Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN 1. Kết quả nghiên cứu đã công bố liên quan đến đề tài quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài 1. Các công trình nghiên cứu về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Các lý thuyết cơ bản về tính phi kinh tế của quy mô được đề cập trong tác phẩm “Bản chất của công ty” (1937) của Ronald Harry Coase, lý thuyết về tổ chức sản xuất công nghiệp được đề cập trong công trình nghiên cứu “Yếu tố quyết định quy mô của một công ty” (1999) của các tác giả Krishna B.
Rajan,Luigi Zingales, kinh tế học về chi phí giao dịch trong tác phẩm “Kinh tế học về chi phí giao dịch” (1995) của Oliver E. Về mô hình năng lực lãnh đạo đối với DNNVV, có thể khái quát lên hai nhóm quan điểm: Thứ nhất cho rằng không có năng lực lãnh đạo cụ thể nào áp dụng chung cho mọi doanh nghiệp nói chung, DNNVV nói riêng.Thứ hai, nhóm quan điểm này lập luận rằng có những năng lực nhất định cần trang bị cho người chủ DNNVV để doanh nghiệp mà họ đang dẫn dắt thực sự thành công. Đại diện cho nhóm quan điểm thứ nhất, trong nghiên cứu của mình, More và Rudd (2004) đã cho rằng sẽ không có một danh sách năng lực lãnh đạo nào có thể sử dụng cho mọi tình huống và mọi tổ chức bởi các tổ chức có thể khác nhau về qui mô, cấu trúc, định hướng và các yếu tố tác động của môi trường kinh doanh [49, tr. Đối lập với quan điểm của More và Rudd, trong nhóm quan điểm thứ hai, (Elizabeth Thach, Karen J.Thompson, năm 2007; George Hollenbeck, năm 2006) đã lập luận rằng có nhiều khả năng sẽ có một vài năng lực lãnh đạo chung dành cho các giám đốc và nó phù hợp với mọi loại hình của tổ chức.
Các nhà nghiên cứu đều cho rằng dựa trên tập hợp năng lực lãnh đạo chung đó mà có thể chỉ có sự khác nhau về yêu cầu của các yếu tố như kỹ năng, kiến thức, tố chất trong từng năng lực sẽ phụ thuộc vào từng tình huống đặc biệt của từng tổ chức. Trong nghiên cứu của nhóm tác giả John E Thompson, Roger Stuart và Philip R. Lindsay (năm 1997) đã khẳng định là có những năng lực lãnh đạo đặc biệt dành cho các DNNVV. Về chính sách quản lý phát triển DNNVV, trong cuốn “Cách nền kinh tế vận 9 hành, niềm tin, sự sụp đổ và những lời tiên tri tự đúng” phiên bản gốc đầu tiên của nhà kinh tế học người Mỹ Roger E.Farmer do nhà xuất bản (NXB) Oxford University Press phát hành tại nước Anh năm 2010 [58, 225], tác giả đã xác định được một đòn bẩy chính sách mới để hỗ trợ và thúc đẩy các doanh nghiệp trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế mà Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) đã sử dụng thành công.
Trước đây, các chính sách vẫn được áp dụng bao gồm giảm lãi suất ngân hàng để hỗ trợ doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp có quy mô vốn nhỏ như Cục dữ trữ liên bang Hoa Kỳ đã làm từ năm 1951 trong suốt nhiều thập kỷ qua hoặc sử dụng hai đòn bẩy về chính sách tài chính (1) chính sách về mục tiêu lạm phát, một trong các công cụ để kiểm soát độ lớn của bảng cân đối tài chính - điều quyết định lượng tiền luân chuyển trong nền kinh tế và (2) chính sách nới lỏng định lượng - kiểm soát thành phần cấu thành bảng cân đối tài chính của ngân hàng Trung ương vẫn áp dụng. Các công trình nghiên cứu về vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với phát triển kinh tế của quốc gia + Douglas D. Durand (2000), Nghiên cứu về đào tạo và phát triển cho chủ doanh nghiệp, học qua làm việc của chủ DN, Jason Cope năm 2000, hiểu cách học của chủ DN, David Rae năm 2000 đã đưa ra những kết luận về cách học của chủ DN từ đó có biện pháp đào tạo thích hợp cho đối tượng này ở Anh. + Các doanh nghiệp nhỏ có đáng để được tài trợ? của học giả Tyler Biggs, “Doanh nghiệp nhỏ và vừa, tăng trưởng và đói nghèo: Kinh nghiệm các quốc gia” củaThorsten Beclc năm 2003, “Công nghiệp quy mô nhỏ ở các nước đang phát triến: Các bài học thực tiễn và gợi ý chính sách” của C.
+ Janice Jones (2004), Nghiên cứu về đào tạo và phát triển và sự phát triển doanh nghiệp trong các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa ở Úc, hoạt động đào tạo và phát triển trong DNNVV ở Anh (David Devins và Steven Johnson năm 2003), phát triển con người của các doanh nghiệp nhỏ (Annette và Marilyn Mcdougall năm 1999) đưa ra các kết luận về đào tạo và phát triển trong DNNVV. + Alan Coetzer (năm 2006), Nghiên cứu về người quản lý trong DNNVV- họ chính là người thực hiện đào tạo trong các DN nhỏ và hiệu quả quản lý ảnh hưởng lớn đến phát triển nguồn nhân lực (PTNNL) trong các DN nhỏ (Juliet MacMahon năm 1999) của doanh nghiệp, kinh nghiệm quốc tế về phát triển DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, kinh nghiệm hỗ trợ phát triển DNNVV. 10 - Bài viết: Là doanh nghiệp nhỏ và vừa, EsuhOssai - Igwe Lucky. Tác giả đã phân tích DNN và kết luận rằng DNNVV trong kinh doanh là một quá trình dẫn đến việc tạo ra các việc làm trong xã hội, tăng thêm thu nhập.
Tác giả cũng đã chứng minh: các quốc gia như Mỹ, Anh, Malaysia, Ấn Độ,Trung Quốc, Singapore, Thái Lan, Việt Nam và một loạt các quốc gia khác đã tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển DN. DNNVV chiếm khoảng 88% quy mô các ngành công nghiệp trong khi 12% được ghi nhận vào các ngành công nghiệp trung bình tại Malaysia. Chỉ tính riêng Singapore, các DNNVV tạo cho nửa dân số có việc làm và do đó đóng góp khoảng một phần ba tổng giá trị gia tăng. DNN đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế hầu hết các quốc gia và như vậy trở thành một nguồn tạo việc làm và tạo thu nhập.
Tác giả cũng ghi nhận rằng DNNVV thu hút hơn một nửa số nhân viên trong khu vực tư nhân. Đề tài đã đi sâu nghiên cứu thực trạng phát triển DNNVV trên địa bàn Hà Nội và đề ra phương hướng, giải pháp thúc đẩy phát triển DNNVV trên địa bàn Hà Nội trong điều kiện gia nhập WTO. Phân tích của các tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (World Bank), tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), về mô hình, phương pháp và các chương trình hỗ trợ, mà chính phủ các nước thực hiện để phát triển DNNVV. Các công trình nghiên cứu trong nước 1.
Các công trình nghiên cứu quản lý về các doanh nghiệp nhỏ và vừa Trong cuốn “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp” do tác giả Vũ Huy Từ chủ biên đã hệ thống doanh nghiệp, vai trò, chức năng quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường, những nội dung cơ bản quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và những đặc điểm, nội dung chủ yếu quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác. Các công trình nghiên cứu như:“Doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam - thực trạng và giải pháp” (1998) của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, “Đổi mới cơ chế quản lý doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam” (1995) của tác giả Nguyễn Hữu Hải đã nghiên cứu về thực trạng phát triển các DNNVV ở Việt Nam trong thời kỳ những năm 90 và khẳng định tầm quan trọng của DNNVV trong sự phát triển của nền kinh tế. Tác giả Nguyễn Cúc (2000), đã nghiên cứu kinh nghiệm phát triển DNNVV ở các nước như Đức, In-đô-nê-xi-a, Phi-lip-pin, Thái Lan đã thống kê, phân tích 11 thực trạng các chính sách hỗ trợ DNNVV, từ đó có đề xuất một số điều kiện để phát triển DNNVV ở Việt Nam trong nội dung cuốn sách “Đổi mới cơ chế và chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp Việt Nam” NXB Chính trịQuốc gia, năm 2000 [4;tr. Tác giả Trần Ngọc Ca (2000), Quản lý đổi mới công nghệ trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các DNVVN Hà Nội, Nhà xuất bản (NXB) Chính trị Quốc gia.
Nội dung cuốn sách có giá trị tham khảo các vấn đề lý luận về quản lý doanh nghiệp, đổi mới doanh nghiệp. Ấn phẩm “Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Kinh nghiệm nước ngoài và phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam” do tác giả Vũ Quốc Tuấn (2001) và Hoàng Thu Hòa đồng chủ biên với nội dung chủ yếu là hệ thống hóa các kinh nghiệm phát triển DNNVV ở các quốc gia điến hình như Mỹ, Hungary, Nhật Bản, Đài Loan. Tác giả Nguyễn Đình Hương (năm 2002) trong nghiên cứu “Giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam” đã đưa ra những vấn đề cơ bản vềphát triển DNNVV trong nền kinh tế thị trường, phân tích thực trạng, định hướng và những giải pháp phát triển DNNVV ở Việt Nam. Trong đó, tác giả đặc biệt chú ý đến các chính sách liên quan đến việc gia nhập thị trường và tạo lập môi trường kinh doanh phù hợp.
Luận án tiến sĩ “Phát triển chiến lược cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam trong tiến trình hội nhập nền kinh tế thế giới” của tác giả Phạm Thúy Hồng (năm 2003) phân tích năng lực cạnh tranh của các DNNVV Việt Nam, từ đó đề ra một số giải pháp phát triển chiến lược cạnh tranh cho các DNNVV của nước ta trong quá trình hội nhập quốc tế. Tác giả Đinh Văn Ân (2004), Phát triển DNVVN: kinh nghiệm nước ngoài và phát triển DNVVN tại Việt Nam, Nxb Thống kê. Cuốn sách nêu lên một số kinh nghiệm phát triển DNNVV của một số nước trên thế giới, từ đó phân tích và đưa ra một số kinh nghiệm vận dụng cho Việt Nam.