phần mở đầu và kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục đính kèm, nội dung chính của luận văn đƣợc cấu trúc thành 03 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Gia Lai 7 6 Tổng qu n á ông trìn ng ên ứu ó l ên qu n Trong khuôn khổ nghiên cứu của luận văn này, tác giả giới thiệu một số công trình tiêu biểu có liên quan cụ thể nhƣ sau: Phan Huy Đƣờng, Phan Anh (2017) giáo trình “Quản lý nhà nước về kinh tế”, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội. Giáo trình đã đúc kết lý luận và thực tiễn QLNN về kinh tế trong nền kinh tế thị trƣờng hiện đại và trong quá trình đổi mới nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở Việt Nam.
Giáo trình đã khái quát hóa các khái niệm, phạm trù, các yếu tố, bộ phận cấu thành, các chức năng, nguyên tắc, phƣơng pháp, tổ chức bộ máy, thông tin và quyết định quản lý, cán bộ, công chức QLNN về kinh tế. Đỗ Hoàng Toàn, Mai Văn Bƣu (2005), giáo trình “Quản lý nhà nước về kinh tế”- Nhà xuất bản Lao động - Xã hội. Giáo trình đã hình thành cơ sở lý luận chung về DN, về QLNN và QLNN đối với DN; đồng thời cũng đã cung cấp những dữ liệu quan trọng về đổi mới và tăng cƣờng của nhà nƣớc ta trong công tác quản lý DN, về mối quan hệ giữa Nhà nƣớc với DN, về khung khổ pháp lý của công tác QLNN đối với DN. Đặc biệt, những giải pháp trong Giáo trình mang tính khả thi, tạo chuyển biến tích cực trong công tác QLNN đối với DN sau đăng ký thành lập.
Đỗ Đình Chuyền (2015), với nghiên cứu “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội”, tác giả đã xây dựng định nghĩa về “quản lý nhà nƣớc đối với doanh nghiệp” chính là cách các cơ quan nhà nƣớc tại địa phƣơng quản lý, tác động có chủ đích lên các DN thông qua các chính sách kinh tế. Hiệu quả của công tác này đƣợc đo lƣờng bằng trách nhiệm, hiệu quả của bộ máy. Phạm Thị Ngọc Ánh (2012), “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp tư nhân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng”, luận văn Thạc sỹ kinh tế, trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng. Đề tài phân tích thực trạng QLNN đối với 8 DN tƣ nhân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nhằm đề xuất hệ thống các giải pháp mang tính toàn diện để nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác QLNN đối với DN tƣ nhân dƣới góc độ kinh tế học với ba nội dung: hoạch định chiến lƣợc, môi trƣờng pháp lý; chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp; công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm của thành phố Đà Nẵng, đặc biệt là các DN sau đăng ký thành lập.
(2017) chỉ ra rằng muốn phát triển DNNVV, chính phủ hỗ trợ không những bằng các chính sách tài chính mà còn bao gồm các biện pháp thúc đẩy đổi mới doanh nghiệp. Nghiên cứu này cũng chỉ ra những trở ngại của doanh nghiệp gặp phải nhƣ thiếu vốn hỗ trợ, sự trì trệ, chậm chạp trong mỗi giai đoạn phát triển kinh doanh. Do vậy, nhóm tác giả kiến nghị với chính phủ nên hỗ trợ tài chính theo quy định đã thiết lập từ trƣớc, mục tiêu của nhà nƣớc gắn với mục tiêu phát triển chiến lƣợc cho từng ngành cụ thể từ đó có chính sách phân bổ ngân sách hợp lý. Rūta Adamonienė và Jekaterina Trifonova (2007) về hỗ trợ của nhà nƣớc đối với DNNVV tại Lithuania.
Các hình thức hỗ trợ chính của nhà nƣớc nhƣ miễn thuế, tài trợ phí bảo hiểm tín dụng, chứng nhận chất lƣợng, tƣ vấn đào tạo, cải thiện chất lƣợng, quản lý rủi ro cho các chủ sở hữu các công ty, tạo các vƣờn ƣơm doanh nghiệp, các khu công nghệ, hình thành quỹ phát triển DNNVV. Lê Xuân Hiền (2018), với bài báo cáo “Tăng cường công tác quản lý nhà nước trong thực hiện các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa” chỉ rõ những hạn chế mà DNNVV đang đối mặt nhƣ thiếu thông tin, hỗ trợ vay vốn phức tạp, trở ngại trong các thủ tục vay, lãi suất chƣa phù hợp, quy định nhà nƣớc mang tính chất chung chung, không cụ thể… Do vậy, tác giả đề xuất các giải pháp nhƣ cần hỗ trợ đầu vào nhƣ mặt bằng, đổi mới khoa học 9 công nghệ, hỗ trợ đăng ký chuyển quyền về tài sản từ hộ kinh doanh thành tài sản của doanh nghiệp, hỗ trợ đầu ra, cần thành lập các Hội đồng khuyến khích phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; công khai minh bạch các chính sách và đánh giá tác động hàng năm đối với các đối tƣợng đƣợc hỗ trợ. Nguyễn Hồng Nhung (2003) “Vai trò của Chính phủ trong việc phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các nước ASEAN”, bài viết đã phân tích các chính sách của các nƣớc nhƣ Singapore, Thái Lan, Malaysisa, Indonesia. Kết luận vai trò chính phủ với DNNVV chính là hỗ trợ thƣờng xuyên, toàn diện thông qua các kế hoạch; cần có chƣơng trình cụ thể, thu hút các cơ quan, tổ chức, bộ ngành cùng tham gia; tạo mạng lƣới tham gia sản xuất rộng khắp trong đó vai trò DNNVV đóng vai trò vệ tinh.
Diệp Tố Uyên và cộng sự (2020) với bài viết về vai trò của DNNVV trong phát triển kinh tế xã hội tỉnh Phú Thọ, tại tạp chí Kinh tế và phát triển. Nghiên cứu thực hiện trong giai đoạn 2010-2018, cho thấy DNNVV có vai trò to lớn trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Phú Thọ. Đồng thời, bài viết cũng chỉ ra đƣợc các giải pháp nhằm phát triển DNNVV trong thời gian tới. Đỗ Tất Cƣờng (2021) với bài viết “Đổi mới quản lý nhà nƣớc hỗ trợ doanh nghiệp phát triển trong giai đoạn 2021-2030”, tác giả đã đề xuất các nhóm giải pháp nhƣ sau: đối với doanh nghiệp nhà nƣớc cần thứ nhất, thống nhất và nhất quán sử dụng hệ thống các thuật ngữ pháp lý có liên quan tới các mặt hoạt động của DNNN trong hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật; thứ hai, đổi mới phƣơng thức quản trị của DNNN theo hƣớng nâng cao trách nhiệm giải trình của đại diện vốn của Nhà nƣớc trong các DNNN; thứ ba, điều chỉnh hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai theo hƣớng giảm thiểu thời gian xác định các bên có liên quan về đất đai nhằm thúc đẩy việc sử dụng hiệu quả nguồn đất đai trong các DNNN.
Đối với doanh nghiệp tƣ nhân, cần các cơ quan quản lý nhà nƣớc cần thay đổi căn bản nhận thức về quản lý nhà 10 nƣớc đối với DNTN trên cơ sở vận dụng các quy luật của nền kinh tế thị trƣờng; phƣơng thức quản lý nhà nƣớc đối với DNTN cần đặt trọng tâm vào việc phát triển DNTN thay vì quản lý chặt chẽ quá trình phát triển; đẩy mạnh việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý của Nhà nƣớc đối với DNTN nhằm phát triển toàn diện các DN. Nguyễn Thị Kim Lý (2020), với bài viết Một số giải pháp thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, để tiếp tục phát huy vai trò của DNNVV, khắc phục các khó khăn, vƣớng mắc trong môi trƣờng cạnh tranh, hội nhập hiện nay, cần quan tâm chú trọng một số giải pháp trọng tâm sau: thứ nhất, Nhà nƣớc tạo lập môi trƣờng đầu tƣ, kinh doanh thuận lợi cho phát triển DNNVV nhằm bảo đảm duy trì niềm tin và tăng cƣờng đầu tƣ, thứ hai, tiếp tục có các chính sách hỗ trợ DNNVV phù hợp với yêu cầu thực tiễn của DN cũng nhƣ môi trƣờng kinh doanh; Thứ ba, các DNNVV cần tăng cƣờng đầu tƣ và ứng dụng công nghệ trong việc lập sổ sách kế toán, khai thuế và hải quan điện tử, giao dịch ngân hàng qua internet nhằm giảm chi phí giao dịch, kết nối và chia sẻ thông tin tài chính với các tổ chức tín dụng để dần minh bạch hóa thông tin tài chính, tạo lòng tin trên thị trƣờng; thứ tƣ, các ngân hàng cần tăng cƣờng tìm kiếm và tiếp cận các nguồn vốn giá rẻ từ các chƣơng trình, dự án ƣu đãi. Bên cạnh đó, các tổ chức tín dụng cần tăng cƣờng thực hiện hiệu quả các văn bản điều hành của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển DN; cần thúc đẩy sự phát triển của thị trƣờng vốn; tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, hải quan: (i) Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính thuế thông qua ban hành chế độ quản lý rủi ro đối với các DN thuộc đối tƣợng thanh tra/kiểm tra về thuế; tiếp tục sửa đổi quy định về hồ sơ hoàn thuế, phần mềm hỗ trợ công tác tự động xây dựng báo cáo hồ sơ hoàn thuế; nộp hồ sơ hoàn thuế qua mạng; xây dựng cơ sở dữ liệu về quản lý công tác hoàn thuế và thực hiện công khai để ngƣời đƣợc hoàn thuế biết đƣợc 11 thông tin về tình trạng giải quyết hồ sơ hoàn thuế; (ii) Triển khai đồng bộ, rộng khắp ứng dụng công nghệ thông tin trong kê khai, nộp thuế, hoàn thuế, thanh toán tiền thuế qua di động, thanh toán qua internet; (iii) Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để đảm bảo việc triển khai đầy đủ hệ thống thông quan điện tử… Tóm lại, hoàn thiện QLNN đối với DNNVV đƣợc sự quan tâm địa phƣơng, tuy nhiên đây hiện vẫn là vấn đề mới đối với Gia Lai. Vì vậy, tiến hành nghiên cứu để làm rõ nguyên nhân nhằm tìm kiếm các giải pháp để hoàn thiện “QLNN đối với DNNVV trên địa bàn tỉnh Gia Lai” là một hƣớng nghiên cứu phù hợp trong điều kiện hiện nay của Gia Lai.
12 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. KHÁI VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI DNNVV 1 1 1 Do n ng ệp n ỏ và vừ a. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Hiện nay, có rất nhiều quan điểm, định nghĩa khác nhau về mặt lý thuyết của doanh nghiệp (DN). Về mặt kinh tế học, doanh nghiệp đƣợc hiểu nhƣ là một phƣơng tiện để thực hiện ý tƣởng kinh doanh.
Hay DN đƣợc hiểu là một tổ chức kinh tế đƣợc thành lập theo quy định của pháp luật vì mục đích kinh doanh kiếm lời.