Bộ Thông tin và Truyền thông.

3. Tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ: Nâng cao năng lực đo kiểm, công khai kết quả giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm về chất lượng và kết nối nhằm bảo vệ quyền lợi người sử dụng. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Cục Quản lý chất lượng Bưu chính - Viễn thông, Thanh tra Bộ.

4. Khuyến khích đầu tư công nghệ hiện đại và phát triển hạ tầng: Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận chuyển giao công nghệ, ưu tiên đầu tư hạ tầng mạng hiện đại, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa để nâng cao chất lượng dịch vụ. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Thông tin và Truyền thông, doanh nghiệp viễn thông.

5. Xây dựng chính sách hỗ trợ cạnh tranh lành mạnh: Ban hành các quy định chống độc quyền, khuyến khích doanh nghiệp nhỏ phát triển, kiểm soát các hoạt động khuyến mãi không lành mạnh. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Thông tin và Truyền thông, Cơ quan quản lý cạnh tranh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về viễn thông: Giúp hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý, xây dựng khung pháp lý phù hợp với thực tiễn và cam kết quốc tế.

2. Doanh nghiệp viễn thông: Hiểu rõ bối cảnh quản lý, các quy định pháp luật, từ đó điều chỉnh chiến lược kinh doanh, nâng cao chất lượng dịch vụ và cạnh tranh hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành quản lý kinh tế, viễn thông: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước trong lĩnh vực viễn thông, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Nhà hoạch định chính sách và các tổ chức quốc tế: Hỗ trợ đánh giá thực trạng, so sánh kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các chính sách phát triển ngành viễn thông tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước viễn thông có vai trò gì trong phát triển ngành?
   Quản lý nhà nước tạo lập môi trường pháp lý, điều tiết cạnh tranh, kiểm soát chất lượng dịch vụ và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, đảm bảo ngành viễn thông phát triển bền vững và đóng góp tích cực vào kinh tế - xã hội.

2. Tại sao cần tách bạch chức năng quản lý và vận hành doanh nghiệp viễn thông?
   Việc tách bạch giúp đảm bảo minh bạch, tránh xung đột lợi ích, nâng cao hiệu quả quản lý và phù hợp với các cam kết quốc tế về cạnh tranh và minh bạch trong ngành viễn thông.

3. Các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam đang gặp khó khăn gì?
   Khó khăn chính gồm hạ tầng công nghệ lạc hậu, cạnh tranh không lành mạnh, hạn chế về vốn đầu tư và chuyển giao công nghệ, cũng như áp lực cạnh tranh từ các tập đoàn viễn thông quốc tế.

4. Chính sách giá cước viễn thông hiện nay được quản lý như thế nào?
   Nhà nước chỉ quản lý giá cước có ảnh hưởng lớn đến xã hội, còn lại doanh nghiệp tự chủ quyết định giá cước theo cơ chế thị trường, nhằm tạo điều kiện cạnh tranh và mở rộng thuê bao.

5. Bài học kinh nghiệm quốc tế nào phù hợp cho Việt Nam?
   Việt Nam nên áp dụng mô hình quản lý phân tách chức năng, huy động vốn đa dạng, ưu tiên đầu tư công nghệ hiện đại, và tiến hành mở cửa thị trường viễn thông một cách thận trọng, từng bước nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và phát triển bền vững.

Kết luận

• Quản lý nhà nước đối với thị trường viễn thông Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu, góp phần tăng trưởng doanh thu và mở rộng quy mô thị trường.
• Khung pháp lý đã được thiết lập tương đối hoàn chỉnh, tuy nhiên còn tồn tại hạn chế trong kiểm soát chất lượng dịch vụ và điều tiết cạnh tranh.
• Cạnh tranh thị trường diễn ra quyết liệt, nhưng vẫn cần kiểm soát để tránh cạnh tranh không lành mạnh ảnh hưởng đến người tiêu dùng và hạ tầng mạng.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm xây dựng mô hình quản lý phân tách, hoàn thiện pháp luật, tăng cường giám sát chất lượng, khuyến khích đầu tư công nghệ và phát triển hạ tầng.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần phát triển ngành viễn thông Việt Nam bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục cập nhật, hoàn thiện chính sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của ngành viễn thông Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu,cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với thị trường dịch vụ viễn thông ở Việt nam 3 z - Chương 2. Phương pháp nghiên cứu - Chương 3. Thực trạng quản lý nhà nước về thị trường viễn thông ở Việt Nam.

Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thị trường viễn thông ở Việt Nam 4 z CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU,CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QLNN ĐỐI VỚI THỊ TRƢỜNG VIỄN THÔNG Ở VIỆT NAM 1. Tình hình nghiên cứu Thị trƣờng dịch vụ viễn thông là một vấn đề đƣợc bàn thảo nhiều trên báo chí. Tuy nhiên chƣa có nhiều công trình nghiên cứu đầy đủ về QLNN đối với thị trƣờng này ở Việt Nam.

Một số công trình nghiên cứu liên quan có thể kể ra ở đây là: - Vũ Đức Đam (1996), Phát triển viễn thông trong nền kinh tế hiện đại, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội. - Phạm Thị Hƣơng Duyên (2000), Một số vấn đề về đầu tƣ phát triển ngành Bƣu chính - Viễn thông Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng, Hà Nội. - Đỗ Doãn Quý (2004), Chính sách hội nhập quốc tế trong lĩnh vực Bƣu chính - Viễn thông của Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội. - Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ (2005), Nghiên cứu về cạnh tranh ngành Viễn thông Việt Nam, báo cáo Nghiên cứu chính sách - VNCI.

- Lê Bửu Trân (2005), Báo cáo Phát triển thị trƣờng dịch vụ viễn thông Việt Nam, TP. Hồ Chí Minh. - Lê Thanh Dũng (2005), Các dịch vụ viễn thông của Tổng công ty Bƣu chính Viễn thông Việt Nam, Nxb Bƣu điện, Hà Nội. - Nguyễn Thành Phúc (2006), Viễn thông và Internet Việt Nam hƣớng tới năm 2010, Báo Bƣu điện Việt Nam.

- Phan Thị Minh Huệ (2007), Nâng cao năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Bƣu chính viễn thông Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thƣơng mại thế giới WTO, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Trƣờng Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh. 5 z - Trần Đăng Khoa (2009), Phát triển ngành viễn thông Việt Nam đến năm 2020, Luận án tiến sỹ kinh tế, Trƣờng Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh.

- Đoàn Phúc Thanh (2000), Nguyên lý quản lý kinh tế, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội. - Lƣơng Xuân Quỳ (2006), Quản lý nhà nƣớc trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.… Cơ sở lý luận về vai trò quản lý kinh tế của nhà nƣớc đã đƣợc khá nhiều ngƣời nghiên cứu. Các công trình đã chỉ ra 3 nội dung của QLNN đối với một thị trƣờng: Tạo lập môi trƣờng pháp lý để điều tiết hoạt động của thị trƣờng; Xây dựng chiến lƣợc, quy hoạch phát triển thị trƣờng; Ban hành chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp phát triển. Các chức năng QLNN đƣợc xem xét trên 2 phƣơng diện.

Với cách tiếp cận phƣơng hƣớng tác động quản lý, gồm các chức năng: Tạo môi trƣờngvà điều kiện cho hoạt động sản xuất - kinh doanh; Dẫn dắt và hỗ trợ những nỗ lực phát triển thông qua kế hoạch và các chính sách kinh tế; Hoạch định và thực hiện các chính sách xã hội; Quản lý và kiểm soát việc sử dụng tài sản quốc gia. Theo phƣơng diện giai đoạn tác động, QLNN có 6 chức năng: Xác định phƣơng hƣớng, mục tiêu, chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội; Lập chƣơng trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội;Xây dựng và thực hiện pháp luật về quản lý; Tổ chức các hệ thống kinh tế trong nƣớc hoạt động; Kiểm tra, kiểm soát nền kinh tế đảm bảo đúng định hƣớng phát triển; Điều chỉnh và tìm kiếm các biện pháp phát triển nền kinh tế,mở rộng và khai thông môi trƣờng kinh tế đối ngoại. Tuy nhiên việc xem xét nội dung QLNN trong lĩnh vực viễn thông thì chƣa đƣợc nhiều ngƣời quan tâm. Với một thị trƣờng đặc thù nhƣ viễn thông,vấn đề QLNN cần đƣợc nghiên cứu và làm rõ những đặc điểm riêng có.

6 z Phần lớn các đề tài trên tập trung vào yếu tố cung trên thị trƣờng, tức ngành viễn thông. Tình hình cạnh tranh giữa các doanh nghiệp đƣợc phân tích ở nhiều khía cạnh. Nhiều giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các doanh nghiệp và ngành đã đƣợc đƣa ra. Một số vấn đề: cạnh tranh giữa các doanh nghiệp viễn thông, vốn đầu tƣ phát triển ngành,… đƣợc đề cập.

Các đề tài đã gợi mở một số hƣớng phát triển của ngành, và hƣớng quản lý của nhà nƣớc trong bối cảnh hội nhập. Tuy nhiên, đa phần các nghiên cứu đó đều chƣa cụ thể, chƣa hoàn chỉnh. Mặt khác, chƣa tập trung vào vai trò QLNN - nhƣ một trong các yếu tố phát triển bền vững của thị trƣờng.2 Dự kiến những đóng góp mới của luận văn - Đánh giá những thành công và hạn chế trong QLNN đối với thị trƣờng dịch vụ viễn thông những năm qua. Các công trình trƣớc đây cũng có nghiên cứu thực trạng QLNN, tuy nhiên ở dƣới một số khía cạnh khác nhau, chƣa toàn diện.

Do vậy, luận văn này sẽ đánh giá thực trạng QLNN theo các tiêu chí chức năng quản lý kinh tế của nhà nƣớc. Đây là phƣơng pháp tiếp cận mới, phù hợp với xu thế hội nhập toàn cầu. - Đƣa ra một số giải pháp nhằm giải quyết những bất cập trong việc quản lý thị trƣờng viễn thông của nhà nƣớc. Những bất cập trên sẽ đƣợc luận văn giải quyết,dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn.

Một số vấn đề lí luận và thực tiền trong quản lí nhà nƣớc về thị trƣờng viễn thông ở việt nam 1. Khái niệm và đặc điểm dịch vụ viễn thông 1.1 Khái niệm và phân loại - Dịch vụ là một cụm từ không còn mới mẻ trên thế giới. Tuy nhiên, vẫn chƣa có một cách hiểu thống nhất về khái niệm này. Về cơ bản, chúng ta có thể hiểu, dịch vụ là những thứ tƣơng tự nhƣ hàng hoá, nhƣng là phi vật chất.

7 z Dịch vụ có các đặc tính sau: + Tính đồng thời: sản xuất và tiêu dùng dịch vụ xảy ra đồng thời; + Tính không thể tách rời: sản xuất và tiêu dùng dịch vụ không thể tách rời. Thiếu mặt này thì sẽ không có mặt kia; + Tính chất không đồng nhất: không có chất lƣợng đồng nhất; + Vô hình: không có hình hài rõ rệt. Không thể thấy trƣớc khi tiêu dùng; + Không lƣu trữ đƣợc: không lập kho để lƣu trữ nhƣ hàng hóa đƣợc. Theo Pháp lệnh Bƣu chính - Viễn thông của Việt Nam ban hành năm 2002, dịch vụ viễn thông được định nghĩa là dịch vụ truyền ký hiệu, tín hiệu, số liệu, chữ viết, âm thanh, hình ảnh hoặc các dạng khác của thông tin giữa các điểm kết cuối của mạng viễn thông.

Điểm kết cuối của mạng viễn thông là điểm đấu nối vật lý thuộc mạng viễn thông theo các tiêu chuẩn kỹ thuật để bảo đảm việc đấu nối thiết bị đầu cuối của ngƣời sử dụng dịch vụ vào mạng viễn thông. Viễn thông là một trong những lĩnh vực có công nghệ biến đổi nhanh nhất trên thế giới. Hiện nay, công nghệ viễn thông phát triển theo hƣớng hội tụ công nghệ viễn thông, vô tuyến, cùng với sự xuất hiện của các công nghệ đa phƣơng tiện. Vì vậy, cách phân loại dịch vụ viễn thông cần phải phù hợp với xu hƣớng trên.

Trong quá trình đàm phán Hiệp định Thƣơng mại song phƣơng Việt Nam - Hoa Kỳ, chúng ta đã xác định một cách phân loại dịch vụ viễn thông phù hợp với lộ trình mở cửa của ngành viễn thông Việt Nam, và thuận lợi cho sự quản lý của nhà nƣớc. Cách phân loại dịch vụ viễn thông ở Việt Nam hiện nay đã đƣợc ghi trong Pháp lệnh Bƣu chính - Viễn thông năm 2002. Theo đó, dịch vụ viễn thông bao gồm: Dịch vụ cơ bản: là dịch vụ truyền đƣa tức thời dịch vụ viễn thông qua mạng viễn thông hoặc Internet mà không làm thay đổi loại hình hoặc nội dung thông tin; 8 z Dịch vụ giá trị gia tăng: là dịch vụ làm tăng thêm giá trị thông tin của ngƣời sử dụng dịch vụ bằng cách hoàn thiện loại hình, nội dung thông tin hoặc cung cấp khả năng lƣu trữ, khôi phục thông tin đó trên cơ sở sử dụng mạng viễn thông hoặc Internet; Dịch vụ kết nối Internet: là dịch vụ cung cấp cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet khả năng kết nối với nhau và với Internet quốc tế; Dịch vụ truy nhập Internet: là dịch vụ cung cấp cho ngƣời sử dụng khả năng truy nhập Internet; Dịch vụ ứng dụng Internet trong bưu chính, viễn thông: là dịch vụ sử dụng Internet để cung cấp dịch vụ bƣu chính, viễn thông cho ngƣời sử dụng. Danh mục cụ thể các dịch vụ viễn thông do Bộ Thông tin và Truyền thông - cơ quan QLNN về bƣu chính, viễn thông quy định và công bố.

Đối với các dịch vụ viễn thông cơ bản và giá trị gia tăng, Bộ phân loại nhƣ sau: Các dịch vụ viễn thông cơ bản (bao gồm nhưng không giới hạn): Dịch vụ viễn thông trên mạng điện thoại công cộng/mạng số đa dịch vụ; dịch vụ viễn thông trên mạng thông tin di động mặt đất công cộng; dịch vụ viễn thông trên mạng thông tin di động vệ tinh công cộng; dịch vụ viễn thông trên mạng vô tuyến điện hàng hải công cộng; dịch vụ truyền số liệu công cộng; dịch vụ thuê kênh; dịch vụ telex và dịch vụ điện báo. Các dịch vụ giá trị gia tăng (bao gồm nhưng không giới hạn): Dịch vụ thƣ điện tử; dịch vụ hộp thƣ thoại; dịch vụ truy nhập dữ liệu và thông tin trên mạng; dịch vụ trao đổi dữ liệu điện tử trên mạng; dịch vụ fax gia tăng giá trị bao gồm lƣu trữ và gửi, lƣu trữ và truy nhập; dịch vụ chuyển đổi mã và giao thức; dịch vụ xử lý dữ liệu và thông tin trên mạng. Những đặc điểm cơ bản của dịch vụ viễn thông - Tính phi vật chất: Dịch vụ viễn thông, cũng giống các dịch vụ khác, có tính phi vật chất. Để thực hiện đƣợc việc cung cấp dịch vụ cho khách hàng, 9 z ngành viễn thông phải sử dụng các công cụ vật chất nhƣ: tổng đài, các thiết bị đầu cuối (điện thoại, máy fax…).

Tuy nhiên, bản chất dịch vụ viễn thông thì không nhìn thấy đƣợc. Đó là sự truyền đi của các thông tin đƣợc mã hoá mà mắt ngƣời không thể nhìn thấy. Quá trình tiêu thụ dịch vụ viễn thông cũng gắn liền với quá trình sản xuất hoặc trùng với quá trình sản xuất.