CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIEN QLNH CUA NHNN VIET NAM ĐÓI VỚI CÁC KHOẢN VAY, TRA NQ NUOC NGOAI CUA DN 1. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc QLNH của NHNN đối với các khoản vay, trầ nợ nước ngoài của DN 1. Khái niệm QLNH của NHNN đối với các khoản vay, trả nợ nước ngoài của DN QLNH là hệ thống các biện pháp Nhà nước dùng đẻ kiểm soát giao dịch bằng ngoại tệ, vàng, hướng tới mục tiêu cuối cùng là tạo lập thế cân bằng ổn định cho cán cân thanh toán quốc tế. QLNH là một quá trình từ xây dựng, ban hành văn bản QPPL, tuyên truyền, phổ biến cơ chế, chính sách pháp luật về QLNH, tổ chức thực hiện chiến lược, cơ chế, chính sách về QLNH đến việc tổ chức bộ máy thực hiện, thanh kiểm tra việc chấp hành pháp luật về QLNH.
Hay nói cách khác QLNH là việc Nhà nước áp dụng các chính sách và biện pháp tác động vào quá trình ra vào của ngoại hối và việc sử dụng ngoại hối theo những mục tiêu nhất định. Đa số các quốc gia trên thế giới, việc QLNH được thực hiện bởi ngân hàng TW. Ở nước ta hiện nay, NHNN Việt Nam là cơ quan thực hiện QLNH, dựa trên hai loại công cụ chính là công cụ pháp luật và công cụ hành chính. QLNH ở nước ta bao gồm quản lý dòng tiền trong hoạt động đầu tư nước ngoài; hoạt động kinh doanh vàng; giao dịch vãng lai, cung ứng dịch vụ và sử dụng ngoại hồi; vay và cho vay nước ngoài.
QLNH đối với vay, trả nợ nước ngoài của DN là hệ thống các biện pháp Nhà nước dùng để kiểm soát hoạt động vay, trả nợ nước ngoài của DN nhằm tuân thủ các quy định liên quan đến kiểm soát dòng tiền khoản vay ra vào lãnh thổ Việt Nam. Theo định nghĩa của Nghị định số 219 ngày 26/12/2013 của CP về QLNH về vay, trả nợ nước ngoài của DN không được CP bảo lãnh (Nghị định 219): *vay nước. ngoài là việc bên đi vay nhận khoản tín dụng từ người không cư trú thông qua việc ký kết và thực hiện các thỏa thuận vay nước ngoài dưới hình thức hợp đồng vay, hợp đồng mua bán hàng trả chậm, hợp đồng ủy thác cho vay, hợp đồng cho thuê tài chính hoặc phát hành công cụ nợ của bên đi vay. Vay nước ngoài không được CP bảo lãnh hay còn gọi là vay nước ngoài tự vay, tự trả là việc Bên đi vay thực hiện vay nước ngoài theo.
phương thức tự vay, tự chịu trách nhiệm trả nợ với bên cho vay nước ngoài. Nợ nước ngoài theo phương thức tự vay, tự trả là các khoản phải hoàn trả, bao gồm khoản gốc và lãi phát sinh từ việc vay nước ngoài tự vay, tự trả của Bên đi vay” (Chính phủ, 2013) Theo thời hạn vay theo Thông tư số 12 ngày 31/3/2014 của NHNN Việt Nam quy định về điều kiện vay nước ngoài của DN không được CP bảo lãnh (Thông tư 12) quy định: “Khoản vay ngắn hạn nước ngoài tự vay, tự trả là khoản vay nước ngoài không được CP bảo lãnh có thời hạn đến 01 năm; khoản vay TDH nước ngoài tự vay, tự trả là khoản vay nước ngoài không được CP bảo lãnh có thời hạn trên 01 năm” (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2014). Vai trò, nhiệm vụ QLNH của NHNN đối với các khoản vay, trả nợ nước ngoài của DIV NHNN Việt Nam có trách nhiệm hướng dẫn các đối tượng chịu sự quản lý thực hiện việc đăng ký/đăng ký thay đổi, thu hồi hoặc chấm dứt hiệu lực văn bản xác nhận đăng ký khoản vay, văn bản xác nhận đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài không được CP bảo lãnh. NHNN Việt Nam có các vai trò như sau trong QLNH về vay, trả nợ nước ngoài của DN theo quy định tại Nghị định 219 của CP “Dự báo mức vay nước ngoài tự vay, tự trả rònghàng năm trên cơ sở chỉ tiêu an toàn về nợ trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm được Quốc hội phê duyệt; chương trình quản lý nợ trung hạn cho giai đoạn 03 năm liền kè được Thủ tướng CP phê duyệt; dự báo về các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô năm kế hoạch; dự báo cán cân thanh toán của Việt Nam năm kế hoạch: dự báo nhu cầu vay nước ngoài của DN, TCTD, chỉ nhánh ngân hàng nước ngoài trong từng thời kỳ khi cần thiết ~ Theo dõi thực hiện hạn mức vay nước ngoài tự vay, tự trả, cụ thẻ tổng mức ký vay mới, mức rút vốn và trả nợ của các khoản vay nước ngoài tự vay, tự trả TDH; có giải pháp phù hợp quản lý vay nước ngoài tự vay, tự trả nhằm đảm bảo tổng số tiền vay.
ròng trong năm của các khoản vay nước ngoài tự vay, tự trả TDH nằm trong hạn mức vay nước ngoài tự vay, tự trả do Thủ tướng CP phê duyệt ~ Tổng hợp tình hình thực hiện vay, trả nợ nước ngoài tự vay, tự trả hàng năm của DN, TCTD, chỉ nhánh ngân hàng nước ngoài, báo cáo Thủ tướng CP, đồng gửi Bộ Tai chính đề tông hợp tình hình vay, trả nợ nước ngoài của quốc gia hàng năm” (Chính phủ, 2013), 'NHNN Việt Nam chỉ nhánh tỉnh, TP có vai trò thứ hai và thứ ba nêu trên, cu thé theo đõi đòng tiền của các khoản vay mới và khoản vay thay đổi trong năm của các DN có trụ sở tại địa bàn tỉnh, tổng hợp báo cáo tình hình thực hiện khoản vay của NHNN 'Việt Nam chỉ nhánh tinh, TP đẻ NHNN Việt Nam tổng hợp của cả nước phục vụ cho vai trò dự báo, thống kê vĩ mô. Nguyên tắc chung QLIH của NHNN đối với các khoản vay, trả nợ nước ngoài của DI Nghị định 219 của CP quy định 06 nguyên tắc chung về quản lý vay, trả nợ nước ngoài của DN không được CP bảo lãnh như sau: “CP quan ly vay nước ngoài tự vay, tự trả trong khuôn khổ quản lý nợ nước ngoài của quốc gia, bảo đảm an toàn nợ trong giới hạn được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm an ninh tài chính quốc gia và cân ói vĩ mô của nền kinh tế. - Bên đi vay khi thực hiện vay, trả nợ nước ngoài phải tuân thủ các điều kiện vay, trả nợ nước ngoài; thực hiện đăng ký khoản vay, mở và sử dụng tài khoản, rút vốn và chuyển tiền trả nợ, báo cáo tình hình thực hiện khoản vay theo quy định của NHNN. NHNN Việt Nam xác nhận đăng ký khoản vay trong hạn mức vay thương.
mại nước ngoài do Thủ tướng CP phê duyệt hàng năm. ~ Các khoản vay nước ngoài tự vay, tự trả dưới hình thức nhập hàng trả chậm phải phù hợp với chính sách QLNH, chính sách thương mại va các quy định khác của pháp luật có liên quan. ~ Bên đi vay tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc ký và thực hiện hợp đồng vay nước ngoài tự vay, tự trả. CP không chịu trách nhiệm đối với việc thực hiện vay, trả nợ nước ngoài tự vay, tự trả của các Bên đi vay.
~ Chính sách quản lý vay, trả nợ nước ngoài tự vay, tự trả phải phối hợp với chính sách quản lý tín dụng trong nước nhằm đảm bảo mục tiêu của chính sách tiền tệ, chính sách QLNH trong từng thời kỳ. ~ Trường hợp cần thiết, để đảm bảo an ninh tài chính, tiền tệ quốc gia và duy trì các chỉ tiêu an toàn nợ, Thủ tướng CP quyết định áp dụng các biện pháp phù hợp để quản lý vay, trả nợ nước ngoài tự vay, tự trả” (Chính phủ, 2013), 1. Nội dung QLNH của NHNN đối với các khoản vay, trả nợ nước ngoài của DN Dựa trên 06 nguyên tắc chung, CP nước ta quy định rõ các nội dung cụ thể QLNH đối với các khoản vay, trả nợ nước ngoài của NHNN Viét Nam. Voi NHNN 'Việt Nam chỉ nhánh các tỉnh, TP trực thuộc Trung, các nội dung quản lý vay, trả nợ nước ngoài như sau: 1.
Tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật vay, trả nợ nước ngoài Để các đối tượng chịu sự quản lý của nhà nước về vay, trả nợ nước ngoài và các đối tượng có liên quan cũng như người dân nắm được các quy định của pháp luật, một nội dung không thể thiếu trong nội dung quản lý vay, trả nợ nước ngoài của DN đó là công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật, hình thức có thể là tổ chức hội nghị, đăng. thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài, tuyên truyền bằng văn bản, gửi email cảnh báo hoặc cách làm hiệu quả được các Bộ ngành sử dụng trong thời gian gần đây là cung cấp công khai trên cổng thông tin điện tử. Hiện tại, công thông tin điện tử do NHNN Việt Nam về quản lý vay, trả nợ nước ngoài nước ngoài là Trang. điện tử do Trung tâm thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam - NHNN Việt Nam (CIC) phụ trách duy trì vận hành.
Thông tư 03 quy định “Vụ QLNH - NHNN Việt Nam có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với CIC xây dựng tài liệu hướng dẫn người sử dụng, đăng tải và cập nhật thường xuyên trên Trang điện tử; chỉnh sửa và nâng cấp nội dung. Trang điện từ để tạo điều kiện thuận lợi cho người sử dụng, đảm bảo cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý vay, trả nợ nước ngoài không được CP bảo lãnh và giải đáp vướng mắc liên quan đến Trang điện tử; tiếp nhận, kịp thời hướng dẫn, xử lý các vướng mắc, kiến nghị của người sử dụng trong quá trình khai thác, vận hành Trang điện tử” (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2016). NHNN Việt Nam tuyên truyền chủ yếu qua Trang điện tử và trên thông tin đại chúng còn NHNN Việt Nam chỉ nhánh các tỉnh, TP thực hiện tuyên truyền trên nhiều hình thức phù hợp với tình hình thực tế tại các địa phương. Đào tạo, bôi dưỡng nghiệp vụ QLINH về vay, trả nợ nước ngoài 'Vụ Tổ chức cán bộ - NHNN Việt Nam hàng năm đều gửi kế hoạch đào tạo bồi dưỡng của năm sau đến đơn vị thuộc NHNN Việt Nam đính kèm các danh sách các khóa học trong đó có khóa học về QLNH để CBCC thuộc các Vụ cục, chỉ nhánh ding ký các lớp đào tạo bồi dưỡng.
Việc đăng ký tham gia đào tạo, bồi dưỡng là một yêu cầu bắt buộc của NHNN Việt Nam để đánh giá thi đua khen thưởng từng CBCC hàng năm. Mỗi CBCC tùy theo nhu cầu học tập và vị trí công việc, đã tham gia hoặc chưa tham. gia khóa học này đều có thể đăng ký đảo tạo tập huấn.